“Đủ tuổi” đón vũ trụ nội dung mới
Vào đúng ngày tài khoản TikTok đón sinh nhật tuổi 18, Bạn Anh Thư (trường THPT An Lạc) hào hứng khi mạng xã hội trở thành “tọa độ” học tập mới: “Thế chỗ cho các clip Study With Me hay trào lưu vui nhộn vui vẻ trong mục Dành cho bạn (For you page), mình lại gặp nhiều nội dung giúp mình quản lý tiền bạc, tài chính cá nhân, đầu tư skincare chăm sóc sức khỏe hay các kỹ năng mềm hơn”.
Tuy nhiên bên cạnh các nội dung tích cực, bạn cũng không ít lần phải vội lướt qua, bấm nút "Không quan tâm", "Báo cáo" các nội dung nhạy cảm xuất hiện trên “tường nhà”.
Cùng chung nỗi hoang mang khi tài khoản đột ngột bật chế độ “trưởng thành”, bạn Thương Huyền (trường THPT Tam Phú) bất ngờ khi nhận được bão quảng cáo lạ hoắc về đồ trang điểm cao cấp, các khóa học làm giàu hay ứng dụng hẹn hò:
Ban đầu mình còn cảm thấy như vừa được thăng cấp để gia nhập thế giới của người lớn nhưng vì nội dung đề xuất quá nhiều nên mình vào cài đặt quyền riêng tư và tắt bớt các tính năng không cần thiết.
Không chỉ trên “phở bò” hay “tóp tóp”, thành phố sợi chỉ Threads và Instagram cũng cho phép bạn chuyển tài khoản ở chế độ Riêng tư thành Công khai, thoải mái cho phép người lạ gửi tin nhắn cho bạn mà không cần sự đồng ý của phụ huynh khi bạn đã chính thức bước sang tuổi 18.
Tài khoản mạng trở thành “bạch nguyệt quang”
Khi không còn thuộc hội U18, bạn sẽ ngay lập tức “lọt vào mắt xanh” của hàng loạt thương hiệu lớn nhỏ. Các ứng dụng mạng xã hội không chỉ khai thác độ tuổi của bạn mà còn nắm trọn từ giới tính, vị trí địa lý, dòng điện thoại đang dùng, lịch sử tìm kiếm cho đến những nội dung bạn vô tình nán lại dừng xem quá 3 giây.
Đặc biệt, theo báo cáo Digital 2026 Global Overview từ nền tảng We Are Social, nhóm khách hàng từ 18 đến 24 tuổi có tỷ lệ chấp nhận đánh đổi dữ liệu cá nhân để sử dụng dịch vụ miễn phí cao nhất (trung bình cả hai giới là 38,7%) so với các lứa tuổi khác. Do đó, một “cơn mưa” quảng cáo các sản phẩm như thẻ tín dụng, ví điện tử, đồ uống có cồn, thực phẩm bổ sung tăng cơ, giảm cân và cả các nền tảng cá cược thể thao, trò chơi trúng thưởng bất hợp pháp sẽ đổ xô về phía bạn vì bạn thuộc nhóm đối tượng khán giả mục tiêu (target audience).
Bạn cũng cần chuẩn bị tâm lý khi các nền tảng gỡ bỏ các chế độ bảo vệ thanh thiếu niên trên không gian số. Bạn sẽ không thể đoán trước các nội dung 18+ như bạo lực, khiêu gợi, kích động hay "giang hồ mạng" nào được thuật toán đẩy đến mình.
Không gian tương tác tự do hơn cũng “mở đường” cho kẻ xấu dễ dàng tấn công bạn, lừa đảo tuyển dụng việc làm thêm, gửi tin nhắn tống tiền bằng deepfake AI, tung chiêu trò lừa đảo giả danh khóa học online miễn phí để dẫn dắt bạn vào những hội nhóm kín trên Telegram.
Trang bị full giáp trước khi dự “lễ trưởng thành trực tuyến”
Khi không còn cha mẹ đứng phía sau để hỗ trợ, bạn như mở khóa một căn phòng mới rộng rãi với nhiều “đồ chơi” hơn nhưng vì thế cũng dễ "chơi nhầm đồ" không phù hợp. Chủ nhân của căn phòng phải chịu trách nhiệm với mọi hành vi, lời nói và quyết định của chính mình. Căn phòng đó tương tự với tài khoản mạng xã hội của bạn.
Chủ động đặt ra quy tắc nhỏ cho riêng mình, bạn Bảo Hân (trường THPT Nguyễn Hữu Huân) quyết định trước khi đăng bất cứ caption, hình ảnh hay bình luận, thường dành vài giây tự hỏi nếu người lạ xem được thì sao: "Nghe đơn giản nhưng 1 phút 30 giây dừng lại đó đã cứu mình khỏi 1001 bài đăng nóng giận, bộc phát, thiếu suy nghĩ”.
Việc thỉnh thoảng nhìn lại các thiết lập quyền riêng tư cũng là cách để bạn nhận biết những thông tin nào đang được chia sẻ và chia sẻ với ai. Vô vàn luồng nội dung xuất hiện trước mắt bạn mỗi ngày không hoàn toàn do bạn lựa chọn. Nếu cứ để những đề xuất ấy dẫn đường, thế giới bạn nhìn thấy trên màn hình sẽ ngày càng thu hẹp quanh một vài mối quan tâm quen thuộc.
Để chuẩn bị mở khóa “chế độ người lớn” trên mạng xã hội, chúng mình có thể lọc lại các tài khoản mang đến kiến thức, cảm hứng và những góc nhìn mới, hủy follow các tài khoản khiến bản thân mệt mỏi, lo âu hoặc mất tập trung.
3 thay đổi dễ nhận ra nhất khi tài khoản bước sang tuổi 18
- Ba mẹ không còn quyền khóa hay kiểm soát thiết bị của bạn từ xa.
- Mạng xã hội không còn ẩn các video giới hạn độ tuổi, hiển thị dày đặc các ngành hàng đồ uống có cồn, tài chính đầu tư, trò chơi và dịch vụ người lớn.
- Người lạ có thể tiếp cận bạn nhiều hơn qua cuộc gọi, tin nhắn trực tuyến.
