Tại trung tâm giam giữ hạt Monroe trên đảo Stock, thuộc quần đảo Florida Keys, phần lớn tù nhân làm những công việc thường thấy trong nhà tù. Họ chuẩn bị bữa ăn trong nhà bếp, dọn dẹp khu vực sinh hoạt chung, làm việc trong khu giặt là. Tuy nhiên, đối với khoảng 5 tù nhân, công việc lại có phần kỳ lạ hơn. Họ làm việc tại sở thú ngay trong khuôn viên nhà tù, chăm sóc các loài động vật như chuột lang nước capybara, linh dương kinkajou, bò zebu, đà điểu… ĐỘNG VẬT ĐƯỢC GIẢI CỨU, QUYÊN TẶNG HOẶC TỊCH THU Sở thú được thành lập vào năm 1994, sau khi một phó cảnh sát trưởng nhận thấy những con vịt sống gần nhà tù thường xuyên bị ô tô đâm khi băng qua đường cao tốc. Ông tập hợp một nhóm tù nhân và chuyển đàn vịt đến một khu vực bỏ hoang bên dưới nhà tù, nơi được xây dựng trên các cột trụ vì nằm trong vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão. Tin tức về cuộc giải cứu lan truyền, và mọi người bắt đầu đến nhà tù để giao lại những con vật được giải cứu hoặc không ai muốn nuôi. “Mọi người bắt đầu mang đến dê, lợn, bò, những con vật nuôi mà họ nhận về nhưng không muốn hoặc không thể giữ nữa”, bà Jeanne Selander, người phụ trách sở thú, cho biết. “Chúng tôi nhận được một con ngựa mù từ khu vực Miami bị bỏ rơi, và sau đó cảnh sát trưởng nghĩ rằng: ‘Chà, đúng là có nhu cầu cho một nơi như thế này’”. Trung tâm giam giữ hạt Monroe là cơ sở cải huấn duy nhất trên thế giới có sở thú riêng. Trước đây, từng có một nơi khác tương tự. Tại Venezuela, một băng đảng đã chiếm giữ một nhà tù và lắp đặt nhiều tiện nghi kiểu khu nghỉ dưỡng cho các tù nhân, bao gồm hồ bơi, hộp đêm và sở thú với hổ, báo, sư tử, khỉ, hồng hạc... Tuy nhiên, Chính phủ Venezuela đã giành lại quyền kiểm soát nhà tù đó vài năm trước. Một số động vật trong sở thú đã bị giết trong cuộc giao tranh, còn những con sống sót được chuyển đến nơi khác. Theo bà Selander, tất cả động vật trong sở thú đều được giải cứu, quyên tặng hoặc tịch thu. Con cáo Rocky được giải cứu từ một trang trại nuôi thú lấy lông ở bang Minnesota, đà điểu Jack được một nhà nhân giống tặng vì nó bị mù một mắt. Harriet Houdini, một con trăn boa đuôi đỏ, được một trường học tặng sau khi giáo viên từng nuôi nó làm thú cưng nghỉ hưu. “Có lần tôi nhận được vài con cá sấu từ một cuộc đột kích vào một ổ ma túy”, bà Selander cho biết. Tuy nhiên, sở thú không tiếp nhận mọi con vật được giao tặng. Bà Selander cho biết, trước đây bà từng từ chối nhận một con lạc đà và một con gấu vì chúng gây ra quá nhiều rủi ro cho tù nhân và nhân viên. Những tù nhân làm việc tại sở thú dành khoảng sáu giờ mỗi ngày để cho động vật ăn, vệ sinh chuồng trại và thực hiện các công việc bảo trì. Những người được lựa chọn thường là tù nhân phạm tội nhẹ và không có tiền án liên quan bạo lực hoặc ngược đãi động vật. “Rất khó để được xuống sở thú, bởi nếu bạn bị coi là có