Diễn đàn: Máu lạnh đến từ đâu?

Thẩm phán xét xử vụ Nguyễn Đức Nghĩa: Ranh giới mong manh

Phó Chánh án Nguyễn Hữu Chính (giữa) đảm nhiệm vị trí chủ tọa phiên xử “bầu” Kiên hồi giữa năm 2014. Ảnh: BT.
Phó Chánh án Nguyễn Hữu Chính (giữa) đảm nhiệm vị trí chủ tọa phiên xử “bầu” Kiên hồi giữa năm 2014. Ảnh: BT.
TP - Vì sao lại có Nguyễn Hải Dương, Nguyễn Đức Nghĩa, lại có thảm án ở Nghệ An hay hàng chục vụ án man rợ khác. Có người bảo do hụt hẫng, thất tình, người khác lại nói ghen tuông vô cớ… Dưới cách tiếp cận của một thẩm phán, lại có những cách lý giải rất khác.

Để hiểu rõ hơn nguồn cơn của hàng loạt vụ thảm án vừa qua, PV Tiền Phong có cuộc trao đổi với thẩm phán Nguyễn Hữu Chính - Phó Chánh án TAND thành phố Hà Nội. Ông Chính là một thẩm phán kỳ cựu, đảm nhiệm “vai” chủ tọa các vụ án lớn, như vụ “bầu” Kiên, hay chính vụ “xác chết không đầu ở chung cư” do bị cáo Nguyễn Đức Nghĩa gây ra.

Thưa thẩm phán, lý do gì một thanh niên được ăn học, sống trong môi trường không quá khó khăn như Nguyễn Hải Dương, hoặc, xa hơn, trường hợp của Nguyễn Đức Nghĩa mà thẩm phán từng ngồi ghế chủ tọa, họ lại có hành vi phạm tội man rợ như vậy?

Trước hết, ranh giới giữa việc chưa phạm tội và đã phạm tội rất mong manh. Bất cứ ai, trong một hoàn cảnh cụ thể, đều có thể xâm phạm vào ranh giới này. Điều đó có nghĩa, không phải anh cứ là người có ăn có học là không phạm tội, và ngược lại, không có nghĩa cứ người kém may mắn hơn trên con đường học vấn lại là người hay phạm tội, hoặc phạm tội manh động, hay dã man hơn.

Qua hàng chục năm xét xử, tôi nhận thấy, có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tội phạm: Có thể do nhận thức pháp luật hạn chế, do lối sống hoang phí, ăn chơi sa đọa, khi thiếu tiền tiêu xài, cùng quẫn, sẽ có nguy cơ phạm tội rất cao. Cũng có khi, đó là do sự buông lỏng giáo dục của nhà trường, gia đình, hoặc do những thù tức cá nhân đê hèn.

Xét về góc độ tâm lý, trong chúng ta, luôn có những lúc không hài lòng về bản thân, với những người xung quanh cũng như trong cuộc sống. Nếu ở diện nhẹ, chúng ta kiểm soát được tình hình và ngăn chặn được những hành vi vi phạm pháp luật. Còn, khi mất kiểm soát, như trường hợp của Nguyễn Hải Dương hay Nguyễn Đức Nghĩa, hay Lê Văn Luyện, thảm án đã xảy ra.

Theo quan điểm cá nhân, tôi cho rằng những đối tượng này đã bị khủng hoảng nghiêm trọng về tinh thần, tình cảm. Một dạng “sốc” tâm lý, từ đó dẫn đến những suy nghĩ, hành vi tiêu cực. Như với Nguyễn Hải Dương, sơ bộ có thể đánh giá, do thất vọng chuyện tình cảm cá nhân, Dương đã nảy sinh thù tức, cho rằng những người liên quan trong gia đình bạn gái đã gây cản trở đến câu chuyện tình của mình, từ đó lên kế hoạch sát hại để giải tỏa bức xúc.

Một nghiên cứu mới đây cho thấy, có đến 70% thanh thiếu niên phạm tội có gia cảnh “không bình thường”. Người thì cha mẹ bỏ nhau, người thì anh, chị, em, hay cô chú, họ hàng thân thích từng phạm tội… Ông đánh giá như nào về nghiên cứu này?

Đúng là, gia đình luôn là yếu tố quan trọng bậc nhất trong việc hình thành nhân cách một con người. Qua theo dõi nhiều năm và thực tiễn xét xử hàng trăm vụ trọng án, tôi nhận thấy, những bị cáo (không kể độ tuổi), ít nhiều đều có những tổn thương nhất định từ phía gia đình. Có vụ án, bị cáo sinh sống trong gia đình không hề hạnh phúc, với việc cha mẹ liên tục cãi vã, đánh chửi nhau ngay trước mặt con. Để rồi, chính cha mẹ này không hay biết đứa con của họ đã bỏ học lâu ngày, đi tụ tập với nhóm thanh niên hư hỏng, rồi phạm tội cướp tài sản ngay sau khi tiêu xài hết số tiền lấy trộm của gia đình.

Tôi cũng cho rằng, sự quan tâm, chăm sóc con cái bằng việc chu cấp tiền ăn học, mua sắm các thiết bị công nghệ hiện đại (như điện thoại, máy tính xách tay, hay các đồ dùng đắt tiền khác), chưa thể khẳng định đã là phương cách giáo dục, nuôi dưỡng con cái đầy đủ. Gia đình phải là một mái ấm, giúp những đứa trẻ lớn lên trong tình thương, sự đùm bọc, hiếu thảo, biết hy sinh, vị tha và sống vì mọi người.

Quay lại những vụ thảm án gần đây, theo thẩm phán, làm gì để bớt đi những vụ án tương tự trong tương lai?

