Mỗi phố Số 318-319 | 14-15/11/2026 TỔNG BÍ THƯ, CHỦ TỊCH NƯỚC TÔ LÂM SẼ DỰ TUẦN LỄ CẤP CAO APEC Trang 2 ẤN PHẨM CỦA BÁO TIỀN PHONG www.tienphong.vn Điện thoại nóng 0977 456 112 Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 tới gần, tiếp xúc một số người quen là giáo viên được nghe tâm sự khá lạ: rằng chỉ muốn được nghỉ nguyên ngày 20/11, đóng cửa tắt điện thoại để “trốn” khỏi bị phụ huynh tìm tới… tặng quà! CHUYỆN CUỐI TUẦN “Nỗi khổ” ngày Nhà giáo Xem tiếp trang 5 Trang 4-5 MỘT LOÀI CÂY HÔM NAY, KHỞI TRANH TIỀN PHONG GOLF CHAMPIONSHIP 2026 Trang 20 ẢNH: DƯƠNG TRIỀU
Sáng 13/11, Top 3 Hoa hậu Việt Nam 2026 tham dự sự kiện Welcome home được tổ chức tại trụ sở của Hoàng Thành Media. Sau đăng quang, Hoa hậu và hai Á hậu nhận được sự đồng hành, định hướng của Hoàng Thành Media để có một nhiệm kỳ đáng nhớ và có ý nghĩa. Nhà báo Nguyễn Ngọc Tiến khẳng định, Ban Tổ chức đã đặt niềm tin vào các người đẹp khi trao danh hiệu. Nhà báo Ngọc Tiến bày tỏ mong muốn Hoa hậu Yến Trang, Á hậu Khánh Linh và Phương Nghi luôn giữ sự giản dị, chân thành như những ngày đầu đến với cuộc thi. “Danh hiệu mở ra nhiều cơ hội, nhưng điều quyết định các em đi được bao xa vẫn là việc học, cách sống và những gì các em thực sự làm được”, nhà báo Ngọc Tiến nói. Phó Trưởng Ban Tổ chức Hoa hậu Việt Nam 2026 kỳ vọng Hoa hậu, Á hậu và các người đẹp luôn trân trọng những giá trị cốt lõi mà cuộc thi đã xác định ngay từ đầu: Nhan sắc - Văn hóa - Trí tuệ - Cống hiến. Hoa hậu Yến Trang cho biết, sau đăng quang, cô nhận thức rõ trách nhiệm và sức nặng của vương miện. "Với sự định hướng của báo Tiền Phong và Hoàng Thành Media, tôi cùng hai á hậu nỗ lực trau dồi, hoàn thiện bản thân để phù hợp với bốn trụ cột của cuộc thi: Nhan sắc - Văn hóa - Trí tuệ - Cống hiến", Yến Trang nói. Hoa hậu Yến Trang diện váy pastel ngọt ngào. Những ngày qua, cô bận rộn tham dự media tour cùng hai á hậu ở Hà Nội. Yến Trang bày tỏ niềm vui khi được trở về Hoàng Thành Media. Á hậu 1 Trần Xuân Khánh Linh và Á hậu 2 Lê Phương Nghi cũng cam kết đồng hành Ban Tổ chức trong các hoạt động thiện nguyện, xã hội trong thời gian tới. Khánh Linh được đánh giá có nhiều tiềm năng để phát triển trong nhiệm kỳ. Bên cạnh khả năng ngoại ngữ, Khánh Linh còn có năng khiếu hát, múa và kinh nghiệm biểu diễn trên sân khấu. Trong khi đó, Phương Nghi ghi điểm với thần thái dịu dàng, thanh lịch. Sau khi hoàn thành media tour, Top 3 Hoa hậu Việt Nam 2026 sẽ đồng hành các sự kiện xã hội, thể thao, từ thiện do báo Tiền Phong tổ chức. Thông qua các sự kiện này, các người đẹp có thêm nhiều trải nghiệm ý nghĩa về công tác xã hội, cộng đồng. n Chuyến công tác được thực hiện theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Phu nhân, Bộ Ngoại giao thông báo. Kể từ khi thành lập năm 1989, qua hơn 30 năm hình thành và phát triển, APEC tiếp tục khẳng định là cơ chế liên kết kinh tế khu vực hàng đầu, khởi xướng và đi đầu thúc đẩy xu thế tự do hóa kinh tế, thương mại và đầu tư trong khu vực và trên thế giới, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Diễn đàn hiện có 21 nền kinh tế thành viên, trong đó bao gồm những nền kinh tế hàng đầu thế giới (Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản…), 9 thành viên G20 và nhiều nền kinh tế mới nổi, phát triển năng động, đại diện khoảng 37% dân số thế giới, đóng góp 62% GDP và 48% thương mại toàn cầu. APEC là diễn đàn quy tụ 15 trên 30 đối tác chiến lược, đối tác toàn diện và là các đối tác kinh tế, thương mại quan trọng hàng đầu của Việt Nam, chiếm hơn 77% thương mại, gần 81% đầu tư trực tiếp và hơn 85% du lịch. 13 trong 19 hiệp định thương mại tự do (FTA) mà Việt Nam đang triển khai/đàm phán là với thành viên APEC. Trong đó, 17 trên tổng số 20 thành viên APEC là đối tác FTA của Việt Nam. Sau gần 30 năm tham gia APEC (1998-2026), Việt Nam đã khẳng định được uy tín và vị thế tại diễn đàn. Sự tham gia và đóng góp của Việt Nam tại APEC có sự thay đổi mạnh mẽ về chất, chuyển từ tham gia để học hỏi và hội nhập sang chủ động đóng góp và định hướng hợp tác của diễn đàn. Năm APEC 2026 do Trung Quốc đăng cai có chủ đề là “Xây dựng cộng đồng châu Á - Thái Bình Dương cùng thịnh vượng”, với 3 ưu tiên về mở cửa, đổi mới và hợp tác. Tuần lễ Cấp cao APEC 2026 sẽ diễn ra tại Thâm Quyến, Trung Quốc từ 13-19/11, gồm các hoạt động chính: Hội nghị Cấp cao APEC lần thứ 33; Hội nghị Thượng đỉnh doanh nghiệp APEC (CEO Summit); Hội nghị Tổng kết các quan chức cao cấp APEC; các phiên đàm phán văn kiện. n TỔNG BÍ THƯ, CHỦ TỊCH NƯỚC TÔ LÂM CÙNG PHU NHÂN VÀ ĐOÀN ĐẠI BIỂU CẤP CAO VIỆT NAM SẼ THAM DỰ TUẦN LỄ CẤP CAO DIỄN ĐÀN HỢP TÁC KINH TẾ CHÂU Á - THÁI BÌNH DƯƠNG (APEC) LẦN THỨ 33 TẠI THÀNH PHỐ THÂM QUYẾN, LÀM VIỆC SONG PHƯƠNG TẠI TRUNG QUỐC TỪ NGÀY 17-20/11. PHÁT BIỂU CHÀO MỪNG TOP 3 HOA HẬU VIỆT NAM 2026 TRONG SỰ KIỆN CHÀO ĐÓN HOA HẬU, Á HẬU VÀ DÀN NGƯỜI ĐẸP SÁNG 13/11, NHÀ BÁO NGUYỄN NGỌC TIẾN - PHÓ TỔNG BIÊN TẬP BÁO TIỀN PHONG, PHÓ TRƯỞNG BAN TỔ CHỨC HOA HẬU VIỆT NAM 2026 - BÀY TỎ MONG MUỐN CÁC NGƯỜI ĐẸP LUÔN GIỮ SỰ GIẢN DỊ, CHÂN THÀNH, ĐỒNG THỜI TRÂN TRỌNG GIÁ TRỊ CỐT LÕI CỦA CUỘC THI. Ngày 13/11, Bộ Ngoại giao Trung Quốc chính thức thông báo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ chủ trì hội nghị, phát biểu khai mạc và tổ chức tiệc chiêu đãi các nhà lãnh đạo, đại diện các nền kinh tế tham dự Tuần lễ cấp cao APEC. Nhiều nhà lãnh đạo nước ngoài đã có xác nhận hoặc thông báo chính thức về việc tham dự. Chính phủ Nhật Bản ngày 13/11 xác nhận Thủ tướng Sanae Takaichi sẽ thăm Trung Quốc từ ngày 16-19/11 và tham dự Hội nghị APEC tại Thâm Quyến. Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của bà kể từ khi nhậm chức. Cùng ngày, Chính phủ New Zealand thông báo, Thủ tướng Christopher Luxon sẽ tham dự Hội nghị các nhà lãnh đạo APEC tại Trung Quốc, cùng Bộ trưởng Thương mại Todd McClay. Hai nhà lãnh đạo Mỹ và Trung Quốc đã thống nhất hồi tháng 9 về việc ủng hộ và tham dự các sự kiện cấp cao do mỗi bên đăng cai. Điện Kremlin từng xác nhận khả năng tổ chức cuộc gặp ba bên Nga - Mỹ - Trung Quốc tại Hội nghị APEC đã được thảo luận. THÁI AN BÌNH GIANG 14-15/11/2026 www.tienphong.vn THỜI SỰ 2 QUẢNG CÁO Hà Nội: ĐT: (024)39432758; Fax: (024)39435285 TP.HCM: ĐT: (028)38469860; Fax: (028)38480015 Trong giờ hành chính (024)39439664 Ngoài giờ 0912033213 (Thu Hiền) n Thiết kế: KIỀU TÚ n Giá: 7.500 đồng n Ban đại diện tại thành phố Hồ Chí Minh: 384 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. Xuân Hòa- TPHCM. ĐT: (028) 3848 4366, E-mail: tienphonghcm@gmail.com n Ban đại diện tại miền Trung: 339 Lê Thanh Nghị, P. Hòa Cường; 19 Ngô Gia Tự, P. Hải Châu, TP Đà Nẵng, ĐT: (0236)3828 039, E-mail: banmientrung@baotienphong.com.vn n Ban đại diện tại Bắc Trung Bộ: 21 Hồ Xuân Hương, P. Thành Vinh, tỉnh Nghệ An. ĐT: (0238)8602345; Email: baotienphongbactrungbo@gmail.com. n Ban đại diện tại ĐBSCL: 103 Trần Văn Hoài, P. Ninh Kiều, TP Cần Thơ. ĐT: (0292)3823823, Email: baotienphongdbscl@gmail.com n Ban đại diện tại Tây Nguyên - Nam Trung Bộ: 52 Trần Nhật Duật, P.Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk, ĐT: (0262)3950029, E-mail: baotienphongtaynguyen@gmail.com; 1018, đường 2/4, P. Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. SĐT: 0258.6500.155. Email: tienphongnhatrang@gmail.com n Ban đại diện tại Tây Bắc Bộ: 64 đường Lý Tự Trọng, P.Yên Bái, tỉnh Lào Cai. ĐT: 0904938689, E-mail: vptaybacbotp@gmail.com n Ban đại diện tại Đông Bắc Bộ: Số 18 Lê Thanh Nghị, P.Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh; E-mail: bandongbac@baotienphong.com.vn n Tòa soạn: 15 Hồ Xuân Hương, P. Hai Bà Trưng và D29 Phạm Văn Bạch, P. Cầu Giấy, Hà Nội. ĐT: 3943 4031 - 38227525 Fax: (024) 39430693 | E-Mail: toasoan@baotienphong.com.vn | ISSN 0866-0827 | Website: www.tienphong.vn n Tổng Biên tập: PHÙNG CÔNG SƯỞNG n Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Ngọc Tiến, Trần Thị Thu Hà n Giấy phép xuất bản số: 137/GP-BVHTTDL do Bộ VH,TT&DL cấp ngày 2/10/2025 n In tại: Cty TNHH MTV In Quân đội 1, Cty In báo Nhân Dân Đà Nẵng, Cty TNHH MTV In Đăk Lăk, Xưởng in Quân khu IV, Cty TNHH MTV in Quân đội 2, TPHCM PHÁT HÀNH Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân Ngô Phương Ly ẢNH: TTXVN Sáng 13/11, Top 3 Hoa hậu Việt Nam 2026 tham dự sự kiện Welcome home được tổ chức tại trụ sở của Hoàng Thành Media ẢNH: DUY NAM TỔNG BÍ THƯ, CHỦ TỊCH NƯỚC TÔ LÂM SẼ DỰ TUẦN LỄ CẤP CAO APEC “Mong Hoa hậu Yến Trang và hai á hậu trân trọng giá trị cốt lõi cuộc thi” DUY NAM - DƯƠNG TRIỀU
Ngày 13/11, Bộ Công an tổ chức Lễ tổng kết, vinh danh các tập thể, cá nhân tiêu biểu hưởng ứng Ngày Công dân số Việt Nam năm 2026 với chủ đề “Việt Nam số – Kết nối tương lai”. Phát biểu tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, chuyển đổi số đang chuyển từ giai đoạn “có nền tảng” sang “có người dùng”, từ “cung cấp dịch vụ” sang “tạo ra giá trị và sự thuận tiện thực chất”. Qua đó, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, doanh nghiệp, nâng cao năng suất lao động và đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế đất nước. Bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra một số tồn tại, hạn chế trong quá trình triển khai chuyển đổi số. Dù tài khoản định danh điện tử đã được phổ cập rộng rãi, số lượng người thường xuyên sử dụng ứng dụng VNeID ngày càng tăng, nhưng tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính được thực hiện trực tuyến mới đạt gần 60%. Đặc biệt, các hành vi lừa đảo, giả mạo trên không gian mạng ngày càng diễn biến phức tạp, trực tiếp ảnh hưởng đến niềm tin của người dân đối với môi trường số. Trước thực tế này, Phó Thủ tướng đề nghị tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ cập kỹ năng số, phát huy hiệu quả nền tảng “Bình dân học vụ số”; hướng dẫn người dân tích hợp các loại giấy tờ trên VNeID và các nền tảng số. Các trung tâm phục vụ hành chính công cần bố trí cán bộ trực tiếp hướng dẫn người dân theo phương châm “cầm tay chỉ việc”, bảo đảm tính bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi số. Cùng với đó, khuyến khích, tạo điều kiện để người dân chủ động tham gia môi trường số, tích hợp giấy tờ, sử dụng các tiện ích, dịch vụ số để trực tiếp thụ hưởng chính sách ưu đãi; tiếp tục rà soát, mở rộng các chính sách miễn, giảm phí, lệ phí. DỮ LIỆU PHẢI ĐƯỢC KHAI THÁC ĐỂ CẮT GIẢM THỦ TỤC, CHI PHÍ Về nhiệm vụ thời gian tới, Phó Thủ tướng đề nghị xây dựng, hoàn thiện và khai thác dữ liệu thực chất, hiệu quả, lấy việc phục vụ người dân, doanh nghiệp làm mục tiêu. Các bộ, ngành, địa phương phải khẩn trương hoàn thiện, làm sạch, chuẩn hóa, kết nối và chia sẻ dữ liệu. “Dữ liệu được làm sạch đến đâu phải đưa vào khai thác, phục vụ cắt giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ đến đó. Thực hiện nhất quán nguyên tắc: Nhà nước đã có thông tin thì không yêu cầu người dân kê khai, cung cấp lại thông tin”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh. Theo Phó Thủ tướng, việc giảm giấy tờ, giảm thời gian và chi phí phải trở thành thước đo hiệu quả chuyển đổi số, thay vì chỉ đánh giá thông qua số lượng nền tảng, ứng dụng hay dịch vụ được đưa vào vận hành. Phó Thủ tướng yêu cầu phát triển VNeID và các nền tảng số theo hướng trở thành điểm truy cập thuận tiện, tin cậy cho người dân; đẩy mạnh triển khai dịch vụ công trực tuyến, cấp chữ ký số, thanh toán, an sinh xã hội, y tế, giáo dục và các dịch vụ thiết yếu. Mỗi dịch vụ, tiện ích mới phải mang lại hiệu quả cụ thể, có thể đo đếm thông qua việc cắt giảm quy trình, thời gian xử lý, số lần đi lại và thành phần hồ sơ. Bên cạnh đó, cần chú trọng bảo đảm an ninh, an toàn và xây dựng văn hóa số; tăng cường xác thực tài khoản giao dịch, triển khai các giải pháp định danh trên không gian mạng, chủ động cảnh báo sớm rủi ro và phòng, chống lừa đảo. Kết quả chuyển đổi số phải được