Oan cho chữ Lễ

0:00 / 0:00
0:00
TP - Ồn ào chuyện một giáo sư ngành Ngữ văn đòi bỏ khẩu hiệu Tiên học lễ, hậu học văn trong nhà trường để "khai mở tư duy phản biện, giải phóng sức sáng tạo...". Dư luận ủng hộ cũng có, mà phản đối gay gắt cũng rất nhiều.

Đọc tham luận của ông, cũng như những gì mà ông phản hồi, giải thích trên báo chí mấy ngày qua, thấy xuất phát điểm của luận điểm trên không phải không có cơ sở. Đó là môi trường giáo dục ở ta đang rất thiếu và rất cần tư duy khai phóng, phản biện, sáng tạo, để xóa bỏ "căn bệnh" giáo án, đáp án, văn mẫu với bảng điểm, bệnh thành tích vốn đang trì hãm rất lớn sự tiếp nhận và phát triển tri thức.

Nhưng có vẻ ông đã bắt bệnh nhầm, và kết tội oan cho chữ Lễ?

Lễ - trải qua hàng ngàn năm, đã lặn sâu vào mọi mặt đời sống để thích ứng với mọi giai tầng, mọi bối cảnh lịch sử; và qua thời gian vỏ ngôn ngữ cũng đã biến dịch, giờ đâu còn mấy ai "tầm chương trích cú" để hiểu theo đúng nghĩa kinh điển của Nho giáo. Rằng Lễ đâu cứ phải là quan hệ một chiều "thụ động, cúi đầu, phục tùng" kẻ trên người như thời phong kiến. Và càng nhầm lẫn khi cho rằng ở các nước văn minh người ta không có khẩu hiệu "Tiên học lễ, hậu học văn" nên mới... phát triển(!)

Nếu chỉ bám theo hình thức ngữ nghĩa nguyên gốc một cách máy móc thiếu quan điểm biện chứng về lịch sử và đời sống, thì kho tàng thành ngữ, ca dao tục ngữ của cha ông đến nay có lẽ sẽ phải bỏ đi rất nhiều.

Tất nhiên, những khẩu hiệu treo trên tường không thể bỗng chốc chuyển hóa thành nhận thức, tư duy và hành động cho bất kỳ ai, nếu không có sự đào tạo, đào luyện, vận động bền bỉ và đúng đắn như một quá trình lâu dài công phu của mỗi cá nhân cũng như cộng đồng.

Nhưng nhìn vào đời sống hiện tại, sự vô lễ với thiên nhiên đang khiến chúng ta phải trả giá rất đắt, với thiên tai, dịch bệnh, ô nhiễm hoành hành. Sự thiếu lễ độ với quá khứ, với tiền nhân đã xóa đi, làm sai lệch biết bao giá trị văn hóa, lịch sử quý báu. Sự thiếu lễ độ với nhân dân của bộ phận không nhỏ các công bộc của dân, đã lấy đi không ít niềm tin của xã hội... Những điều đó, do đâu? Có phải do thiếu chữ Lễ ngay từ thuở cắp sách đến trường? Hay có phải bởi quá thiên về chữ Lễ theo nguyên gốc Nho giáo như cách hiểu của vị giáo sư trên nên đội ngũ những người thừa hành đã "thụ động, phục tùng, thiếu sáng tạo"?

Rõ ràng, liều thuốc để chạy chữa "căn bệnh" giáo dục, cũng như nhiều vấn nạn xã hội hiện nay nằm ở chỗ khác, chứ không phải ở cái khẩu hiệu mang chữ Lễ nơi cổng trường. Liều thuốc gì, đó là phần việc của các nhà lãnh đạo, quản lý, chuyên gia.

Chỉ biết rằng, nếu thiếu chữ Lễ trong nhà trường cũng như trong mọi giềng mối quan hệ xã hội, thì những căn bệnh ấy sẽ càng trở nên trầm trọng hơn.

