Nổi tiếng, có ích và xấu hổ

Nổi tiếng, có ích và xấu hổ
TP - Đề thi đại học môn Ngữ Văn khối C năm nay, phần nghị luận yêu cầu thí sinh trình bày suy nghĩ về ý kiến: “Biết tự hào về bản thân là cần thiết nhưng biết xấu hổ còn quan trọng hơn”. Ý kiến không nêu tên tác giả trên, có lẽ phần nào xuất phát từ một danh ngôn của văn hào Nga Lev N. Tolstoy: “Biết xấu hổ trước mọi người là một cảm xúc tốt. Nhưng tốt hơn là biết xấu hổ trước chính bản thân mình”.

> Bài giải đề thi môn Toán, Lịch sử, Ngữ văn, Sinh học

Và có lẽ cả từ tư tưởng “Nhân bất khả vô sỉ” (Con người không thể không biết xấu hổ) của Mạnh Tử.

Đề thi Ngữ văn khối D thì yêu cầu bình luận về một ý kiến cũng khuyết danh: “Đừng cố gắng trở thành người nổi tiếng mà hãy trở thành người có ích”.

Đề thi đã buộc những công dân sắp sửa bước vào đời phải đối diện với những điều cơ bản nhất của đời sống con người. Đó là những sự nổi tiếng, tự hào, có ích và xấu hổ. Cũng như từng bàn luận về thói đạo đức giả, vô trách nhiệm trong đề thi năm ngoái.

Tuy nhiên, có thể thấy vài yếu tố chưa thật thăng bằng, non về logic giữa các cặp khái niệm trong cả hai đề thi trên. Những người ra đề có lẽ hơi bị ám ảnh bởi những sự “nổi tiếng” gắn với tai tiếng của giới showbiz chăng? Hay sự “nổi tiếng” bất thường của những người ăn cắp trí tuệ, công trình nghiên cứu của người khác, bằng sự giả dối bằng cấp và nhầm chỗ đứng trong xã hội, mà không đặt sự nổi tiếng trong ý nghĩa bình thường nhất?

Nổi tiếng chân chính càng giúp ích nhiều hơn cho xã hội và con người, chứ sao! Cũng như một người biết tự hào và có cái để tự hào thực sự, chứ không phải thói kiêu ngạo, hãnh tiến với những thành công được mua bằng tiền, thì cũng sẽ luôn biết tự trọng đặt liêm sỉ lên hàng đầu.

Thời phổ thông, một lần ra chơi, cậu học trò Ngô Bảo Châu và đám bạn đã vo tròn cái áo mưa của thầy giáo thành quả bóng để… đá. Sau đó chỉ một cậu trò xui xẻo bị thầy phạt, còn các đồng phạm khác, trong đó có Châu, thì… im thin thít. Để rồi mấy chục năm sau, trong bức thư “thú tội” với thầy, Ngô Bảo Châu đúc kết từ chính mình: “Muốn sống tử tế, trước hết phải biết xấu hổ”. Đó có lẽ là bài học nung nấu để có được một nhà toán học nổi tiếng, có ích, biết tự hào và cũng biết xấu hổ.

Thời gian ngắn nữa sẽ có kết quả chấm thi. Hẳn sẽ có những bài nghị luận xuất sắc, và cũng không thiếu những bài văn lạ cười ra nước mắt. Bởi thực tế cuộc sống hàng ngày có quá nhiều chất liệu tươi sống, hình ảnh bi hài để cho các cô cậu học trò bưng vào bài luận.

Có điều, viết được một bài luận hay, không có nghĩa những công dân tương lai ấy sẽ đều trở thành những người nổi tiếng bằng chính năng lực của mình, biết tự hào trong niềm tự trọng, sống và làm việc có ích, cũng như biết giữ liêm sỉ. Bởi trong môi trường xã hội mọi giá trị còn rất khó đo lường này, làm được điều ấy thật vô cùng gian nan nếu thiếu một thiên lương mạnh mẽ…

Theo Báo giấy
MỚI - NÓNG

Có thể bạn quan tâm

Thẻ xanh

Thẻ xanh

TP - Thẻ xanh mà tôi đang nói đến là chứng nhận điện tử dành cho những người đã tiêm đủ 2 mũi vắc xin COVID-19. Gọi đây là những tấm thẻ mơ ước cũng không quá, vì đó không chỉ là ước mơ về một ngày hết giãn cách, được ra đường đi làm việc, mưu sinh trở lại, mà còn giúp thành phố sẽ dần khôi phục và phát triển kinh tế sau những ngày kiệt quệ vì dịch bệnh tấn công.
Sao lại thế!

