Từ bài viết 'Thanh niên với tương lai đất nước': Nghĩ mới, làm khác

Trở thành chủ thể sáng tạo của thời đại

PGS.TS Trần Lê Hưng, giảng viên Đại học Gustave Eiffel (Pháp), cho rằng thông điệp của Tổng Bí thư Tô Lâm đã làm rõ hơn sứ mệnh, vai trò và trách nhiệm của thanh niên trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Theo anh, với vai trò là lực lượng tiên phong, thanh niên không chỉ sẵn sàng đảm nhận những nhiệm vụ khó khăn mà còn cần chủ động thích ứng, chuyển mình mạnh mẽ để trở thành chủ thể sáng tạo của thời đại.

TS. Hưng nhìn nhận tinh thần đó như một dạng “chủ nghĩa yêu nước trí tuệ”, nơi lòng yêu nước không chỉ dừng lại ở cảm xúc hay niềm tự hào, mà được thể hiện bằng tri thức, năng lực hành động và khát vọng chinh phục các đỉnh cao khoa học - công nghệ. Thanh niên cần góp phần đưa những thành tựu tiên tiến vào thực tiễn, phục vụ đời sống, nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Trong quá trình công tác, anh luôn đề cao tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, đồng thời hướng tới việc đưa các kết quả nghiên cứu vào ứng dụng, tạo ra giá trị thực tiễn trong lĩnh vực theo đuổi.

Đề cập đến thanh niên Việt Nam ở nước ngoài, đặc biệt là đội ngũ trí thức, PGS.TS Trần Lê Hưng cho rằng, đây là một “mắt xích” quan trọng trong việc tạo dựng nguồn lực nội sinh cho sự phát triển của dân tộc. Theo anh, tinh thần “5 tự” (gồm tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc) chính là nền tảng để thanh niên khẳng định vị thế trong môi trường quốc tế. Bản lĩnh tự cường của đội ngũ trí thức trẻ được thể hiện qua quá trình học tập, nghiên cứu, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam và chinh phục các lĩnh vực khoa học - công nghệ tiên tiến.

TS. Hưng đã và đang tham gia các đề tài nghiên cứu chuyên sâu, đóng góp vào đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, hướng dẫn nghiên cứu sinh người Việt, đồng thời thúc đẩy hợp tác học thuật và kết nối cộng đồng trí thức Việt Nam trên toàn cầu. Việc chủ động hội nhập, “mang chuông đi đánh xứ người” không chỉ giúp khẳng định năng lực cá nhân mà còn góp phần lan tỏa hình ảnh tích cực của người Việt Nam trên trường quốc tế.

“Khi thanh niên có bản lĩnh, lý tưởng và ý thức rõ vai trò làm chủ tương lai đất nước, mọi hành động sẽ hướng tới mục tiêu chung là sự phát triển bền vững và trường tồn của dân tộc”, anh TS. Hưng nói.

Bốn trụ cột định hướng hành động

PGS.TS Nguyễn Thanh Bình, giảng viên Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐHQG TPHCM, cho rằng, thông điệp của Tổng Bí thư Tô Lâm đã gợi mở cách hiểu sâu sắc hơn về lòng yêu nước trong bối cảnh hiện nay, không chỉ dừng ở tinh thần mà phải được thể hiện bằng tri thức, năng lực hành động và những đóng góp cụ thể cho xã hội. Khi khoa học - công nghệ trở thành động lực then chốt của phát triển, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, mỗi cán bộ, trí thức trẻ cần chủ động học hỏi, nâng cao năng lực, từng bước làm chủ công nghệ, qua đó góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững của đất nước.

Với hơn 14 năm công tác trong giảng dạy và nghiên cứu, TS. Bình luôn xác định việc theo đuổi các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn hay khoa học dữ liệu không chỉ nhiệm vụ chuyên môn, mà còn là trách nhiệm trực tiếp đóng góp vào tiến trình chuyển đổi số quốc gia. Các sản phẩm, giải pháp được xây dựng đều hướng tới giải quyết những bài toán thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tối ưu hóa nguồn lực và cải thiện chất lượng phục vụ người dân.

Với TS. Bình phương châm “Bản lĩnh tự cường - Tiên phong sáng tạo - Khát vọng cống hiến - Làm chủ tương lai” có thể xem là bốn trụ cột định hướng hành động cho đội ngũ trí thức trẻ.

Trước hết, “bản lĩnh tự cường” là nền tảng cốt lõi. Đó không chỉ là ý chí vươn lên, mà còn là năng lực tự học, tự nghiên cứu, chủ động thích ứng và làm chủ tri thức trong bối cảnh công nghệ biến đổi nhanh. Với trí thức trẻ, điều này cần được thể hiện bằng việc đi sâu vào các lĩnh vực công nghệ lõi như AI, dữ liệu lớn, bán dẫn, Internet vạn vật hay an ninh mạng, qua đó giảm phụ thuộc bên ngoài và nâng cao năng lực tự chủ quốc gia.

