Thứ trưởng Bộ Nội vụ: Pháp lệnh người có công có hiệu lực hồi tố, giải quyết khoảng 6.000 hồ sơ liệt sĩ còn tồn đọng

Sửa đổi quy định về công nhận liệt sĩ

Chiều 25/7, Văn phòng Chủ tịch nước họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước về 3 pháp lệnh được Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua tại Phiên họp thứ 4, trong đó có Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Ưu đãi Người có công với cách mạng.

Tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Thị Hà cho biết có ba mục tiêu cơ bản của việc sửa đổi Pháp lệnh Ưu đãi Người có công với cách mạng.

Thứ nhất là kịp thời sửa đổi những quy định không còn phù hợp với tổ chức bộ máy, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong công nhận và thực hiện chính sách ưu đãi thời gian qua.

Thứ hai là đảm bảo mục tiêu tiếp tục chăm lo toàn diện về sức khỏe, đời sống vật chất, tinh thần của người có công và thân nhân, đảm bảo mức sống của người có công từ trung bình khá trở lên so với cộng đồng dân cư.

Thứ ba là chế độ ưu đãi được xác định và điều chỉnh phù hợp với kinh tế - xã hội của đất nước trong từng thời kỳ.

Pháp lệnh đã sửa đổi quy định về công nhận liệt sĩ đối với thương binh hoặc người hưởng chính sách như thương binh chết do vết thương tái phát.

Theo quy định hiện hành, thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên được công nhận là liệt sĩ khi có bệnh án điều trị vết thương tái phát tại bệnh viện tuyến huyện trở lên và biên bản kiểm thảo tử vong xác định vết thương tái phát là nguyên nhân chính dẫn đến tử vong.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều trường hợp lại chưa phù hợp với thực tiễn đời sống và phong tục, tập quán của nhân dân. Nhiều thương binh nặng, nhất là thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên, trong quá trình điều trị tại bệnh viện, khi sức khỏe chuyển biến nguy kịch, khả năng tử vong cao thường được gia đình xin đưa về nhà (nguyện vọng từ trần tại nhà) hoặc điều trị tại các cơ sở nuôi dưỡng người có công.

Các trường hợp này đều không đảm bảo đầy đủ hồ sơ, giấy tờ theo quy định hiện hành, dẫn đến khó khăn trong xem xét công nhận liệt sĩ.

Do vậy, theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà, pháp lệnh đã điều chỉnh không quy định điều kiện công nhận liệt sĩ đối với thương binh có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên chết, đồng thời chỉ quy định điều kiện đối với thương binh có tỉ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80% chết do vết thương tái phát.

Pháp lệnh cũng bổ sung điều kiện công nhận liệt sĩ, thương binh với các lực lượng chức năng trong quá trình trực tiếp làm nhiệm vụ/công vụ đấu tranh phòng tội phạm. Ví dụ trường hợp các cán bộ, chiến sĩ trong đấu tranh phòng chống ma túy.

Pháp lệnh cũng lược bỏ các quy định mang tính chất định tính về công nhận liệt sĩ, thương binh (ví dụ "đặc biệt dũng cảm" của pháp lệnh hiện hành). Lý do là các tiêu chí định tính, không lượng hóa được thành các tiêu chí cụ thể dẫn đến khó khăn, vướng mắc trong áp dụng pháp luật.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cũng cho biết thêm, một trong những điểm mới quan trọng là mở rộng diện công nhận người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế được hưởng chính sách ưu đãi.

Theo đó, ngoài những người tham gia kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ được Nhà nước tặng Huân chương Kháng chiến, Huân chương Chiến thắng, Huy chương Kháng chiến hoặc Huy chương Chiến thắng như quy định hiện hành, pháp lệnh bổ sung người làm nhiệm vụ ở biên giới, hải đảo; làm nghĩa vụ quốc tế tại Lào, Campuchia và được Nhà nước tặng Huân chương Chiến công. Thời gian làm nhiệm vụ ở biên giới, hải đảo và nghĩa vụ quốc tế do Chính phủ quy định.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cho biết pháp lệnh bổ sung quy định giao Chính phủ quyết định công nhận hoặc giao cơ quan, người có thẩm quyền công nhận người có công với cách mạng trong trường hợp còn thiếu hồ sơ nhưng có căn cứ thực tiễn và lịch sử rõ ràng hoặc trong trường hợp đặc biệt khác.

Giải quyết hàng nghìn hồ sơ liệt sĩ còn tồn đọng

Theo quy định hiện hành, có 8 nhóm hưởng chế độ điều dưỡng phục hồi sức khỏe hằng năm và 7 nhóm hưởng chế độ điều dưỡng 2 năm 1 lần. Một điểm đáng chú ý khác là tại lần sửa đổi này, pháp lệnh đã chuyển một phần các trường hợp hiện đang được điều dưỡng 2 năm một lần sang điều dưỡng hằng năm.

Cụ thể, đó là các trường hợp thương binh, người hưởng chính sách như thương binh, bệnh binh, người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80% - tương ứng với 151.222 người, nâng tổng số điều dưỡng hằng năm lên 170.000 người...

Pháp lệnh cũng bổ sung nguyên tắc đảm bảo người có công và gia đình có mức sống trung bình khá trở lên tại nơi cư trú; quy định chế độ hỗ trợ cải thiện nhà ở thành chính sách thường xuyên, ổn định để không còn người có công nào phải ở nhà tạm, nhà dột nát.

Trả lời các vấn đề báo chí quan tâm, Thứ trưởng Nguyễn Thị Hà cho biết pháp lệnh lần này sẽ có hiệu lực hồi tố và “sẽ giải quyết khoảng 6.000 hồ sơ liệt sĩ còn tồn đọng". Trong số này, đa số là những đối tượng có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 81% trở lên.

Về số mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin, bà Hà cho biết hiện nay tại các nghĩa trang còn khoảng 230.000 mộ. Trong chiến dịch 500 ngày đêm đang triển khai sẽ đẩy nhanh tiến độ xác minh danh tính các liệt sĩ.