nguy cơ bỏ trốn, họ sẽ không cho bạn ra ngoài”, ông Peter Faraco, cựu tù nhân từng làm việc tại sở thú vào năm 2021, cho biết. GIÚP ÍCH TÙ NHÂN, THU HÚT KHÁCH THAM QUAN Bên trong nhà tù, tù nhân ngủ trên những chiếc giường tầng bằng bê tông, không có gối. “Bị nhốt trong phòng giam cả ngày, hoặc làm việc trong nhà bếp chẳng dễ chịu chút nào”, ông Rodney Cox, người từng làm việc tại sở thú, nói. “Không khí rất ngột ngạt”. Sự buồn chán cũng là một vấn đề. “Thời gian trôi qua thật chậm”, ông Nicholas Sheldrake, tù nhân đang làm việc tại sở thú, nói. “Thực sự rất buồn chán. Cứ xem đi xem lại những chương trình truyền hình cũ, hy vọng sẽ có một trận bóng bầu dục, bóng chày hay thứ gì đó khác”. Sở thú mang đến khoảng thời gian nghỉ ngơi cho những tù nhân làm việc tại đây. “Tôi rất thích ở dưới này”, ông Sheldrake nói. “Nó giúp thời gian trong ngày trôi qua nhanh hơn. Không ai làm phiền tôi. Tôi thích làm việc với các con vật và trò chuyện với chúng. Và chúng tôi còn được nhìn thấy chim chóc và cây cối nữa”. Đối với bà Selander, điều quan trọng là sở thú không trông giống một phần nhà tù, vì bà muốn nơi này thu hút khách tham quan vào những ngày mở cửa. Bà đã trồng cây xung quanh khuôn viên và nhờ tù nhân vẽ tranh về động vật lên các bức tường và cột trụ. “Mọi người đến đây và nói: ‘Bạn còn không nhận ra mình đang đứng trong một nhà tù’”, bà kể. Trong 20 năm làm việc tại đây, bà cho biết số lượng khách tham quan vào những ngày mở cửa đã tăng từ khoảng một chục người lên hơn 300 người. Các nghiên cứu chỉ ra rằng việc được tiếp xúc với động vật có thể có tác động tích cực cho tù nhân, giúp cải thiện sức khỏe tinh thần và giảm tỷ lệ tái phạm sau khi được thả. Trên khắp thế giới, có nhiều chương trình chăm sóc động vật trong các nhà tù. Tại Chile, một số tù nhân sống cùng mèo; tại New Zealand, họ huấn luyện chó hỗ trợ; tại Anh, họ tham gia liệu pháp trị liệu với ngựa; còn tại Nam Phi, họ chăm sóc các loài chim. Bà Selander tin rằng công việc tại sở thú đã giúp ích các tù nhân mà bà từng làm việc cùng. Gần đây, khi đi ăn bữa sáng, bà nhận ra người phục vụ mình là một người đàn ông từng làm việc tại sở thú. “Anh ấy nói: ‘Tôi muốn cảm ơn bà, Jeannie… Được làm ở sở thú và tìm thấy sự bình yên trong thời gian thụ án đã giúp mọi thứ trở nên dễ dàng hơn rất nhiều’”, bà kể lại. n 14-15/11/2026 www.tienphong.vn NHÌN RA THẾ GIỚI 18 TẠI TRUNG TÂM GIAM GIỮ HẠT MONROE, NHÀ TÙ DUY NHẤT TRÊN THẾ GIỚI CÓ VƯỜN THÚ RIÊNG, CÁC TÙ NHÂN ĐƯỢC CHĂM SÓC NHIỀU LOÀI ĐỘNG VẬT. VƯỜN THÚ BÊN TRONG NHÀ TÙ MỸ HOÀI VY (theo theguardian.com) Theo bà Selander, không hiếm trường hợp những cựu tù nhân từng làm việc tại sở thú quay lại thăm các con vật. Một số người còn đưa cả gia đình đến cùng. “Một trong những lời khen quý giá nhất là việc các tù nhân muốn quay lại thăm nơi này”, bà nói. “Đó thực sự là một lời khen tuyệt vời. Ai lại muốn quay trở lại nhà tù cơ chứ?”