Kỷ niệm 50 năm ngày mở đường Trường Sơn huyền thoại:

Trường Sơn kí sự

Trường Sơn kí sự
TP - Đã có hàng triệu lượt khách đến tham quan đệ nhất kì quan Phong Nha, để rồi khi rời cứ bần thần, ngơ ngẩn trước vẻ kỳ bí vừa thực, vừa mơ, vừa đời, vừa đạo, vừa u, vừa minh...

Nhưng mấy ai biết, tại bến thuyền đón khách hôm nay, hơn 40 năm trước, nó được gọi là “tọa độ chết” với huyết danh Bến phà Xuân Sơn.

Vị trí này của bến phà nằm ngay ở ngã ba đường 15A và đường 20 Quyết Thắng. Nó nối hai bờ sông Son thuộc địa phận xã Sơn Trạch (Bố Trạch, Quảng Bình). Ngay từ khi tuyến đường 20 thông tuyến, bến phà Xuân Sơn trở nên đặc biệt quan trọng, là nơi vận chuyển phương tiện, vũ khí, hàng hóa qua đường 20 vượt khẩu sang tỉnh Khăm Muộn (Lào).

Chính ở vị trí trọng yếu đó nên bến phà Xuân Sơn phải gánh chịu tất cả những gì tàn khốc nhất mà không lực Mỹ áp dụng tại miền Bắc thời kỳ đó. Từ bom tạ, bom tấn, bom từ trường đến rốc-két, thủy lôi. B52 rải thảm dày đặc hết lớp này đến lớp khác trên một diện tích cỏn con chưa đầy một km2.

Trước nhiệm vụ tối thượng thông tuyến, một bến phà B ra đời, cách bến phà Xuân Sơn 4 km về phía thượng nguồn và chỉ cách cửa động Phong Nha bây giờ 800 m. Bến phà B còn một tên gọi khác là bến phà Nguyễn Văn Trỗi. Động Phong Nha ngày đó, gác lại vẻ đẹp kiều diễm, kiêu sa của mình để giản dị trở thành hầm trú ẩn, nơi cất giấu ca nô, đạn dược, thuốc men, lương thực cho bộ đội Trường Sơn và TNXP toàn tuyến...

Truy điệu sống

Ngày đó có một người, cho đến bây giờ, đồng đội cũ khi nhắc đến bến phà Xuân Sơn, đều nhớ đến. Ông là đại tá Võ Thế Chơn-con cá kình của dòng Son một thuở, sinh năm Giáp Thân (1944). Người ta bảo ông cao số. Nghiệm lại cũng phải. Ở bến phà Xuân Sơn những 2.000 ngày mà vẫn còn sống nhăn trở về thì chẳng phải cao số là gì. Đơn vị của ông 140 người. Chiến tranh kết thúc còn lại chỉ 68 người.

Ông bảo, ngày đó ông khỏe lắm. Trai làng biển Lý Hòa mà. Một mình ông gánh bốn bao xi măng cứ chạy phăng phăng. Đầu năm 1965, lên bến phà được ba ngày, chỉ huy biết mình là trai làng biển nên cho xuống ca nô kéo phà ngay. Vinh dự thật đấy, nhưng cái chết cũng cận kề gang tấc. Bom đạn cứ rền vang trên bến phà như không có giờ ngơi nghỉ. Những đoàn quân từ đây vẫn cứ rầm rập chảy vào Nam. Một khúc sông chỉ vài cây số với một cầu phao nhỏ. Ông Chơn nhớ mãi một ngày, một ngày vô cùng hiếm hoi không dễ có trong đời người.

Đó là đầu tháng 5/1968, địch choáng váng sau cuộc tấn công và nổi dậy Xuân Mậu Thân, chúng trở nên liều lĩnh gia tăng các cuộc không kích nhằm chặt đứt đường chi viện, tiếp tế cho miền Nam. Bến phà Xuân Sơn lãnh trọn sự điên cuồng ấy. Hàng trăm quả ngư lôi thả kín mặt sông. Hàng trăm chuyến xe chở quân, lương thực, đạn dược chi viện cho miền Nam bị các quả ngư lôi kia kiềm giữ kẹt cứng ở bờ Bắc. Nhiều phương án phá ngư lôi được đề xuất như đánh ngư lôi bằng chất nổ, hay dùng thuyền kéo thùng phuy kích hoạt ngư lôi. Ông Chơn đưa ra phương án dây ca nô 90 mã lực (ca nô kéo phá) để đánh ngư lôi. Mấy ngày trước, đồng đội của ông là Lê Đình Chạy, dùng thuyền phá ngư lôi. Ngư lôi nổ ngay dưới đáy thuyền và anh Chạy hy sinh.

