Gian nan giáo viên cắm bản

0:00 / 0:00
0:00
Một tiết học của học trò bản Búng
Một tiết học của học trò bản Búng
TP - Tưởng chừng những cơn mưa tầm tã ở vùng cao sẽ khiến tôi một lần nữa lỡ hẹn với xã biên giới Môn Sơn, huyện Con Cuông (Nghệ An), nhưng rồi trời như chiều lòng người mà trở nắng…

Ngã xe, dựng dậy đi tiếp

5 giờ 30 phút sáng đầu tuần, trời se lạnh, sương mù dày đặc phủ trắng cả một vùng trời miền biên viễn, như đã thành thông lệ, những giáo viên bản Búng, xã Môn Sơn hẹn nhau ở chân cầu Phà Lài. “Thầy cô điểm danh để chúng ta xuất phát nào?”, một giọng nam trầm ấm vang lên. Đó là giọng thầy Nguyễn Thanh Ngọc (SN 1970), trưởng đoàn.

Gian nan giáo viên cắm bản ảnh 1

Thầy cô vất vả di chuyển vào bản Búng

Bước sang năm thứ 24 “cắm bản” gieo chữ, thầy Ngọc được xem là “cây đa, cây đề” nơi miền biên viễn. Đưa mắt nhìn những thành viên trong nhóm như ngầm điểm danh, thấy đã đủ người, đoàn xe nổ máy cài số lên đường. Khi chúng tôi ngỏ ý muốn theo chân, thầy Ngọc lắc đầu, nói: “Đường đi khó khăn, vất vả lắm, nhất là nhà báo nữ khó mà đi được tới bản”. Nhưng thấy chúng tôi quyết tâm đi bằng được, để yên tâm, thầy Ngọc trực tiếp chở tôi. Vậy là trên chiếc xe máy được quấn thêm lớp xích dài vào lốp để chống trơn, chúng tôi được trải nghiệm con đường “huyền thoại” lên bản Búng dài 20km, tính từ trung tâm xã Môn Sơn. Mất gần 3 giờ đồng hồ leo núi, chạm đất bản Búng. Nhưng đấy là vào mùa khô ráo; còn nếu vào mùa mưa, thì không biết phải mất bao lâu mới tới được bản vùng cao này.

Men theo con đường mòn khúc khuỷu, đất đá lởm chởm, quanh co giữa núi đồi, nhiều đoạn dốc đứng cheo leo, vực thẳm, có đoạn băng qua suối. Những con đường mòn đó dường như không phải là đường, mà chỉ bằng kinh nghiệm, trí nhớ của những người đã từng tới bản dẫn đi. “Trước đây đường đi bản Búng còn khó khăn hơn nhiều. Để đi vào, chúng tôi phải lần đường dọc theo bờ suối, vừa đi vừa cầm dao phát cỏ, tìm những vết tích đánh dấu của dân bản để bám theo. Tôi nhớ lần ấy, chúng tôi mất gần hai ngày mới tới được bản. Giờ đây đã có đường mòn nhìn rõ như thế này là tốt lắm rồi”, thầy Ngọc chia sẻ. Và chỉ vài phút leo lên những dốc cao rồi đổ đèo xuống lòng thung, chiếc xe chúng tôi lao theo con đường nhỏ rộng khoảng một mét, một bên là vách núi dựng đứng, một bên là vực sâu thăm thẳm khiến ai cũng phải thót tim. “Nhà báo cứ yên tâm, những con đường thế này tôi đã đi nhiều năm nên tay lái rất chắc”, thầy Ngọc động viên.

Vết tích của trận mưa đêm trước khiến con đường vào bản Búng khá nhiều điểm sạt lở, đất đá tràn ngập lối đi; một số đoạn phải lội suối, nước cao ngang đầu gối, khiến đoàn di chuyển khó khăn hơn. Cứ đi khoảng 30 phút, chúng tôi lại nghỉ dọc đường để các “tài xế” tranh thủ uống ngụm nước rồi lại tiếp tục hành trình. “Trước đây, đường đi lại khó khăn, các thầy cô chỉ có lội suối để vào. Giờ có đường, có cầu thì đỡ vất vả hơn, tuy nhiên mỗi lần trời mưa, sình lầy, trơn trượt, sạt lở thì gần như không thể đi được, các cô vào bị ngã xe liên tục. Có cô giờ trên người chi chít các vết sẹo sau nhiều vụ té xe. Nhưng rồi đi mãi cũng thành quen. Ngã xe, dựng dậy đi tiếp, tất cả vì tương lai của các em”, thầy Ngọc chia sẻ.

