Hơn 10 năm nghiên cứu về nguồn nước sạch, PGS.TS Đinh Viết Cường ghi dấu ấn với nhiều thành tích nổi bật trong nghiên cứu và ứng dụng công nghệ môi trường. Hiện anh có 23 bài báo đăng trên các tạp chí quốc tế thuộc nhóm Q1 (nhóm 25% tạp chí khoa học có thứ hạng cao nhất trong cùng lĩnh vực), trong đó có 15 bài anh giữ vai trò tác giả chính; 3 bài báo thuộc nhóm Q2 và 11 bài báo khoa học trong nước. LUÔN TRĂN TRỞ VỚI NHỮNG CÂU HỎI VỀ NƯỚC Dù đạt được nhiều thành tựu trong nghiên cứu, PGS.TS Đinh Viết Cường cho biết, con đường đến với nghiên cứu chuyên sâu ban đầu hoàn toàn nằm ngoài dự định. “Khi vào học ngành Cấp thoát nước, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, tôi chưa nghĩ mình sẽ đi theo nghiên cứu sâu đến như vậy. Tôi sinh ra và lớn lên ở một vùng quê thuộc huyện Nho Quan, Ninh Bình, nay là xã Quỳnh Lưu. Điều kiện sống khi đó còn nhiều khó khăn. Từ nhỏ, tôi đã quen với việc muốn đạt được một điều gì thì phải tự cố gắng rất nhiều”, anh chia sẻ. Theo anh, chính những năm tháng tuổi thơ nhiều khó khăn đã hun đúc đức tính kiên trì, bền bỉ, trở thành nền tảng cho hành trình nghiên cứu sau này. Khi theo học tại Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, anh luôn trăn trở với những câu hỏi: Làm thế nào để cấp đủ nước cho người dân? Làm sao xử lý nước đạt yêu cầu? Một hệ thống cần được ứng dụng công nghệ, thiết kế ra sao để có thể vận hành hiệu quả? Tốt nghiệp kỹ sư năm 2014, anh ở lại trường công tác, tiếp tục hoàn thành chương trình thạc sĩ Kỹ thuật Cơ sở hạ tầng vào năm 2016. Trong những năm đầu, sự dìu dắt của GS.TS Trần Đức Hạ và GS.TS Nguyễn Việt Anh giúp anh xây dựng nền tảng chuyên môn, đồng thời mở rộng góc nhìn về ngành nước. Với anh, nước không chỉ là một đối tượng kỹ thuật cần xử lý, mà còn gắn trực tiếp với sức khỏe cộng đồng, môi trường và chất lượng sống. Bước ngoặt lớn đến vào năm 2017, khi anh sang Đại học Quốc gia Đài Loan (NTU) làm nghiên cứu sinh dưới sự hướng dẫn của GS. Chia-Hung Hou. Dưới sự dẫn dắt nghiêm khắc, kỷ luật của vị giáo sư, cách nhìn về bài toán xử lý nước của anh có nhiều thay đổi. Anh học được cách xây dựng một nghiên cứu bài bản, từ đặt câu hỏi, hình thành giả thuyết, tiến hành thí nghiệm đến phân tích và chứng minh kết quả. Đặc biệt, hướng nghiên cứu về xử lý nước của anh ngày càng được đào sâu. MỞ HƯỚNG MỚI CHO XỬ LÝ NƯỚC Một trong những dấu ấn nghiên cứu nổi bật của PGS.TS Đinh Viết Cường là công trình phát triển công nghệ điện hóa DIVION cho xử lý nước, khử mặn và thu hồi tài nguyên theo hướng tuần hoàn, bền vững. Được nghiên cứu liên tục từ năm 2017, công nghệ này sử dụng các điện cực đặc biệt để loại bỏ có chọn lọc những chất hòa tan trong nước, trong đó có muối và các thành phần gây độ cứng. Điểm đáng chú ý là quá trình xử lý có thể điều chỉnh bằng điện