Tóm tắt nhanh:
· Có những người sẵn sàng tới những vị trí nguy hiểm để chụp ảnh, nhưng đó chưa chắc là cố tình mạo hiểm.
· Với cùng một địa điểm, mỗi người có thể cảm nhận mức độ nguy hiểm khác nhau.
· Thiên kiến lạc quan và mù chú ý là những yếu tố có thể khiến nhiều người đánh giá sai tình huống.
Một mỏm đá nhô ra biển, phía dưới là sóng, phía trước là khoảng không bao la. Có người chỉ đứng từ xa đã thấy e ngại, nhưng lại có người sẵn sàng bước ra đó để chụp ảnh.
Trong vụ việc đang được nhiều người quan tâm, một nhóm 6 người đi ra khu vực Mũi Nghê để chụp ảnh và 3 cô gái đã bị sóng cuốn khi đi qua bãi đá.
Điều đáng chú ý là Mũi Nghê là khu vực đã bị cấm trekking tự phát từ lâu. Khu vực này cũng không có trong các tuyến tham quan được phép trên bán đảo Sơn Trà, theo Tiền Phong, dẫn lời các nhà chức trách.
Không chỉ vậy, mẹ của một nạn nhân (còn đang mất tích) khi được lực lượng chức năng dẫn tới Mũi Nghê thì cũng thấy đoạn đường rất hiểm trở, đứng từ phía trên nhìn xuống bãi đá cũng đã cảm nhận rõ sự nguy hiểm và không tin nổi là con xuống chơi nơi này.
Vậy vì sao một địa điểm mà nhiều người nhìn đã thấy nguy hiểm lại vẫn thu hút một số người đến tận nơi để chụp ảnh?
Câu hỏi này không gắn riêng với trường hợp ở Mũi Nghê, mà còn gắn với một thực tế không hiếm ở những địa điểm mà nhiều người thấy có độ rủi ro cao, như rìa đá trên núi, gần thác nước, đường ray tàu… ở nhiều nơi trên thế giới.
Thực tế, không có một nguyên nhân duy nhất giải thích vì sao con người vẫn bước ra những nơi nhìn rất nguy hiểm để chụp ảnh. Tuy nhiên, có 2 hiện tượng tâm lý khá phổ biến có thể giúp lý giải một phần điều này.
Khi não tin rằng "chuyện đó sẽ không xảy ra với mình"
Theo trang về khoa học hành vi The Decision Lab, nhiều khi con người có xu hướng tin rằng mình ít gặp rủi ro hơn người khác. Hiện tượng này được gọi là thiên kiến lạc quan - tức là đánh giá cao khả năng trải nghiệm những sự kiện tích cực và đánh giá thấp khả năng trải nghiệm những sự kiện tiêu cực.
Vì xu hướng tâm lý này, nhiều người có thể nghĩ rằng dù nơi này bị cấm, hoặc dù người khác thấy nơi này nguy hiểm, nhưng mình chỉ đứng một chút, chụp nhanh một tấm ảnh và cẩn thận thì cũng sẽ không xảy ra sự cố.
Và thế là họ có thể bỏ qua những cảnh báo, những quy định và cả các yếu tố môi trường bất lợi cho mình.
Khi sự chú ý chuyển từ môi trường sang khung hình
Một yếu tố khác là hiện tượng "mù chú ý". Theo Thư viện Y khoa Quốc gia (NLM) của Mỹ, hiện tượng này xảy ra khi một người không nhận thấy điều gì đó bất ngờ trong tầm nhìn của họ vì sự chú ý của họ đang hướng đến nơi khác.
Hiện tượng này được coi là một "lối tắt" tâm trí phổ biến để lọc bỏ một số thứ, bảo toàn khả năng tập trung của não bộ.
Tức là, khi não tập trung vào một nhiệm vụ cụ thể như tìm góc chụp ảnh, tạo dáng hoặc nhìn màn hình điện thoại, con người có thể không hề để ý đến hay nhận thấy những thay đổi đang diễn ra xung quanh như sóng mạnh, mỏm đá trơn, tàu đến gần…
Không đơn giản là "bất chấp nguy hiểm"
Nếu cho rằng những người đi ra nơi có nhiều rủi ro để chụp ảnh chỉ đơn giản là liều lĩnh hay "bất chấp", thì đó có lẽ là một cách giải thích chưa đầy đủ.
Mà thực tế, con người không phải lúc nào cũng đánh giá nguy hiểm một cách hoàn toàn khách quan. Khi tập trung vào một mục tiêu cụ thể, chẳng hạn tìm góc chụp ảnh đẹp, thì sự chú ý và cảm nhận về rủi ro có thể thay đổi mà chính người trong cuộc cũng không nhận ra.
Tất nhiên, việc một người quyết định bước ra nơi có nhiều rủi ro để chụp ảnh có thể do ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nữa, như kinh nghiệm, lời rủ của bạn bè..., nhưng "thiên kiến lạc quan" và "mù chú ý" vẫn là 2 hiện tượng tâm lý hay được nhắc đến.
Chính vì vậy, các chuyên gia khuyên rằng khi đứng trước những địa điểm có địa hình phức tạp như mỏm đá ven biển, vách núi, gần thác nước hay sông suối…, thì việc dành thời gian quan sát kỹ xung quanh và giữ khoảng cách an toàn là rất quan trọng, tránh để việc chụp ảnh làm giảm sự chú ý đến môi trường, có thể dẫn đến hậu quả đáng tiếc.
