www.tienphong.vn GIẢI TRÍ 12 14-15/11/2026 Người yêu tôi có ông bố mê thơ, sáng tác rồi in vài trăm bản mang tặng mọi người. Tôi chỉ là kỹ sư CNTT, không mấy am hiểu về thơ, lỡ bác ấy tặng tôi rồi cao hứng bảo bình thơ thì làm thế nào? Tôi lại không muốn “mất điểm” với phụ huynh chỉ vì chuyện này… bachkhoatoanthu@... Bạn đang lâm vào tình thế nguy hiểm lắm ấy. “Không biết thì dựa cột mà nghe” – đó là cách mà bạn nên làm, nhưng không phải một cách thụ động, mà nên cộng thêm vài động tác gật gù, và nhắc lại vài câu mà chính bác ấy tâm đắc (có thể khi đọc tác giả sẽ ngâm nga, nhấn nhá thêm, dễ nhận ra lắm, hiiii). Nếu bị bắt phải nêu nhận xét, thì cứ “cháu thấy rất nhân văn, ấm áp tình người” – kiểu các “nhà phê bình” tung hứng nhan nhản trên các báo hay làm, đảm bảo ổn. Hồi cấp 3 K thích mình nhưng mấy đứa bạn lại nói K chỉ tán mày cho vui thôi hắn đẹp trai mà học giỏi thế thì làm sao mà hợp với mày. Giờ K học rất xa mình, vẫn hay nhắn tin cho mình còn mình lại cố tình xóa tất cả những gì liên quan đến K. Nhưng kể từ ngày gặp K cuộc sống của mình dường như ý nghĩa hơn rất nhiều. Làm sao đây khi mình cứ điên lên khi nghĩ K sẽ đi với một người khác? hoathuytien@ Bạn chưa thực sự đi đường thì làm sao biết được để đến đích nó ra sao? Bản chất của K là thế nào - tất cả chỉ là lời đồn đoán. Sao lại cứ phải từ chối quyết liệt để rồi bất an vậy? Nếu day dứt mãi như thế thì nên nghe theo lời trái tim mình một lần. Nhưng mới đầu hãy xây dựng một mối quan hệ bạn bè thông hiểu lẫn nhau đã, rồi chuyện gì đến sẽ đến. Bạn là con gái thì không ai bắt bạn vội vàng. Bạn gái tôi cố chấp kinh khủng, cô ấy sẽ căn vặn cả buổi nếu thấy tôi mặc một chiếc áo có màu sắc giống “người cũ” đã mặc. Cứ thế này không chừng có ngày tôi phải cởi trần cho nó lành. Anh BB có cách nào giúp tôi “điều trị” căn bệnh ghen tuông có một không hai của cô ấy? anhhungxadieu12…@ Cởi trần cảm lạnh thì sao? Lành gì mà lành?! Nhưng nếu người xưa lại từng mặc hết các màu mà người nay lại biết và kiểm duyệt hết các màu ấy thì cũng phiền quá nhỉ. Thôi thì không biết không có tội, cứ bảo chẳng nhớ gì nữa, giống đâu mà giống, rồi cười hì hì hì hì, thế là xong. Điều trị bệnh ghen ư? Đến BB cũng chịu! Trước khi em đi du học, cô ấy nhận lời yêu em. Em dự tính sau 4 học sẽ trở về Việt Nam làm việc và làm đám cưới. Vậy mà dịp hè vừa qua em về phép đến thăm, bà nội cô ấy nói nhỏ với em là gia đình đã nhận lời một đám khác vì con gái có thì, không thể chờ đợi em được. Cô ấy chỉ biết khóc mà không dám trái ý gia đình. Em phải làm sao đây? hoangtung…@ Chỉ biết khóc thôi, chẳng biết gì? Chậc chậc! Thay cho nói chuyện với bà nội, em hãy đối thoại với cô ấy xem tận ngọn nguồn lạch sông thế nào. Nếu chính cô ấy nói nên thôi và nên đi lấy chồng, thì em nên… làm thơ! Một người yêu thụ động đến như thế, rất hợp với việc làm nhân vật gây cảm hứng cho thơ, chứ làm vợ thì e rằng hơi mệt mỏi. Bạn gái tôi làm công việc phải giao tiếp rộng nên cô ấy thường tắt điện thoại khi hết giờ làm việc, các ứng dụng cũng để ẩn, chỉ dùng một số máy cho người thân, trong đó có tôi. Gần đây tôi nhận thấy cô ấy có những cú gọi bất thường vào số máy “nội bộ” kia – và cô ấy có vẻ khá bận rộn với một ứng dụng liên lạc trên mạng mà tôi cũng không biết dùng. Hỏi thì cô ấy chỉ cười trừ rồi lảng sang chuyện khác. Tôi vô cùng khó chịu mà chưa biết nên xử lí thế nào? leaquan134…@ Cười trừ à? Hơi nguy đấy. Nếu là người thân cùng huyết thống thì có gì phải cười trừ nhỉ?! Hay là anh nên đặt vấn đề tự khai trừ mình ra khỏi cái danh sách người thân đó xem cô ấy sẽ như thế nào. Hic! ỌI YÊU CẦU GỠ RỐI TƠ LÒNG XIN GỬI VỀ MR. BÚP BÊ, BÁO TIỀN PHONG CHỦ NHẬT, 15 HỒ XUÂN HƯƠNG, HÀ NỘI HOẶC QUA E-MAIL: bupbeonline@gmail.com M Khả năng miêu tả vốn dĩ là một trong những cách con người tiếp nhận thế giới một cách chậm rãi và chân thật nhất. Trước khi ta phân tích, trước khi ta tổng hợp, trước khi ta lập luận, ta phải nhìn, phải nghe, phải cảm. Miêu tả chính là hành động dừng lại để thế giới hiện ra rõ ràng hơn trong tâm trí. Trong văn học, nó không chỉ là kỹ thuật, mà là viên gạch đầu tiên của mọi cảm nhận và mọi sáng tạo. Tôi vẫn nhớ như in những buổi học văn hồi nhỏ, khi cô giáo không vội vàng yêu cầu chúng tôi tìm ẩn ý hay phân tích nghệ thuật. Cô chỉ bảo: “Hãy nhìn kỹ cái cây trước sân trường. Lá màu gì? Gió thổi qua thì lá lay động thế nào? Mùi đất ẩm sau cơn mưa lẫn trong gió ra sao?”