Thị trường sách giáo khoa: Cần sân chơi công bằng

Làm thế nào để SGK trở thành sân chơi công bằng cho các NXB? Ảnh: Như Ý
Làm thế nào để SGK trở thành sân chơi công bằng cho các NXB? Ảnh: Như Ý
TP - Về mặt nội dung, SGK phải được Bộ GD&ĐT thẩm định, phê duyệt trước khi đưa vào trường học; về phát hành, SGK phải là một mặt hàng đặc biệt. Vậy làm thế nào để SGK trở thành một "sân chơi" công bằng, minh bạch, công khai cho các NXB?

Chuyện cũ, bài học mới

Một cuốn SGK cõng thêm mấy cuốn sách tham khảo không phải là chuyện mới của riêng năm nay. Vấn đề là với SGK mới, câu chuyện vẫn lặp lại với kịch bản cũ. Tìm hiểu của phóng viên cho thấy, Bộ GD&ĐT không thiếu văn bản chỉ đạo về việc quản lý và sử dụng xuất bản phẩm tham khảo trong các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên. Nhưng đến đầu năm học, như luật bất thành văn, tình trạng bán “bia kèm lạc” vẫn xảy ra đối với SGK.

Vấn đề viết SGK, phát hành SGK lớp 1 theo chương trình giáo dục phổ thông mới vừa qua cũng có những lùm xùm, chệch choạc. Trong 5 bộ SGK lớp 1 mới, Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXB GDVN) có 4 bộ. Chuyện trả lương hằng tháng cho cán bộ, lãnh đạo Sở GD&ĐT TPHCM tham gia viết SGK của NXB GDVN cũng khiến dư luận đặt nhiều câu hỏi về tính minh bạch, công bằng trong việc lựa chọn sách của địa phương này. GS.TS Phạm Tất Dong, Ủy viên Hội đồng quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực cho rằng, NXB GDVN chi tiền thù lao cho một số cán bộ quản lý từ năm 2015 là hành động không minh bạch bởi khi đã nhận tiền mà không tham gia biên soạn sách thì đến lúc chọn sách, không thể “làm ngơ” bộ đó được dù cuốn khác chất lượng tốt hơn. Sở GD&ĐT TPHCM khó có thể giải thích khi bộ sách Chân trời sáng tạo mà lãnh đạo, cán bộ của Sở này được NXB GDVN trả tiền thù lao cũng là bộ sách được lựa chọn với tỷ lệ lớn tại đây.

Vấn đề nữa mà GS Dong lo lắng là khi TPHCM làm như vậy thì các địa phương khác cũng có thể làm tương tự, tức là cũng kết hợp với một NXB để làm riêng một bộ sách cho địa phương mình. Lý do là mỗi địa phương đều có đặc thù nên cần viết riêng một bộ sách cho phù hợp với học sinh của mình. Dần dần, quyền quản lý sẽ tuột khỏi tay Bộ GD&ĐT và chuyển giao về các địa phương. Việc quyết định chọn sách sẽ không còn vì chất lượng của cuốn sách đó mà vì những vấn đề không minh bạch khác như ăn chia tiền biên soạn, in ấn… Như vậy, sẽ sai mục tiêu ban đầu là cần bộ sách chuẩn khi xã hội hóa SGK… Mỗi địa phương không thể đào tạo ra một thế hệ theo quan điểm của riêng địa phương mình.

Hơn nữa, theo GS. Dong, việc viết sách là vấn đề khoa học, cụ thể là giáo dục kết hợp với các khoa học khác để viết ra một cuốn sách. Nhưng hiện nay, các NXB vừa viết sách, vừa in vừa phát hành, tiêu thụ… quy trình khép kín như vậy thì khó để có giá sách cạnh tranh… GS. Dong lấy ví dụ TPHCM, quy mô học sinh phổ thông của địa phương này chiếm khoảng 1/4 của cả nước. Vì vậy, TPHCM cũng là thị trường lớn nhất trong việc tiêu thụ SGK.

Cần phá thế “độc quyền”

TS. Nguyễn Văn Cường, ĐH Potsdam (Đức), chuyên gia quốc tế cho rằng, việc NXB GDVN “rải mành mành” nhân lực để viết 4/5 bộ sách dẫn đến thực trạng có những môn, có những đầu sách không có người đầu ngành tham gia viết nên chất lượng chưa thật sự như mong đợi. Kinh nghiệm từ thực tế này, đối với SGK lớp 2, theo TS. Cường, NXB GDVN rút xuống chỉ còn tham gia thẩm định 2 bộ, SGK lớp 6 cũng tương tự. Quan sát thực tế tại Việt Nam, TS. Cường nói rằng, hiện vẫn chưa có sự tham gia của các NXB tư nhân vào sân chơi SGK do đó, thời gian tới, cần có chính sách tốt hơn để thúc đẩy họ ngồi cùng “mâm” với các NXB công. Theo tìm hiểu của phóng viên, SGK lớp 2 và lớp 6 chương trình mới sẽ thay sách vào năm 2021. Ngoài 3 NXB đã tham gia viết SGK lớp 1 (NXB GDVN, NXB Sư phạm, NXB ĐH Sư phạm TPHCM) có thêm NXB ĐH Quốc gia TPHCM.

