Nổi tiếng, có ích và xấu hổ

Nổi tiếng, có ích và xấu hổ
TP - Đề thi đại học môn Ngữ Văn khối C năm nay, phần nghị luận yêu cầu thí sinh trình bày suy nghĩ về ý kiến: “Biết tự hào về bản thân là cần thiết nhưng biết xấu hổ còn quan trọng hơn”. Ý kiến không nêu tên tác giả trên, có lẽ phần nào xuất phát từ một danh ngôn của văn hào Nga Lev N. Tolstoy: “Biết xấu hổ trước mọi người là một cảm xúc tốt. Nhưng tốt hơn là biết xấu hổ trước chính bản thân mình”.

> Bài giải đề thi môn Toán, Lịch sử, Ngữ văn, Sinh học

Và có lẽ cả từ tư tưởng “Nhân bất khả vô sỉ” (Con người không thể không biết xấu hổ) của Mạnh Tử.

Đề thi Ngữ văn khối D thì yêu cầu bình luận về một ý kiến cũng khuyết danh: “Đừng cố gắng trở thành người nổi tiếng mà hãy trở thành người có ích”.

Đề thi đã buộc những công dân sắp sửa bước vào đời phải đối diện với những điều cơ bản nhất của đời sống con người. Đó là những sự nổi tiếng, tự hào, có ích và xấu hổ. Cũng như từng bàn luận về thói đạo đức giả, vô trách nhiệm trong đề thi năm ngoái.

Tuy nhiên, có thể thấy vài yếu tố chưa thật thăng bằng, non về logic giữa các cặp khái niệm trong cả hai đề thi trên. Những người ra đề có lẽ hơi bị ám ảnh bởi những sự “nổi tiếng” gắn với tai tiếng của giới showbiz chăng? Hay sự “nổi tiếng” bất thường của những người ăn cắp trí tuệ, công trình nghiên cứu của người khác, bằng sự giả dối bằng cấp và nhầm chỗ đứng trong xã hội, mà không đặt sự nổi tiếng trong ý nghĩa bình thường nhất?

Nổi tiếng chân chính càng giúp ích nhiều hơn cho xã hội và con người, chứ sao! Cũng như một người biết tự hào và có cái để tự hào thực sự, chứ không phải thói kiêu ngạo, hãnh tiến với những thành công được mua bằng tiền, thì cũng sẽ luôn biết tự trọng đặt liêm sỉ lên hàng đầu.

Thời phổ thông, một lần ra chơi, cậu học trò Ngô Bảo Châu và đám bạn đã vo tròn cái áo mưa của thầy giáo thành quả bóng để… đá. Sau đó chỉ một cậu trò xui xẻo bị thầy phạt, còn các đồng phạm khác, trong đó có Châu, thì… im thin thít. Để rồi mấy chục năm sau, trong bức thư “thú tội” với thầy, Ngô Bảo Châu đúc kết từ chính mình: “Muốn sống tử tế, trước hết phải biết xấu hổ”. Đó có lẽ là bài học nung nấu để có được một nhà toán học nổi tiếng, có ích, biết tự hào và cũng biết xấu hổ.

Thời gian ngắn nữa sẽ có kết quả chấm thi. Hẳn sẽ có những bài nghị luận xuất sắc, và cũng không thiếu những bài văn lạ cười ra nước mắt. Bởi thực tế cuộc sống hàng ngày có quá nhiều chất liệu tươi sống, hình ảnh bi hài để cho các cô cậu học trò bưng vào bài luận.

Có điều, viết được một bài luận hay, không có nghĩa những công dân tương lai ấy sẽ đều trở thành những người nổi tiếng bằng chính năng lực của mình, biết tự hào trong niềm tự trọng, sống và làm việc có ích, cũng như biết giữ liêm sỉ. Bởi trong môi trường xã hội mọi giá trị còn rất khó đo lường này, làm được điều ấy thật vô cùng gian nan nếu thiếu một thiên lương mạnh mẽ…

Theo Báo giấy
MỚI - NÓNG
Giá vàng tiếp tục giảm gần nửa triệu đồng/ lượng
Giá vàng tiếp tục giảm gần nửa triệu đồng/ lượng
TPO - Sau phiên hôm qua, giá vàng lao dốc 600.000 đồng/ lượng, phiên hôm nay, ghi nhận tại các hệ thống kinh doanh, vàng SJC có nơi tiếp tục giảm gần nửa triệu đồng/ lượng. Tại PNJ Hà Nội, ở chiều bán ra, vàng SJC giảm mạnh nhất 450.000 đồng/ lượng xuống còn 57,2 triệu đồng/ lượng.

