Do Thái ký sự. Kỳ 3:

Ăn uống kỹ tính như người Do Thái

Cá tẩm bột chiên, món ăn rất được ưa chuộng tại nhà hàng Fish Market ở Tel Viv, ngay gần ĐSQ Việt Nam. Ảnh: Việt Hùng
Cá tẩm bột chiên, món ăn rất được ưa chuộng tại nhà hàng Fish Market ở Tel Viv, ngay gần ĐSQ Việt Nam. Ảnh: Việt Hùng
TP - Tại thành phố cổ Jaffa 4.000 năm tuổi nằm bên bờ Địa Trung Hải, chúng tôi được mời một bữa ăn đặc trưng của người Do Thái. Thú thực là rất lạ nhưng lại vô cùng ngon miệng, và tin rằng nhiều người Việt mình cũng sẽ có chung cảm nhận như tôi.   

Một bữa ăn có rất nhiều món, la liệt các loại nước chấm và nước sốt, đến nỗi bạn khó mà nhớ nổi món nào dùng với loại nào. Hầu hết các món ăn của người Do Thái đều có vị thanh dịu, rất nhiều rau và các loại hạt, không nhiều dầu mỡ như món ăn của người Trung Quốc, cũng không nhiều thịt như món ăn của người Âu, không cay nồng hay nhiều cà ri như của người Thái hay người Ấn. Trong bữa ăn thường có món bánh mỳ pita nóng hổi, đó là một loại bánh mỏng to bằng cái đĩa làm bằng bột mỳ đem áp chảo, rồi cứ thế xé ra và xúc các loại thức ăn khác để lên trên ăn kèm. 

Ăn uống kỹ tính như người Do Thái ảnh 1 Những viên falafel nóng hổi, thơm phức được làm từ đậu xanh tẩm gia vị đặc trưng rồi chiên ngập trong dầu. Ảnh: Việt Hùng

Chắc do đặc điểm trung tính, mùi vị thơm ngon và rất tốt cho sức khỏe của món ăn truyền thống Do Thái mà không riêng gì tôi, cả đoàn nhà báo quốc tế gần hai chục người gồm đủ các châu lục Á, Âu, Mỹ, Phi đều ăn rất nhiệt tình và ngon lành bữa trưa ở Jaffa hôm ấy. Một trong các món đầu bếp mang ra đến đâu hết đến đó có tên gọi falafel. Đây là món ăn rất phổ biến, có mặt trong hầu hết các bữa ăn của người Israel. Những viên falafel nóng hổi, thơm phức được làm từ đậu xanh tẩm gia vị đặc trưng rồi chiên ngập trong dầu cho tới khi chuyển màu nâu vàng. Cắn ngập răng một viên falafel nóng giòn, bạn sẽ cảm nhận được vị ngon là lạ rất dễ chịu của đậu xanh, rau thơm cùng sốt sữa chua. Đảm bảo ăn một viên rồi bạn sẽ thích ăn hai, ba và nhiều viên nữa…

Ăn uống kỹ tính như người Do Thái ảnh 2 Một bữa ăn đặc trưng của người Do Thái với rất nhiều loại sốt.  Ảnh: Việt Hùng

Một món phổ biến ở Israel rất ngon và dễ ăn nữa phải kể tới là salad kiểu Do Thái. Salad ở đây được chế biến rất đơn giản, các loại rau quả đều được thái nhỏ rồi trộn với nước chanh và dầu ôliu. Tôi thích nhất loại salad làm từ một thứ rau xanh ngắt được thái nhỏ, nom hơi giống rau ngải cứu nhưng vị dịu hơn nhiều, trộn thêm lạc rang, ăn mát và ngon như món nộm ở ta. Kết thúc bữa ăn, bạn đừng bỏ qua món bánh tráng miệng rất ngon đặc trưng của vùng Đông Địa Trung Hải, đó là Kanafeh - một loại bánh phô mai béo ngậy được rưới sirô đường ngọt dịu.
Người Do Thái rất thích ăn và ăn thường xuyên các loại hạt như óc chó, hạnh nhân, lạc và rất nhiều loại khác mà tôi chưa kịp biết tên. Các loại hạt này, nghe nói rất tốt cho sức khỏe. Ở Tel Aviv tôi từng bắt gặp những cửa hàng rất lớn chuyên bán các loại hạt này, ai thích loại nào thì tự xúc vào túi giấy, hạt được bán theo cân. 

