Ngày 7/9, tại TPHCM, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm công nghệ cao (A05, Bộ Công an) phối hợp Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), Liên minh Niềm tin số, VCCorp tổ chức Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ II (KOL Summit 2026).
Sự kiện quy tụ khoảng 1.000 nghệ sĩ, KOL, nhà sáng tạo nội dung và chuyên gia, nhằm kết nối cộng đồng người có ảnh hưởng với cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nền tảng công nghệ.
Khủng hoảng niềm tin trên mạng
Phát biểu khai mạc chuyên đề “AI, thông tin sai lệch và khủng hoảng niềm tin”, ông Nguyễn Tất Hồng Dương - Phó Chánh văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia - nhìn nhận không gian mạng, không gian số đang đứng trước cuộc khủng hoảng niềm tin.
Ông Dương dẫn chứng: Niềm tin - giá trị nền tảng của đời sống xã hội đang bị đe dọa bởi nhiều thông tin sai lệch. Một nghiên cứu năm 2026 của Viện Nghiên cứu Báo chí (Đại học Oxford) cho thấy chỉ còn “37,3% người dùng tin vào những gì họ đang đọc, nghe, nhìn thấy trên không gian mạng”.
Mặt khác, các cơ chế giúp xác lập niềm tin đang ngày càng mất dần hiệu lực trước AI, deepfake và tin giả tinh vi. Theo ông Dương, điều đáng lo không chỉ là công nghệ tạo ra thông tin sai lệch và ngày càng giống sự thật, mà còn làm xói mòn chính những căn cứ con người dùng để xác định sự thật, khiến họ hoài nghi cả những điều đúng.
Hậu quả của thông tin sai lệch và sự mất niềm tin không chỉ dừng ở một cá nhân, tổ chức, mà đã lan đến hàng triệu người trong một thời gian rất ngắn, có thể tác động đến danh dự cá nhân, hoạt động của doanh nghiệp, thị trường và cả nhận thức xã hội.
“Báo cáo Rủi ro toàn cầu 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới xếp thông tin sai lệch và xuyên tạc là rủi ro toàn cầu đứng thứ hai trong các rủi ro đe dọa sự ổn định của xã hội”, ông Dương thông tin.
Phó Chánh văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia cho rằng, thách thức lớn nhất của kỷ nguyên AI không chỉ là làm thế nào nhận diện thông tin sai lệch, mà là làm thế nào xây dựng một cơ chế niềm tin bằng những bằng chứng mà con người từng tin cậy.
“Vai trò của những người có sức ảnh hưởng trở nên đặc biệt quan trọng. Nếu báo chí tạo ra những nguồn thông tin được kiểm chứng, các cơ quan chức năng cung cấp những nguồn thông tin chính thống, công nghệ cung cấp các công cụ xác thực, thì những người có sức ảnh hưởng có một năng lực đặc biệt: đưa sự thật đi vào từng cộng đồng bằng chính ngôn ngữ, uy tín và sức lan tỏa của mình”, ông Hồng Dương nói.
“Chậm lại một nhịp trước khi share”
Nhà sáng tạo nội dung Đặng Nam Hải Triều (SChannel) khẳng định thông tin trong kỷ nguyên số hiện đại thực sự bùng nổ “kinh hồn bạt vía”. Người dân có thể tiếp cận thông tin một cách nhanh chóng, đa chiều và dễ dàng hơn rất nhiều qua các lượt chia sẻ, tương tác trên mạng.
“Thông tin chỉ có giá trị khi hội đủ sự trung thực và sự chính xác. Thực tế cho thấy hiện tại ranh giới tin giả và tin thật rất mong manh”.
Nhà sáng tạo nội dung Đặng Nam Hải Triều
Theo Hải Triều, tốc độ rất quan trọng và nhiều người vô tình bị cuốn vào cuộc đua này. Những lượt xem, share trở thành thước đo quyền lực trên không gian mạng và khiến các KOL và cả khán giả quên đi một thao tác quan trọng trước khi chia sẻ thông tin là cần phải xác minh.
Theo anh, điều này chủ yếu xuất phát từ việc các nền tảng mạng xã hội ưu tiên những nội dung có tốc độ nhanh, rất nhanh; trong khi đó nhiều người lo sợ mình “bị bỏ lại phía sau” (FOMO).
Chia sẻ phương pháp để xây dựng một môi trường thông tin lành mạnh, minh bạch dành cho khán giả, Hải Triều cho rằng những nhà sáng tạo nội dung cần đồng hành cùng khán giả để “kiểm trước, tin sau”. “Hãy chậm lại một nhịp trước khi bấm nút share, đặc biệt chúng ta phải cho người xem thấy rằng những người sáng tạo nội dung đồng hành với khán giả của mình và họ không cô đơn trên hành trình này”, anh nói.
Ở góc độ người quản lý nền tảng mạng xã hội, ông Nguyễn Lâm Thanh - đại diện TikTok Việt Nam, cho rằng khủng hoảng niềm tin là một góc nhỏ trên mạng xã hội và cả xã hội “không đến nỗi bi quan” đến vậy. Mọi thứ vẫn đang tiến bộ.
Ông khẳng định: Với AI, chúng ta có thể tăng năng suất lao động, giảm chi phí xã hội. Tuy nhiên, các nội dung xấu cũng theo đó mà gia tăng. Do đó, đây vừa là cơ hội vừa là thách thức.
Ông Thanh nhìn nhận khủng hoảng niềm tin là do chúng ta tạo ra quá nhiều nội dung rất nhanh khiến khán giả không đủ thời gian tiếp nhận thông tin. Ở đó, niềm tin không nằm ở nội dung, mà ở việc ai (tài khoản nào) là người nào đưa đến nội dung đó.
Theo ông, TikTok có cơ chế đảm bảo “Nếu một nội dung có vấn đề không chuẩn mực thì dễ dàng bị báo cáo bởi cộng đồng”. Quyền đó được trao cho cộng đồng và được quy định bằng Bộ tiêu chuẩn cộng đồng.
“AI có thể tạo ra nội dung nhưng chỉ con người mới có thể tạo ra niềm tin”, ông Thanh khẳng định.