Bài học đó còn tươi nguyên. Chi bộ họp mấy phiên để đi đến quyết định nên hay không nên dùng phương án của ông. Nhưng ai là người thực hiện phương án này? Ông Chơn làm đơn xin nhận nhiệm vụ. Ngày 7/5/1968, chi bộ thông qua đơn tình nguyện của ông. Tám giờ sáng 8/5/1968, tất cả đơn vị của ông và những chiến sĩ đang kẹt lại bờ Bắc cùng những TNXP trong khu vực tập trung tại nhà chỉ huy để dự một cái lễ, cái lễ bất đắc dĩ, lễ truy điệu sống ông...

Giọng ông Chơn trầm xuống: Trước mặt tôi là một bàn thờ dã chiến. Ở trên, ban chỉ huy chuẩn bị đủ gồm một nải chuối xanh, một phong lương khô, một gói thuốc Tam Đảo và ba thẻ nhang. Hương trầm cắm vào một đoạn thân chuối rừng thay lư hương. Tôi đứng giữa bàn thờ nhìn xuống và bí thư chi bộ đọc quyết định... Đâu đó có tiếng nấc nghẹn, khóc thành tiếng.

Từ khi làm lễ truy điệu xong chờ đến giờ G sao mà dài đến thế. Đại đội trưởng Dương Văn Hòe khoác vai tôi cùng xuống bến để lên ca nô. Trên đoạn đường ngắn ngủi ấy, anh Hòe nghèn nghẹn: “Đồng chí đi đợt ni có điều chi nhắn lại với vợ không?”. “Nếu đợt ni còn sống, thủ trưởng cho em về thăm vợ mấy ngày”.

Lên ca nô, áo phao cứu sinh sau lưng. Nổ máy. Thử ga và bắt đầu.

Những tiếng ngư lôi nối tiếp nổ sau đuôi ca nô inh tai nhức óc. Tôi cho ca nô chồm lên xuyên qua cột nước trước mặt, mở rộng vòng kích hoạt. Có những lúc tôi cảm thấy chiếc ca nô bị tung bổng trên không, vật vờ chao đảo. Có đến cả ngàn người trên bờ nín thở lặng im theo từng vòng lượn.

Từ chỗ căng thẳng thần kinh đến đỉnh điểm, giờ chùng xuống rã rời. Tôi lên được bờ nhờ vào những cánh tay dìu của đồng đội...

Câu chuyện truy điệu sống vẫn không chết của ông kết thúc vừa vặn khi những du khách cuối cùng rời bến thuyền Phong Nha-Bến phà Xuân Sơn hào hùng một thuở.

----------------------

 (Còn tiếp)

MỚI - NÓNG

Có thể bạn quan tâm

Francois Truffaut - một đại diện tiêu biểu của Làn Sóng Mới

Báo chí và điện ảnh

TP - Trong lịch sử hình thành và phát triển của điện ảnh, báo chí và hình tượng nhà báo nắm giữ một vị trí vô cùng quan trọng. Không quá lời khi nói điện ảnh sẽ không có được vị thế như ngày nay nếu thiếu báo chí. Trong khi đó, hình tượng nhà báo vẫn luôn giữ được một sức hấp dẫn mà đến nay vẫn chưa hề thuyên giảm mỗi lần xuất hiện trên màn ảnh nhỏ. Chúng ta hãy cùng tìm hiểu tại sao những người làm tin tức lại có sức ảnh hưởng lớn đến như vậy đối với điện ảnh.
Máy ảnh thường không thể phát huy tác dụng dưới hầm lò

Tác nghiệp dưới độ sâu 300 mét: Xuống 'âm phủ' có gì hay?