đo lường bằng mức độ sử dụng thực tế, thời gian và chi phí tiết kiệm được, mức độ an toàn cũng như sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp. n 14-15/11/2026 www.tienphong.vn THỜI SỰ 3 PHÓ THỦ TƯỚNG HỒ QUỐC DŨNG LƯU Ý, DỮ LIỆU ĐƯỢC LÀM SẠCH ĐẾN ĐÂU PHẢI ĐƯA VÀO KHAI THÁC, PHỤC VỤ CẮT GIẢM THỦ TỤC HÀNH CHÍNH VÀ CHI PHÍ TUÂN THỦ ĐẾN ĐÓ. THỰC HIỆN NHẤT QUÁN NGUYÊN TẮC: NHÀ NƯỚC ĐÃ CÓ THÔNG TIN THÌ KHÔNG YÊU CẦU NGƯỜI DÂN KÊ KHAI, CUNG CẤP LẠI THÔNG TIN. Tại buổi lễ, Bộ Công an công bố Hệ thống đấu giá trực tuyến. Theo Bộ Công an bước đầu tạo chuyển biến tích cực trong phương thức tổ chức đấu giá tài sản, giúp mở rộng cơ hội tiếp cận, tham gia đấu giá tài sản trên phạm vi toàn quốc, không phụ thuộc khoảng cách địa lý. Với việc ứng dụng VNeID để định danh, xác thực người tham gia, hệ thống góp phần phòng ngừa mạo danh, gian lận, đồng thời tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp. NHÀ NƯỚC CÓ THÔNG TIN THÌ KHÔNG YÊU CẦU NGƯỜI DÂN KÊ KHAI Bỏ Quỹ bình ổn, giá xăng dầu sẽ được “hãm phanh” thế nào? Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu tại buổi lễ THANH HÀ DƯƠNG HƯNG Trong dự thảo nghị định về kinh doanh xăng dầu lần thứ 15, Bộ Công Thương đề xuất chấm dứt trích lập, chi sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu ngay khi nghị định có hiệu lực. Việc kiểm toán, quyết toán số dư và xử lý nghĩa vụ tài chính phát sinh trước thời điểm này vẫn tiếp tục. Trao đổi với PV Tiền Phong, lãnh đạo một doanh nghiệp đầu mối xăng dầu lớn phía Nam cho biết, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu về bản chất là doanh nghiệp quản lý hộ tiền của người tiêu dùng. Khi trích lập, một phần tiền bán xăng dầu được đưa vào quỹ; khi chi quỹ, khoản hỗ trợ được tính để giảm áp lực lên giá bán. Vì vậy, quỹ có tác dụng điều tiết mức biến động giữa các kỳ, trong khi nguồn lực vẫn chủ yếu được tích lũy từ người mua xăng dầu. Theo lãnh đạo doanh nghiệp, việc duy trì quỹ cũng gây áp lực không nhỏ với các doanh nghiệp. Cụ thể, mức trích, chi và cơ cấu mặt hàng kinh doanh khác nhau khiến số dư quỹ tại từng doanh nghiệp đầu mối có thể chênh lệch lớn. Thực tế tồn tại nguy cơ tiền Quỹ Bình ổn giá xăng dầu bị sử dụng sai mục đích. Hàng loạt vụ vi phạm được cơ quan chức năng phát hiện thời gian qua cho thấy rõ điều đó, điển hình như vụ Công ty TNHH Thương mại Vận tải và Du lịch Xuyên Việt Oil. Theo kết luận điều tra, tháng 5/2023, doanh nghiệp báo cáo quỹ còn 219 tỷ đồng, nhưng ba tài khoản quỹ thực tế chỉ có hơn 2 triệu đồng. Số tiền của quỹ đã bị sử dụng cho mục đích cá nhân. Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng, việc giữ tiền quỹ tại doanh nghiệp đang tạo kẽ hở chiếm dụng vốn, sử dụng sai mục đích. Quỹ cũng chưa phát huy hiệu quả phòng ngừa rủi ro giá cho doanh nghiệp, có thời điểm quỹ bị âm, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh. Theo ông Long, việc bỏ quỹ là cần thiết để giá xăng dầu vận hành sát thị trường hơn... Theo dự thảo lần thứ 15 nghị định về kinh doanh xăng dầu, doanh nghiệp đầu mối được chủ động hơn trong quyết định giá bán, trên cơ sở giá mua, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và thuế. Giá mua, chi phí tạo nguồn được xác định theo thực tế kinh doanh; lợi nhuận do doanh nghiệp tự xác định, còn chi phí kinh doanh định mức theo cơ chế Nhà nước quy định. Tuy vậy, doanh nghiệp phải thông báo giá mới trước ít nhất 30 phút; không được tăng giá sớm, trì hoãn áp dụng giá giảm hoặc lợi dụng điều chỉnh giá để ngừng, hạn chế bán hàng trái quy định. Thực tế năm nay Nhà nước đã phối hợp chi quỹ, tạm ứng 8.000 tỷ đồng ngân sách bổ sung nguồn lực quỹ, giảm thuế nhập khẩu, thuế bảo vệ môi trường và thuế giá trị gia tăng, bảo đảm nguồn cung. Những biện pháp này đã góp phần giảm áp lực, giúp giá xăng dầu của Việt Nam xuống ở mức thấp so với các nước trong khu vực. Trước tình hình thị trường năng lượng thế giới diễn biến phức tạp, Bộ Công Thương xác định thuế là công cụ quan trọng để hỗ trợ giá xăng dầu từ nay đến cuối năm và trong năm tới. Cơ quan này đặt ra yêu cầu rà soát các ưu đãi hết hạn, đề xuất phương án từ đầu năm 2027, tránh biến động giá lớn do thay đổi chính sách trong giai đoạn chuyển tiếp. Bộ Công Thương đề xuất đầu mối duy trì dự trữ lưu thông tối thiểu 20 ngày cung ứng, kiểm soát hằng ngày theo tồn kho thực tế, kết hợp dự trữ quốc gia để tăng khả năng điều tiết. Khi giá biến động bất thường gây tác động lớn đến kinh tế - xã hội và đời sống (mức cộng dồn từ 15-20% trở lên trong khoảng 1-4 tuần), Bộ Công Thương sẽ chủ trì đánh giá, phối hợp xây dựng phương án, gửi Bộ Tài chính tổng hợp trình Chính phủ quyết định biện pháp, thời hạn bình ổn. Khi cần thiết, Nhà nước có thể áp dụng giá tối đa, khung giá hoặc giá cụ thể có thời hạn. n SAU GẦN 18 NĂM VẬN HÀNH, QUỸ BÌNH ỔN GIÁ XĂNG DẦU ĐƯỢC ĐỀ XUẤT CHẤM DỨT HOẠT ĐỘNG. KHI BỎ QUỸ, CƠ QUAN ĐIỀU HÀNH TÍNH ĐẾN VIỆC SỬ DỤNG CHÍNH SÁCH THUẾ, NGUỒN HÀNG DỰ TRỮ VÀ CÁC BIỆN PHÁP CAN THIỆP CÓ THỜI HẠN ĐỂ GIẢM SỐC GIÁ, BẢO ĐẢM NGUỒN CUNG KHI THỊ TRƯỜNG BIẾN ĐỘNG BẤT THƯỜNG. Bộ Công Thương đề xuất chấm dứt hoạt động của Quỹ Bình ổn giá xăng dầu
