Kỷ niệm 50 năm ngày mở đường Trường Sơn huyền thoại:

Trường Sơn kí sự

Trường Sơn kí sự
TP - Đã có hàng triệu lượt khách đến tham quan đệ nhất kì quan Phong Nha, để rồi khi rời cứ bần thần, ngơ ngẩn trước vẻ kỳ bí vừa thực, vừa mơ, vừa đời, vừa đạo, vừa u, vừa minh...

Nhưng mấy ai biết, tại bến thuyền đón khách hôm nay, hơn 40 năm trước, nó được gọi là “tọa độ chết” với huyết danh Bến phà Xuân Sơn.

Vị trí này của bến phà nằm ngay ở ngã ba đường 15A và đường 20 Quyết Thắng. Nó nối hai bờ sông Son thuộc địa phận xã Sơn Trạch (Bố Trạch, Quảng Bình). Ngay từ khi tuyến đường 20 thông tuyến, bến phà Xuân Sơn trở nên đặc biệt quan trọng, là nơi vận chuyển phương tiện, vũ khí, hàng hóa qua đường 20 vượt khẩu sang tỉnh Khăm Muộn (Lào).

Chính ở vị trí trọng yếu đó nên bến phà Xuân Sơn phải gánh chịu tất cả những gì tàn khốc nhất mà không lực Mỹ áp dụng tại miền Bắc thời kỳ đó. Từ bom tạ, bom tấn, bom từ trường đến rốc-két, thủy lôi. B52 rải thảm dày đặc hết lớp này đến lớp khác trên một diện tích cỏn con chưa đầy một km2.

Trước nhiệm vụ tối thượng thông tuyến, một bến phà B ra đời, cách bến phà Xuân Sơn 4 km về phía thượng nguồn và chỉ cách cửa động Phong Nha bây giờ 800 m. Bến phà B còn một tên gọi khác là bến phà Nguyễn Văn Trỗi. Động Phong Nha ngày đó, gác lại vẻ đẹp kiều diễm, kiêu sa của mình để giản dị trở thành hầm trú ẩn, nơi cất giấu ca nô, đạn dược, thuốc men, lương thực cho bộ đội Trường Sơn và TNXP toàn tuyến...

Truy điệu sống

Ngày đó có một người, cho đến bây giờ, đồng đội cũ khi nhắc đến bến phà Xuân Sơn, đều nhớ đến. Ông là đại tá Võ Thế Chơn-con cá kình của dòng Son một thuở, sinh năm Giáp Thân (1944). Người ta bảo ông cao số. Nghiệm lại cũng phải. Ở bến phà Xuân Sơn những 2.000 ngày mà vẫn còn sống nhăn trở về thì chẳng phải cao số là gì. Đơn vị của ông 140 người. Chiến tranh kết thúc còn lại chỉ 68 người.

Ông bảo, ngày đó ông khỏe lắm. Trai làng biển Lý Hòa mà. Một mình ông gánh bốn bao xi măng cứ chạy phăng phăng. Đầu năm 1965, lên bến phà được ba ngày, chỉ huy biết mình là trai làng biển nên cho xuống ca nô kéo phà ngay. Vinh dự thật đấy, nhưng cái chết cũng cận kề gang tấc. Bom đạn cứ rền vang trên bến phà như không có giờ ngơi nghỉ. Những đoàn quân từ đây vẫn cứ rầm rập chảy vào Nam. Một khúc sông chỉ vài cây số với một cầu phao nhỏ. Ông Chơn nhớ mãi một ngày, một ngày vô cùng hiếm hoi không dễ có trong đời người.