Có thể bạn quan tâm

Dẹp 'giấy phép con'

Dẹp 'giấy phép con'

TP - "Hàng hóa nào cũng là thiết yếu...". Bộ trường Bộ Giao thông-Vận tải Nguyễn Văn Thể khẳng định như vậy tại một cuộc họp mới đây với một số bộ, ngành và các địa phương để tìm cách tháo gỡ vướng mắc trong lưu thông hàng hóa, đặc biệt nông sản.
Luận dưới gốc cây

Luận dưới gốc cây

TP - Không ít người có trách nhiệm đang có xu hướng đổ lỗi đứt gãy chuỗi cung ứng nông lâm thủy sản cho Covid. Đúng là dịch bệnh đã làm thay đổi mọi cách thức vận hành từ người dân, doanh nghiệp và cả các công sở, nhưng tư duy của loài người đâu có xơ cứng.
Cấp thiết

Cấp thiết

TP - Tuần qua, báo chí, mạng xã hội tràn ngập hình ảnh những dòng người lầm lũi vượt hàng nghìn km với đủ cách di chuyển, từ đi bộ, đạp xe đến đi xe máy, lái máy cày vượt mọi nẻo đường để tìm về nơi trú ẩn cuối cùng: Quê nhà.
Khoảng tối sau văn bản

Khoảng tối sau văn bản

TP - Công bằng mà nói, bất cứ ngành nghề nào cũng luôn có những khoảng tối trong làm ăn, kinh doanh cũng như cấp phép, chỉ có một vài người biết với nhau. Thương trường là đấu trường, chính vì vậy, cũng không hiếm trường hợp vì cạnh tranh gói thầu này, dự án kia, các doanh nghiệp sẵn sàng lật đổ, tố cáo nhau bằng đủ mọi hình thức để loại bớt đối thủ.
Cần làm nghiêm để chống dịch

Cần làm nghiêm để chống dịch

TP - “Tôi không hiểu các đồng chí triển khai thế nào, xe vẫn đổ ra ầm ầm khi tôi đi Củ Chi hay xuống quận 8 hôm nay”, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam nói khi thị sát việc thực hiện Chỉ thị 16 tại TP.HCM ngày 24/7. Ông nhận thấy, thành phố làm không nghiêm từ đầu. “Cần làm nghiêm ngặt lại, nếu không sẽ không thể chống được dịch”, ông nhấn mạnh, đồng thời yêu cầu thành phố lập lại kỷ cương trong việc thực hiện giãn cách. 
Bàn tay nhạc trưởng

Bàn tay nhạc trưởng

TP - Sau những lúng túng, cho đến nay, việc lưu thông hàng hóa giữa 19 địa phương bị phong tỏa chống dịch theo Chỉ thị 16 tới TP HCM và các tỉnh khác phần nào đã được tháo gỡ. Vai trò “nhạc trưởng” của Tổ công tác đặc biệt của Chính phủ bắt đầu phát huy tác dụng.
Nhiều kỳ vọng từ Diên Hồng

Nhiều kỳ vọng từ Diên Hồng

TP - Hơn 499 đại biểu được cử tri tín nhiệm bầu vào Quốc hội khóa XV, sáng qua (20/7) đã tề tựu về phòng họp Diên Hồng để bắt đầu cho một nhiệm kỳ mới, với nhiều kỳ vọng, song cũng phải đối diện với nhiều khó khăn, thách thức.
Người về

Người về

TP - Chia ly và cách ly, dịch giã khác gì giặc giã. Tuần này, nhiều người dân miền Trung từ TPHCM bắt đầu lục tục sơ tán về quê. Bằng tàu hỏa, và bằng từng chuyến xe riêng. Nói "xe riêng", bởi là những chuyến xe đặc biệt được phép chạy suốt qua các chốt dịch dày đặc quốc lộ.
Đứt gãy thị trường

Đứt gãy thị trường

TP - Nằm gần ổ dịch Khu chế xuất Tân Thuận, nhà tôi ở trong khu vực 3 phường của quận 7 (TPHCM) bị phong tỏa kể từ 18 giờ ngày 9/7, trước khi thực hiện giãn cách toàn thành phố theo Chỉ thị 16 đúng 6 tiếng đồng hồ.