Cõng xe, lội suối

Một trong những “cửa ải” khó khăn, nhất là những giáo viên nữ là vượt qua con sông Giăng. Mùa mưa lũ, nước dâng cao, thầy cô phải ngồi thuyền đi vào trường. Còn những hôm trời nắng ráo, nước đến ngang bụng, cách duy nhất là khiêng xe lội qua. Sau khi dắt các giáo viên nữ qua sông, các thầy sẽ chặt cây làm đòn khiêng. Lột hết quần áo dài, cứ bốn thầy một xe vật lộn với dòng nước đục ngầu đang cuồn cuộn chảy. Chiếc xe đầu tiên, rồi xe thứ 2, thứ 3... được các thầy nhọc nhằn đưa qua. Đang khiêng chiếc xe cuối cùng thì có hai thầy bị trượt chân té ngã suýt bị nước cuốn.

Lần này, chúng tôi quyết tâm lên thăm các thầy cô giáo tại điểm trường lẻ bản Búng (xã Môn Sơn, huyện Con Cuông, Nghệ An). Trên đỉnh núi cao lạnh giá, bản làng nằm heo hút giữa núi rừng đang bừng sáng lên bởi những giáo viên ngày đêm “cắm bản” gieo chữ, đem ánh sáng tri thức đến cho con em tộc người Đan Lai.

Tôi và những người đứng trên bờ sợ đến thót tim. Có thầy giáo trẻ dũng cảm lao ra giữa dòng, người trên bờ giữ chắc con sào bằng gỗ, một tay bám chặt lấy gốc cây mới kéo người dưới nước lên được. Sau gần 30 phút vật lộn, cuối cùng những chiếc xe cũng được đưa qua suối an toàn. Cô Vi Thị Phương Thảo, một giáo viên trong đoàn nói như độc thoại: “Con đường đến lớp của giáo viên cắm bản là thế đó…”. Qua con suối dữ, sáu giáo viên của điểm trường lẻ bản Búng rẽ phải đi xuống một con dốc trơn trợt, đá tai mèo lởm chởm. Cuộc hành trình tiếp tục.

Để dạy học tại các bản làng thuộc trường Tiểu học 2 Môn Sơn, ngoài công việc chuyên môn, các thầy cô giáo nơi đây còn phải “bốn cùng” - cùng ăn, cùng ở, cùng làm và cùng nói tiếng của đồng bào với bà con và học sinh. Hơn 8 năm cắm bản Búng, cô giáo Thảo còn nhớ rõ kỷ niệm đi “bắt” học sinh đến lớp. Đó là những ngày đầu nhận lớp, các em có vẻ hào hứng, nhưng chỉ một thời gian ngắn là học trò bỏ học gần hết. Lớp học được 12 em thì đã có 10 em bỏ học theo cha mẹ đi kiếm cái ăn trên rẫy, trên rừng.

Bằng mọi giá không để học sinh bỏ học, cô cùng một đồng nghiệp quyết định băng rừng, vượt suối vào bản “bắt” học sinh về. Sau hai ngày lặn lội “bốn cùng” với các em học sinh và dân bản, cô đã đưa toàn bộ học trò về lại trường. “Khi chúng tôi vào vận động, bị bố mẹ các em phản đối nhiều lắm. Vậy là chúng tôi phải vận dụng hết vốn liếng tiếng dân tộc của mình để giải thích cho họ nhận ra ý nghĩa của việc cho con cái đến lớp học chữ. Giờ học sinh ở đây đã quen việc đến trường mỗi ngày, đó cũng là niềm hạnh phúc lớn nhất của giáo viên cắm bản chúng tôi”, cô Thảo mỉm cười.

Khi mặt trời lên giữa đỉnh đầu, bản Búng mới lộ diện sau ngọn núi mờ sương. Xung quanh là những nóc nhà đã cũ bao bọc lấy điểm trường. Nụ cười tươi của bà con dân tộc Đan Lai với những cái vẫy tay chào thiện cảm khiến chúng tôi quên đi bao mệt nhọc, khó khăn. Trưởng bản Búng La Văn Chín cứ nắm chặt tay: “Đường xa xôi, cách trở thế mà mọi người vào được tới bản, bà con chúng tôi quý lắm”.

MỚI - NÓNG

Có thể bạn quan tâm

Biệt thự 115 Hai Bà Trưng, Quận 1 đang bị bao vây bởi hàng quán, chỉ thấy được tầng trên

TPHCM: Ðâu rồi “nhà cổ ven đường”?

