Đề thi học sinh giỏi quốc gia Ngữ văn: Trừu tượng, gây khó thí sinh?

TPO - Đề thi học sinh giỏi quốc gia môn Ngữ văn yêu cầu học sinh viết bài văn nghị luận về chủ đề: “Lắng nghe sự thinh lặng”. Giáo viên dạy Ngữ văn cho rằng, đây là khái niệm trừu tượng, thách thức không nhỏ đối với thí sinh.

Sáng nay (25/12), thí sinh thi viết các môn Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí, Tiếng Anh, Tin học.

Đề thi môn Ngữ văn gồm hai phần: Nghị luận xã hội (8 điểm) và Nghị luận văn học (12 điểm). Thí sinh làm bài trong thời gian 180 phút.

Trong đó, phần Nghị luận xã hội đề cho đoạn trích của James Lovelock: “Trái đất dường như là một thực thể sống: không phải như cách người xưa nhìn nàng – một Nữ thần đa cảm, có mục đích và tầm nhìn - mà là như một cái cây. Một cái cây vốn tồn tại thầm lặng, chẳng bao giờ dịch chuyển trừ phi đung đưa theo gió, nhưng vẫn luôn trò chuyện không ngừng với ánh nắng và đất đai. Cây sử dụng ánh nắng, nước, khoáng chất dinh dưỡng để lớn lên và thay đổi. Song, tất cả sự thay đổi đó lặng lẽ tới mức, với tôi, cây sồi già trong sân trông vẫn như khi tôi nhìn thấy nó thuở ấu thơ”.

Từ đoạn trích, đề yêu cầu thí sinh viết bài văn nghị luận về chủ đề “Lắng nghe sự thinh lặng”. Câu này chiếm 8 điểm.

Học sinh Hà Nội dự Kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm học 2024-2025.

Học sinh Hà Nội dự Kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm học 2024-2025.

Ở phần Nghị luận văn học, đề yêu cầu thí sinh bàn luận về ý kiến: “Người nghệ sĩ tôi luyện bản thân trong mối tương quan liên tục giữa mình với người khác, tại quãng đường giữa cái đẹp không thể bỏ qua và cộng đồng không thể tách khỏi”.

Đề thi học sinh giỏi môn Ngữ văn Kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm nay. (Nguồn: Blog Chạm văn)

Đề thi học sinh giỏi môn Ngữ văn Kỳ thi học sinh giỏi quốc gia năm nay. (Nguồn: Blog Chạm văn)

Theo thầy Nguyễn Mạnh H., giáo viên dạy Ngữ văn ở trường THPT tại Hà Nội, đề thi học sinh giỏi môn Ngữ văn năm nay đã thể hiện sự đầu tư và sáng tạo trong việc lựa chọn nội dung, đồng thời hướng dẫn việc đánh giá toàn diện năng lực tư duy, cảm nhận văn học và kỹ năng viết của học sinh.

Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm nổi bật, đề thi cũng tồn tại hạn chế và khó khăn nhất định cho thí sinh.

Về ưu điểm, đề thi có cấu trúc hợp lý với hai phần rõ ràng: Nghị luận xã hội (8 điểm) và Nghị luận văn học (12 điểm). Điều này đảm bảo tính toàn diện trong việc đánh giá năng lực của những em học sinh có tố chất văn chương, vẫn thể hiện sự hợp lý với khung đánh giá học sinh giỏi của môn Ngữ văn.

Câu luận luận xã hội với chủ đề “trạng thái nội tâm” khai thác một khía cạnh độc đáo trong tâm hồn, đòi hỏi học sinh không chỉ hiểu biết xã hội mà còn có khả năng cảm nhận sâu sắc về giá trị của sự tĩnh lặng trong đời sống.

Câu nghị luận văn học liên quan đến tư tưởng của Albert Camus về mối quan hệ giữa người nghệ sĩ và cộng đồng. Đây là một chủ đề mang tính thời sự và giàu tính nhân văn, giúp học sinh có khả năng tư duy về vai trò của cái đẹp và sự sáng tạo trong văn chương. Với chủ đề mang tính nhân văn và tư duy sâu sắc, thí sinh thuận lợi thể hiện năng lực, tư duy văn chương.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn của giáo viên này, đề thi vẫn còn những hạn chế nhất định. Đầu tiên phải kể đến là đề sử dụng ngôn ngữ và cách diễn đạt phức tạp. Đặc biệt ở câu Nghị luận xã hội, việc sử dụng khái niệm “thinh lặng” có thể gây khó khăn cho nhiều học sinh.

Đây là một khái niệm trừu tượng, không phổ biến trong ngôn ngữ hằng ngày. Điều này đòi hỏi khả năng tư duy cao, có thể dẫn đến nguy cơ học sinh không hiểu rõ yêu cầu để phát triển bài viết.

“Mặc dù chủ đề “tĩnh lặng trong tâm hồn” rất có ý nghĩa và sâu sắc, nhưng lại không gần gũi với nhận thức chung của học sinh. Đặc biệt, ở nơi điều kiện học tập chưa đồng đều, học sinh có thể thiếu kỹ năng và vốn sống để phân tích được ý nghĩa sâu sắc của chủ đề này. Bên cạnh đó, phần dẫn luận cũng nhiều dữ liệu dẫn đến khả năng xử lí vấn đề của học sinh không bao quát được hết”, thầy H. nói.

Cũng theo giáo viên dạy bộ môn Ngữ văn, chủ đề về vai trò của người nghệ sĩ và mối liên hệ giữa nghệ thuật với cộng đồng là một đề tài có tính học thuật cao. "Tuy nhiên, học sinh phải thực sự hiểu được ý tưởng của Albert Camus và có kiến thức văn học phong phú mới có thể phát triển bài viết sâu sắc, tránh việc dừng lại ở phân tích chung chung, sơ sài", thầy giáo nói.

Ngày 24/12, Kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia Trung học Phổ thông năm học 2024-2025 chính thức khai mạc tại 68 Hội đồng coi thi trên cả nước, với 6.482 thí sinh đăng ký dự thi, tăng 663 thí sinh so với năm học 2023-2024. Kỳ thi năm nay gồm 13 môn thi: Toán, Vật lý, Hoá học, Sinh học, Tin học, Ngữ văn, Lịch sử, Địa lý, Tiếng Anh, Tiếng Nga, Tiếng Pháp, Tiếng Trung Quốc, Tiếng Nhật. Trong đó, đây là năm đầu tiên môn Tiếng Nhật được tổ chức.

Cùng chuyên mục

Tọa đàm ‘Chạm số - Sống xanh’: Khi thanh toán số trở thành lựa chọn bền vững

Tọa đàm ‘Chạm số - Sống xanh’: Khi thanh toán số trở thành lựa chọn bền vững

TPO - Sáng 12/10, tại Hà Nội, báo Tiền Phong phối hợp với Học viện Ngân hàng tổ chức tọa đàm sinh viên “Chạm số - Sống xanh”. Nằm trong khuôn khổ Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026, chương trình tạo diễn đàn để sinh viên trao đổi về xu hướng thanh toán số, kỹ năng quản lý tài chính cá nhân và an toàn giao dịch, đồng thời lan tỏa thông điệp về lối sống xanh, tiêu dùng có trách nhiệm trong thế hệ trẻ.

VIDEO: Tránh 'bẫy phụ thuộc' AI trong giảng đường

VIDEO: Tránh 'bẫy phụ thuộc' AI trong giảng đường

TPO - Kỷ nguyên AI mang đến bước nhảy vọt về hiệu suất học tập, nhưng cũng đặt giảng đường trước một câu hỏi lớn: Sinh viên đang dùng AI để học tốt hơn hay đang để AI học thay? Khi những bài làm điểm cao có thể xuất xưởng chỉ sau vài câu lệnh, làm sao để đo lường năng lực thật của người học? Tại tọa đàm do Báo Tiền Phong và Trường ĐH Giao thông vận tải TP.HCM tổ chức, các chuyên gia cảnh báo nguy cơ người trẻ bị ru ngủ bởi đáp án sẵn có.

