Nguyễn Thiện Đạo - từ nhạc sĩ đến văn sĩ

“Mầm non” văn học Nguyễn Thiện Đạo. Ảnh: N.M.Hà.
“Mầm non” văn học Nguyễn Thiện Đạo. Ảnh: N.M.Hà.
TP - Nguyễn Thiện Đạo, nhà soạn nhạc người Việt có lẽ là duy nhất có thể viết nhạc đương đại cho dàn nhạc giao hưởng và dàn nhạc dân tộc, mới đây trổ tài làm văn. Ông vừa cho ra tác phẩm Sống lửa với cốt truyện ly kỳ mang tính sử thi được thể hiện bằng một bút pháp cũng đậm tính đương đại.

Ở tuổi ngoại 70, nhà soạn nhạc cho ra cuốn sách đầu tay, tên Sống lửa (NXB Hội Nhà văn - 2015) với lối viết phóng túng, giàu chất thơ và nhạc. Ông cho những nhân vật cổ xưa dùng ngôn từ hiện đại. Ông cũng sử dụng cách kể ngoài chuyện để đưa những bình luận của chính mình về diễn biến, nhân vật. Có những đoạn văn cấu trúc đối xứng như hai đoạn nhạc có biến tấu. Nguyễn Thiện Đạo cũng chịu khó “chơi” với từ ngữ. Nhạc sĩ viết về một nhân vật nữ: “Có làn da thơm mới, hơi thở nhẹ hồng mới, tiếng nói trong thỏ thẻ mới, Chí Bằng quên hết”.

Gần 140 trang sách bao quát mấy đời của một dòng họ xuất xứ Chiêm Thành từ thời Huyền Trân công chúa. Đoạn kết của sách, cháu mấy đời của một vị kiến trúc sư Chiêm Thành trở thành một cây bút cách tân của thời Thơ Mới khiến chính quyền thực dân e ngại. Nhà thơ sống ở phố Tràng Tiền, cũng là nơi gia đình Nguyễn Thiện Đạo sinh sống. Cuối sách, khi nhà thơ bị mật thám bắt, tác giả cho nhân vật nói với vợ: “Nhà thơ Đức Heinrich Heine có câu “Khi ngôn từ ngưng, âm nhạc bắt đầu”. Em đang nuôi âm nhạc đấy.” Trên thực tế, bố ông muốn ông sang Pháp học để thành bác sĩ và ông đã trái lời cha.

Ánh sáng và đau thương

Sống lửa mang lối viết hiện thực, sử thi thỉnh thoảng đan xen huyền thoại. Trong không gian của truyện, dường như người sống lẫn cùng thần Phật, quỷ ma… Nguyễn Thiện Đạo không thích kiểu xây dựng nhân vật một chiều. Ông nói: “Sợ nhất nhân vật hoặc phải là chính diện hoặc phải là phản diện. Cuộc đời đâu như thế, mỗi chúng ta đều có mặt hay, mặt không hay”. Những nhân vật trong  Sống lửa có thể vừa tốt vừa xấu nhưng đều có điểm chung là giàu khát vọng (gồm cả dục vọng) và thường là về sau đều chuyển biến theo chiều Ánh sáng. Ánh sáng và Đau thương là hai khía cạnh mà các nhân vật tâm đắc của ông phải trải qua. “Ba nhân vật chính trong Sống lửa phần nào có dáng dấp cá nhân mình”, ông cho hay. “Dù cuộc đời riêng của mình hơi tẻ nhạt so với các nhân vật trong này”.

“Văn học của ta xưa nay vẫn còn hơi khuôn mẫu. Quan tâm rất nhiều đến đạo đức cũng có cái hay nhưng phần nào hơi hạn chế sáng tạo điên cuồng muốn đột phá. Khi mình ở trong khuôn, rất khó ra khỏi khuôn… Phần nào mình cứ tìm cái đúng. Thật ra mình phải tìm cái hay. Nếu nó hay thì có thể tạm gọi là đúng. Khi mình cứ đóng khuôn vào cái phải cho đúng, mình tự hạn chế, gò bó mình”.

Nhà soạn nhạc Nguyễn Thiện Đạo

Ông chia sẻ, chính vì tìm tòi mãi không ra cách nào để viết hồi ký cho hay nên đã viết Sống lửa. Tuy nhiên, mới đây đã có người giúp nhạc sĩ viết hồi ký âm nhạc. Cuốn Nguyen Thien Dao, une voie de la musique contemporaine Orient-Occident (Nguyễn Thiện Đạo- một giọng nhạc đương đại Đông-Tây) của Isabelle Masssé - Tiến sĩ Âm nhạc học ĐH Sorbone phát hành tại Pháp cuối tháng 3. Sách nằm trong bộ Collection Les Matres de musique (Những bậc thầy âm nhạc) nói về các nhà soạn nhạc nổi bật từ cổ chí kim.

