Bằng cử nhân Đại học không còn là “thẻ thông hành”
Cầm tấm bằng cử nhân tốt nghiệp loại Giỏi của ngành Công nghệ thông tin, bạn Nguyễn Văn Hải vẫn chưa tìm kiếm được vị trí công việc phù hợp tại Hà Nội. Gác lại nghiên bút, Hải về quê phụ bố mẹ tại tiệm cắt tóc của gia đình.
Câu chuyện của nam sinh trên sóng chương trình Tọa độ việc làm của Đài Truyền hình Việt Nam đã để lại không ít thảo luận của phụ huynh, sinh viên và nhiều tân binh khối 10 đang định hướng ngành nghề, chọn tổ hợp các môn xét tuyển vào đại học. Bởi phía sau câu chuyện tìm việc của một cử nhân là câu hỏi lớn hơn:
Liệu một tấm bằng đẹp của ngành "hot" có đủ sức để người trẻ bước chân vào thị trường lao động?
Nhiều ý kiến cho rằng giai đoạn trước năm 2019, sinh viên mới tốt nghiệp, dù chưa có nhiều kinh nghiệm thực tế, vẫn có nhiều cơ hội tìm được việc làm. Tuy nhiên, khi thị trường lao động khó khăn hơn, doanh nghiệp có xu hướng thận trọng hơn trong tuyển dụng và ưu tiên những ứng viên có thể bắt tay vào công việc nhanh chóng.
Đáng chú ý, sinh viên mới ra trường không chỉ cạnh tranh với những người cùng lứa. Ở nhiều vị trí, bạn còn phải cạnh tranh với nhân sự đã có kinh nghiệm từ 1 - 3 năm (cấp độ Junior) chấp nhận điều chỉnh mức lương để duy trì công việc. Từ đó, doanh nghiệp càng có thêm lý do để cân nhắc ứng viên đã có kinh nghiệm thay vì tuyển một nhân sự mới vào nghề (cấp độ Fresher) chưa từng va chạm với công việc thực tế.
Biến ngành học bão hòa thành nghề nghiệp “niche”
Mùa tuyển sinh đại học năm nay, lượng sĩ tử đăng ký nguyện vọng vào lĩnh vực máy tính và công nghệ thông tin chạm mốc 18% theo thống kê của Bộ GD&ĐT, kéo theo nỗi lo của phụ huynh, học sinh về tỉ lệ cạnh tranh, độ bão hòa, tốc độ đào thải nhân sự của ngành nghề sau khi tốt nghiệp đại học. Đặc biệt, sự phát triển của trí tuệ nhân tạo cũng góp phần gia tăng các chỉ số ấy.
Theo Tiến sĩ Trương Thành Công (Trưởng khoa Khoa học dữ liệu, Trường ĐH Tài chính Marketing), AI sẽ không thay thế toàn bộ lập trình viên mà chỉ thay thế các lập trình viên không biết sử dụng AI. Đây cũng chính là yêu cầu của các doanh nghiệp hiện nay khi mở khóa các nghề nghiệp mới như người kiểm chứng AI (AI Trainer), điều phối viên AI (AI Agent Achitect), đảm bảo luật và đạo đức AI (AI Governance), Chuyên viên Quản trị tài chính AI (AI FinOps Specialist).
Vẽ lộ trình len vào thị trường ngách
Từ năm học thứ 2 trên giảng đường đại học, bạn hãy chủ động vẽ ra lộ trình phát triển sự nghiệp (career path). Đầu tiên, chúng mình cần xác định ngành học và năng lực của bản thân phù hợp nhất với lĩnh vực nào. Công nghệ thông tin được ứng dụng trong lĩnh vực kinh tế để hỗ trợ truyền thông, ra quyết định trong kinh doanh hay ứng dụng trong lĩnh vực y tế với các thiết bị đo huyết áp thông minh.
Mở rộng vùng phủ sóng công việc
Bên cạnh đó, sinh viên có thể mở rộng ra đa ngành nghề khi tìm việc làm sau tốt nghiệp. Thay vì chỉ nghĩ học Công nghệ thông tin ra sẽ làm lập trình viên truyền thống, gõ code cả ngày, bạn có thể chọn thiết kế sản phẩm số, chatbot, hệ thống gợi ý thông minh, dashboard hay ứng dụng camera thông minh.
Người học còn có thể đảm nhiệm nhiều vị trí khác như chuyên viên tư vấn, chuyên viên phân tích dữ liệu, quản lý sản phẩm công nghệ, kiểm thử, vận hành hoặc quản trị hệ thống.
6 bước cần chuẩn bị từ giảng đường
Thực tế, hành trình học tập tại giảng đường đại học không chỉ gói gọn trong bài tập, bài thi giữa kỳ hay kết thúc môn. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, bạn còn cần chủ động tích lũy kinh nghiệm qua các sản phẩm, dự án và công việc thực chiến.
Trước khi chỉnh sửa và nộp CV, bạn hãy phân tích kỹ phần học vấn và kinh nghiệm của bản thân có thể xử lý được vấn đề mà doanh nghiệp đang gặp phải thế nào và lý do vì sao doanh nghiệp cần có bạn trong đội ngũ của họ.
Hãy xác định rõ vị trí ứng tuyển, luôn có từ khóa gắn liền với mô tả công việc (JD - job description) để hệ thống phân tích và chấm điểm hồ sơ ATS không bỏ qua hồ sơ của bạn.
Nếu bạn đang theo đuổi ngành truyền thông, nghệ thuật, thiết kế, kỹ thuật, bạn có thể tổng hợp dự án, sản phẩm của bản thân trong portfolio đính kèm để hồ sơ của bạn trở nên nổi bật nhất.
Thay vì rải CV đến hàng chục, hàng trăm công việc trên nền tảng tìm kiếm việc làm TopCV, VietnamWorks,... nhưng các doanh nghiệp vẫn “bặt vô âm tính” không phản hồi, hãy mở rộng vòng quan hệ với các anh chị tiền bối trong CLB - Đội - Nhóm của trường, kết nối và tiếp xúc trực tiếp với nhân sự tìm kiếm nhân tài (Talent Acquisition) thuộc bộ phận tuyển dụng (HR - human resource department) trên các nền tảng LinkedIn, Threads, Zalo.
Bạn có thể tham gia ngày hội kết nối giữa doanh nghiệp, thương hiệu với sinh viên năm 3, năm 4 do nhà trường tổ chức để trao đổi, tư vấn về các công việc cho kỳ thực tập và sau tốt nghiệp.