“Tiên phong sáng tạo” đòi hỏi tinh thần dám nghĩ khác, làm mới và mở đường trong những lĩnh vực nhiều thách thức. Trong bối cảnh chuyển đổi số, người trẻ không chỉ tiếp thu mà còn phải cải tiến, tạo ra giải pháp phù hợp với thực tiễn Việt Nam. Sự tiên phong ấy cần được thể hiện bằng việc chuyển hóa nghiên cứu thành sản phẩm, mô hình, nền tảng ứng dụng cụ thể, góp phần giải quyết các bài toán về đô thị, giao thông, môi trường, y tế, giáo dục và nông nghiệp.

“Khát vọng cống hiến” là động lực nội sinh giúp tri thức vượt ra khỏi thành tựu cá nhân để tạo ra giá trị cho cộng đồng. Khát vọng đó là chất xúc tác để trí thức trẻ sẵn sàng dấn thân vào những việc khó, việc mới, có ý nghĩa lâu dài đối với sự phát triển của đất nước.

Cuối cùng, “làm chủ tương lai” không chỉ làm chủ nghề nghiệp hay công nghệ, mà còn là làm chủ xu thế phát triển và năng lực cạnh tranh. “Khi người trẻ làm chủ được tri thức, công nghệ và tư duy đổi mới, Việt Nam mới có thể xây dựng nền tảng phát triển bền vững, chủ động nắm bắt cơ hội và từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ khoa học - công nghệ toàn cầu”, TS. Bình nói.

PGS.TS Nguyễn Thanh Bình nhấn mạnh, việc gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu và ứng dụng, chuyển hóa các kết quả khoa học thành sản phẩm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời, việc tham gia công bố quốc tế không chỉ giúp khẳng định năng lực nghiên cứu mà còn tạo điều kiện tiếp thu tri thức tiên tiến để phục vụ trong nước.

TS. Bình cho rằng, xây dựng nền tảng công nghệ tự chủ phải bắt đầu từ từng cá nhân, đặc biệt là thế hệ trẻ, với tinh thần dấn thân, sáng tạo và kiên trì theo đuổi các lĩnh vực công nghệ lõi. Đây chính là yếu tố then chốt để mỗi cá nhân làm chủ tương lai, góp phần nâng cao vị thế và năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Ðịnh hình về “doanh nghiệp tử tế”

Bạn Nguyễn Quỳnh Anh, Trưởng BTC Cuộc thi Khởi nghiệp I-Startup, Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng, thông điệp “lòng yêu nước bằng tri thức và năng lực hành động” đã chạm đúng vào những trăn trở của thế hệ trẻ. Theo Quỳnh Anh, lòng yêu nước của thế hệ trẻ hôm nay không chỉ dừng lại ở những lý tưởng chung chung mà cần được hiện thực hóa bằng năng lực hành động. Ở ĐH Kinh tế Quốc dân, sinh viên thường có lợi thế về tư duy chiến lược, song nếu thiếu đi đòn bẩy công nghệ thì ngay cả những kế hoạch tốt cũng có nguy cơ tụt hậu.

“Cảm xúc của tôi lúc này là sự quyết tâm dấn thân. Tôi tin vào chiến lược tư duy toàn cầu, hành động địa phương. Nghĩa là thế hệ trẻ cần chủ động cập nhật những tri thức tiên tiến nhất của thế giới nhưng phải dùng chính năng lực đó để tháo gỡ những bài toán thực tế của đất nước. Đó mới là cách thể hiện bản sắc dân tộc một cách bản lĩnh và trí tuệ nhất”, Quỳnh Anh chia sẻ.

Cô cho rằng, những định hướng của Tổng Bí thư về việc khởi nghiệp bằng “trí tuệ, đạo đức kinh doanh và khát vọng tạo ra giá trị mới” chính là kim chỉ nam cho quá trình khởi nghiệp chuyển đổi số mà bản thân cô đang theo đuổi. Trên cương vị là Ban tổ chức Cuộc thi Khởi nghiệp I-Startup, Quỳnh Anh luôn trăn trở: Liệu sau ánh hào quang của những giải thưởng, chúng mình thực sự để lại giá trị gì bền vững cho cộng đồng?

“Tôi định nghĩa rõ ràng hơn về một “doanh nghiệp tử tế”. Với tôi, khởi nghiệp không phải là cuộc đua về giá rẻ hay lợi nhuận ngắn hạn, mà là cuộc cách mạng về hiệu suất thông qua công nghệ và quản trị. Trong dự án chuyển đổi số đang theo đuổi triển khai, tôi chọn đặt đạo đức kinh doanh làm nền tảng, không thỏa hiệp với những giá trị ảo hay lợi ích nhất thời”, Quỳnh Anh nói.

Từ trăn trở đó, nữ sinh Đại học Kinh tế Quốc dân cho biết, sẽ tiếp tục kiên trì xây dựng những giải pháp có hàm lượng chất xám cao, hướng tới sự minh bạch và uy tín để nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế. “Tôi tin rằng, khi người trẻ khởi nghiệp bằng cái tâm trong sáng và trí tuệ sắc sảo, chúng ta không chỉ xây dựng được những doanh nghiệp mạnh mà còn thực sự làm chủ được tương lai đất nước”, Quỳnh Anh bày tỏ.