Ðánh lừa người xem không dễ
Một nghệ sĩ nổi tiếng tiết lộ, hát nhép hoàn toàn thì không bật mic. Khi hát xong nếu ca sĩ có phần giao lưu với khán giả thì mic được bật lên, người làm kỹ thuật ở phía sau sẽ xử lý, bởi trước khi biểu diễn đã có sự trao đổi. Tiết lộ này giải thích cho những chương trình trực tiếp thu hình ở hải ngoại từng hút khán giả Việt mạnh mẽ một thời kỳ. Các ca sĩ hát nhép nhưng khi cần giao lưu với khán giả thì mic vẫn tự động bật lên, giống như họ vừa trải qua hát trực tiếp. Đây là sự đánh lừa người xem, khiến “thượng đế” có cảm giác được thưởng thức trọn vẹn và sống động màn trình diễn của nghệ sĩ. Dù chương trình ghi rõ “ghi hình trực tiếp” song mong muốn của người xem vẫn là những trải nghiệm thật.
Ở Việt Nam hiện nay, nhiều chương trình dán “mác” thu hình trực tiếp. Đó là chương trình do ca sĩ Như Quỳnh, một ngôi sao dòng bolero ở hải ngoại, mang về. Chương trình mới nhất Hương sắc giai nhân do Như Quỳnh sắm vai chính trên sân khấu, đồng thời giữ vai trò sản xuất, công bố rõ ràng: đại nhạc hội thu hình trực tiếp, diễn ra ở Nhà hát Hòa Bình (TPHCM). Thu hình trực tiếp, thu âm không trực tiếp thì khán giả tự hiểu đó là hát nhép trên sân khấu. Ai chấp nhận thì bỏ tiền mua vé thưởng thức, kẻ quay lưng thì dán thêm cho người được mệnh danh “hoa hậu bolero một thời” biệt danh mới - Quỳnh nhép.
Ca sĩ Hồ Ngọc Hà vướng sự cố “hát oét” khi trình bày ca khúc Khi xưa ta bé (Bang Bang) trong một sự kiện của một nhãn hàng, bên cạnh những lời chỉ trích, chê bai, chị vẫn nhận được một lượng khán giả bênh vực với lý do: “Ít ra cô ấy chịu hát live”.
Ngay những “ngôi sao” được đánh giá đa năng như Soobin Hoàng Sơn, có thể bắn rap, khoe vũ đạo, khả năng sáng tác, biểu diễn nhạc cụ… nhưng vũ khí quan trọng hàng đầu của Soobin vẫn là khả năng hát live. Những video anh chơi đàn piano và hát hay những đoạn cover “chay” một ca khúc theo yêu cầu của fan đều hút lượng xem lớn.
Nhép thời nay ít sự cố hơn nhép thời công nghệ kém. Một nghệ sĩ thâm niên cho biết: “Hồi xưa hát nhép theo đĩa (CD), đĩa gặp sự cố giật, kẹt, người hát nhép đứng trơ trên sân khấu không biết xử lý thế nào. Nếu bạn kỹ thuật âm thanh nhanh tay thì họ sẽ tắt máy đi, giải cứu ca sĩ”. Nay công nghệ phát triển, hát nhép vẫn có thể gặp những sự cố không lường trước, chẳng hạn bị khán giả giật “mic” khi đang nhép.
Trường hợp lộ hát nhép của Quỳnh Nga, diễn viên chính phim Lập trình trái tim gắn với biệt danh “cá sấu chúa” lại khác. Cô trình diễn ca khúc “tủ” của Như Quỳnh Người tình mùa đông nhưng chẳng may đánh rơi mic. Có khán giả đã quay lại sự cố trên và “quẳng” lên mạng xã hội, khiến người hát nhép hứng bão chỉ trích của dư luận.
