Ngày 30/7, Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Khánh Hòa cho biết đã tống đạt quyết định khởi tố bị can đối với Lê Thị Hải Anh (51 tuổi, trú phường Bắc Nha Trang) để điều tra về tội "Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ".
Đây là diễn biến mới trong quá trình điều tra vụ tai nạn giao thông xảy ra rạng sáng 4/5 trên đường Trần Phú (phường Nha Trang), khiến một phụ nữ tử vong. Theo cơ quan điều tra, sau khi uống rượu, bia cùng bạn bè, Smoliakov Konstantin (35 tuổi, quốc tịch Nga) điều khiển xe máy lưu thông trên đường Trần Phú để trở về nơi lưu trú. Khi đi qua khu vực Quảng trường 2 Tháng 4, người này đã tông vào một phụ nữ đang đi bộ qua đường, khiến nạn nhân tử vong.
Kết quả giám định xác định nồng độ cồn trong máu của Smoliakov Konstantin là 268,8 mg/100 ml, vượt rất cao so với mức cho phép. Trước đó, ngày 6/5, cơ quan điều tra đã khởi tố bị can và bắt tạm giam người này về hành vi "Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ".
Quá trình mở rộng điều tra, lực lượng chức năng xác định Lê Thị Hải Anh - nhân viên lễ tân khách sạn - đã cho Smoliakov Konstantin thuê xe máy mặc dù biết người này không có giấy phép lái xe theo quy định và không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ tại Việt Nam.
Hành vi giao phương tiện cho người không đủ điều kiện điều khiển tham gia giao thông đường bộ không chỉ bị xử phạt hành chính mà trong nhiều trường hợp còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Cụ thể, Điều 264 Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) quy định về tội "Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ".
Theo quy định này, người nào giao phương tiện cho người mà mình biết rõ không có giấy phép lái xe theo quy định, đang trong tình trạng có sử dụng rượu, bia mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt mức cho phép, sử dụng chất ma túy hoặc chất kích thích mạnh khác, không đủ điều kiện về sức khỏe hoặc thuộc các trường hợp khác không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ, nếu gây hậu quả nghiêm trọng thì có thể bị xử lý hình sự.
Trường hợp làm chết một người hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng về sức khỏe, tài sản theo quy định, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm.
Nếu hành vi làm chết hai người; gây thương tích hoặc tổn hại sức khỏe cho hai người trở lên với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 122% đến 200%; hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 1,5 tỷ đồng đến dưới 4,5 tỷ đồng thì mức phạt tù từ 2 năm đến 7 năm.
Trường hợp đặc biệt nghiêm trọng như làm chết từ ba người trở lên; gây thương tích cho nhiều người với tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 201% trở lên hoặc gây thiệt hại về tài sản từ 4,5 tỷ đồng trở lên, người phạm tội có thể bị phạt tù từ 5 năm đến 10 năm.
Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 30 triệu đồng nếu thuộc trường hợp được quy định là hình phạt bổ sung.
Không chỉ người gây tai nạn mới phải chịu trách nhiệm
Từ vụ việc trên có thể thấy, trách nhiệm pháp lý trong các vụ tai nạn giao thông không chỉ được xem xét đối với người trực tiếp điều khiển phương tiện mà còn có thể mở rộng đến người giao phương tiện nếu có căn cứ xác định hành vi giao xe trái quy định.
Theo quy định của pháp luật, người giao xe có trách nhiệm bảo đảm người được giao đủ điều kiện điều khiển phương tiện. Trường hợp biết rõ người nhận xe không có giấy phép lái xe, chưa đủ tuổi, không đủ điều kiện theo quy định hoặc thuộc trường hợp không được phép điều khiển phương tiện nhưng vẫn giao xe, nếu dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, người giao xe có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Đáng lưu ý, trách nhiệm này không chỉ áp dụng đối với chủ sở hữu phương tiện. Trong thực tế, người được giao quản lý, sử dụng hoặc có quyền quyết định việc giao xe như nhân viên khách sạn, cửa hàng cho thuê xe, doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ cho thuê phương tiện... cũng có thể phải chịu trách nhiệm nếu có hành vi vi phạm.
Chủ quan khi giao xe có thể dẫn đến hậu quả pháp lý
Trong hoạt động kinh doanh lưu trú, cho thuê xe máy là dịch vụ phổ biến nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại của khách du lịch, đặc biệt là khách quốc tế. Tuy nhiên, không ít cơ sở chỉ kiểm tra giấy tờ tùy thân mà bỏ qua việc xác minh giấy phép lái xe hoặc điều kiện được phép điều khiển phương tiện tại Việt Nam của khách.
Không chỉ trong hoạt động kinh doanh, nhiều trường hợp trong đời sống hằng ngày cũng tiềm ẩn rủi ro tương tự. Việc giao xe cho người chưa có giấy phép lái xe, người chưa đủ tuổi, người đang trong tình trạng sử dụng rượu, bia hoặc người bị tước quyền sử dụng giấy phép lái xe đều có thể kéo theo trách nhiệm pháp lý nếu xảy ra tai nạn.
Thực tế, nhiều người vẫn cho rằng trách nhiệm chỉ thuộc về người trực tiếp cầm lái. Tuy nhiên, nếu có căn cứ chứng minh người giao xe biết rõ bên nhận không đủ điều kiện điều khiển phương tiện mà vẫn giao xe, hành vi này có thể trở thành một mắt xích trong quá trình điều tra của cơ quan chức năng.
