Trí tuệ nhân tạo (AI) đã gắn bó mật thiết với cuộc sống thường ngày, giúp sắp xếp thông tin nhanh chóng và đảm nhận các công việc tẻ nhạt. Hiện nay, một chương trình thử nghiệm đang đưa mối quan hệ này tiến thêm một bước mới, khi khám phá liệu AI có thể trở thành người yêu hay không?
Chương trình My AI Partner — Strange Love của đài SBS đặt ra câu hỏi liệu con người có thể nảy sinh tình cảm khi không có sự hiện diện của một người thật hay bất kỳ hình hài vật lý nào ở phía bên kia hay không?
Chương trình theo chân các nghệ sĩ nổi tiếng trong quá trình hẹn hò với những "người bạn đời" AI để tìm hiểu xem liệu một sự kết nối về mặt cảm xúc có thể hình thành hay không. Không chỉ dừng lại ở việc thử nghiệm khả năng thiết lập mối quan hệ giữa người và AI, chương trình còn xem xét liệu những mối quan hệ đó có thể khơi dậy những cảm xúc tương tự như trong các mối quan hệ giữa người với người hay không. Đồng thời, chương trình cũng đặt câu hỏi về việc vai trò của AI có thể mở rộng đến đâu khi công nghệ này ngày càng thâm nhập sâu hơn vào nhiều khía cạnh của cuộc sống thường nhật.
Tập đầu tiên mở đầu với cảnh các thành viên tham gia là Jang Do Yeon và Kian84 gặp gỡ "người yêu" AI của mình lần đầu tiên. Ban đầu, sự ngượng ngùng hiện rõ khi họ trò chuyện với AI thông qua máy tính bảng. Các cuộc đối thoại đôi khi bị chệch hướng do AI quá thụ động hoặc không nắm bắt được ngữ cảnh. Ngay cả những lời lẽ âu yếm cũng mang đậm dấu ấn của dữ liệu huấn luyện và các thuật toán, khiến người tham gia khó lòng thực sự đặt tình cảm vào mối quan hệ này.
Mọi thứ bắt đầu thay đổi ở tập thứ hai, khi các thành viên tham gia dần vượt qua sự ngượng ngùng ban đầu và ngày càng bị cuốn vào những cuộc trò chuyện với AI. Đôi khi, họ tỏ ra bất ngờ trước những phản hồi của nó. Chẳng bao lâu sau, họ bắt đầu chia sẻ những nỗi niềm thầm kín mà mình chưa từng thổ lộ với ai và tìm thấy sự an ủi từ những lời động viên của cỗ máy này. Qua những cuộc trò chuyện tiếp diễn, họ dần mở lòng hơn với người bạn đồng hành AI của mình.
Trong thực tế, AI đã len lỏi vào cuộc sống của con người, lắng nghe họ chia sẻ về một ngày của mình và xoa dịu nỗi cô đơn. Theo một khảo sát do một nền tảng tuyển dụng công bố, 70% người dùng thuộc thế hệ Gen Z sử dụng AI tạo sinh (generative AI) cho biết, họ từng tâm sự những lo lắng hoặc cảm xúc riêng tư với công nghệ này. Khi gặp vấn đề cần chia sẻ, bạn bè là lựa chọn hàng đầu của người tham gia khảo sát (chiếm 31%), theo sau là AI tạo sinh, với tỷ lệ 26%.
Khi ngày càng nhiều người cảm thấy mệt mỏi với các mối quan hệ giữa người với người, việc giao tiếp với AI mang lại giải pháp giúp giảm bớt công sức và áp lực đi kèm. Các mối quan hệ giữa người thật đòi hỏi thời gian, sự quan tâm và tinh thần trách nhiệm, trong khi đó, AI có thể được thiết kế để tùy chỉnh phản hồi phù hợp với người dùng và hạn chế tối đa những tình huống gây khó xử.
Tuy nhiên, vẫn còn đó những băn khoăn về việc, liệu những mối quan hệ kiểu này có thực sự lành mạnh hay không. Càng quen với những mối quan hệ ít đòi hỏi sự suy ngẫm hay nỗ lực, con người càng có thể trở nên thiếu kỹ năng để xoay xở trong các mối quan hệ thực tế giữa người với người, vốn luôn bao gồm cả xung đột và sự thỏa hiệp. AI có thể điều chỉnh phong cách trò chuyện theo nhu cầu của người dùng, nhưng các mối quan hệ ngoài đời thực không phải lúc nào cũng diễn ra theo ý muốn của chúng ta. Việc chấp nhận những cảm giác không thoải mái và cùng nhau giải quyết các bất đồng cũng là yếu tố thiết yếu để duy trì một mối quan hệ.
My AI Partner — Strange Love đã làm nổi bật khoảng cách này. Mặc dù người dùng có thể chia sẻ những nỗi lo âu và tìm thấy sự an ủi qua các cuộc trò chuyện với AI, nhưng việc truyền tải và thấu hiểu cảm xúc thông qua các tín hiệu phi ngôn ngữ với một "người bạn" trên màn hình vẫn có những hạn chế rõ rệt.
Nhà phê bình văn hóa đại chúng Kim Hern Sik nhận định: “Có quan điểm cho rằng, AI có thể phần nào giải quyết tình trạng cô lập và cô đơn mà con người đang gặp phải ngày nay. Tuy nhiên, đại dịch COVID-19 đã khiến chúng ta nhận thức rõ hơn về giá trị của sự tương tác trực tiếp. Cũng theo mạch suy nghĩ đó, khi chúng ta ngày càng phụ thuộc vào AI, thì ý nghĩa của việc làm người và tầm quan trọng của sự hiện diện giữa người với người lại càng trở nên đáng coi trọng hơn”.