Ngay cả những nghệ sĩ thâm niên không chuyên ca hát như Xuân Hinh cũng bị “soi” nhép hay không nhép khi ông tham gia trình diễn Bắc Bling cùng với Hòa Minzy, Tuấn Cry ở sân khấu V Concert - Rạng rỡ Việt Nam. Nhiều cư dân mạng phát hiện khẩu hình của nam nghệ sĩ gạo cội có lúc chưa khớp với âm thanh phát ra. Tuy nhiên, rất nhiều khán giả bênh vực: chỉ cần được thấy Xuân Hinh trên sân khấu concert đã vui, không nên khắt khe với nghệ sĩ lớn tuổi. Lỗi hát nhép bị đánh giá gắt nhất thời gian qua rơi vào Nguyễn Duyên Quỳnh khi trình bày bản hit Viết tiếp câu chuyện hòa bình (sáng tác: Nguyễn Văn Chung) trên sân khấu lễ trao giải Làn Sóng Xanh.
Hệ lụy từ chuẩn biểu diễn Kpop
Trở lại với ồn ào Đi đu đưa đi của ca sĩ Bích Phương. Nếu ê-kíp của nữ ca sĩ phủ nhận cô hát nhép thì sự cố bị cướp “mic” nhưng giọng hát vẫn vang lên phải giải thích thế nào? Phải chăng đó là hát đè, đè trên backtrack (bản nhạc nền)? Những ca sĩ nhạc trẻ, khi trình diễn những bản nhạc sôi động có vũ đạo đi kèm thường dính nghi án hát nhép, hát đè.
Ảnh hưởng mạnh của Kpop tới thần tượng Việt không thể phủ nhận. Thần tượng Kpop chỉ hát live (trực tiếp) khoảng 10-20% ca khúc của họ khi biểu diễn, vì họ bận nhảy. Khó có thể vừa nhảy nhiệt tình vừa hát trực tiếp trọn vẹn nên chủ yếu họ hát trên giọng hát đã được thu âm trước. Một ca sĩ thâm niên ở TPHCM làm rõ khái niệm hát đè: “Nguyên cả bài sẽ được thu âm sẵn, sau đó ca sĩ ra sân khấu sẽ hát chồng lên từ đầu đến cuối”. Tuy nhiên hát đè vẫn cần kỹ thuật để đạt được sự quyện hòa giữa giọng hát được thu âm trước với giọng hát live trên sân khấu.
Ca sĩ thâm niên xin giấu tên tiếp tục chia sẻ: “Hát đè để khán giả không biết thì phải hát y chang như bản ghi âm, tức là đúng giọng, đúng nhịp, đúng tinh thần… Nếu không làm được như vậy, khán giả sẽ phát hiện ra. Ưu điểm của hát đè, nếu thực hiện chuẩn, sẽ giúp khán giả có trải nghiệm tuyệt vời, giọng hát ca sĩ trở nên đầy, mạnh. Ca sĩ hát đè ở cỡ ấy cũng là có đẳng cấp”. Tuy nhiên, nghệ sĩ giấu tên cho rằng, hiện nay ca sĩ thiên về trình diễn vũ đạo khó hát đè toàn bộ bài hát. “Chủ yếu các bạn trẻ hát đè một số đoạn, bởi nhảy nhiều quá thì sức đâu để hát đè toàn bộ?”, chị nói. Điều này dễ dàng nhận thấy khi concert ở ta bùng nổ, ca sĩ có khi hò hét, tương tác với khán giả hoặc thực hiện vũ đạo, còn phần hát đã có bản thu âm trước “gánh”. Họ dần coi đó là một chuyện hết sức bình thường, không có gì phải ngại.
Nhưng khán giả lại ngại giùm. Không chỉ khán giả ta mà khán giả nước ngoài cũng không dễ dãi với hát đè, hát nhép. Đó là lý do Idol toàn cầu Lisa bị “ném đá” tơi bời, thậm chí bị gắn biệt danh “nữ hoàng hát nhép” khi cô chú trọng phần vũ đạo, lười hát trực tiếp hoặc để lộ giọng hát trực tiếp yếu kém trong những sự kiện đình đám như tại lễ trao giải MTV Video Music Awards 2024, lễ hội âm nhạc Global Citizen Festival tại New York (Mỹ) hay tại Victoria’s secret fashion show. Ở ta, có lẽ cũng nên có những quy định cụ thể với hát đè khi hát nhép bị siết chặt.
.