Luật Kashrut và thực phẩm Kosher 

Thức ăn đóng vai trò quan trọng trong cuộc sống của người Do Thái. Một bữa ăn gia đình thịnh soạn bao giờ cũng là một phần trung tâm của mọi cuộc lễ hội, trong đó không thể thiếu một nồi hầm cho ngày lễ Sabbath hoặc món bánh khoai chiên cho lễ hội “dâng tặng” Chanukah. Cách nấu nướng và ăn uống của người Do Thái tuân thủ nghiêm ngặt theo Luật tôn giáo mang tên Kashrut. Luật này quy định rất chi tiết các loại thực phẩm được phép ăn và cấm ăn, thậm chí quy định cả cách thức giết mổ và cách ăn. Thực phẩm đáp ứng đầy đủ quy định của Luật Kashrut được gọi là Kosher. Ngày nay thực phẩm Kosher, nhà hàng Kosher, đồ bếp Kosher…  đã trở nên phổ biến trên thế giới. Và tất nhiên, để được dán nhãn Kosher không hề đơn giản, chúng phải được các tổ chức tôn giáo chuyên trách do những  giáo sĩ Do Thái trực tiếp kiểm nghiệm và chứng nhận. Đặc biệt, nhà hàng Kosher bắt buộc phải do đích thân đầu bếp người Do Thái thực hiện.

Ăn uống kỹ tính như người Do Thái ảnh 3 Salad kiểu Do Thái. Ảnh: Việt Hùng

Nguyên tắc đầu tiên của Luật Kashrut là nghiêm cấm trộn lẫn thịt với sữa. Quy định này nghiêm ngặt tới mức từ dụng cụ đựng, nấu như nồi niêu xoong chảo, bát đĩa cho tới chậu rửa thịt và sữa dứt khoát phải riêng biệt, không thể dùng lẫn cho nhau. Thậm chí chỉ được uống sữa và các chế phẩm từ sữa 6 tiếng sau khi ăn thịt hoặc nửa tiếng trước khi ăn thịt, tuyệt đối không ăn thịt và sữa đồng thời. 

Nguyên tắc thứ hai, chỉ được ăn thịt các loài gia súc có móng chẻ, ăn cỏ và nhai lại như bò, dê, cừu, nai. Thịt lợn, thỏ, ngựa và lạc đà bị cấm ăn vì lợn và thỏ không nhai lại, còn ngựa và lạc đà tuy ăn cỏ nhưng lại không có móng chẻ. Các loài côn trùng và bò sát đều bị liệt vào danh sách cấm ăn. Tuy nhiên, trong các loài gia súc được phép ăn, người Do Thái chỉ ăn nửa phía trên, tuyệt nhiên không ăn nửa phía sau con thú. Đặc biệt, không được ăn máu hoặc thịt dính máu và nội tạng. Chính vì vậy, thịt xẻ ra phải được xử lý để thải hết máu, quy trình giết mổ được thực hiện rất nghiêm ngặt để đảm bảo con vật không sợ hãi và đau đớn. Người Do Thái cho rằng, thú tính của con vật nằm ở dòng máu của chúng, bởi vậy ăn tiết động vật sẽ khiến con người bị nhiễm thú tính, đầu óc trở nên mu muội, nòi giống dần bị thoái hóa đi.