Khoa Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên đón nhận Bằng khen của Thủ tướng

Khoa Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên đón nhận Bằng khen của Thủ tướng

Chiều 10/10, Khoa Sinh học, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức lễ kỷ niệm 70 năm xây dựng và phát triển (1956 – 2026). Dịp này, tập thể Khoa vinh dự đón nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ và công bố hợp tác chiến lược mạng lưới công nghệ sinh học gồm 21 đơn vị.

[VIDEO] Báo động tình trạng sinh viên lười tư duy vì AI

[VIDEO] Báo động tình trạng sinh viên lười tư duy vì AI

TPO - Sự bùng nổ của AI đang mang đến một khác biệt rất lớn tại các giảng đường đại học. Dù mang lại tốc độ và sự tiện lợi nhưng AI đã khiến nhiều sinh viên lười tư duy, lệ thuộc vào công cụ, lâu dần mất đi giá trị, ý nghĩa thực sự của việc học.

Vĩnh Long lan tỏa tinh thần học đi đôi với hành qua cuộc thi giải toán trên máy tính cầm tay

Vĩnh Long lan tỏa tinh thần học đi đôi với hành qua cuộc thi giải toán trên máy tính cầm tay

Gần 2.000 học sinh đến từ 213 trường THCS và THPT trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long tham gia Cuộc thi chọn Học sinh giỏi Giải toán trên máy tính cầm tay cấp tỉnh năm học 2026–2027. Bên cạnh sân chơi học thuật, sự kiện còn mang đến không gian trải nghiệm các sản phẩm phục vụ học tập và đời sống học đường, góp phần kết nối kiến thức với thực hành và ứng dụng công nghệ.

4 giảng viên, nghiên cứu viên Trường Đại học FPT lọt Top 2% nhà khoa học có ảnh hưởng nhất thế giới năm 2026

4 giảng viên, nghiên cứu viên Trường Đại học FPT lọt Top 2% nhà khoa học có ảnh hưởng nhất thế giới năm 2026

Thông tin từ Trường Đại học FPT phân hiệu Cần Thơ cho biết, có 4 giảng viên, nghiên cứu viên của Trường Đại học FPT (FPTU) được ghi nhận trong bảng xếp hạng Top 2% nhà khoa học có ảnh hưởng nhất thế giới năm 2026 do nhóm nghiên cứu Đại học Stanford (Hoa Kỳ) công bố.

Các công ty thành viên Shinhan Financial Group tại Việt Nam tặng xe đạp, đồng hành với học sinh khó khăn đến trường

Các công ty thành viên Shinhan Financial Group tại Việt Nam tặng xe đạp, đồng hành với học sinh khó khăn đến trường

Ngày 9/10/2026, các công ty thành viên thuộc Tập đoàn Tài chính Shinhan (Shinhan Financial Group) tại Việt Nam cùng tổ chức chương trình “Bike Run – Những chuyến xe yêu thương”, trao tặng 81 chiếc xe đạp với tổng trị giá 200 triệu đồng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại phường Bình Quới, TP Hồ Chí Minh.

NEU và ICAEW kỷ niệm 10 năm hợp tác đào tạo nhân lực

NEU và ICAEW kỷ niệm 10 năm hợp tác đào tạo nhân lực

Sáng ngày 9/10 - Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU) phối hợp cùng Viện Kế toán Công chứng Anh và Xứ Wales (ICAEW) tổ chức sự kiện kỷ niệm 10 năm hợp tác, phát triển Chương trình đào tạo Cử nhân Kế toán/Kiểm toán bằng tiếng Anh tích hợp Chứng chỉ Quốc tế ICAEW CFAB.