Biệt Hữu Loan, chuyện mười năm trước…Kỳ II:

Việc muộn của một Bộ trưởng

Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu (trái) bên giường bệnh thi sĩ Hữu Loan
Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu (trái) bên giường bệnh thi sĩ Hữu Loan
TP - Tôi hơi hoang mang khi biết ông Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu này chưa hề gặp chứ đừng nói quen với thi sĩ Hữu Loan? Cái phên dại che hờ lối cổng vào nhà thi sĩ Hữu Loan, rất ít, ít lắm quan chức hàng tỉnh chứ nói chi quan chức Trung ương, được đẩy ra để vào nhà.

Cắt nghĩa cùng giải mã sự tiết tháo mà có người nhận xét rằng hơi bị gàn ấy là cả một việc nhiêu khê. Từng xoắn bện chắc khừ trong thân thể còm cõi chín mươi tư tuổi kia là chất chứa bao nhiêu những ngày thương xót tức tưởi, những là cố ý với hiểu lầm của người đời mà dễ chi ngày một ngày hai thuyên giảm được?

Ngó ông Bộ trưởng chuyện trò cứ oang oang, chất giọng thoải mái như thường ngày khi ông ngỏ thẳng cái ý với vài vị chức việc của tỉnh của huyện (không rõ tình cờ hay biết được việc kinh lý của ông Bộ trưởng mà ra đón?) rằng là vào thăm nhà thơ chứ không có việc gì... tôi lại thấy cứ lo lo.

Thầy thuốc ghé thăm một con bệnh trọng, cũng là việc thường! Nhưng lẩu lâu rồi ông bác sĩ này có hành nghề nữa đâu? Hơn thế bệnh tình của nhà thơ là bệnh già chứ có phải thuộc lãnh vực chuyên môn của bác sĩ Nguyễn Quốc Triệu?

Lại thấy ngại hơn khi chúng tôi bước qua cái cổng ọp ẹp, thoáng bà vợ thi sĩ ngồi mỗi mình trên cái võng mé vườn, chiếc nạng để bên, hóa ra cái tin thi sĩ dạo này yếu tợn là có thực.

Đận trước chúng tôi ghé và cũng như vài bận khác, thi sĩ Hữu Loan tóc cước bồng bềnh bao giờ cũng ngồi bên vợ. Nhất là năm ngoái, bà bị ngã gãy bên chân. Họ ngồi với nhau thế này đã bao năm rồi nhỉ? Từ cái dạo cô thôn nữ Phạm Thị Nhu kém thi sĩ 19 tuổi trong hội phụ nữ địa phương đi úy lạo đơn vị Vệ quốc đoàn bị anh vệ túm Hữu Loan hớp mất hồn? Hay từ những ngày cuối những năm 50 đầu 60 thế kỷ trước, nhà thơ Hữu Loan nổi đóa biệt thủ đô về hẳn Nga Lĩnh dưới chân núi Vân Hoàn đây?

Nhà thơ Trịnh Thanh Sơn, cùng quê Nga Sơn mà ông rất thương quý nay đã ra người thiên cổ từng thăng hoa những năm tháng nhọc nhằn chơi vơi của thi sĩ mật ong nhà tan trong bát rượu quê/ ông lại hát những vui buồn đích thực.

Thăng hoa cũng bởi thương, bởi trọng thi sĩ chứ mật ong không biết có không, thi sĩ Hữu Loan có hát thực hay không nhưng chồng chất những năm ấy là những xe đá lặc lè thi sĩ quai ra từ chân núi Vân Hoàn chở xe cút kít về nhà bán mua gạo.

Là lui cui tỷ mẩn cái cách ông xếp đá sao đó để nhử lũ rắn ráo vào trú lẫn vào làm tổ. Làm chi vậy? Để thi thoảng có thịt rắn thay cho chất đạm của mấy lạng thịt tem phiếu mà gia đình ông  không được hưởng suốt những năm dài bao cấp! Là những khi đang nhọ mặt người, bà vợ ông đã giấm giúi xong một quang bánh cuốn để bán vụng ven chợ.

Chính sách lương thực hồi ấy cấm ngặt việc làm bánh làm bún. Cứ lần hồi như thế, cái đôi tưởng như cọc cạch ấy song song với nhau xoắn bện bên nhau. Xoắn bện mãi cho đến bây giờ phương trưởng 10 người con, 6 gái 4 trai đề huề dâu rể cháu chắt...