TP - Hơn 10 năm qua, hơn nửa số biệt thự cổ tại TPHCM bị tháo dỡ, đập bỏ. Câu chuyện bảo tồn kiến trúc cổ Sài Gòn được nhắc đi nhắc lại ở nhiều cuộc hội thảo về di sản. Tuy nhiên đến nay, đây vẫn là câu chuyện nhiêu khê dù thành phố đã có 8 đợt phân loại biệt thự cổ nhằm thực hiện bảo tồn.
Bác Hồ chia kẹo cho các cháu nhi đồng trong sinh nhật đầu tiên

Chuyện về ngày sinh của Bác

TP - Nhớ lại những ngày trứng nước của cách mạng. Sự kiện mùa xuân năm 1941 Bác Hồ lần đầu đặt chân về Pắc Bó. Bác đã về đây, Tổ quốc ơi/ Nhớ thương hòn đất ấm hơi Người/ Ba mươi năm ấy chân không mỏi/ Mà đến bây giờ mới tới nơi (Tố Hữu).
Nghề chằm áo tơi truyền thống tại Hà Tĩnh

Về làng 'Cùng em khoác chiếc áo tơi ra đồng'

TP - Thôn Yên Lạc, xã Quang Lộc, huyện Can Lộc được xem là cái nôi của nghề thủ công chằm áo tơi nổi tiếng nhất ở Hà Tĩnh, nghề đã tồn tại khoảng 300 năm. Dù cuộc sống có nhiều đổi thay, nhưng với người dân nơi đây thì còn mưa, còn nắng, còn đồng ruộng, còn nông dân là còn chằm áo tơi.
Ông Phạm Quang Nghị

Chuyện người trong cuộc

TP - Tôi bày hai cuốn sách tày tặn hơn ngàn trang in Nơi ấy là chiến trường (NXB Hội Nhà văn - 2018) và Đi tìm một vì sao (NXB Hội Nhà văn 2022) mà mình đã đọc ở hai thời điểm khác nhau. Tác giả là cựu Ủy viên Bộ Chính trị Phạm Quang Nghị. Để ngẫm ngợi về một người viết lẫn cây viết!
Những trí thức trẻ tình nguyện ở Đoàn 207 Ảnh: Nguyễn Thành

Những 'hạt giống đỏ'

TP - Những chàng trai cô gái người dân tộc thiểu số ở vùng biên giới sau khi tốt nghiệp đại học, cao đẳng được Đoàn kinh tế - Quốc phòng 207 (gọi tắt Đoàn 207, đóng ở xã La Êê, Nam Giang, Quảng Nam) tuyển chọn vào Đội Trí thức trẻ tình nguyện vùng biên để đào tạo kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi. Sau 2 năm sống trong môi trường quân ngũ, những “hạt giống đỏ” sẽ về những bản làng ươm mầm cho những dự án, mô hình phát triển kinh tế nơi vùng biên.
Dọc miền biên ải

Dọc miền biên ải

TP - Biên giới Việt - Lào, ở đó, có những câu chuyện tình đẹp xuyên biên giới, có những người trẻ ngày đêm chung tay dựng xây cuộc sống mới, bảo vệ rừng. Phóng viên Tiền Phong đi về miền biên giới ở huyện Nam Giang (Quảng Nam) ghi nhận những đổi thay nơi phên dậu nước nhà.
Chiều 7/5/1954, lá cờ quyết chiến, quyết thắng của Quân đội nhân dân Việt Nam tung bay trên nóc hầm tướng Đờ Cát, Điện Biên hoàn toàn giải phóng

Khối thuốc nổ một tấn trên đồi A1: Chuyện giờ mới kể

TP - Đến giờ, ai đến thăm chiến trường xưa Điện Biên Phủ đều đến di tích lịch sử đồi A1. Trước hết để viếng nghĩa trang lịch sử dưới chân đồi A1 nơi có hàng ngàn ngôi mộ và danh sách các liệt sĩ đã hy sinh tại Điện Biên Phủ và lên trên đỉnh đồi nơi trận đánh ác liệt nhất và thương vong nhiều nhất của ta và địch trong chiến dịch lịch sử này.
Khách du lịch trải nghiệm ăn ong ở rừng U Minh

Tháng ba... vào U Minh lấy mật

TP - Kể từ khi nghề gác kèo ong (làm nhà cho ong làm tổ) được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, cuộc sống của một bộ phận người dân vùng U Minh, Cà Mau dường như thay đổi hẳn. Ngoài việc bán mật ong, nhiều hộ còn làm dịch vụ du lịch cho khách trải nghiệm đi gác kèo ong, ăn ong. Thu nhập cũng khá.