Đã chuẩn bị tinh thần Sống lửa có thể không được xuất bản ở Việt Nam nên Nguyễn Thiện Đạo “mừng ghê gớm” khi sách ra lò chỉ bị cắt tổng cộng khoảng 2 trang. Trong đó có vài dòng mô tả tướng giặc Nùng uống/tắm máu phụ nữ, vài dòng khác đá đưa về tình hình phụ nữ bị bắt làm nô lệ xưa và nay… Sống lửa đang được cho dịch để xuất bản tại Pháp. “Cuốn này phải viết bằng tiếng Việt…Nó là trong huyết tủy của mình”, Nguyễn Thiện Đạo nói. Nhà soạn nhạc cũng hé lộ dự định viết một cuốn dạng tiểu luận bằng tiếng Pháp.

MỚI - NÓNG

Có thể bạn quan tâm

Việt Trinh trong phim Người đẹp Tây Đô

Đạo diễn Lê Cung Bắc: Một đời đi tìm cái đẹp

TP - Trong một lần trả lời báo chí, đạo diễn - NSƯT Lê Cung Bắc nói: “Chân - Thiện - Mỹ là mục đích để đo cuộc sống mà người ta hướng đến. Trong phim cũng như thế, Chân - Thiện - Mỹ là sự tái hiện từ cuộc sống thực tế. Tác phẩm nghệ thuật có giá trị luôn hướng người ta tới cái thiện”.
Bảo vật Cửu đỉnh tại Huế

Lập hồ sơ Bảo vật quốc gia Cửu đỉnh để trình UNESCO

TP - Ngày 15/6, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế cho biết, đơn vị vừa hoàn thành xây dựng hồ sơ Di sản tư liệu cho Bảo vật quốc gia Cửu đỉnh, để trình Bộ VH-TT&DL xem xét và cho ý kiến, trước khi đệ trình lên UNESCO công nhận bảo vật “độc bản” này là Di sản tư liệu thế giới.
Biên kịch tiết lộ chuyện hậu trường phim ‘Hương vị tình thân’ đang gây 'sốt'

Biên kịch tiết lộ chuyện hậu trường phim ‘Hương vị tình thân’ đang gây 'sốt'

TPO - Đảm nhận cùng lúc nhiều dự án đang phát sóng trên màn ảnh nhỏ: đồng biên kịch và là biên tập của phim “Hương vị tình thân”, là biên tập nội dung của “Mùa hoa tìm lại” và “Hãy nói lời yêu”, nhưng biên kịch Trịnh Khánh Hà vẫn dành cho “Hương vị tình thân” những cảm xúc đặc biệt.
Ồn ào trục lợi từ con nuôi

Ồn ào trục lợi từ con nuôi

TP - Những ngày qua, cái tên Phi Nhung trở nên “nóng” hơn bao giờ, bởi nghi án trục lợi từ con nuôi, Quán quân VietNam Idol Kids 2016, Hồ Văn Cường. Trước đó, đã có những nghi vấn “cơm không lành, canh không ngọt” quanh mối quan hệ Phi Nhung và con nuôi.
Nhà văn Nguyễn Xuân Khánh (giữa) với các nhà văn dịp gặp cuối năm 2009. Ảnh: Xuân Ba

Giờ ai Đội gạo lên chùa...

TP - Bà bạn đồng môn với tôi Khóa 17 Khoa Văn, Đại học Tổng hợp Nguyễn Thu Hà năm ấy là Phó Giám đốc Nhà xuất bản Phụ Nữ (NXB). Thu Hà vốn chơi thân với nhóm cộng tác viên dịch của NXB, những Phạm Toàn (Châu Diên), Nguyễn Xuân Khánh, Lê Đạt, Phạm Xuân Nguyên…Chỉ là thi thoảng gặp, nhưng trong không khí thân gần cũng hé lộ những góc khuất. Thu Hà có dịp rành rẽ thêm những chuyện mà trước đây láng máng...
Nhà văn Trung Trung Đỉnh kể về 'đứa con' khó sinh của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh

Nhà văn Trung Trung Đỉnh kể về 'đứa con' khó sinh của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh

TPO - “Chuyện ngõ nghèo” (xuất bản lần đầu năm 2016) là cuốn tiểu thuyết in sau cùng của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh. Đây là “đứa con” có số phận gian nan nhất của nhà văn trên hành trình xuất bản. Có người nói: Trước khi về hưu ở Nhà xuất bản Hội Nhà Văn, trên cương vị giám đốc, việc làm đáng kể nhất của nhà văn Trung Trung Đỉnh chính là “đỡ đầu” cho “Chuyện ngõ nghèo” của Nguyễn Xuân Khánh.