Trước hết, cần khẳng định, dù gia cảnh của những đối tượng phạm tội có đáng thương hay không, chúng ta không bao giờ dung thứ, thỏa hiệp với tội ác. Chúng ta đang theo đuổi một nhà nước pháp quyền. Điều này có nghĩa, các cơ quan công quyền phải sử dụng hệ thống pháp luật nghiêm minh để xử lý những hành vi phạm pháp. Một quyết định nghiêm minh, một bản án nghiêm khắc sẽ làm tăng tính răn đe cũng như phòng ngừa tội phạm. Bên cạnh đó, cần phải có sự hỗ trợ đắc lực của công tác phổ biến, tuyên truyền pháp luật. Khi một công dân hiểu rõ hơn về những mức hình phạt, hiểu rõ hơn về hệ thống pháp luật, trong tiềm thức, họ ắt sẽ không có ý định phạm tội.

Xin cảm ơn thẩm phán!

“Máu lạnh đến từ đâu?”

Diễn đàn nhằm phân tích các hiện tượng và căn nguyên của các vụ trọng án đau lòng do những người trẻ tuổi gây ra, như vụ thảm sát Bình Phước; đưa ra các giải pháp ngăn ngừa, khắc phục. Rất mong được bạn đọc góp ý kiến tham gia. Bài gửi về Ban Thanh Niên báo Tiền Phong, 15 Hồ Xuân Hương, Hà Nội hoặc email: maulanhdentudau@gmail.com. Trân trọng cảm ơn.

Tiền Phong

MỚI - NÓNG
Cử tri trẻ góp ý, kiến nghị với Bí thư thứ nhất T.Ư Đoàn nhiều câu chuyện thời sự
Cử tri trẻ góp ý, kiến nghị với Bí thư thứ nhất T.Ư Đoàn nhiều câu chuyện thời sự
TPO - Chia sẻ với các cử tri trẻ, anh Nguyễn Anh Tuấn bày tỏ niềm vui khi nhận được nhiều ý kiến quan tâm liên quan đến vai trò, chức trách, nhiệm vụ mà mình đang phụ trách. "Đây là những vấn đề, những gợi ý thiết thực giúp tôi thực hiện tốt hơn công việc trong thời gian tới", Bí thư thứ nhất T.Ư Đoàn Nguyễn Anh Tuấn khẳng định.

Có thể bạn quan tâm

T.Ư Đoàn tiếp sức, chia sẻ yêu thương với người dân ảnh hưởng dịch bệnh ở TP Thủ Đức

T.Ư Đoàn tiếp sức, chia sẻ yêu thương với người dân ảnh hưởng dịch bệnh ở TP Thủ Đức

TPO - Ngày 16/5, tại TP. Thủ Đức (TPHCM), Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức chương trình “San sẻ yêu thương – Chung tay vượt qua đại dịch” nhằm thực hiện các hoạt động chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho các bạn thanh niên công nhân và người lao động có hoàn cảnh khó khăn.
Chị Phan Ngọc Đoan Trang làm Chủ tịch Hội LHTN Thành phố Thủ Đức

Chị Phan Ngọc Đoan Trang làm Chủ tịch Hội LHTN Thành phố Thủ Đức

TPO - Phát biểu nhận nhiệm vụ, chị Phan Ngọc Đoan Trang, tân Chủ tịch Hội LHTN Việt Nam TP. Thủ Đức (TPHCM) hứa quyết tâm hoàn thành các công việc được giao, phấn đấu xây dựng tập thể Hội dân chủ, đoàn kết, sáng tạo, tiếp tục đưa công tác Hội và phong trào thanh niên của TP. Thủ Đức có những bước phát triển mới, góp phần xây dựng thành phố trở thành đô thị thông minh, sáng tạo, văn minh, hiện đại, nghĩa tình.
Khẳng định tiếng nói, suy nghĩ, năng lực hùng biện của thanh niên

Khẳng định tiếng nói, suy nghĩ, năng lực hùng biện của thanh niên

TPO - Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, tham gia hội thi là dịp các thanh niên tiếp tục được học hỏi, tìm hiểu sâu hơn, khảo nghiệm kiến thức của mình, đặc biệt là trực tiếp nói lên tiếng nói, suy nghĩ của mình, dùng năng lực hùng biện của bản thân để khẳng định hiểu biết về chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và khả năng có thể vận dụng sáng tạo trong cuộc sống.
Đưa hòm phiếu bầu cử ra đảo Sinh Tồn. Ảnh: CTV

Cử tri quần đảo Trường Sa đi bầu cử sớm

TPO - Đúng 7 giờ sáng ngày 16/5, tại 20 điểm bỏ phiếu thuộc huyện đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa đã diễn ra lễ chào cờ và tổ chức bầu cử sớm bầu chọn đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026.
Ảnh: Nguyễn Minh

Lính quân khí sáng tạo

TPO - Được Hội đồng Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo (TTST) trong Quân đội lần thứ 21 lựa chọn, đề nghị trao giải cao, hai sáng kiến của Thiếu tá Lê Anh Tuấn và Đại uý Khuất Duy Biên là minh chứng tiêu biểu về sức sáng tạo của những người trẻ ở Tổng cục Kỹ thuật.
Khai mạc hội thi Olympic toàn quốc các môn Khoa học Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh

Khai mạc hội thi Olympic toàn quốc các môn Khoa học Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh

TPO - Lúc 9 giờ sáng nay (16/5), Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động - Thương binh - Xã hội tổ chức Lễ khai mạc Hội thi Olympic toàn quốc các môn Khoa học Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh “Ánh sáng soi đường” lần thứ IV năm 2021.