Đó là đầu tháng 5/1968, địch choáng váng sau cuộc tấn công và nổi dậy Xuân Mậu Thân, chúng trở nên liều lĩnh gia tăng các cuộc không kích nhằm chặt đứt đường chi viện, tiếp tế cho miền Nam. Bến phà Xuân Sơn lãnh trọn sự điên cuồng ấy. Hàng trăm quả ngư lôi thả kín mặt sông. Hàng trăm chuyến xe chở quân, lương thực, đạn dược chi viện cho miền Nam bị các quả ngư lôi kia kiềm giữ kẹt cứng ở bờ Bắc. Nhiều phương án phá ngư lôi được đề xuất như đánh ngư lôi bằng chất nổ, hay dùng thuyền kéo thùng phuy kích hoạt ngư lôi. Ông Chơn đưa ra phương án dây ca nô 90 mã lực (ca nô kéo phá) để đánh ngư lôi. Mấy ngày trước, đồng đội của ông là Lê Đình Chạy, dùng thuyền phá ngư lôi. Ngư lôi nổ ngay dưới đáy thuyền và anh Chạy hy sinh.

Bài học đó còn tươi nguyên. Chi bộ họp mấy phiên để đi đến quyết định nên hay không nên dùng phương án của ông. Nhưng ai là người thực hiện phương án này? Ông Chơn làm đơn xin nhận nhiệm vụ. Ngày 7/5/1968, chi bộ thông qua đơn tình nguyện của ông. Tám giờ sáng 8/5/1968, tất cả đơn vị của ông và những chiến sĩ đang kẹt lại bờ Bắc cùng những TNXP trong khu vực tập trung tại nhà chỉ huy để dự một cái lễ, cái lễ bất đắc dĩ, lễ truy điệu sống ông...

Giọng ông Chơn trầm xuống: Trước mặt tôi là một bàn thờ dã chiến. Ở trên, ban chỉ huy chuẩn bị đủ gồm một nải chuối xanh, một phong lương khô, một gói thuốc Tam Đảo và ba thẻ nhang. Hương trầm cắm vào một đoạn thân chuối rừng thay lư hương. Tôi đứng giữa bàn thờ nhìn xuống và bí thư chi bộ đọc quyết định... Đâu đó có tiếng nấc nghẹn, khóc thành tiếng.

Từ khi làm lễ truy điệu xong chờ đến giờ G sao mà dài đến thế. Đại đội trưởng Dương Văn Hòe khoác vai tôi cùng xuống bến để lên ca nô. Trên đoạn đường ngắn ngủi ấy, anh Hòe nghèn nghẹn: “Đồng chí đi đợt ni có điều chi nhắn lại với vợ không?”. “Nếu đợt ni còn sống, thủ trưởng cho em về thăm vợ mấy ngày”.

Lên ca nô, áo phao cứu sinh sau lưng. Nổ máy. Thử ga và bắt đầu.

Những tiếng ngư lôi nối tiếp nổ sau đuôi ca nô inh tai nhức óc. Tôi cho ca nô chồm lên xuyên qua cột nước trước mặt, mở rộng vòng kích hoạt. Có những lúc tôi cảm thấy chiếc ca nô bị tung bổng trên không, vật vờ chao đảo. Có đến cả ngàn người trên bờ nín thở lặng im theo từng vòng lượn.

Từ chỗ căng thẳng thần kinh đến đỉnh điểm, giờ chùng xuống rã rời. Tôi lên được bờ nhờ vào những cánh tay dìu của đồng đội...

Câu chuyện truy điệu sống vẫn không chết của ông kết thúc vừa vặn khi những du khách cuối cùng rời bến thuyền Phong Nha-Bến phà Xuân Sơn hào hùng một thuở.

----------------------

 (Còn tiếp)

MỚI - NÓNG
Đoàn chuyên gia từ Hàn Quốc làm thủ tục nhập cảnh tại sân bay Nội Bài (Hà Nội) vào tháng 9/2020.
Năm bộ cùng kiểm soát chuyên gia nước ngoài nhập cảnh
TPO - Việc kiểm soát, giám sát các chuyên gia nước ngoài nhập cảnh Việt Nam được thực hiện bởi 5 bộ: Y tế, Ngoại giao, Quốc phòng, Công an, Giao thông vận tải (GTVT). Bộ GTVT đã giao các cơ quan trực thuộc liên quan rà soát lại toàn bộ quy trình nhập cảnh của các chuyên gia, lao động kỹ thuật cao người nước ngoài để phòng, chống dịch COVID-19.