Chiều 13/11, Sở Xây dựng Hà Nội tổ chức hội nghị triển khai Đề án quản lý, phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước giai đoạn 2026-2030. Trọng tâm của kế hoạch là giải quyết dứt điểm những bất cập về an toàn và cảnh quan, trong đó trực tiếp xử lý tình trạng cây hoa sữa bủa vây khu dân cư tại một số tuyến phố. Theo Trung tâm Quản lý hạ tầng kỹ thuật thành phố Hà Nội, ngay trong năm 2027, cơ quan chức năng sẽ rà soát toàn diện và xây dựng phương án xử lý đối với những cây hoa sữa trồng mật độ dày đặc, gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường sống của người dân. Cùng thời gian này, các cây cong nghiêng có nguy cơ gãy đổ, cây che khuất biển báo, đèn tín hiệu và camera giao thông cũng được đưa vào diện phải xử lý dứt điểm nhằm bảo đảm an toàn đô thị. Đối với những cây xanh chưa phù hợp về chủng loại hoặc sai định hướng cảnh quan, thành phố sẽ từng bước cải tạo, thay thế theo lộ trình từ năm 2027 đến 2030. Nhằm duy trì độ che phủ bóng mát và tránh tình trạng đốn hạ đồng loạt, tỷ lệ thay thế hằng năm được cơ quan quản lý khống chế không vượt quá 20% tổng số cây hiện có trên từng tuyến đường. Câu chuyện đáng bàn ở chỗ hàng cây mới sẽ tiếp nối thế nào với những dấu nhớ đã in sâu trong lòng cư dân? NHỮNG HÀNG CÂY TRỞ THÀNH “CĂN CƯỚC” CỦA PHỐ Hà Nội đã phê duyệt đề án quản lý, phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước tại Quyết định 5008/QĐ-UBND ngày 15/9/2026. Sau đó, Quyết định 143/2026/QĐ-UBND ngày 12/10 ban hành quy định quản lý lĩnh vực này, có hiệu lực từ ngày 22/10. Thủ đô có hơn 1.000 tuyến đường, phố với nhiều loài cây xanh khác nhau. Hầu hết cây xanh trên các tuyến phố được trồng xen kẽ nhiều loài khiến cảnh quan thiếu đồng bộ, gây khó khăn trong công tác chăm sóc, cắt tỉa và quản lý. Để khắc phục tình trạng này, thành phố định hướng mỗi tuyến phố chỉ trồng một loài cây bóng mát chủ đạo, trường hợp đặc thù có thể sử dụng tối đa 2 loài. Danh mục có 33 loài được trồng trên đường phố và khu vực công cộng, gồm sấu, bằng lăng, phượng vĩ, lộc vừng, sao đen, nhội, long não, ngọc lan, sưa đỏ, giáng hương, hoàng lan, kèn hồng, chuông vàng, ban trắng, ban tím, muồng hoàng yến, phong linh, xoài… Hoa sữa không có tên trong danh mục này, nhưng cũng không thuộc danh mục 18 loài cấm trồng. Định hướng nhận diện cảnh quan được cụ thể hóa theo từng tuyến phố: Phan Đình Phùng giữ sấu ở đoạn Mai Xuân Thưởng đến Cửa Bắc, nhội từ Cửa Bắc đến Hàng Đậu. Hoàng Diệu định hướng quếch và thàn mát. Điện Biên Phủ chọn sang, sao đen. Quanh Hồ Gươm ưu tiên lộc vừng, sấu, bằng lăng. Đường Thanh Niên sử dụng phượng và ban trắng. Trần Hưng Đạo, Hai Bà Trưng duy trì sấu, nhội. Nguyễn Du được định hướng lấy sao đen làm cây chủ đạo, thay cho hoa sữa như hiện nay. Ở góc độ văn hóa, nhiều nhà nghiên cứu băn khoăn là bản sắc sẽ được tiếp nối thế nào. Nếu không khéo thì chúng ta chỉ tạo ra hàng loạt không gian vô trùng, cảnh trí rập khuôn, hương sắc cũng bấm nút như chọn đồ trên ứng dụng mua hàng online. Một tuyến phố mới có thể xây dựng hình ảnh từ hàng cây được lựa chọn ngay khi thiết kế. Nhưng với phố cũ, cần tính đến những lớp cảnh quan đã hình thành, trong đó có cây khác loài nhưng đang khỏe mạnh, tạo bóng mát và được cư dân yêu quý. Trước ý kiến cho rằng mỗi phố trồng một loại cây để tạo bản sắc, nhà văn, kiến trúc sư Nguyễn Trương Quý nhận xét: “Nên nghĩ bản sắc theo hướng là những thứ chắt lọc, những thứ bao gồm cách nhận diện, vận dụng và ứng xử. Hà Nội là một thành phố còn mang nét gắn bó với thiên nhiên, việc đọc hiểu thiên nhiên là điều rất quan trọng, làm nên một bản sắc về sự thích ứng duyên dáng từng làm nên thương hiệu lối sống”. Bởi vậy, chọn cây cho Hà Nội cũng là lựa chọn cách ứng xử với không gian sống. Sự thích ứng duyên dáng có thể bắt đầu từ việc giữ một khoảng đất thấm nước quanh gốc, dành chỗ cho tán cây phát triển, hay cân nhắc mật độ để hương hoa vừa đủ gợi nhớ. Cái duyên ấy nằm trong sự quan sát và chừng mực, trong khả năng dung hòa sở thích với sinh hoạt của người xung quanh. “Điều quan trọng ở tuyến phố có cây xanh là cần lưu tâm sự chống chịu môi trường và khí hậu của các loại cây, sự an toàn khi đi dưới các hàng cây, các vấn đề về vệ sinh môi trường. Những cây lá nhỏ quá khi rụng nhiều dễ gây tắc cống thoát nước hay khó quét dọn cũng phải 14-15/11/2026 www.tienphong.vn XÃ HỘI 4 HÀ NỘI SẼ THAY THẾ CÁC LOẠI CÂY KHÔNG PHÙ HỢP, TĂNG DIỆN TÍCH CÂY XANH NHẮC ĐẾN PHỐ PHAN ĐÌNH PHÙNG (HÀ NỘI), NGƯỜI TA NHỚ HÀNG SẤU; NHẮC ĐẾN PHỐ LÒ ĐÚC, NGƯỜI TA NHỚ SAO ĐEN; NHẮC ĐẾN PHỐ NGUYỄN DU, AI MÀ KHÔNG NGHĨ NGAY ĐẾN “MÙA HOA SỮA VỀ THƠM TỪNG CƠN GIÓ”. HÀ NỘI ĐANG ĐỊNH HƯỚNG LỰA CHỌN CÂY CHỦ ĐẠO CHO TỪNG TUYẾN PHỐ, ĐƯA SẮC LÁ, DÁNG CÂY VÀO CÁCH NHẬN DIỆN ĐÔ THỊ. Mỗi phố một loài cây ĐẠT NHI Hà Nội đặt mục tiêu nâng chỉ tiêu cây xanh đô thị lên trên 10m2/người vào năm 2030 ẢNH: TRỌNG TÀI Cây phủ xanh tuyến hầm chui Trung Hòa - Đại lộ Thăng Long ẢNH: DƯƠNG TRIỀU Sẽ xử lý những hàng cây hoa sữa NĂM 2027, HÀ NỘI SẼ RÀ SOÁT, LÊN PHƯƠNG ÁN XỬ LÝ NHỮNG HÀNG CÂY HOA SỮA TRỒNG VỚI MẬT ĐỘ QUÁ DÀY. GIAI ĐOẠN 2027-2030, THÀNH PHỐ SẼ THAY THẾ DẦN CÁC LOẠI CÂY XANH KHÔNG PHÙ HỢP CẢNH QUAN ĐÔ THỊ. TRẦN HOÀNG “Cây xanh và công viên không chỉ là hạ tầng môi trường mà còn góp phần quan trọng trong việc định hình diện mạo, bản sắc và thương hiệu của đô thị; gắn kết với xu hướng bảo vệ môi trường và cam kết Net-Zero. Việc xây dựng đề án quản lý, phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa, mặt nước là cơ hội để các đô thị lớn, như Hà Nội, định hình tầm nhìn chiến lược, đưa cây xanh thực sự trở thành linh hồn của không gian đô thị hiện đại”. Kiến trúc sư TRẦN NGỌC CHÍNH, Chủ tịch Hiệp hội Công viên cây xanh Việt Nam
PHÁT TRIỂN MÔ HÌNH VƯỜN HOA “BỎ TÚI” Cùng với việc chấn chỉnh hệ thống cây xanh mặt đường, thành phố đang giao chính quyền cấp cơ sở rà soát điều kiện thực tế tại 517 vị trí để phát triển mô hình vườn hoa “bỏ túi” và tiểu cảnh. Ở những khu vực mật độ xây dựng cao, thiếu quỹ đất, Hà Nội dự kiến thí điểm phủ xanh trụ cầu, tường hầm chui, nút giao và nhà chờ xe buýt. Mô hình “thành phố bọt biển” với các bồn cây thu nước, rãnh sinh học cũng được nghiên cứu áp dụng để giữ nước tự nhiên, giảm tải cho hệ thống thoát nước mặt mỗi khi mưa lớn. Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trần Hữu Bảo yêu cầu các đơn vị trực thuộc và chính quyền địa phương phân công rõ đầu mối, không để xảy ra tình trạng khoảng trống hoặc chồng chéo trách nhiệm. Ông Bảo nhấn mạnh, hiệu quả của đề án "phải được thể hiện bằng những chuyển biến cụ thể trong quản lý và duy trì không gian xanh, bảo đảm an toàn cây xanh, nâng cao chất lượng công viên, vườn hoa, mặt nước để người dân trực tiếp được thụ hưởng". n 14-15/11/2026 www.tienphong.vn XÃ HỘI 5 Quý IV/2026, lực lượng chức năng ưu tiên xử lý khẩn cấp những cây đã chết khô, sâu mục thân, gốc hoặc có nguy cơ gãy đổ trực tiếp đe dọa đến an toàn giao thông. Song song với việc chặt hạ cây nguy hiểm, Hà Nội vẫn duy trì định hướng khảo sát, bảo tồn nghiêm ngặt hệ thống cây cổ thụ, cây di sản và những hàng cây mang nét đặc trưng của Thủ đô. cân nhắc, như bàng Đài Loan hay me, phượng. Những cây mà năm nào cũng có cành giòn dễ gãy hoặc gãy đổ nhiều thì nên chấm dứt trồng, hoặc trồng ở khoảng đủ rộng cho cây thở”, nhà văn Trương Quý nhấn mạnh. NÂNG CHỈ TIÊU CÂY XANH ĐÔ THỊ Dù sở hữu nhiều tuyến phố dày đặc cây cổ thụ, dù những hàng cây đi vào thơ ca nhạc họa từ vài chục năm nay, thì thực tế diện tích cây xanh bình quân tại khu vực nội đô Hà Nội hiện cũng mới chỉ đạt 2-3m2/người. Thành phố đang đặt mục tiêu nâng chỉ tiêu cây xanh đô thị lên trên 10m2/người vào năm 2030. Mặc dù chuyện chặt, chuyển, tỉa bớt hoa sữa là điều chưa ngã ngũ, nhưng nhiều người vẫn nuối tiếc một mùi hương gây thương nhớ, nhất là khi phố Nguyễn Du vốn được định danh với loài cây này chuyển hướng sang trồng sao đen. Theo kiến trúc sư Nguyễn Hà, tại các quốc gia có hệ thống cây xanh đô thị phát triển như Hoa Kỳ, Singapore, Úc và các nước Tây Âu, việc tuyển chọn cây trồng luôn phải tuân thủ nguyên tắc cốt lõi của Hiệp hội Lâm nghiệp Đô thị Quốc tế (ISA) là “đúng cây, đúng chỗ”. Để ngăn ngừa dịch bệnh hoặc sâu hại xóa sổ toàn bộ mảng xanh đô thị (như thảm họa bệnh nấm làm chết hàng triệu cây du tại Bắc Mỹ), quần thể cây xanh của một thành phố được khống chế theo tỷ lệ: không quá 10% thuộc cùng một loài, không quá 20% thuộc cùng một chi, và không quá 30% thuộc cùng một họ thực vật. Ngoài ra, để có thể tranh một suất trồng tại đô thị, các loại cây xanh còn phải trải qua một thang đo khả năng gây dị ứng (OPALS), nghĩa là mỗi loài thực vật dự kiến đưa vào đô thị đều được chấm điểm từ 1 đến 10 dựa trên mức độ phát tán phấn hoa, độc tính của nhựa và mùi hương. Những cây có chỉ số OPALS từ 7 trở lên sẽ bị loại bỏ khỏi danh mục trồng gần khu dân cư, trường học và bệnh viện. Kiến trúc sư Nguyễn Hà cho rằng, không thể loại trừ ý kiến của những người dân dị ứng với mùi hoa sữa. Việc trồng lại, tỉa bớt hay di dời cần được tính đếm cả ý kiến của nhóm cư dân này. “Ngưỡng chịu mùi của mỗi người khác nhau, với người khác là kẹo ngọt chưa chắc với người này không là thuốc độc. Cư dân đô thị thì có quyền ngang nhau nên bài toán của những người làm quy hoạch là phải tính đếm trên bình quân để cho ra một lựa chọn mang tính phổ quát tốt nhất cho các bên. Theo ý kiến của tôi, hoa sữa vẫn nên trồng bớt đi, và có thể trồng cách khu dân cư thì càng tốt”, KTS Nguyễn Hà nói. Bà Hà đề xuất, để bảo vệ ký ức của cây xanh, đề án dự kiến xây dựng dữ liệu đến từng cá thể cây của Hà Nội là rất đáng hoan nghênh. Bởi khi dự án này đi vào thực tế, việc theo dõi chăm sóc, kiểm tra an toàn; lập hồ sơ, đánh số và bảo vệ cây có giá trị lịch sử, văn hóa sẽ dễ dàng hơn. Đây cũng là những công việc cụ thể để việc bảo tồn có căn cứ kiểm tra, giám sát. Để có thể phát triển cây xanh đô thị bền vững, kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hiệp hội Công viên cây xanh Việt Nam, cho rằng, ứng xử với cây xanh Hà Nội thì không thể ứng xử như là một bộ phận đơn thuần của hạ tầng kỹ thuật đô thị; phải làm sao để tất cả mọi người cùng yêu cây, coi cây là tài sản chung để cùng có ý thức giữ gìn bảo vệ tốt hơn. “Đối với Hà Nội, cây xanh không chỉ đơn thuần là một yếu tố của hạ tầng kỹ thuật đô thị mà đây còn là một trong những yếu tố của văn hóa đô thị. Nhiều cây đã đi vào tiềm thức và trở thành một phần ký ức của người Hà Nội”, ông nói. n CHUYỆN CUỐI TUẦN Ứng xử khá cực đoan ấy, ngẫm lại cũng có nguyên do của nó. Cứ dịp này, được chia sẻ nhiều trên mạng là những tin nhắn của các thầy cô giáo xin phép được từ chối nhận quà. Như dịp này năm ngoái, tin nhắn của một thầy giáo chủ nhiệm lớp 7 ở Quảng Ninh thu hút tới hơn 400 ngàn lượt xem, có nội dung “Các phụ huynh không được cho con mình cầm phong bì gửi tới giáo viên chủ nhiệm, vì gia đình các em còn khó khăn. Nếu phụ huynh nào cố tình cho con mình gửi phong bì tới thầy, thầy sẽ đánh vào hạnh kiểm các em cuối năm”. Có cô giáo mới đây đăng đàn rằng năm ngoái đã không nhận quà, năm nay cũng sẽ làm như vậy. Bởi theo cô, học sinh giờ không ngoan, không nghe lời, thiếu tôn trọng giáo viên nên những ngày thế này cô cũng “chẳng dám nhận quà!”. Hôm qua 13/11, Bộ GD&ĐT ra văn bản yêu cầu các trường tuyệt đối không được huy động đóng góp từ người học, cha mẹ học sinh để tổ chức các hoạt động kỷ niệm ngày 20/11 cho thầy cô. Theo quy định mới nhất cũng của Bộ GD&ĐT có hiệu lực từ ngày mai 15/11/2026, thì hội phụ huynh sẽ không được thu tiền quỹ như lâu nay. Liệu sẽ xuất hiện tình trạng thu tiền chui, tặng quà chui cũng như những biến tướng khác khiến giáo viên phải mệt mỏi tìm cách từ chối? Thực ra những món quà thể hiện lòng biết ơn thầy cô giáo là hết sức bình thường, hợp đạo lý nếu không thiên về vật chất, tiền bạc. Và sẽ rất đẹp nếu đơn giản đó chỉ là những món đồ do tự tay các em học sinh làm ra. Như thời xưa cả lớp xúm lại cắt dán vẽ vời chung tấm thiệp, mua thêm cuốn sổ cây bút kéo đến nhà tặng thầy cô, rồi tranh thủ vào vườn nhà thầy cô leo trèo bẻ hoa vặt quả, lục cả cơm nguội trong những trận cười vui không dứt. Nay thì hầu như quà cho thầy cô chỉ quy thành phong bì, và những món quà cũng phải nặng tiền. Khiến cả thầy cô lẫn phụ huynh đều bị áp lực. Phụ huynh không phải ai cũng có điều kiện. Còn với thầy cô, quà cáp rất dễ trở thành “món nợ”. Nhất là với những phụ huynh chỉ biết phó mặc con cái cho nhà trường và thầy cô, đến khi con mình có vấn đề gì chưa kịp hiểu rõ đã lên mạng bóc phốt, kiểu “đã quà cáp cho thầy cô đầy đủ, thế mà…”. Rồi khi nhận phong bì tiền từ học sinh, thầy cô sẽ nhìn chúng như thế nào?