Sao lại thế!

TP - Nhìn những dòng người tắc nghẽn sau chỉ lệnh đổi giấy đi đường của UBND TP Hà Nội, nhiều người không khỏi ngán ngẩm. Mấy ngày nghỉ lễ, nhiều doanh nghiệp bỏ công nghiên cứu văn bản nhưng không phải ai cũng biết mình thuộc nhóm nào trong sự phân loại của chính quyền. Thậm chí, doanh nghiệp cử người lên tận UBND phường hỏi nhưng ngay đơn vị hành chính cấp này cũng lúng túng.
Bao biện

Bao biện

TP - Việc Cơ quan an toàn thực phẩm của Liên minh châu Âu (EU) thu hồi sản phẩm mì ăn Hảo Hảo, miến Good của Công ty cổ phần ACECOOK Việt Nam và sau đó là sản phẩm mì khô vị bò gà của Công ty cổ phần thực phẩm Thiên Hương do phát hiện có chứa thuốc bảo vệ thực vật Ethylene Oxide, có khả năng gây ung thư, khiến không ít người tiêu dùng trong nước giật mình. Trước đó, Bộ Y tế Malta cũng thông báo cấm tiêu thụ mì tôm chua cay Hảo Hảo cũng vì lý do tương tự.
Cuộc họp xuyên đêm

Cuộc họp xuyên đêm

TP - Có những cuộc họp Chính phủ tới tận 2 giờ sáng trong những ngày chống dịch. Bước sang ngày mới đã lâu, một số ô tô chở các bộ trưởng xuyên màn đêm về nhà. Một bộ trưởng cho biết, tần suất họp tới hơn 12 giờ đêm là bình thường tại Văn Phòng Thủ tướng.
Tiếp sức đồng bào

Tiếp sức đồng bào

TP - Phiên đấu giá tranh trực tuyến trên fanpage báo Tiền Phong khởi đầu từ trưa qua, dự kiến kết thúc vào trưa nay Chủ nhật 29/8/2021. Nhưng chưa đầy 24 tiếng, hầu hết 12 bức tranh đã có người mua. Có những tác phẩm được trả cao hơn giá bán ngay mà ban tổ chức đưa ra.
Dẹp 'giấy phép con'

Dẹp 'giấy phép con'

TP - "Hàng hóa nào cũng là thiết yếu...". Bộ trường Bộ Giao thông-Vận tải Nguyễn Văn Thể khẳng định như vậy tại một cuộc họp mới đây với một số bộ, ngành và các địa phương để tìm cách tháo gỡ vướng mắc trong lưu thông hàng hóa, đặc biệt nông sản.
Luận dưới gốc cây

Luận dưới gốc cây

TP - Không ít người có trách nhiệm đang có xu hướng đổ lỗi đứt gãy chuỗi cung ứng nông lâm thủy sản cho Covid. Đúng là dịch bệnh đã làm thay đổi mọi cách thức vận hành từ người dân, doanh nghiệp và cả các công sở, nhưng tư duy của loài người đâu có xơ cứng.
Cấp thiết

Cấp thiết

TP - Tuần qua, báo chí, mạng xã hội tràn ngập hình ảnh những dòng người lầm lũi vượt hàng nghìn km với đủ cách di chuyển, từ đi bộ, đạp xe đến đi xe máy, lái máy cày vượt mọi nẻo đường để tìm về nơi trú ẩn cuối cùng: Quê nhà.
Khoảng tối sau văn bản

Khoảng tối sau văn bản

TP - Công bằng mà nói, bất cứ ngành nghề nào cũng luôn có những khoảng tối trong làm ăn, kinh doanh cũng như cấp phép, chỉ có một vài người biết với nhau. Thương trường là đấu trường, chính vì vậy, cũng không hiếm trường hợp vì cạnh tranh gói thầu này, dự án kia, các doanh nghiệp sẵn sàng lật đổ, tố cáo nhau bằng đủ mọi hình thức để loại bớt đối thủ.