Với các loài thủy sinh, tuyệt đối không ăn các loài có vỏ (shellfish) như tôm, cua, nghêu, sò, ốc, hến…; chỉ được phép ăn các loài cá có vây và vảy, tất cả các loài cá không vảy như lươn, trê, chình, tầm… đều bị cấm ăn. Không ăn các loại động vật không xương sống. Không ăn thịt và cá đồng thời trong bữa ăn.

Ăn uống kỹ tính như người Do Thái ảnh 4 Bánh mỳ pita còn nóng hổi. Ảnh: Việt Hùng

Luật Kashrut cấm ăn các loài chim săn mồi, chỉ các loại gia cầm quen thuộc như gà, ngan, ngỗng, vịt và gà tây mới được coi là thực phẩm  Kosher không bị nghi ngờ. Với các loại quả có múi như cam, quýt, bưởi…, Luật Kashrut quy định  không được ăn khi những cây ăn quả này dưới 3 tuổi.
Tôi nghe nói, hàng tuần những người Israel theo đạo Do Thái giáo chính thống ở Hà Nội thường phải sang tận Bangkok, nơi có một cơ sở giết mổ được cấp chứng chỉ, mới mua được thịt đạt chuẩn Kosher. 

Người Do Thái tin rằng, thực phẩm Kosher rất tốt cho sức khỏe thể chất và tinh thần của họ. Ngoài niềm tin tôn giáo thì ngày nay, nhiều điều kiêng kị về ăn uống của người Do Thái đã được khoa học chứng minh là hoàn toàn toàn có cơ sở. Ví như nội tạng động vật có nhiều cholesterol không tốt cho sức khỏe thì từ hàng ngàn năm nay người Do Thái đã không hề đụng tới. 

(Còn nữa)

Có “7 loài” được mô tả trong kinh thánh Do Thái, đó là : Lúa mì, lúa mạch, nho, quả vả, quả lựu, quả ôliu và quả chà là. Đây cũng là 7 loại cây trồng bản xứ của Israel và được dùng rất phổ biến trong bữa ăn hàng ngày của người Do Thái.

>>Do Thái ký sự: Từ Tel Aviv tới Jaffa<<

>> Do Thái ký sự: Tối thứ sáu kỳ lạ ở Tel Aviv<<

>> Do Thái ký sự: Ăn uống kỹ tính như người Do Thái<<

>> Do Thái ký sự: Thánh địa Jerusalem<<

>> Do Thái ký sự: Thiên đường cho người khuyết tật<<

>> Do Thái ký sự: Công nghệ cho người khuyết tật<<

MỚI - NÓNG

Có thể bạn quan tâm

Nghỉ giữa buổi năm 1971, in khắc gỗ màu 31x41cm

Về những bức tranh lưu lạc

TP - Vào một sáng chủ nhật đẹp trời, tôi và nhà báo Cao Phong đến thăm họa sĩ Tôn Đức Lượng, bởi trước đó đã đôi lần gặp ông ở nhà Nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA) Mai Nam trong những ngày giỗ, tết được mời...
Bên hông Dinh Thống Nhất, 28/4/2021: Tác giả bài báo và nhân vật của mình - Bùi Trọng Nghĩa (bìa trái), Chu Chí Thành (bìa phải). Ảnh: QUANG VINH

Câu chuyện hòa giải kể ngày 21/6

TP - Vào một ngày Tết, tôi gọi điện cho vợ chồng ông Bùi Trọng Nghĩa- nhân vật trong bức ảnh “Hai người lính” nổi tiếng, hỏi thăm liệu năm nay gia đình có gì mới. Bà vợ nói “Từ khi gặp báo Tiền Phong thì chúng tôi có cái mới và thay đổi chứ xưa giờ chỉ có vậy”. Còn tôi coi loạt bài về “Hai người lính” là kỷ niệm đẹp trong đời làm báo của mình.
Phối cảnh công viên Thiên niên kỷ tại Dã Viên

Dã Viên muôn thuở

TP - 15 năm trước, cồn Dã Viên từng bị nhăm nhe biến thành khu resort. Ý đồ đó vấp phải phản ứng quyết liệt của báo chí, dư luận, giới chức nên không thành hiện thực. Mới đây, Dã Viên đã được quy hoạch trở thành khu văn hóa đa năng đặc sắc của Huế.
Máy ảnh thường không thể phát huy tác dụng dưới hầm lò

Tác nghiệp dưới độ sâu 300 mét: Xuống 'âm phủ' có gì hay?