Có thể bạn quan tâm

Người kêu cứu cho chim trời và động vật hoang dã

Người kêu cứu cho chim trời và động vật hoang dã

TP - “Chưa từng thấy ai mê lội rừng với tâm thế trong veo, quyết liệt bảo vệ từng cánh chim rừng, từng con thú hoang bằng anh ấy”- Tất cả những người quen biết khi nghe tôi hỏi về nhiếp ảnh gia Tăng A Pẩu, từ nhà báo đến nghệ sĩ, chuyên gia môi trường, cán bộ bảo tồn sinh học, đều yêu mến nhận xét như vậy.
Cụ bà Kim Ngọc và đoàn làm phim Bí thư tỉnh ủy Ảnh: Xuân Ba

Một khoảng lùi giải mã án tham ô

TP - Trước là xã Thanh Lâm, huyện Yên Lãng của tỉnh Vĩnh Phúc cũ (nay là huyện Mê Linh, TP Hà Nội) có quần thể văn hóa mang tên Khu Đồi 79 Mùa Xuân luôn nườm nượp du khách. Hồ nước trong xanh cây cối um tùm. Du khách thong thả qua 79 bậc đá dẫn lên đỉnh đồi nơi có nhà bia đặt tượng Bác Hồ. Bức tượng nặng gần 800kg là bức tượng Bác Hồ đầu tiên được đúc bằng đồng năm 1971.
Người ngồi trên xe tăng dẫn đường cho bộ đội tiến vào giải phóng Sài Gòn là ai?

Người ngồi trên xe tăng dẫn đường cho bộ đội tiến vào giải phóng Sài Gòn là ai?

TP - Chỉ với 16 tuổi, cô chính thức trở thành “người cách mạng”. Cô từng bị “giam lỏng” phải nhịn ăn suốt 1 tuần liền, xung phong lên xe tăng dẫn đường cho bộ đội tiến vào Sài Gòn. Cô là Nguyễn Thị Ngọc Mỹ (SN 1951), cựu Bí thư Huyện Đoàn Lái Thiêu cũ (nay là Thành Đoàn TP Thuận An, Bình Dương).
Vợ chồng cựu Phó Tổng thống VNCH Nguyễn Cao Kỳ tại cuộc gặp với ông Phạm Thế Duyệt, nguyên Chủ tịch T.Ư Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Từ cuộc gặp chủ động với tướng Nguyễn Cao Kỳ

TP - Gần 20 năm kể từ lần gặp mặt đầu tiên và chủ động mời tướng Nguyễn Cao Kỳ, Phó Tổng thống của Việt Nam Cộng hòa (VNCH) về thăm quê hương, cho tới giờ, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Đình Bin, giờ gần 80 tuổi, vẫn nhớ như in thời điểm ấy, ngày mà nút thắt cho công cuộc đại đoàn kết dân tộc được mở ra.
Bộ đội Sư đoàn 10 – Quân đoàn 3 đánh chiếm Sân bay Tân Sơn Nhấtảnh: Đ.Q.Thành

Ký ức tháng tư của phóng viên chiến trường

TP - 46 năm sau ngày thống nhất đất nước 30/4/1975, một Nhà báo- nghệ sĩ nhiếp ảnh Đinh Quang Thành hồi tưởng lại chặng đường cùng đoàn quân giải phóng vào tiếp quản Dinh Độc Lập. Giờ đã bước qua tuổi 86 nhưng những kỉ niệm về giờ phút thiêng liêng 11h30’ ngày 30/4/1975 vẫn còn đậm nét trong ký ức ông.
Những đứa trẻ ở bản Tạt Thoong, xã Chiêu Lưu, huyện Kỳ Sơn (Nghệ An)

Ngăn 'bão' ma túy ở Chiêu Lưu

TP - Sát cạnh điểm nóng ma túy Lượng Minh, hàng chục năm qua xã Chiêu Lưu, huyện Kỳ Sơn (Nghệ An) bị bủa vây bởi “cái chết trắng”. Sức ép chết người ấy ngày càng gia tăng. Cuộc chiến đẩy lùi “bão ma túy” nơi đây còn nhiều cam go, khốc liệt.