Thi sĩ nằm ở buồng trong. Vẫn gương mặt có những đường nét mà tạo hóa chừng như hơi bị vội chỉ mới vạc sơ được mấy nhát chứ chưa kịp trau chuốt chi nhiều! Ông vẫn tỉnh nhưng chất giọng yếu. Khí kém chứ không vượng. Thể này là ngại đây. Ngại thêm khi người cháu nói mà như rên bữa kia người ông cháu đỏ rực lên cứ tưởng đi... Bữa nguy kịch ấy nghe đâu duyên do bởi một liều kháng sinh không chuẩn.

Tôi sục tay vào chăn. Chân vẫn ấm. Đợi cho viên thầy thuốc đi theo Bộ trưởng hỏi han chẩn bệnh, ông Bộ trưởng mới ghé xuống một bên giường. Tôi hồi hộp dõi theo ánh mắt còn khá thần khí của thi sĩ lướt trên khuôn người phương phi của ông khách đang cúi sát sạt bên mình, tay đang lóng ngóng đặt bó hoa tươi bên gối.

Thấy ánh mắt thi sĩ như dò hỏi, tôi định nói mấy câu nhưng chất giọng oang oang của ông Bộ trưởng đã cất trước:

Thưa bác,  38 năm trước trong hành trang của những người lính chúng cháu vào chiến đấu ở chiến trường Thành cổ Quảng Trị, ngoài súng đạn lương khô còn có bài thơ cháu chép tay để trong túi áo ngực. Đó là bài “Màu tím hoa sim”.

Trong rất nhiều ca khúc người lính vẫn hát như bài “Vì nhân dân quên mình”, “Giải phóng miền Nam” có mấy bài “Màu tím hoa sim” mà các nhạc sĩ đã phổ nhạc. Những bài hát ấy đã động viên chúng cháu vượt qua gian khó rất nhiều. Rất nhiều những người lính nằm lại chiến trường đã đọc bài thơ và đã hát bài Màu tím hoa sim của bác...

Việc muộn của một Bộ trưởng ảnh 1 Thi sĩ Hữu Loan

Hình như tất thảy đều thở phào, hóa ra chúng tôi chỉ lo hão! Ông Bộ trưởng có cách nói của ông ấy. Bất đồ, tôi thấy đuôi mắt của thi sĩ ươn ướt... Từ cặp môi khô nẻ âm thanh lào phào... Lặng phắc đi một lúc, chúng tôi mới nghe thủng rằng anh đang làm gì? Ông Nguyễn Quốc Triệu đáp rõ ràng: Thưa bác, cháu làm Bộ trưởng Y tế...

Ông Triệu nối ngay cái mạch vừa khơi: Xin phép bác cháu đọc bài thơ “Màu tím hoa sim”. Ngó ông cụng cựa, tôi tưởng ông đang rút ra bài thơ chép tay ngày nào nhưng ngài thượng thư cúi sát hơn xuống gương mặt thi sỹ mà lứa hậu sinh sau chúng tôi, chắc hẵng còn đắm đuối? Chất giọng ông Triệu vang mạnh, có lẽ ở chỗ khác thì hơi chuế nhưng trong khung cảnh này tự dưng thấy ổn.

Nàng có ba người anh đi bộ đội... Chất giọng đọc theo trí nhớ ấy thi thoảng, lúc đầu thì thi sĩ phẩy tay hơi nhẹ, sau đó dường như không đủ sức, ông lắc nhẹ cái đầu... Rồi chúng tôi cũng hiểu ra được rằng, động thái ấy ông muốn chỉnh sửa những từ ông Bộ trưởng đọc nhầm!

Cứ mỗi lần nhác thoáng như thế, ông Triệu biết ý cúi sát nữa xuống để nghe ông thầm thì chỉnh sửa lại. Khi ông Triệu đọc câu khi gió sớm thu về gờn gợn nước sông thi sĩ thầm thì nhưng nghe khá rõ khi gió sớm thu về rờn rờn nước sông. Rờn rờn chứ không phải gờn gợn! Nhớ chưa?  Dạ cháu nhớ... Ông Triệu cười.

Ai đó đang lựa đưa vào cây đàn ghi ta. Người đón lấy không phải ông Bộ trưởng mà một chàng trai đi theo ông... Ánh mắt thi sĩ Hữu Loan như thêm sáng hơn khi những âm thanh trầm ấm của đàn quấn bện với ca từ của Màu tím hoa sim

Trên gương mặt thi sĩ, những nét đăm đăm khó nhọc trước đây bây giờ thoắt giãn ra... Và kìa, ông khóc! Những giọt nước mắt không biết vì cơn cớ gì mà cứ ràn mãi ra... Thoáng nghĩ đến duyên do sự đổi tính của những bậc cao niên hay những giọt nước mắt ràn ra vì sự tử tế của lớp hậu sinh? Sợ có điều chi, người con trai ngưng đàn thôi hát. Nhưng thi sĩ lắc đầu phẩy nhẹ tay ra hiệu cứ tiếp tục. Có lẽ thấy không lợi cho nhịp tim của bệnh tâm phế mãn, ông Bộ trưởng trước khi lui ra dặn khẽ nhưng ai cũng nghe vừa vừa thôi các cậu nhá...          

