Bình Minh không chỉ hồi sinh. Làng biển này đã bứt lên, đi xa hơn, bền bỉ hơn từ chính những bài học trả giá bằng máu và nước mắt.
Ðóng tàu lớn, vươn khơi xa
Ông Trương Công Bảy từng là cán bộ nhiều năm tại xã Bình Minh cũ (thời điểm xảy ra bão Chanchu ông là Trưởng Công an xã, sau đó là Phó Chủ tịch UBND xã Bình Minh cũ) hiện là Chủ tịch Nghiệp đoàn nghề cá Bình Minh. Với ông, ký ức về những ngày tang thương vẫn còn nguyên vẹn, nhưng điều ám ảnh hơn cả là sự mong manh của những con tàu nhỏ bé trước biển lớn. “Sau bão, bà con mới thấm. Tàu nhỏ, thông tin thiếu, đi biển chẳng khác nào đánh cược sinh mạng”, ông Bảy chậm rãi nói.
Từ sau nỗi đau ấy, ngư dân Bình Minh bắt đầu một cuộc thay đổi âm thầm nhưng quyết liệt. Những con tàu cũ được cải hoán, tàu mới được đóng với công suất lớn hơn, đủ sức bám biển dài ngày. Máy móc hiện đại, hầm bảo quản, thiết bị đánh bắt được đầu tư bài bản, mở ra hướng khai thác xa bờ hiệu quả hơn.
Song hành với đóng tàu lớn là việc đầu tư trang bị hệ thống phương tiện thông tin liên lạc ngày càng hiện đại. Máy định vị, thông tin tầm xa, dự báo thời tiết được trang bị đầy đủ hơn. Ngư dân không còn bị động trước những cơn trở gió, mà chủ động tính toán từng chuyến ra khơi.
“Bây giờ đi tàu lớn vững chãi, lại được trang bị hiện đại, thông tin về thời tiết chính xác và chủ động nên ngư dân bớt lo hơn trong mỗi chuyến vươn khơi. Các tàu giữ liên lạc, hỗ trợ nhau khi có sự cố nên vươn khơi an tâm hơn”, ngư dân Trần Công Tú, chủ của tàu cá công suất hơn 700 CV trị giá trên 3 tỷ đồng, chia sẻ.
“Sau 20 năm, lực lượng tàu thuyền không ngừng tăng lên, được đầu tư nâng cấp, cải hoán theo hướng hiện đại. Các đội tàu công suất lớn được trang bị đầy đủ thiết bị thông tin, dự báo thời tiết, giúp ngư dân chủ động và an toàn hơn trong mỗi chuyến ra khơi. Nghề biển trở thành trụ cột kinh tế, tạo nguồn thu lớn, góp phần thay đổi toàn diện đời sống người dân”.
Chủ tịch UBND xã Thăng An Nguyễn Thanh Phong
Cũng từ sau bão Chanchu, các tổ đoàn kết đánh bắt trên biển hình thành và phát triển mạnh mẽ. Từ những nhóm liên kết tự phát, đến nay toàn xã đã có 34 tổ đoàn kết, hoạt động ngày càng hiệu quả. Giữa trùng khơi mênh mông, những tổ đoàn kết ấy trở thành “sợi dây sinh mệnh”, giúp ngư dân Bình Minh không còn đơn độc khi đối mặt với sóng gió.
“Tàu nào trúng luồng cá thì chia sẻ cho tàu khác. Khi gặp sự cố, tổ đoàn kết là lực lượng ứng cứu nhanh nhất. Giữa biển khơi, tình đồng nghiệp là chỗ dựa sống còn”, Chủ tịch Nghiệp đoàn nghề cá Bình Minh Trương Công Bảy nói.
Ông Bảy mừng nhất là sự chuyển đổi trong tư duy, ngư dân Bình Minh luôn chủ động tích cực học hỏi, học từ kinh nghiệm của nhau, tiếp cận thông tin khoa học. Hơn ai hết, ngư dân hiểu rằng ra biển bây giờ không chỉ cần kinh nghiệm, mà cần kiến thức và kỷ luật. Không chỉ đầu tư phương tiện, ngư dân nơi đây còn tích cực học nghề, học luật. Hàng nghìn lượt người tham gia các lớp tập huấn về pháp luật biển, chống khai thác IUU, các lớp thuyền trưởng, máy trưởng, kỹ năng an toàn hàng hải.
