Người mua, người bán dần thay đổi thói quen
Từ ngày 1/6/2025, hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền (theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP). Sau hơn nửa năm triển khai, nhiều hộ kinh doanh cho biết đã dần quen với việc xuất hóa đơn, tâm lý lo lắng ban đầu giảm rõ rệt, trong khi việc quản lý bán hàng trở nên thuận tiện hơn. Ghi nhận tại Hà Nội, hóa đơn điện tử từ máy tính tiền đã xuất hiện phổ biến hơn, kể cả ở các cửa hàng bình dân.
Chủ một cửa hàng đồ uống trên phố Triệu Việt Vương, Hà Nội chia sẻ, thói quen của khách hàng cũng thay đổi đáng kể. Ngày càng nhiều người chủ động hỏi hóa đơn khi mua hàng, không chỉ với đơn số lượng lớn mà cả những giao dịch nhỏ lẻ. Việc xuất hóa đơn diễn ra nhanh gọn, thu ngân thao tác ngay trong lúc thanh toán, chỉ cần xin tên, số điện thoại, email để gửi hóa đơn điện tử. “Cốc nước chỉ 30.000 đồng vẫn có hóa đơn đầy đủ”, chủ cửa hàng nói.
Tuy vậy, tỷ lệ khách yêu cầu lấy hóa đơn vẫn chưa cao. Nhân viên một cửa hàng giày dép trên phố Hai Bà Trưng cho biết, trong trường hợp khách không để lại thông tin, cửa hàng vẫn lập hóa đơn với ghi chú “người mua không lấy hóa đơn” để bảo đảm tuân thủ quy định.
Bên cạnh những hộ kinh doanh đã quen thao tác vẫn còn không ít băn khoăn xoay quanh việc lập hóa đơn, nhất là thời điểm xuất hóa đơn và cách xử lý với đơn hàng bán qua sàn thương mại điện tử.
Nhiều cá nhân, hộ kinh doanh trên sàn đặt câu hỏi, khi ủy nhiệm cho sàn xuất hóa đơn, thời điểm lập hóa đơn được tính là lúc người bán bàn giao hàng cho đơn vị vận chuyển hay khi giao hàng thành công cho khách.
Cục Thuế cho biết, khoản 6 Điều 1 Nghị định 70 quy định, thời điểm lập hóa đơn đối với bán hàng hóa là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu tiền hay chưa. Đối với xuất khẩu hàng hóa, thời điểm lập hóa đơn do người bán tự xác định nhưng chậm nhất không quá ngày làm việc tiếp theo kể từ ngày hàng hóa được thông quan theo quy định pháp luật về hải quan.
Như vậy, với hoạt động bán hàng hóa trong nước, thời điểm lập hóa đơn được xác định tại thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua. Trường hợp phát sinh sai sót, việc thay thế, điều chỉnh hóa đơn điện tử được thực hiện theo hướng dẫn tại khoản 13 Điều 1 Nghị định 70.
Bên cạnh đó, hộ kinh doanh bán qua sàn thương mại điện tử cũng băn khoăn, có phải xuất hóa đơn cho các đơn hàng online, khi sàn đã khai, nộp thuế thay người bán. Nếu xuất hóa đơn thì phải báo cáo nộp thuế dẫn đến nộp thuế 2 lần? Theo Cục Thuế, Bộ Tài chính đang xây dựng Nghị định quy định chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Từ 16/1, xử phạt theo số lượng hóa đơn vi phạm
Từ ngày 16/1, theo Nghị định 310/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 12/2020 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế và hóa đơn, mức phạt đối với hành vi không lập hóa đơn có thể lên tới 80 triệu đồng.
Mức phạt được áp dụng theo hướng lũy tiến, căn cứ vào số lượng hóa đơn vi phạm. Cụ thể, không lập hóa đơn dưới 10 số hóa đơn bị phạt từ 1-10 triệu đồng; từ 10 đến dưới 50 số hóa đơn bị phạt 10-50 triệu đồng; từ 50 số hóa đơn trở lên bị phạt từ 60-80 triệu đồng. Hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm cũng bị xử phạt, với mức thấp nhất 500.000 đồng và cao nhất 70 triệu đồng.
So với quy định trước đây tại Nghị định 125/2020, mức phạt mới được thiết kế chi tiết hơn theo số lượng hóa đơn vi phạm. Đồng thời, Nghị định 310 bãi bỏ tình tiết tăng nặng “vi phạm hành chính nhiều lần” và quy định, nếu trong một vụ việc có vi phạm nhiều hóa đơn thì chỉ xử phạt một hành vi, với mức phạt xác định tương ứng với tổng số hóa đơn vi phạm.