… Cứ nhớ mãi bài tập đọc năm xưa trong lớp học tuyềnh toàng nền đất mái tranh. “Sáng nào em đến lớp/ Cũng thấy cô đến rồi/ Đáp lời “Chào cô ạ!”/ Cô mỉm cười thật tươi/ Cô dạy em tập viết/ Gió đưa thoảng hương nhài/ Nắng ghé vào cửa lớp/ Xem chúng em học bài/ Những lời cô giáo giảng/ Ấm trang vở thơm tho/ Yêu thương em ngắm mãi/ Những điểm mười cô cho”. Thèm lại cảm xúc mộc mạc, trong veo từ bài thơ có tuổi đời đã ngót 80 năm của nhà thơ Nguyễn Xuân Sanh, thời mọi thứ nghèo nàn mà chân chất ấy. Món quà ý nghĩa nhất của các bậc phụ huynh là hãy cùng với nhà trường và thầy cô quan tâm đến chính con cháu của mình. Hãy dành cho thầy cô một ngày, và tất cả mọi ngày thực sự được tôn vinh và tôn trọng. TRÍ QUÂN “Nỗi khổ” ngày Nhà giáo (Tiếp theo trang 1) Hàng sấu đi vào thơ ca nhạc họa trên đường Phan Đình Phùng ẢNH: DƯƠNG TRIỀU Kiến trúc sư Nguyễn Hà cho rằng, nên giảm diện tích trồng cây hoa sữa và trồng cách khu dân cư ẢNH: DƯƠNG TRIỀU Năm tới, Hà Nội sẽ rà soát, lên phương án xử lý những hàng cây hoa sữa trồng với mật độ quá dày ẢNH: DƯƠNG TRIỀU
Thông tư số 95 (sửa đổi, bổ sung một số điều của các thông tư quy định về xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo và quy chế tuyển sinh các trình độ cao đẳng ngành Giáo dục mầm non, đại học và sau đại học) vừa được Bộ GD&ĐT ban hành đã thiết lập lộ trình siết chặt số lượng phương thức xét tuyển, tiến tới loại bỏ hoàn toàn điểm cộng ưu tiên ngoài quy định và nâng cao ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào từ năm 2027. Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong quy chế mới là giới hạn trần số lượng phương thức tuyển sinh nhằm chấm dứt tình trạng "ma trận" xét tuyển gây nhiễu loạn thông tin cho thí sinh. Cụ thể, từ năm tuyển sinh 2027, mỗi cơ sở đào tạo chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh. Đối với từng chương trình hoặc hình thức đào tạo, số lượng áp dụng không quá 3 phương thức. Sang năm 2028, con số này tiếp tục thu hẹp xuống còn tối đa 2 phương thức cho mỗi chương trình đào tạo. Quy định này không bao gồm phương thức xét tuyển thẳng và xét tuyển đối tượng cử tuyển. Đối với phương thức kết hợp, các trường bắt buộc phải công khai trọng số tính điểm của từng hợp phần. Nhằm đảm bảo sự công bằng giữa các nhóm thí sinh, Bộ GD&ĐT đưa ra lộ trình chấm dứt cơ chế cộng điểm khuyến khích trong xét tuyển. Tuyển sinh đại học 2027, những trường từng áp dụng điểm cộng theo quy định cũ được phép tiếp tục duy trì nhưng tổng điểm cộng không được vượt quá 0,5/30 điểm, đồng thời nhà trường phải chịu trách nhiệm giải trình về việc sử dụng mức điểm này. Từ năm tuyển sinh 2028 trở đi, cơ chế điểm cộng sẽ bị bãi bỏ hoàn toàn tại tất cả các cơ sở đào tạo. SIẾT CHẶT NGUỒN TUYỂN Thông tư cũng mở rộng và làm rõ đường dẫn liên thông cho người học tốt nghiệp Trung học nghề (THN), trung cấp và cao đẳng. Người dự tuyển tốt nghiệp THN nếu có kết quả thi tốt nghiệp đạt yêu cầu do Bộ trưởng Bộ GD&ĐT công bố hằng năm sẽ được đăng kí xét tuyển vào các ngành đại học cùng nhóm ngành. Đối với các nhóm ngành đào tạo giáo viên, lĩnh vực sức khỏe có cấp giấy phép hành nghề và lĩnh vực pháp luật, ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào tiếp tục được kiểm soát chặt chẽ: Nếu xét tuyển không dùng điểm thi tốt nghiệp THPT: Thí sinh phải đạt ngưỡng đầu vào do Bộ GD&ĐT quy định hằng năm, đồng thời có học lực cả năm lớp 12 xếp loại từ Giỏi trở lên (hoặc trung bình chung học tập 3 năm đạt loại Giỏi đối với người tốt nghiệp THN). Một số ngành đặc thù được áp dụng mức học lực loại Khá trở lên: Bao gồm giáo dục thể chất, sư phạm âm nhạc, sư phạm mĩ thuật, giáo dục mầm non trình độ cao đẳng và nhóm ngành sức khỏe như điều dưỡng, y học dự phòng, hộ sinh, kĩ thuật phục hình răng, kĩ thuật xét nghiệm y học, kĩ thuật hình ảnh y học, kĩ thuật phục hồi chức năng. Bên cạnh các quy định chuyên môn, Thông tư 95 bổ sung nhiều điều khoản bảo vệ quyền lợi thí sinh. Các cơ sở đào tạo phải tuân thủ nguyên tắc tính đúng, tính đủ mức thu dịch vụ tuyển sinh và tuyệt đối không được thu thêm lệ phí xét tuyển dưới bất kì hình thức nào đối với thí sinh đã đăng kí, nộp lệ phí qua hệ thống xét tuyển chung. HOA BAN 14-15/11/2026 www.tienphong.vn KHOA GIÁO 6 CHẬT VẬT ĐƯA SẢN PHẨM NGHIÊN CỨU RA THỊ TRƯỜNG NGHIÊM HUÊ RÀO CẢN Thông tin tại hội nghị hợp tác Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2026, với chủ đề từ bài toán đến thị trường - hợp tác 3 nhà kiến tạo đột phá khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo do Bộ GD&ĐT và Bộ KH&CN tổ chức, TS Nguyễn Văn Trúc (Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ, Bộ KH&CN) cho biết, Việt Nam có nhiều sáng kiến, sáng chế và kết quả nghiên cứu khoa học nhưng không phải sản phẩm nào cũng có thể thương mại hóa. Rào cản lớn nhất hiện nay xuất phát từ tư duy tiếp cận thị trường và năng lực triển khai thực tế. Nhiều nghiên cứu mới chỉ dừng lại ở mức độ sẵn sàng công nghệ thấp, thiên về bài báo khoa học, thiếu nguyên mẫu hay thử nghiệm thực tế, dẫn đến việc sản phẩm không chạm tới được nhu cầu của thị trường. “Nhiều nhà khoa học nghiên cứu dựa trên những gì mình có, thay vì bắt đầu từ vấn đề doanh nghiệp đang cần giải quyết hoặc nhu cầu của xã hội”, TS Nguyễn Văn Trúc nói. Việc thiếu thông tin về mức độ sẵn sàng khiến doanh nghiệp e ngại khi đầu tư. TS Trúc dẫn thực tế doanh nghiệp phải đối mặt với áp lực tài chính, chi phí lãi vay và nguy cơ mất vốn nếu đầu tư vào một sản phẩm chưa được kiểm chứng. Vì vậy, không thể chỉ đặt vấn đề doanh nghiệp phải đồng hành với nhà trường mà cần nhìn nhận những khó khăn và rủi ro của chính doanh nghiệp. Bên cạnh đó, tâm lí lo ngại bị mất quyền sở hữu kết quả nghiên cứu cũng là rào cản trong quá trình hợp tác. Một số nhà khoa học e ngại khi chia sẻ sáng tạo, sáng chế với doanh nghiệp vì sợ bị lấy mất. TS Trịnh Quang Việt (Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Quốc gia TPHCM) chỉ ra rằng, rào cản chuyển hóa từ không được phép làm sang chưa dám làm xuất phát từ sự thiếu hụt các hướng dẫn định lượng chi tiết. Ông ví dụ được cấp kinh phí nghiên cứu 10 tỉ nhưng khi chuyển giao công nghệ chỉ đạt dưới con số này có bị quy là thất thoát tài sản nhà nước hay không? Bên cạnh đó, bài toán định giá tài sản trí tuệ ban đầu là một điểm nghẽn kinh điển. TS Nguyễn Mai Dương (Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ KH&CN) phân tích, giá trị tài sản mang ra thương mại phải tuân theo quy luật cung cầu của thị trường và pháp luật dân sự, không thể có một quy trình hành chính đóng khung chính xác hóa cho mọi tài sản. “Thực tế triển khai thử nghiệm thẩm định giá 62 kết quả nghiên cứu từ ngân sách nhà nước vừa qua chỉ còn lại 3-5 kết quả đi đến bước cuối do vướng mắc về thời điểm và phương pháp định giá”, ông Dương nói. TS Nguyễn Thị Thu Trang (Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông, ĐH Bách khoa Hà Nội) chia sẻ qua thực tế, khó khăn lớn bao gồm việc định giá tài sản trí tuệ ban đầu rất phức tạp, thiếu cơ sở pháp lí rõ ràng cho nhà khoa học trong giai đoạn đầu, chi phí hạ tầng tính toán rất lớn, cùng với việc thiếu cơ chế tiếp cận và bảo trợ chính thống đối với các sản phẩm công nghệ lõi nội địa. NHÀ NƯỚC: NGƯỜI MUA ĐẦU TIÊN? Để khơi thông dòng chảy thương mại hóa kết quả nghiên cứu, các chuyên gia đã đưa ra nhiều kiến nghị cụ thể đối với cơ quan quản lí, cơ sở giáo dục và khối doanh nghiệp: TS Nguyễn Thị Thu Trang cho rằng, cần xây dựng các quy chuẩn, quy trình rõ ràng về định giá và giao dịch chuẩn thay vì áp đặt phương pháp định giá tuyệt đối ban đầu vốn gây cản trở lớn cho các doanh nghiệp khởi nghiệp. TS Trịnh Quang Việt đề xuất Nhà nước cần đóng vai trò là người mua đầu tiên hoặc lập quỹ đầu tư mồi để bảo chứng tài chính, hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp trong giai đoạn đầu rủi ro cao, sau đó có thể chuyển nhượng lại phần vốn góp khi doanh nghiệp đã trưởng thành. TS Nguyễn Thị Thu Trang cũng nhấn mạnh sự cần thiết của các chính sách đặt hàng, ưu tiên sử dụng sản phẩm công nghệ Make in Vietnam (sáng tạo tại Việt Nam) trong các cơ quan nhà nước và hỗ trợ mở rộng thị trường quốc tế. Theo TS Trúc, thời gian có những bài toán do địa phương đặt ra nhưng khi triển khai lại không thực hiện được, dẫn đến nguy cơ không giải ngân được nguồn vốn. n QUÁ TRÌNH ĐƯA CÁC SẢN PHẨM KHOA HỌC TỪ PHÒNG THÍ NGHIỆM RA THỊ TRƯỜNG VẪN ĐANG VẤP PHẢI NHIỀU RÀO CẢN TỪ CƠ CHẾ PHÁP LÍ, NĂNG LỰC ĐỊNH GIÁ, NGUỒN LỰC TÀI CHÍNH ĐẾN TƯ DUY HỢP TÁC. Làm nghiên cứu tại phòng lab Trường ĐH Việt Nhật (ĐH Quốc gia Hà Nội) ẢNH: VNU Học sinh tham gia cuộc thi STEM, ROBOTIC, AI năm 2026 ẢNH: DƯƠNG TRIỀU “Nhưng điểm nghẽn hiện nay chuyển từ không được phép làm thành chưa dám làm và không dám làm. Các địa phương và doanh nghiệp đều nói rằng sẵn sàng có ngân sách để thương mại hóa nghiên cứu nhưng không giải ngân được nguồn tiền đó”. TS TRỊNH QUANG VIỆT TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2027: Tiến tới loại bỏ hoàn toàn điểm cộng QUY CHẾ TUYỂN SINH ĐẠI HỌC 2027 VỪA ĐƯỢC BỘ GD&ĐT BAN HÀNH CHO THẤY, ĐIỂM CỘNG ƯU TIÊN GIẢM RẤT MẠNH, TỪ VIỆC CHIẾM 10% TỔNG ĐIỂM NHƯ NĂM 2026 THÌ NĂM SAU, CHỈ CÒN 0,5/30 ĐIỂM, CHIẾM KHOẢNG 1,6% VÀ XÓA BỎ HOÀN TOÀN TỪ NĂM 2028.
Hơn 10 năm nghiên cứu về nguồn nước sạch, PGS.TS Đinh Viết Cường ghi dấu ấn với nhiều thành tích nổi bật trong nghiên cứu và ứng dụng công nghệ môi trường. Hiện anh có 23 bài báo đăng trên các tạp chí quốc tế thuộc nhóm Q1 (nhóm 25% tạp chí khoa học có thứ hạng cao nhất trong cùng lĩnh vực), trong đó có 15 bài anh giữ vai trò tác giả chính; 3 bài báo thuộc nhóm Q2 và 11 bài báo khoa học trong nước. LUÔN TRĂN TRỞ VỚI NHỮNG CÂU HỎI VỀ NƯỚC Dù đạt được nhiều thành tựu trong nghiên cứu, PGS.TS Đinh Viết Cường cho biết, con đường đến với nghiên cứu chuyên sâu ban đầu hoàn toàn nằm ngoài dự định. “Khi vào học ngành Cấp thoát nước, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, tôi chưa nghĩ mình sẽ đi theo nghiên cứu sâu đến như vậy. Tôi sinh ra và lớn lên ở một vùng quê thuộc huyện Nho Quan, Ninh Bình, nay là xã Quỳnh Lưu. Điều kiện sống khi đó còn nhiều khó khăn. Từ nhỏ, tôi đã quen với việc muốn đạt được một điều gì thì phải tự cố gắng rất nhiều”, anh chia sẻ. Theo anh, chính những năm tháng tuổi thơ nhiều khó khăn đã hun đúc đức tính kiên trì, bền bỉ, trở thành nền tảng cho hành trình nghiên cứu sau này. Khi theo học tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, anh luôn trăn trở với những câu hỏi: Làm thế nào để cấp đủ nước cho người dân? Làm sao xử lý nước đạt yêu cầu? Một hệ thống cần được ứng dụng công nghệ, thiết kế ra sao để có thể vận hành hiệu quả? Tốt nghiệp kỹ sư năm 2014, anh ở lại trường công tác, tiếp tục hoàn thành chương trình thạc sĩ Kỹ thuật Cơ sở hạ tầng vào năm 2016. Trong những năm đầu, sự dìu dắt của GS.TS Trần Đức Hạ và GS.TS Nguyễn Việt Anh giúp anh xây dựng nền tảng chuyên môn, đồng thời mở rộng góc nhìn về ngành nước. Với anh, nước không chỉ là một đối tượng kỹ thuật cần xử lý, mà còn gắn trực tiếp với sức khỏe cộng đồng, môi trường và chất lượng sống. Bước ngoặt lớn đến vào năm 2017, khi anh sang Đại học Quốc gia Đài Loan (NTU) làm nghiên cứu sinh dưới sự hướng dẫn của GS. Chia-Hung Hou. Dưới sự dẫn dắt nghiêm khắc, kỷ luật của vị giáo sư, cách nhìn về bài toán xử lý nước của anh có nhiều thay đổi. Anh học được cách xây dựng một nghiên cứu bài bản, từ đặt câu hỏi, hình thành giả thuyết, tiến hành thí nghiệm đến phân tích và chứng minh kết quả. Đặc biệt, hướng nghiên cứu về xử lý nước của anh ngày càng được đào sâu. MỞ HƯỚNG MỚI CHO XỬ LÝ NƯỚC Một trong những dấu ấn nghiên cứu nổi bật của PGS.TS Đinh Viết Cường là công trình phát triển công nghệ điện hóa DIVION cho xử lý nước, khử mặn và thu hồi tài nguyên theo hướng tuần hoàn, bền