Vì sao quan hệ Iran-Azerbaijan căng thẳng?

Vì sao quan hệ Iran-Azerbaijan căng thẳng?
TP - Trong vài tuần qua, quan hệ giữa Iran và Azerbaijan trở nên cực kỳ căng thẳng, đến mức Baku đã không cho một trợ lý cao cấp của nhà lãnh đạo tinh thần Iran, Giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei nhập cảnh Azerbaijan tại sân bay quốc tế Baku.
Các tài xế xe tải Iran và Azerbaijan xếp hàng dài chờ tại cửa khẩu biên giới. Ảnh: The NYT
Các tài xế xe tải Iran và Azerbaijan xếp hàng dài chờ tại cửa khẩu biên giới. Ảnh: The NYT.

Hai bên đã triệu đại sứ của mình từ hai thủ đô về nước.Báo chí hai nước không ngừng dùng những lời lẽ mạnh chỉ trích đối phương.

Hồi tháng 3 vừa qua, Azerbaijan bắt 22 người bị tình nghi là tham gia âm mưu ám sát các nhà ngoại giao Israel và tấn công một số mục tiêu ở thủ đô Baku của Azerbaijan. Phía Tehran bác bỏ việc những người bị phía Baku bắt có liên quan âm mưu ám sát các nhà ngoại giao nước ngoài ở Azerbaijan.

Vừa qua, Azerbaijan đóng bớt cửa biên giới với Iran khiến từng đoàn dài xe tải chở hàng bị dồn ứ tại các cửa khẩu đường bộ giữa hai nước. Các tài xế xe tải hai nước phải chờ nhiều ngày hàng hóa mà họ chuyên chở mới được thông quan.

Về mặt chính thức, Azerbaijan nói Baku muốn giữ thái độ trung lập trong cuộc đối đầu về chương trình hạt nhân của Iran giữa Tehran với các nước khác. Tuy nhiên, Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev công khai tuyên bố Baku có quyền tăng cường các mối quan hệ quân sự giữa Azerbaijan với Israel-kẻ thù của Iran.

Biểu hiện của sự tăng cường này là vừa qua Azerbaijan mua 1,6 tỷ USD vũ khi do Israel chế tạo. Tuy nhiên, cả Israel và Azerbaijan đều phủ nhận điều nói rằng Baku đã cho Israel sử dụng lãnh thổ để lập căn cứ quân sự theo dõi Iran.

Tầm quan trọng ngày càng tăng lên của Azerbaijan trong vai trò là đồng minh chiến lược của phương tây được thể hiện đầy đủ hôm 6-6 khi Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton đến Baku bắt đầu một chuyến công cán nhiều ngày đến hàng loạt nước ở vùng Kavkaz.

Khi các đường bộ tiếp tế cho quân đội NATO ở Afghanistan qua đường Pakistan bị gián đoạn, Azerbaijan nổi lên là một nơi trung chuyển bằng đường không vô cùng quan trọng đối với các hoạt động quân sự của NATO ở Afghanistan.

Mỹ và Nga đều tranh giành ảnh hưởng đối với khu vực Kavkaz trong đó Nga đang tìm cách thuê căn cứ quân sự Gabala mà Liên Xô xây dựng trước đây ở Azerbaijan.

Đây là một căn cứ radar lợi hại trong mạng lưới lá chắn tên lửa của Nga nếu Matxcơva kiểm soát được căn cứ này. Phía Baku đặt giá 300 triệu USD tiền thuê căn cứ Gabala trong thời hạn 5 năm. Đây là mức giá đã bị đẩy lên rất cao so với giá mà Nga vẫn thuê hiện nay 7 triệu USD.

Phía Nga đổ cho phía Mỹ đã gây sức ép để Azerbaijan tăng giá thuê căn cứ Gabala. Nga đã từng dọa rằng không thuê căn cứ Gabala được mệnh danh là mắt thần nữa vì giá quá cao nhưng phía Baku nói rằng giá cao là do giá trị bất động sản ở Azerbaijan đều lên tăng.

Tuy nhiên, nghiêng hẳn quan hệ với Israel, Mỹ và phương tây chỉ là một trong những nhân tố khiến quan hệ giữa Baku và Tehran trở nên căng thẳng. Lâu nay, Azerbaijan vẫn thường phản đối gay gắt việc Iran ủng hộ Armenia trong cuộc chiến tranh giành vùng lãnh thổ Nagorrno-Karrabakh. Azerbaijan coi Armenia là kẻ thù truyền kiếp.

Những phân tích trên giải thích vì sao quan hệ giữa Iran và Azerbaijan hiện nay đang rất căng thẳng.

Đ.P
Theo The New York Times

Theo Báo giấy
MỚI - NÓNG

Có thể bạn quan tâm

Các đơn vị thuộc sư đoàn lính dù sơn cước của Nga tổ chức cuộc tập trận ở Crimea vào tháng 3/2021. (ảnh: Getty Images)

Tướng Mỹ: Khả năng Nga tấn công Ukraine là không cao

Tướng Tod Wolters tuyên bố trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ rằng khả năng một cuộc xâm lược của Nga sẽ "bắt đầu suy yếu" dựa trên " xu hướng mà tôi thấy ngay lúc này”. Vị tướng quân đội Mỹ không cung cấp thêm chi tiết hoặc thông tin tình báo đằng sau đánh giá này.
Thủ tướng Nhật Bản Suga Yoshihide đến sân bay quân sự Andrew ngày 15/4. (Ảnh: AP)

Thủ tướng Nhật đến Mỹ để bàn về Trung Quốc

TPO - Sáng 15/4, Thủ tướng Nhật Suga Yoshihide đến Washington để gặp Tổng thống Mỹ Joe Biden nhằm thể hiện sức mạnh của quan hệ đồng minh an ninh, trong bối cảnh cả hai bên cùng quan ngại về sức mạnh quân sự và kinh tế ngày càng lớn của Trung Quốc.