Trên mạng xã hội, không khó để bắt gặp những câu hỏi như: "Có nên học tiếng Trung không?", "Biết tiếng Trung có dễ xin việc hơn?" hay "Học tiếng Trung có lương cao không?" Nhiều ý kiến cho rằng trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp Trung Quốc và Đài Loan mở rộng hoạt động tại Việt Nam, biết thêm tiếng Trung sẽ giúp ứng viên có nhiều ưu thế tuyển dụng, nhiều cơ hội nghề nghiệp hơn.
Tuy nhiên, thực tế, nhiều người trong cuộc chia sẻ rằng ngoại ngữ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi kèm chuyên môn. Nếu chỉ sở hữu khả năng ngôn ngữ mà thiếu kỹ năng nghề nghiệp, lợi thế cạnh tranh sẽ không còn quá rõ rệt.
Biết thêm ngoại ngữ sẽ dễ kiếm việc?
Lối suy nghĩ này cũng phản ánh qua lượng người đăng ký các khóa học tiếng Trung. Theo ghi nhận của ThS. Lê Hoàng Quỳnh Như - người đang làm việc trong lĩnh vực giáo dục tại Đài Loan - cho biết nhu cầu học ngôn ngữ Trung đang tăng rất mạnh.
Điển hình, một dự án đào tạo miễn phí hướng tới thị trường việc làm Đài Loan do chị quản lý đã nhanh chóng thu hút hơn 400 lượt đăng ký. Dù nhu cầu tuyển dụng lớn, chị Quỳnh Như lưu ý rằng chỉ biết ngoại ngữ là chưa đủ để tạo lợi thế cạnh tranh.
"Doanh nghiệp ngày càng ưu tiên những cá nhân có thêm nền tảng như kỹ thuật, kinh doanh, tài chính hoặc công nghệ thông tin, hoặc thành thạo thêm tiếng Anh. Khi kết hợp ngoại ngữ với nền tảng ngành nghề vững chắc, cơ hội thăng tiến và mức đãi ngộ sẽ tốt hơn đáng kể", chị Quỳnh Như chia sẻ.
Đồng tình với góc nhìn trên, ThS. Trần Hữu Trường - giáo viên tiếng Trung và MC song ngữ - cho rằng ngôn ngữ nên được xem là một "điều kiện cần", thay vì là yếu tố quyết định giá trị cốt lõi của người lao động.
Anh Hữu Trường chia sẻ: "Bạn không thể chỉ giỏi tiếng Trung mà còn có thể đưa ra kế hoạch tiếp thị khả thi cho doanh nghiệp hay chốt sales nếu không giải quyết được nhu cầu của khách hàng. Ngay cả giáo viên hay biên - phiên dịch viên cũng cần nhiều năm rèn luyện và liên tục phát triển năng lực chuyên môn để đáp ứng yêu cầu công việc".
Kỳ vọng thiếu thực tế sẽ dễ bỏ cuộc
Anh Hữu Trường cho biết câu hỏi anh nhận được nhiều nhất từ học viên trong những buổi học đầu tiên là: "Khoảng mấy tháng thì có thể nói được?" Anh cho rằng việc đề ra mục tiêu học tập là cần thiết. Tuy nhiên, người học cần cân nhắc một cách toàn diện và khách quan. Việc đặt ra một mục tiêu xa rời thực tế không chỉ tạo áp lực vô hình mà còn dễ dẫn đến sự thất vọng, chán nản khi chưa nhìn thấy kết quả tức thì.
Ở góc nhìn của ThS. Quỳnh Như, giai đoạn nhiều người dễ bỏ cuộc nhất là khi chuyển từ trình độ sơ cấp lên trung cấp. Theo chị, ở giai đoạn đầu, người Việt có lợi thế nhờ nhiều từ Hán Việt quen thuộc và một số điểm tương đồng về ngữ pháp. Tuy nhiên, khi trình độ nâng cao, cách diễn đạt và tư duy ngôn ngữ bắt đầu khác biệt rõ rệt.
Nếu vẫn duy trì cách học ghi nhớ từ vựng và mẫu câu như ở trình độ sơ cấp, người học rất dễ chững lại và mất động lực. Thay vào đó, việc học theo ngữ cảnh, luyện phản xạ và sử dụng tiếng Trung thường xuyên sẽ giúp duy trì tiến bộ tốt hơn.
Ngoại ngữ chưa phải là tất cả
Bên cạnh cơ hội nghề nghiệp, sự phát triển của các công cụ dịch thuật và AI cũng khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu việc học ngoại ngữ còn cần thiết hay không. Theo anh Hữu Trường, AI là công cụ hỗ trợ hiệu quả trong việc tra cứu hoặc gợi ý diễn đạt, nhưng chưa thể thay thế vai trò của con người trong giao tiếp và xử lý tình huống.
"AI không thể chịu trách nhiệm cho những gì nó cung cấp. Trong giao tiếp, khả năng ứng biến, thái độ và cảm xúc trong giọng nói vẫn là những yếu tố giúp kết nối con người với nhau", anh chia sẻ.
Từ kinh nghiệm thực tiễn, Thạc sĩ Trường khuyên rằng trước khi quyết định đầu tư thời gian và chi phí, mỗi người nên tự xác định rõ mục tiêu và sự ưu tiên của cá nhân.
"Nếu ưu tiên học để phục vụ công việc, bạn cần dành thời gian tìm hiểu nghiêm túc về thị trường lao động. Hãy xác định xem công việc mong muốn trong tương lai có bắt buộc sử dụng tiếng Trung hay không, tránh tình trạng đầu tư nhiều thời gian, tâm huyết nhưng lại rơi vào cảnh 'ít đất dụng võ'", anh Trường nhấn mạnh.
Nhìn chung, tiếng Trung vẫn là một khoản đầu tư sinh lời trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng khắt khe. Dù vậy, giá trị thực sự của khoản đầu tư này không nằm ở bề dày của tấm bằng chứng chỉ, mà được quyết định bởi cách ứng viên dung hòa giữa ngôn ngữ, kỹ năng thực chiến và định hướng tương lai.