vững. Được nghiên cứu liên tục từ năm 2017, công nghệ này sử dụng các điện cực đặc biệt để loại bỏ có chọn lọc những chất hòa tan trong nước, trong đó có muối và các thành phần gây độ cứng. Điểm đáng chú ý là quá trình xử lý có thể điều chỉnh bằng điện áp, hạn chế sử dụng hóa chất và có khả năng mở rộng theo quy mô nhu cầu thực tế. Hướng nghiên cứu này cũng được thể hiện qua các công bố trên những tạp chí khoa học quốc tế uy tín thuộc nhóm Q1 (nhóm 25% tạp chí có thứ hạng cao nhất trong cùng lĩnh vực). Năm 2020, khi trở về Việt Nam, nhận thấy tính cấp thiết của những vấn đề như nước lợ, xâm nhập mặn, nước cứng và nhu cầu thu hồi tài nguyên, PGS.TS Đinh Viết Cường tiếp tục phát triển hướng nghiên cứu công nghệ điện hóa xử lý nước. Anh quyết tâm đưa những kết quả nghiên cứu DIVION từ phòng thí nghiệm vào giải quyết các vấn đề cấp thiết của ngành nước trong nước. “Hành trình đưa một kết quả tốt từ phòng thí nghiệm thành thiết bị có thể ứng dụng hiệu quả trong thực tế vô cùng gian nan”, TS Cường nói. Thách thức đầu tiên nằm ở những tấm điện cực – bộ phận quan trọng quyết định khả năng xử lý nước của thiết bị. Trong phòng thí nghiệm, việc chế tạo một điện cực nhỏ với các điều kiện được kiểm soát không quá khó. Nhưng khi cần tăng diện tích, bảo đảm lớp vật liệu bám chắc, phân bố đồng đều, dẫn điện tốt và không suy giảm sau nhiều chu kỳ hoạt động, mọi chuyện trở nên phức tạp. “Có mẻ nhìn bên ngoài rất đẹp nhưng khi đo thì điện trở quá cao. Có mẻ cho kết quả ban đầu tốt nhưng sau một số chu kỳ, lớp phủ bắt đầu suy giảm”, TS Cường nhớ lại. TS Cường mất 4 năm để từng bước hoàn thiện kỹ thuật chế tạo điện cực. Không ít lần, những thử nghiệm liên tiếp không đạt khiến anh hoài nghi liệu có nên tiếp tục đầu tư thời gian cho hướng nghiên cứu này. Trong hành trình đó, một số cộng sự đã dừng lại hoặc chuyển sang hướng khác. May mắn vẫn có những người ở lại, cùng anh tiếp tục sửa từng lỗi nhỏ, thử nghiệm từng phương án. Chính sự đồng hành ấy trở thành động lực quan trọng giúp anh vượt qua những năm tháng khó khăn nhất. Sự bền bỉ, nỗ lực đó đã giúp anh và cộng sự xây dựng thành công hệ thống xử lý nước hoàn chỉnh bằng công nghệ DIVION. Điểm khác biệt của công nghệ này so với nhiều giải pháp xử lý nước hiện nay nằm ở khả năng điều chỉnh quá trình xử lý bằng điện áp, hạn chế sử dụng hóa chất, đồng thời hướng tới lựa chọn những thành phần cần loại bỏ và thu hồi tài nguyên có giá trị. Theo PGS.TS Đinh Viết Cường, DIVION không chỉ phục vụ nhu cầu cung cấp nước sạch mà còn hướng tới khai thác hiệu quả tài nguyên, giảm chất thải và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. ĐƯA CÔNG NGHỆ VÀO ĐỜI SỐNG Từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, công nghệ đã được phát triển thành các thiết bị có khả năng ứng dụng thực tế. Tại Nga Điền, Nga Sơn, Thanh Hóa, hệ thống thử nghiệm vận hành ổn định ít nhất 5 tuần, giúp loại bỏ 98,4% ion natri (thành phần có trong muối ăn), 96,9% ion clorua (thành phần góp phần tạo vị mặn của nước biển), đồng thời giảm 97,6% độ cứng của nước. Cả 18 chỉ tiêu chất lượng nước sau xử lý đều đáp ứng quy chuẩn áp dụng tại thời điểm thử nghiệm. Trên nền tảng đó, nhóm nghiên cứu phát triển DIVION dành cho quy mô xử lý dưới 2.000 lít/ngày và FILUX – hệ thống kết hợp công nghệ điện hóa với lọc màng RO, phục vụ nhu cầu công suất lớn hơn. Công nghệ đã bước đầu được thương mại hóa, với tổng giá bán sản phẩm đạt hơn 3,84 tỷ đồng trong giai đoạn 2024-2026. Với mong muốn đưa những công nghệ tiên tiến vào đời sống, PGS.TS Đinh Viết Cường cùng cộng sự đã thành lập Công ty Cổ phần Kỹ thuật và Công nghệ Môi trường VietWES. Anh tập trung phát triển các thiết bị xử lý nước bằng điện, đặc biệt phù hợp với nguồn nước lợ, nước nhiễm mặn ở mức độ vừa phải. Hướng đi mà anh cùng các cộng sự lựa chọn là sử dụng công nghệ phù hợp với đặc điểm từng nguồn nước, có thể vận hành độc lập hoặc kết hợp với lọc RO để nâng cao hiệu quả xử lý. Mục tiêu là tạo ra những hệ thống nhỏ gọn, dễ mở rộng, phục vụ trường học, khu dân cư, công trường và những vùng ven biển khó tiếp cận mạng lưới cấp nước tập trung. “Tôi luôn coi mình là một người làm kỹ thuật trước khi là một người chỉ làm công bố khoa học”, TS Cường nói thêm. n 14-15/11/2026 www.tienphong.vn GIỚI TRẺ 7 PGS.TS ĐINH VIẾT CƯỜNG, GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG HÀ NỘI, LÀ NGƯỜI KHỞI XƯỚNG VÀ DẪN DẮT CÔNG TRÌNH DIVION – CÔNG NGHỆ ĐIỆN HÓA XỬ LÝ NƯỚC, KHỬ MẶN VÀ THU HỒI TÀI NGUYÊN DO NGƯỜI VIỆT LÀM CHỦ. VỚI ƯU ĐIỂM HẠN CHẾ SỬ DỤNG HÓA CHẤT, VẬN HÀNH Ở ĐIỆN ÁP THẤP VÀ KHẢ NĂNG LOẠI BỎ CÓ CHỌN LỌC CÁC CHẤT HÒA TAN, DIVION MỞ RA HƯỚNG XỬ LÝ NƯỚC LINH HOẠT, THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG. PGS.TS Đinh Viết Cường, giảng viên Trường Đại học Xây dựng Hà Nội là tác giả của 1 bằng độc quyền sáng chế trong nước và 1 bằng độc quyền giải pháp hữu ích. Anh còn chủ trì 2 đề tài hợp tác quốc tế và 2 đề tài cấp Bộ đã nghiệm thu, đồng tác giả một cuốn sách chuyên khảo do nhà xuất bản uy tín quốc tế phát hành. Anh vừa đoạt giải thưởng Quả Cầu Vàng 2026 ở lĩnh vực Công nghệ môi trường và phát triển bền vững do T.Ư Đoàn trao tặng. BÀI CUỐI: CÔNG NGHỆ XỬ LÝ NƯỚC SẠCH “MADE IN VIETNAM” LƯU TRINH PGS.TS Đinh Viết Cường (thứ 4, từ phải sang) giới thiệu với các chuyên gia về công nghệ DIVION ẢNH: NVCC NHỮNG QUẢ CẦU VÀNG LÀM CHỦ CÔNG NGHỆ MỚI PGS.TS Đinh Viết Cường, giảng viên Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, làm việc trong phòng thí nghiệm ẢNH: CTV “Tôi không đặt mục tiêu tạo ra một công nghệ có thể thay đổi toàn bộ ngành nước. Điều tôi mong muốn thực tế hơn: Việt Nam có thể làm chủ thêm những công nghệ điện hóa xử lý nước, có sản phẩm vận hành ổn định và có đội ngũ nhà khoa học trẻ đủ năng lực phát triển chúng”. PGS.TS ĐINH VIẾT CƯỜNG, giảng viên Trường Đại học Xây dựng Hà Nội
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==