(Còn nữa)

 

Khi ông Triệu đọc câu khi gió sớm thu về gờn gợn nước sông thi sĩ thầm thì nhưng nghe khá rõ khi gió sớm thu về rờn rờn nước sông. Rờn rờn chứ không phải gờn gợn! Nhớ chưa?  Dạ cháu nhớ... Ông Triệu cười.

MỚI - NÓNG
Bìa báo Hoa Học Trò số 1 (10/1991)
30 năm với tuổi hoa
TP - Trước khi xuất hiện những cú click chuột giúp nắm bắt thông tin của cả thế giới, đã có một thời, những cô cậu học trò cuối 7x, 8x, thậm chí là đầu 9x, chỉ chờ đến ngày được cầm trên tay một cuốn báo. Hẳn nhiều bạn vẫn còn nhớ cái cảm giác háo hức chạy ra sạp báo cầm trên tay cuốn Hoa Học Trò nóng hổi vừa thổi vừa xem. Thế rồi bao người chuyền tay nhau đọc, mê mẩn, say đắm với những trang báo ngọt lịm...
Bên hông Dinh Thống Nhất, 28/4/2021: Tác giả bài báo và nhân vật của mình - Bùi Trọng Nghĩa (bìa trái), Chu Chí Thành (bìa phải). Ảnh: QUANG VINH
Câu chuyện hòa giải kể ngày 21/6
TP - Vào một ngày Tết, tôi gọi điện cho vợ chồng ông Bùi Trọng Nghĩa- nhân vật trong bức ảnh “Hai người lính” nổi tiếng, hỏi thăm liệu năm nay gia đình có gì mới. Bà vợ nói “Từ khi gặp báo Tiền Phong thì chúng tôi có cái mới và thay đổi chứ xưa giờ chỉ có vậy”. Còn tôi coi loạt bài về “Hai người lính” là kỷ niệm đẹp trong đời làm báo của mình.
Tác giả (ngoài cùng bên trái) tại trụ sở Google ở Hamburg, CHLB Đức
Tôi đi học cách kiếm tiền cho báo điện tử tại Google
TP - Năm 2004, tôi là lứa phóng viên đầu tiên trúng tuyển vào làm việc tại Tiền Phong điện tử (Tienphong Online) khi CMS (Phần mềm quản lý nội dung) của Tienphong Online vừa mới được ra mắt để chuẩn bị cho ngày chính thức vận hành website tienphong.vn từ ngày 9/1/2005.

Có thể bạn quan tâm

Phối cảnh công viên Thiên niên kỷ tại Dã Viên

Dã Viên muôn thuở

TP - 15 năm trước, cồn Dã Viên từng bị nhăm nhe biến thành khu resort. Ý đồ đó vấp phải phản ứng quyết liệt của báo chí, dư luận, giới chức nên không thành hiện thực. Mới đây, Dã Viên đã được quy hoạch trở thành khu văn hóa đa năng đặc sắc của Huế.
Gặp hai số 8 huyền thoại Lưu Ngọc Mai-Nguyễn Hồng Sơn và những chuyện độc trên sân cỏ

Gặp hai số 8 huyền thoại Lưu Ngọc Mai-Nguyễn Hồng Sơn và những chuyện độc trên sân cỏ

TPO - Kiểu ăn mừng độc nhất vô nhị cho đến nay vẫn được xếp hạng là “đẹp nhất trong lịch sử bóng đá Việt”, nhiệm vụ “không tưởng” của một cầu thủ “đinh” khi vào sân, những chấn thương theo suốt cuộc đời... là những câu chuyện chưa từng kể được các cầu thủ chia sẻ trong chương trình Quán Thanh Xuân sẽ được phát trên sóng VTV1 vào 20:40, chủ nhật 20/6/2021.
Phim Việt chiếu ở Mỹ, vui thôi đừng quá!

Phim Việt chiếu ở Mỹ, vui thôi đừng quá!

TP - Nhân việc hai phim Việt là “Bố già” và “Lật mặt: 48h” được chiếu ở Mỹ và có doanh thu cao, nhiều khán giả không tiếc lời cảm thán: tự hào, quá đỉnh, phim Việt chinh phục thị trường khó tính nhất thế giới... Trong khi, một số người quan tâm đến điện ảnh bình tĩnh hơn: lòng tự hào của bạn cần thêm đôi chút sắc sảo!