TP - Làm phóng viên, điều quý nhất với tôi là được đi, được nhìn, được cảm nhận và tung tẩy với ngòi bút của mình. Trong nhiều chuyến đi, lần được “chui” xuống lòng đất với độ sâu hơn 300 mét là ấn tượng nhớ đời. Đến bây giờ nhiều người vẫn hỏi tôi, xuống “âm phủ” có gì hay?
Nhà văn Nguyễn Xuân Khánh và Chuyện ngõ nghèo

Chút vĩ thanh Chuyện ngõ nghèo

TP - Bữa mới rồi ngồi với nhà văn Tạ Duy Anh mới bừng ra vài cái à. Thì ra cái tên sách Chuyện ngõ nghèo do NXB Hội Nhà văn in lần đầu năm 2016 là của đích tác giả Nguyễn Xuân Khánh chứ chẳng phải ai khác!
Bộ đội xem bà H’Blâm như người mẹ thứ hai

Những thủ lĩnh đại ngàn: Nữ già làng đặc biệt

TP - Bà Ksor H’Blâm giữ chức già làng là một điều đặc biệt. Ở vị trí già làng bà H’Blâm đã giúp xoá bỏ nhiều hủ tục trong làng Krông (xã Ia Mơr, huyện Chư Prông, Gia Lai). Hiện, nữ già làng cùng bộ đội, chính quyền hướng dẫn, giúp đỡ người dân vùng biên thoát nghèo.
Bác sĩ Nguyễn Trọng An, nguyên Phó Cục trưởng Cục Trẻ em: “Tiềm ẩn nguy cơ cao bị xâm hại và bạo lực”

Ẩn họa sau màn hình: Cách nào để bảo vệ trẻ?

TP - Các chuyên gia cho rằng, những chương trình trên internet chứa nhiều nội dung, hình ảnh, âm thanh cuốn hút dẫn đến các vùng não bộ của trẻ phát triển không đồng đều. Tiếp cận với mạng xã hội quá sớm làm trẻ dễ sa vào những trò chơi, kênh thông tin giải trí độc hại không phù hợp với lứa tuổi.
Ba mẹ con chị Quý Thư (ngụ Q. 10, TPHCM) vừa hoàn thành tác phẩm tranh 3D Ảnh: Uyên Phương

Sáng tạo cùng con

TP - Làm tranh giấy 3D, thay áo cho rau củ, chế tạo đồ chơi từ phế liệu… là những “trò” phụ huynh cùng con thực hiện trong thời kỳ giãn cách xã hội phòng dịch COVID-19. Những hoạt động này giúp trẻ vừa học vừa giải trí, đồng thời ngăn trẻ không bị cuốn vào các trò chơi trên điện thoại, Ipad, tivi...
Trẻ em lấy hành lang chung cư làm chỗ chơi trong những ngày dịch bệnh bùng phát Ảnh: LƯU TRINH

Bố mẹ stress, con bệnh tật bủa vây

TP - Vì bất lực nên nhiều phụ huynh phải thoả hiệp, cho con chơi điện thoại, iPad. Lúc đầu là giải trí, sau chúng trở nên “nghiện” những thiết bị công nghệ này, ảnh hưởng đến tâm sinh lý con trẻ. Cũng vì bí bách trong việc trông con, nhiều gia đình sinh hoạt bị đảo lộn, thậm chí sứt mẻ.