Dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) dự kiến được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi trình Quốc hội tại kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, khai mạc đầu tháng 8 tới.
Theo tờ trình, một trong các định hướng lớn khi sửa Bộ luật Hình sự là các quy định phải bảo đảm tính nghiêm minh để góp phần xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, đồng thời cũng thể hiện chính sách khoan hồng, tinh thần nhân văn, nhân đạo trong đấu tranh, xử lý tội phạm.
Theo đó, cơ quan chủ trì soạn thảo Bộ Công an đề xuất thu hẹp quy định áp dụng hình phạt tử hình.
Bộ Công an lý giải, việc bỏ quy định hình phạt tử hình tại một số tội danh sẽ góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong hợp tác quốc tế về tư pháp hình sự, dẫn độ, tương trợ tư pháp.
Quy định này cũng phù hợp với xu hướng lập pháp tiến bộ là giảm dần án tử hình, chỉ giữ lại đối với những tội phạm đặc biệt nghiêm trọng và phù hợp với yêu cầu của Công ước Liên Hợp Quốc về quyền chính trị và dân sự mà Việt Nam là thành viên, trong đó khuyến cáo các quốc gia thành viên chỉ áp dụng hình phạt tử hình đối với các “tội ác nghiêm trọng”.
Trên cơ sở đó, cơ quan soạn thảo đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6 tội danh: tội Bạo loạn; tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi; tội Mua bán trái phép chất ma túy; tội Chống loài người; Tội phạm chiến tranh; bỏ một tội danh có hình phạt tử hình do nhập tội Khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân vào tội Khủng bố.
Với đề xuất này, Bộ luật Hình sự sửa đổi chỉ còn quy định 4 tội danh có hình phạt tử hình, gồm: tội Phản bội tổ quốc; tội Giết người; tội Khủng bố; tội Sản xuất trái phép chất ma túy.
Tăng mức phạt tiền
Liên quan đến hình phạt tiền, dự thảo Bộ luật Hình sự cơ bản nâng gấp đôi mức phạt tiền và mức định lượng là tiền trong cấu thành định tội tại các tội danh để phù hợp với tình hình phát triển kinh tế, xã hội.
Cụ thể, tại điều 35 của dự thảo về phạt tiền, Bộ Công an đề xuất sửa đổi, bổ sung mức tiền phạt được quyết định trên cơ sở căn cứ vào tính chất và mức độ nguy hiểm của tội phạm, đồng thời có xét đến tình hình tài sản của người phạm tội, sự biến động của giá cả, nhưng không được thấp hơn 5 triệu đồng (mức hiện hành là 1 triệu đồng).
Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung việc phạt tiền này căn cứ vào một trong các quy định, cụ thể là mức phạt tiền quy định trong điều luật. Trong trường hợp mức phạt tiền quy định trong điều luật thấp hơn số mức thu lợi bất chính thì có thể căn cứ vào mức thu lợi bất chính để phạt tiền, nhưng số tiền phạt không vượt quá gấp 3 lần so với mức thu lợi bất chính.
Dự thảo tách Tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả (Điều 207) thành 2 tội: Tội sản xuất, mua bán, vận chuyển tiền giả và Tội tàng trữ, lưu hành tiền giả.
Việc tách tội danh này nhằm phân hóa đúng tính chất, mức độ nguy hiểm của từng nhóm hành vi, xác định đúng vai trò của người phạm tội.
Ngoài ra, dự thảo Bộ luật Hình sự bổ sung hành vi “mua bán tiền giả” để phản ánh đầy đủ tình hình tội phạm hiện nay và bản chất của hành vi phạm tội.