“Các thế hệ ngư dân vẫn tiếp nối nhau vươn khơi, nhưng với một tâm thế khác. Giữ nghề biển của cha ông không chỉ để mưu sinh, mà còn góp phần khẳng định chủ quyền, bảo vệ biển đảo Tổ quốc”, ông Bảy nói.
Từ đau thương thành “làng tỷ phú”
Bình Minh hôm nay hoàn toàn lột xác. Những mái nhà cấp 4 lụp xụp nhường chỗ cho những ngôi cao tầng, biệt thự san sát. Xe hơi đậu trước sân, tàu lớn tấp nập ra vào bến cá. Ít ai ngờ rằng, hai mươi năm trước, nơi đây từng chìm trong mất mát, nghèo khó và nỗi ám ảnh bão dông.
Lão ngư Trần Tâm (95 tuổi, ở thôn Tân An, xã Thăng An) chia sẻ, chứng kiến làng biển nghèo lột xác từng ngày khiến ai cũng vui mừng, tự hào. Các thế hệ ngư dân vẫn bám biển, theo nghề của cha ông nhưng bằng những con tàu lớn vững chãi và hiện đại. Gia đình ông đã nhiều đời bám biển, đến nay con trai và cháu nội của ông đều tiếp tục theo nghề.
“Những ngư dân trẻ bây giờ vừa có kinh nghiệm đánh bắt lại hiểu biết, thông thạo luật, đó là điều mừng nhất. Có những ngư dân xuất ngoại mưu sinh trên đất khách bằng chính kinh nghiệm nghề đi biển tạo thu nhập khá, góp phần làm diện mạo làng biển đổi thay”, ông Tâm chia sẻ.
Theo lãnh đạo xã Thăng An, 20 năm đi qua bão dữ, Bình Minh hôm nay đã học cách đứng vững trước sóng gió. Từ làng biển tang thương, Bình Minh nay được nhắc đến như một “làng tỷ phú” - danh xưng không chỉ phản ánh thu nhập, mà còn ghi dấu một hành trình vươn lên bền bỉ.
Đời sống khấm khá lên từng ngày. Những đứa trẻ mồ côi sau bão Chanchu, từng được các mạnh thường quân trên khắp mọi miền Tổ quốc hỗ trợ cho đến năm 18 tuổi, nay đã trưởng thành. Nhiều em học hành đến nơi đến chốn, có công việc ổn định, quay trở lại góp sức xây dựng quê hương.
Chủ tịch UBND xã Thăng An Nguyễn Thanh Phong cho biết, sau 20 năm, lực lượng tàu thuyền không ngừng tăng lên, được đầu tư nâng cấp, cải hoán theo hướng hiện đại. Các đội tàu công suất lớn được trang bị đầy đủ thiết bị thông tin, dự báo thời tiết, giúp ngư dân chủ động và an toàn hơn trong mỗi chuyến ra khơi. Hiện toàn xã có khoảng 140 tàu thuyền các loại, sản lượng khai thác hằng năm đạt khoảng 15.000 tấn. Nghề biển trở thành trụ cột kinh tế, tạo nguồn thu lớn, góp phần thay đổi toàn diện đời sống người dân.
Không chỉ đổi thay về vật chất, tư duy của người dân Bình Minh cũng dần chuyển dịch. Ngư dân không còn chạy theo sản lượng bằng mọi giá, mà hướng đến đánh bắt bền vững, tuân thủ các quy định của pháp luật, nhất là các quy định chống khai thác thủy sản trái phép nhằm góp phần gỡ “thẻ vàng” IUU.
Các gia đình ngư dân ven biển có điều kiện kinh tế đề xây dựng nhà ở kiên cố; những hộ khó khăn được hỗ trợ xây dựng nhà trú bão, chòi tránh bão. “Hiện 100% người dân có nhà kiên cố hoặc nơi tránh trú an toàn. Nhờ đó, những năm gần đây, Bình Minh không còn chịu thiệt hại nặng nề khi bão lũ xảy ra”, ông Phong cho hay.
Xã mới Thăng An hiện tại với lợi thế 12 km đường bờ biển, địa phương xác định kinh tế biển là động lực phát triển lâu dài. “Địa phương định hướng đẩy mạnh công nghiệp - dịch vụ, phát triển du lịch ven biển gắn với bảo vệ môi trường, đồng thời tiếp tục coi nghề khai thác hải sản là trụ cột - không chỉ về kinh tế mà còn mang ý nghĩa lớn trong bảo vệ chủ quyền biển đảo”, ông Phong, nhấn mạnh.