Trong khi đó, một số chuyên gia giáo dục cho rằng, ngành giáo dục đang thiếu những quy chuẩn về SGK dẫn đến khi điều chỉnh một vài vấn đề như: khổ sách, chất lượng giấy, mầu in…, các NXB đã kê khai tăng giá “phi mã” đối với SGK lớp 1 mới. Thực tế, kích thước, chất lượng giấy, màu in của SGK hiện hành đã bảo đảm tốt việc dạy học nhiều năm qua thì SGK mới không cần thiết phải thay đổi nhiều để tăng giá quá cao. SGK tiếng Anh lớp 1 mới là môn tự chọn được Bộ GD&ĐT khẳng định do các tác giả người Việt Nam biên soạn. Tuy nhiên, trong thuyết minh cơ cấu giá kê khai, NXB ĐH Sư phạm TPHCM nói rằng, SGK tiếng Anh 1 Explore Our World chỉ “được hiệu chỉnh” từ sách nước ngoài, có giá bán 89.000 đồng/cuốn. Như vậy, có thật các tác giả người Việt Nam biên soạn SGK tiếng Anh lớp 1 hay chỉ là các NXB nhập sách nước ngoài rồi bán lấy lãi khiến cho học sinh phải “cõng” thêm gánh nặng chi phí không đáng có?.

Hiện nay, có 7 NXB được Bộ Thông tin và Truyền thông cấp phép xuất bản SGK. Đó là  NXB Sư phạm Hà Nội, NXB ĐH Sư phạm TPHCM, NXB ĐH Quốc gia Hà Nội, NXB ĐH Quốc gia TPHCM, NXB ĐH  Vinh và NXB ĐH Huế  và NXB GDVN.

MỚI - NÓNG
Ong mật. Ảnh: BBC.
Ong ăn thịt, ong mật Việt Nam biết dùng công cụ, phân ong suýt gây đối đầu Chiến tranh Lạnh
TPO - Nhân Ngày Ong Thế giới (20/5), CNN giới thiệu 6 sự thật thú vị về loài ong, trong đó có khả năng sử dụng công cụ đặc biệt của ong mật ở Việt Nam; phân ong ở Lào và Campuchia suýt gây ra một cuộc đối đầu trong Chiến tranh Lạnh; một số loài ong không đi tìm mật hoa, phấn hoa mà ăn thịt…

Có thể bạn quan tâm

Học sinh F0 ở TPHCM vẫn được tham gia kỳ thi lớp 10

Học sinh F0 ở TPHCM vẫn được tham gia kỳ thi lớp 10

TPO - TPHCM yêu cầu mỗi điểm thi lớp 10 phải có ít nhất ba phòng dự trữ, dành cho thí sinh nghi nhiễm hoặc thuộc diện F0 dự thi. Với thí sinh được xác định là ca bệnh (F0) có nguyện vọng tham gia kỳ thi phải có đơn xin dự thi và được phụ huynh hoặc người giám hộ xác nhận đồng ý.
Hà Nội dự kiến tăng gấp đôi học phí đối với giáo dục phổ thông

Hà Nội dự kiến tăng gấp đôi học phí đối với giáo dục phổ thông

TPO - HĐND TP Hà Nội vừa có Dự thảo Nghị quyết quy định mức thu học phí đối với các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông công lập trên địa bàn thành phố Hà Nội từ năm học 2022-2023 đến năm học 2025-2026. Trong đó, bậc THCS có mức tăng học phí từ năm 2021-2022 là 19.000 -155.000 đồng lên 300.000 đồng/ tháng.
Bộ GD&ĐT dự kiến bỏ quy định xếp hạng đạo đức nhà giáo

Bộ GD&ĐT dự kiến bỏ quy định xếp hạng đạo đức nhà giáo

TPO - Bộ GD&ĐT dự kiến sẽ sửa đổi nhiều quy định quan trọng liên quan tới giáo viên như: Bỏ quy định giáo viên phải có chứng chỉ bồi dưỡng tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp theo hạng cũng như không xếp hạng về đạo đức nghề nghiệp... nhằm lấy ý kiến đóng góp của thầy cô giáo và dư luận xã hội. 
Hiệu trưởng Hà Nội đề xuất cho học sinh đến trường từ tháng 8: Nhiều ý kiến trái chiều

Hiệu trưởng Hà Nội đề xuất cho học sinh đến trường từ tháng 8: Nhiều ý kiến trái chiều

TPO - Việc một số hiệu trưởng Hà Nội đề xuất cho học sinh đi học từ tháng 8 nhận được nhiều ý kiến trái chiều. Theo nhiều giáo viên cho rằng, điều này khá hợp lý vì học sinh và giáo viên có thời gian đến trường sớm củng cố thêm kiến thức bị thiếu hụt, bồi đắp những kĩ năng. Tuy nhiên, nhiều giáo viên khác lại cho rằng, như vậy là không thỏa đáng.
Sách giáo khoa tiếng Anh theo Đề án Ngoại ngữ 2020 vẫn là một câu hỏi đối với Bộ GD&ĐT

Bí ẩn SGK tiếng Anh chương trình giáo dục phổ thông mới

TP - Trong tất cả các môn học của chương trình giáo dục phổ thông mới (còn gọi là chương trình mới), tiếng Anh là môn duy nhất có Đề án riêng tầm quốc gia. Chương trình đã triển khai thực tế được 3 năm, nhưng đến nay vẫn chưa rõ hình hài bộ sách giáo khoa tiếng Anh do Đề án biên soạn.