MỚI - NÓNG
Khởi công tuyến nối QL91 và tuyến tránh Long Xuyên hơn 2.100 tỉ đồng
Khởi công tuyến nối QL91 và tuyến tránh Long Xuyên hơn 2.100 tỉ đồng
TPO - Ngày 18/1, tại TP Long Xuyên, tỉnh An Giang, Bộ Giao thông vận tải (GTVT) phối hợp với UBND tỉnh An Giang, TP Cần Thơ tổ chức Lễ khởi công Dự án đầu tư xây dựng tuyến nối Quốc lộ 91 và tuyến tránh TP Long Xuyên hơn 2.100 tỉ đồng. Buổi lễ có sự tham dự của Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc và lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương.

Có thể bạn quan tâm

Gậy ông đập lưng ông?

Gậy ông đập lưng ông?

TP - Hai phiên liên tiếp, thị trường chứng khoán Việt chao đảo vì tác động của việc Chủ tịch FLC Trịnh Văn Quyết “bán chui” 74,8 triệu cổ phiếu ngày 10/1 và Chủ tịch Tân Hoàng Minh Đỗ Anh Dũng bỏ cọc đất đấu giá Thủ Thiêm.
Buồn vui thưởng Tết

Buồn vui thưởng Tết

TP - Chuyện thưởng Tết luôn là chủ đề “nóng” vào dịp cuối năm. Cứ đến gần Tết Nguyên đán người ta lại lôi chuyện lương thưởng ra bàn tán. Thậm chí, câu hỏi hay dùng nhất trong những cuộc gặp gỡ dịp này là: “Năm nay thưởng Tết cao không?”.
Bồng Lai

Bồng Lai

TP - Bồng Lai chốn mơ hồ mơ màng nào đó, đối nghịch với cái cõi nhân gian bụi bặm xô bồ này. Tưởng là vậy, nhưng ồn ào bậc nhất mấy ngày qua lại đến từ cái gọi là tịnh thất, phàm tạp lại đến từ cái nơi gắn hai chữ Bồng Lai.
Chạnh lòng

Chạnh lòng

TP - “Đến giờ này vẫn chưa nghe nói gì chuyện thưởng Tết”, bác sĩ Phạm Thị Thanh Thúy (Bệnh viện Trưng Vương) nói sau nụ cười nhạt. Trưng Vương là bệnh viện đầu tiên tại TPHCM chuyển công năng thành bệnh viện điều trị bệnh COVID-19 và bắt đầu hoạt động kể từ giữa tháng 6/2021.
Mang bình an về cho mẹ!

Mang bình an về cho mẹ!

TP - Những ngày cuối năm, thấy bạn bè chia sẻ rần rần trên trang cá nhân bài hát của Đen Vâu “Mang tiền về cho mẹ”, khiến cảm xúc nhớ nhà, nhớ mẹ như càng thôi thúc tôi.
Khát vọng xuân!

Khát vọng xuân!

TP - Đất nước vững vàng bước sang năm mới 2022 đầy thử thách với khát vọng gặt hái được nhiều thành tựu và cả những đột phá đang chờ đón chúng ta ở phía trước!
Không chủ quan

Không chủ quan

TP - TPHCM đã phần nào kiểm soát được dịch bệnh. Ca nhiễm COVID-19 cũng giảm mỗi ngày, nhưng ở một số tỉnh miền Tây và Hà Nội, tình hình lại diễn biến phức tạp, các ca F0 tăng nhanh.
Cái ác - không thể dung thứ

Cái ác - không thể dung thứ

TP - Nhìn đôi mắt trong veo của cháu V.A - nạn nhân bị dì ghẻ bạo hành trong bức ảnh đặt cạnh những ngọn nến do người dân thắp lên cầu nguyện cho vong linh cháu sớm siêu thoát - những bậc làm cha mẹ đều không cầm được nước mắt.
Lương tri

Lương tri

TP - Số tiền thuế vượt thu 177 nghìn tỷ đồng (so với dự toán) trong năm dịch bệnh làm điêu đứng bao doanh nghiệp và người dân thật sự ngỡ ngàng. Hẳn ngành thuế sẽ phải tính toán khoa học để năm tới đây, mỗi ngày có thể thu đủ 3.200 tỷ đồng hoàn thành chỉ tiêu trên giao.