TPHCM "soán ngôi"
Theo báo cáo của Cục Thống kê - Bộ Tài chính, lũy kế 7 tháng đầu năm, tổng thu ngân sách Nhà nước ước đạt 1,58 triệu tỷ đồng, bằng 80,2% dự toán năm và tăng 27,8% so với cùng kỳ năm trước.
Trong đó, thu nội địa đạt khoảng 1,37 triệu tỷ đồng, bằng 81,8% dự toán và tăng 31,8%. Thu từ dầu thô ước đạt 28.700 tỷ đồng, bằng 53,9% dự toán và giảm 16,5%; thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu đạt 182.700 tỷ đồng, bằng 77,7% dự toán và tăng 11,6% so với cùng kỳ.
Đáng chú ý, tháng 7 là tháng đầu tiên triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp với 34 tỉnh, thành. Số liệu cho thấy nhiều địa phương đạt mức thu ngân sách khá cao, đặc biệt là 2 “đầu tàu” kinh tế Hà Nội, TPHCM, góp phần nâng tổng thu chung của cả nước. Có địa phương đã vượt dự toán cả năm.
Trong nhóm dẫn đầu, TPHCM tiếp tục giữ vị trí số 1 với tổng thu ngân sách 465.000 tỷ đồng, bằng 66,8% dự toán và tăng 12,9% so với cùng kỳ. Hà Nội đứng thứ hai với 427 tỷ đồng, bằng 84,2% dự toán và tăng tới 40,8%.
Hải Phòng xếp thứ ba với tổng thu 112,7 nghìn tỷ đồng, đạt 76,4% dự toán và tăng 27%. Hưng Yên ghi nhận mức 61.607 tỷ đồng, vượt 111% dự toán cả năm chỉ sau 7 tháng.
Tiếp theo lần lượt là Bắc Ninh, đạt 46.635 tỷ đồng, bằng 82% dự toán; Ninh Bình thu 39.335 tỷ đồng, tương đương 76% dự toán. Đồng Nai đạt 39.103 tỷ đồng, trong đó phần lớn đến từ thu nội địa. Các địa phương còn lại trong top 10 gồm Quảng Ninh (35.455 tỷ đồng), Thanh Hoá (33.814 tỷ đồng) và Đà Nẵng (31.599 tỷ đồng).
Sau 7 tháng, TPHCM trở lại vị trí số 1 cả nước về thu ngân sách, với việc sáp nhập Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương - đều là các tỉnh thuộc nhóm dẫn đầu về thu ngân sách. Năm 2024, cả 2 địa phương này đều thuộc nhóm thu ngân sách cao, lần lượt đứng thứ 4, và thứ 5 cả nước. Tổng thu ngân sách của tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu đạt 77.089 tỷ đồng. Bình Dương thu ngân sách 71.234 tỷ đồng.
Sau sắp xếp, tổng dự toán thu ngân sách của TPHCM năm 2025 gần 700 nghìn tỷ đồng, chiếm 32,7% tổng dự toán thu cả nước. Trong đó, TP HCM cũ là 520,4 nghìn tỷ đồng, chiếm 74,6%, Bà Rịa - Vũng Tàu 102,6 nghìn tỷ đồng, chiếm 14,7% và Bình Dương 74.320 tỷ đồng, chiếm 10,7%.
Trong khi TPHCM có lợi thế “cộng dồn" từ việc sáp nhập 2 địa phương thuộc nhóm dẫn đầu về thu ngân sách, thì Hà Nội sau 7 tháng tạm lùi về vị trí thứ 2. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, Hà Nội vẫn có dư địa, hoàn toàn có thể duy trì vai trò đầu tàu kinh tế song hành cùng TPHCM.
Nguồn thu thế nào?
Để vừa nuôi dưỡng, vừa mở rộng nguồn thu ngân sách, đồng thời bảo đảm tăng trưởng kinh tế, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng các địa phương - đặc biệt là Hà Nội và TPHCM với vai trò đầu tàu cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp chiến lược trong giai đoạn tới.
Theo ông Long, việc nuôi dưỡng nguồn thu phải bắt đầu từ việc hỗ trợ doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp khỏe, sản xuất - kinh doanh sôi động thì nguồn thu ngân sách mới bền vững. Hà Nội và TPHCM đều đang đẩy mạnh miễn, giảm thuế, lệ phí, cũng như hoàn thuế nhanh chóng để giảm gánh nặng cho doanh nghiệp. Những chính sách này không chỉ giúp doanh nghiệp vượt khó, tạo thêm việc làm cho người lao động, mà còn thúc đẩy tiêu dùng, du lịch và mang lại nguồn thu ổn định cho ngân sách.
Bên cạnh đó, chuyên gia đánh giá thu ngân sách từ tiền sử dụng đất tăng vọt cũng là yếu tố đáng chú ý. Nửa đầu năm, khoản thu từ đất đạt 243.644 tỷ đồng, tương đương 96% dự toán cả năm và tăng hơn 2,6 lần so với cùng kỳ năm 2024. Hà Nội thu hơn 86.700 tỷ đồng từ nhà, đất, hay như TPHCM hơn 65.000 tỷ đồng
Ông Long cho biết, nguồn thu này tăng vọt nhờ việc Luật Đất đai 2024 cùng các nghị định hướng dẫn đã tháo gỡ vướng mắc, giúp nhiều dự án hoàn tất định giá và nộp tiền sử dụng đất. Bên cạnh đó, bảng giá đất mới do các địa phương ban hành cũng tăng mạnh, có nơi gấp nhiều lần so với trước.
Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, giá đất tăng cao giúp ngân sách có thêm nguồn thu dồi dào, nhưng đồng thời đặt ra hai vấn đề. Trong đó, nếu giá tăng quá nhanh, thị trường bất động sản dễ biến động và người dân khó tiếp cận đất ở. Quan trọng không kém, nguồn thu này phải được sử dụng hiệu quả cho các chính sách công.