. Tù nhân ôm chồn tại sở thú trong trung tâm giam giữ hạt Monroe Ông Deli Zhao, giám đốc điều hành của XPeng, cho biết, sau 10 năm phát triển, bao gồm các cuộc thử nghiệm tại cơ sở của công ty ở thành phố Quảng Châu, ô tô bay đã được cơ quan hàng không dân dụng Trung Quốc phê duyệt cho phép sử dụng hạn chế. Buồng lái nhỏ có kích thước tương đương một chiếc Fiat 500 và chiếc xe được nâng lên không trung nhờ sáu cánh quạt chạy bằng pin giống như cánh quạt của máy bay không người lái, được điều khiển bằng một cần lái đơn giản. Nó cũng có thể tự động bay đến một điểm đến đã được lập trình. Ông Zhao, một phi công được đào tạo bài bản, khẳng định ông có thể dạy bất kỳ ai cách điều khiển nó chỉ trong năm phút. “Một thế giới nơi mọi người đều có thể trở thành cơ trưởng sắp xuất hiện”, ông nói hôm 10/11 tại hội nghị Web Summit ở Lisbon (Bồ Đào Nha), nơi một nguyên mẫu của chiếc xe đã thu hút đông đảo đám đông. Dù được gọi là ô tô, nó không có bánh xe và được mô tả chính xác hơn là một trực thăng không người lái. Tháng trước, tỷ phú Mỹ Elon Musk trình diễn phiên bản Tesla bay của mình, sử dụng những luồng khí công suất cao để xoay và lộn nhào trên không trung. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc về phát triển xe điện và công nghệ máy bay không người lái, ông Zhao cho rằng, nguyên mẫu của ông Musk “thực sự chỉ đang bật nhảy chứ không thực sự bay”. Chiếc xe XPeng có thể bay ở độ cao lên tới 1 km so với mặt đất. Tuy nhiên, ô tô bay của XPeng sẽ chỉ được phép sử dụng tại các khu vực công viên được phê duyệt ở Trung Quốc và bởi các dịch vụ khẩn cấp cần tiếp cận những khu vực vùng sâu, vùng xa. Nó có tầm bay 30 km, và con số này sẽ sớm được tăng gấp đôi bằng cách nâng mật độ năng lượng của pin lên 400 kilowatt trên mỗi kilogram. Sự xuất hiện của phương tiện này là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn của Trung Quốc nhằm phát triển nền kinh tế tầm thấp. Ông Zhao cho biết, công ty của ông là một trong khoảng 20 doanh nghiệp tại Trung Quốc đang phát triển các phương tiện bay. “Tất cả ô tô trong tương lai sẽ mọc cánh, và mọi hoạt động vận tải sẽ chuyển từ hai chiều sang ba chiều”, ông Zhao nói. Ông khẳng định đã ký các thỏa thuận với Các Tiểu vương quốc Ảrập Thống nhất và các quốc gia ở Đông Nam Á để phát triển việc sử dụng ô tô bay. “Chúng tôi đặt mục tiêu thâm nhập thị trường châu Âu sớm nhất có thể”, ông nói. n Ô tô bay Trung Quốc trình diễn ở Dubai tháng 10/2026 Hè 2027, Trung Quốc cung cấp dịch vụ ô tô bay THEO NHÀ SẢN XUẤT XE XPENG, THIẾT BỊ BAY Ở ĐỘ CAO THẤP TRỊ GIÁ 300.000 USD (7,7 TỶ VND) CỦA HỌ SẼ SẴN SÀNG CHO CÁC DỊCH VỤ KHẨN CẤP VÀ HOẠT ĐỘNG GIẢI TRÍ Ở CÁC VÙNG NÔNG THÔN TỪ MÙA HÈ NĂM SAU. NGỌC DIỆP (theo theguardian.com)
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==