TP - Làm phóng viên, điều quý nhất với tôi là được đi, được nhìn, được cảm nhận và tung tẩy với ngòi bút của mình. Trong nhiều chuyến đi, lần được “chui” xuống lòng đất với độ sâu hơn 300 mét là ấn tượng nhớ đời. Đến bây giờ nhiều người vẫn hỏi tôi, xuống “âm phủ” có gì hay?
Nhà văn Nguyễn Xuân Khánh và Chuyện ngõ nghèo

Chút vĩ thanh Chuyện ngõ nghèo

TP - Bữa mới rồi ngồi với nhà văn Tạ Duy Anh mới bừng ra vài cái à. Thì ra cái tên sách Chuyện ngõ nghèo do NXB Hội Nhà văn in lần đầu năm 2016 là của đích tác giả Nguyễn Xuân Khánh chứ chẳng phải ai khác!
Bộ đội xem bà H’Blâm như người mẹ thứ hai

Những thủ lĩnh đại ngàn: Nữ già làng đặc biệt

TP - Bà Ksor H’Blâm giữ chức già làng là một điều đặc biệt. Ở vị trí già làng bà H’Blâm đã giúp xoá bỏ nhiều hủ tục trong làng Krông (xã Ia Mơr, huyện Chư Prông, Gia Lai). Hiện, nữ già làng cùng bộ đội, chính quyền hướng dẫn, giúp đỡ người dân vùng biên thoát nghèo.
Bác sĩ Nguyễn Trọng An, nguyên Phó Cục trưởng Cục Trẻ em: “Tiềm ẩn nguy cơ cao bị xâm hại và bạo lực”

Ẩn họa sau màn hình: Cách nào để bảo vệ trẻ?

TP - Các chuyên gia cho rằng, những chương trình trên internet chứa nhiều nội dung, hình ảnh, âm thanh cuốn hút dẫn đến các vùng não bộ của trẻ phát triển không đồng đều. Tiếp cận với mạng xã hội quá sớm làm trẻ dễ sa vào những trò chơi, kênh thông tin giải trí độc hại không phù hợp với lứa tuổi.
Ba mẹ con chị Quý Thư (ngụ Q. 10, TPHCM) vừa hoàn thành tác phẩm tranh 3D Ảnh: Uyên Phương

Sáng tạo cùng con

TP - Làm tranh giấy 3D, thay áo cho rau củ, chế tạo đồ chơi từ phế liệu… là những “trò” phụ huynh cùng con thực hiện trong thời kỳ giãn cách xã hội phòng dịch COVID-19. Những hoạt động này giúp trẻ vừa học vừa giải trí, đồng thời ngăn trẻ không bị cuốn vào các trò chơi trên điện thoại, Ipad, tivi...
Trẻ em lấy hành lang chung cư làm chỗ chơi trong những ngày dịch bệnh bùng phát Ảnh: LƯU TRINH

Bố mẹ stress, con bệnh tật bủa vây

TP - Vì bất lực nên nhiều phụ huynh phải thoả hiệp, cho con chơi điện thoại, iPad. Lúc đầu là giải trí, sau chúng trở nên “nghiện” những thiết bị công nghệ này, ảnh hưởng đến tâm sinh lý con trẻ. Cũng vì bí bách trong việc trông con, nhiều gia đình sinh hoạt bị đảo lộn, thậm chí sứt mẻ.
Làm việc trong nhà mùa dịch, nhiều phụ huynh dùng điện thoại làm “vú em” cho con. Ảnh: Như Ý

Trẻ em nghỉ hè mùa COVID-19: Ẩn họa sau màn hình

TP - Nghỉ hè thời COVID-19, trẻ em bị “nhốt” trong nhà, thiếu sân chơi nên điện thoại thông minh (smartphone), máy tính bảng, tivi… trở thành vật “bất ly thân”. Hại mắt, vẹo cột sống, chậm phát triển, thậm chí trầm cảm, bị lôi kéo, xâm hại từ những trang mạng “đen”… là ẩn họa với trẻ khi “nghiện” những thiết bị trên.
Ông Nguyễn Văn Quý trao đổi với lãnh đạo Cty EMW về chỗ ngủ cho công nhân

Dọc đường chống dịch: Ghi trong khu công nghiệp

TP - Giám đốc nhà máy tự đi mua chăn, nệm, sắp đặt chỗ ăn ngủ cho công nhân. Có doanh nghiệp còn nhập cả mỹ phẩm cho công nhân nữ sử dụng. Riêng ở Ban quản lý Khu công nghiệp (KCN), cán bộ nhân viên đều ở lại “trực chiến”... Đó là những gì đang diễn ra để bước vào trạng thái bình thường mới.