áp, hạn chế sử dụng hóa chất và có khả năng mở rộng theo quy mô nhu cầu thực tế. Hướng nghiên cứu này cũng được thể hiện qua các công bố trên những tạp chí khoa học quốc tế uy tín thuộc nhóm Q1 (nhóm 25% tạp chí có thứ hạng cao nhất trong cùng lĩnh vực). Năm 2020, khi trở về Việt Nam, nhận thấy tính cấp thiết của những vấn đề như nước lợ, xâm nhập mặn, nước cứng và nhu cầu thu hồi tài nguyên, PGS.TS Đinh Viết Cường tiếp tục phát triển hướng nghiên cứu công nghệ điện hóa xử lý nước. Anh quyết tâm đưa những kết quả nghiên cứu DIVION từ phòng thí nghiệm vào giải quyết các vấn đề cấp thiết của ngành nước trong nước. “Hành trình đưa một kết quả tốt từ phòng thí nghiệm thành thiết bị có thể ứng dụng hiệu quả trong thực tế vô cùng gian nan”, TS Cường nói. Thách thức đầu tiên nằm ở những tấm điện cực – bộ phận quan trọng quyết định khả năng xử lý nước của thiết bị. Trong phòng thí nghiệm, việc chế tạo một điện cực nhỏ với các điều kiện được kiểm soát không quá khó. Nhưng khi cần tăng diện tích, bảo đảm lớp vật liệu bám chắc, phân bố đồng đều, dẫn điện tốt và không suy giảm sau nhiều chu kỳ hoạt động, mọi chuyện trở nên phức tạp. “Có mẻ nhìn bên ngoài rất đẹp nhưng khi đo thì điện trở quá cao. Có mẻ cho kết quả ban đầu tốt nhưng sau một số chu kỳ, lớp phủ bắt đầu suy giảm”, TS Cường nhớ lại. TS Cường mất 4 năm để từng bước hoàn thiện kỹ thuật chế tạo điện cực. Không ít lần, những thử nghiệm liên tiếp không đạt khiến anh hoài nghi liệu có nên tiếp tục đầu tư thời gian cho hướng nghiên cứu này. Trong hành trình đó, một số cộng sự đã dừng lại hoặc chuyển sang hướng khác. May mắn vẫn có những người ở lại, cùng anh tiếp tục sửa từng lỗi nhỏ, thử nghiệm từng phương án. Chính sự đồng hành ấy trở thành động lực quan trọng giúp anh vượt qua những năm tháng khó khăn nhất. Sự bền bỉ, nỗ lực đó đã giúp anh và cộng sự xây dựng thành công hệ thống xử lý nước hoàn chỉnh bằng công nghệ DIVION. Điểm khác biệt của công nghệ này so với nhiều giải pháp xử lý nước hiện nay nằm ở khả năng điều chỉnh quá trình xử lý bằng điện áp, hạn chế sử dụng hóa chất, đồng thời hướng tới lựa chọn những thành phần cần loại bỏ và thu hồi tài nguyên có giá trị. Theo PGS.TS Đinh Viết Cường, DIVION không chỉ phục vụ nhu cầu cung cấp nước sạch mà còn hướng tới khai thác hiệu quả tài nguyên, giảm chất thải và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn. ĐƯA CÔNG NGHỆ VÀO ĐỜI SỐNG Từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm, công nghệ đã được phát triển thành các thiết bị có khả năng ứng dụng thực tế. Tại Nga Điền, Nga Sơn, Thanh Hóa, hệ thống thử nghiệm vận hành ổn định ít nhất 5 tuần, giúp loại bỏ 98,4% ion natri (thành phần có trong muối ăn), 96,9% ion clorua (thành phần góp phần tạo vị mặn của nước biển), đồng thời giảm 97,6% độ cứng của nước. Cả 18 chỉ tiêu chất lượng nước sau xử lý đều đáp ứng quy chuẩn áp dụng tại thời điểm thử nghiệm. Trên nền tảng đó, nhóm nghiên cứu phát triển DIVION dành cho quy mô xử lý dưới 2.000 lít/ngày và FILUX – hệ thống kết hợp công nghệ điện hóa với lọc màng RO, phục vụ nhu cầu công suất lớn hơn. Công nghệ đã bước đầu được thương mại hóa, với tổng giá bán sản phẩm đạt hơn 3,84 tỷ đồng trong giai đoạn 2024-2026. Với mong muốn đưa những công nghệ tiên tiến vào đời sống, PGS.TS Đinh Viết Cường cùng cộng sự đã thành lập Công ty Cổ phần Kỹ thuật và Công nghệ Môi trường VietWES. Anh tập trung phát triển các thiết bị xử lý nước bằng điện, đặc biệt phù hợp với nguồn nước lợ, nước nhiễm mặn ở mức độ vừa phải. Hướng đi mà anh cùng các cộng sự lựa chọn là sử dụng công nghệ phù hợp với đặc điểm từng nguồn nước, có thể vận hành độc lập hoặc kết hợp với lọc RO để nâng cao hiệu quả xử lý. Mục tiêu là tạo ra những hệ thống nhỏ gọn, dễ mở rộng, phục vụ trường học, khu dân cư, công trường và những vùng ven biển khó tiếp cận mạng lưới cấp nước tập trung. “Tôi luôn coi mình là một người làm kỹ thuật trước khi là một người chỉ làm công bố khoa học”, TS Cường nói thêm. n 14-15/11/2026 www.tienphong.vn GIỚI TRẺ 7 PGS.TS ĐINH VIẾT CƯỜNG, GIẢNG VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC XÂY DỰNG HÀ NỘI, LÀ NGƯỜI KHỞI XƯỚNG VÀ DẪN DẮT CÔNG TRÌNH DIVION – CÔNG NGHỆ ĐIỆN HÓA XỬ LÝ NƯỚC, KHỬ MẶN VÀ THU HỒI TÀI NGUYÊN DO NGƯỜI VIỆT LÀM CHỦ. VỚI ƯU ĐIỂM HẠN CHẾ SỬ DỤNG HÓA CHẤT, VẬN HÀNH Ở ĐIỆN ÁP THẤP VÀ KHẢ NĂNG LOẠI BỎ CÓ CHỌN LỌC CÁC CHẤT HÒA TAN, DIVION MỞ RA HƯỚNG XỬ LÝ NƯỚC LINH HOẠT, THÂN THIỆN VỚI MÔI TRƯỜNG. PGS.TS Đinh Viết Cường, giảng viên Trường Đại học Xây dựng Hà Nội là tác giả của 1 bằng độc quyền sáng chế trong nước và 1 bằng độc quyền giải pháp hữu ích. Anh còn chủ trì 2 đề tài hợp tác quốc tế và 2 đề tài cấp Bộ đã nghiệm thu, đồng tác giả một cuốn sách chuyên khảo do nhà xuất bản uy tín quốc tế phát hành. Anh vừa đoạt giải thưởng Quả Cầu Vàng 2026 ở lĩnh vực Công nghệ môi trường và phát triển bền vững do T.Ư Đoàn trao tặng. BÀI CUỐI: CÔNG NGHỆ XỬ LÝ NƯỚC SẠCH “MADE IN VIETNAM” LƯU TRINH PGS.TS Đinh Viết Cường (thứ 4, từ phải sang) giới thiệu với các chuyên gia về công nghệ DIVION ẢNH: NVCC NHỮNG QUẢ CẦU VÀNG LÀM CHỦ CÔNG NGHỆ MỚI PGS.TS Đinh Viết Cường, giảng viên Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, làm việc trong phòng thí nghiệm ẢNH: CTV “Tôi không đặt mục tiêu tạo ra một công nghệ có thể thay đổi toàn bộ ngành nước. Điều tôi mong muốn thực tế hơn: Việt Nam có thể làm chủ thêm những công nghệ điện hóa xử lý nước, có sản phẩm vận hành ổn định và có đội ngũ nhà khoa học trẻ đủ năng lực phát triển chúng”. PGS.TS ĐINH VIẾT CƯỜNG, giảng viên Trường Đại học Xây dựng Hà Nội
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==