. Chúng tôi ngồi đó, viết lung tung, đôi khi ngốc nghếch, nhưng chính những dòng chữ vụng về ấy lại khiến tôi lần đầu cảm nhận được rằng thế giới không chỉ để nhìn qua, mà để ở lại trong đó một lúc. Cách dạy ấy giờ nhìn lại có vẻ cũ kỹ, chậm chạp, thiếu “hiệu quả” theo kiểu đếm điểm, nhưng nó ngấm rất lâu. Nó dạy tôi rằng trước khi viết về bất cứ điều gì, hãy để sự vật hiện diện thật đầy đủ trong mình. Miêu tả, xét cho cùng, là cách ta học cách chú ý. Một đứa trẻ biết miêu tả được chiếc lá rụng không chỉ biết màu sắc, hình dạng, mà còn bắt đầu hiểu sự mong manh, sự chuyển mùa, sự lặng lẽ của thời gian. Khi viết về một người già ngồi bên hiên nhà, nếu chỉ dừng ở “ông ấy già”, câu văn sẽ khô. Nhưng nếu chú ý đến đôi bàn tay gân guốc, những vết nhăn chạy dài như sông suối trên mu bàn tay, cách ông ấy vuốt ve chiếc ghế gỗ cũ kỹ như vuốt ve một người bạn, thì hình ảnh ấy sẽ sống. Sự sống ấy không đến từ phân tích, mà từ việc nhìn kỹ và ở lại với những chi tiết tưởng chừng vụn vặt. Trong nhà trường, việc luyện tập miêu tả từng dần nhường chỗ cho những yêu cầu mang tính tổng hợp, phân tích, nghị luận. Điều này không sai. Nghị luận giúp ta tư duy logic, giúp ta nhìn vấn đề từ nhiều phía, giúp ta bảo vệ quan điểm. Nhưng khi miêu tả bị đẩy ra phía sau, kỹ năng cảm nhận cũng theo đó mà mỏng đi. Người ta có thể viết rất dài về ý nghĩa của một tác phẩm mà không còn nhớ nổi một chi tiết nào trong đó khiến mình rung động. Người ta có thể lập luận sắc sảo về tình yêu thương mà không còn khả năng miêu tả được nụ cười của mẹ, cái cách bàn tay mẹ vuốt tóc mình buổi sáng. Những thứ ấy tưởng nhỏ, nhưng chính chúng mới là nền tảng để cảm xúc không bị trừu tượng hóa thành khái niệm khô khan. Tôi từng thử ngồi viết lại một đoạn miêu tả theo kiểu ngày xưa. Không phải để luyện văn, mà chỉ để xem mình còn giữ được bao nhiêu khả năng nhìn. Tôi chọn một buổi chiều mưa. Ban đầu chỉ viết được vài câu chung chung: trời tối, mưa rơi, đường ướt. Nhưng khi buộc mình phải chậm lại, tôi bắt đầu để ý đến tiếng mưa trên mái tôn khác với tiếng mưa trên lá chuối, đến cách những giọt nước đọng lại trên dây điện rồi rơi xuống theo nhịp không đều, đến mùi đất ẩm bốc lên sau cơn mưa đầu mùa, đến cái cảm giác se lạnh lan từ cổ chân lên khi đi chân đất trên nền gạch ướt. Viết xong đoạn ấy, tôi nhận ra mình đã lâu không nhìn thế giới kỹ đến vậy. Những năm tháng học tập và làm việc đã khiến tôi nhìn mọi thứ theo kiểu “đủ để hiểu”, chứ không “đủ để cảm”. Cách dạy miêu tả ngày xưa thường bắt đầu từ những bài tập rất đơn giản. Quan sát một đồ vật trong nhà, quan sát một người thân, quan sát một góc sân. Không cần tìm ẩn ý sâu xa ngay. Chỉ cần viết sao cho người đọc hình dung được. Cô giáo hồi ấy hay bảo: “Nếu người khác đọc mà không thấy được những gì em thấy, thì em chưa miêu tả đủ.” Câu nói ấy giản dị, nhưng nó đặt ra một yêu cầu rất cao về trung thực trong cảm nhận. Nó không cho phép ta ẩn nấp sau những từ ngữ hoa mỹ hay những khái niệm lớn. Nó buộc ta phải đối diện với chính sự vật. Khi kỹ năng miêu tả được nuôi dưỡng tốt, người viết sẽ tự nhiên có nền tảng vững cho sáng tạo. Một nhà văn không thể xây dựng nhân vật chỉ bằng phân tích tâm lý suông. Họ phải biết miêu tả ánh mắt, cách đi đứng, thói quen nhỏ nhặt. Một nhà thơ không thể viết về nỗi nhớ chỉ bằng khái niệm “nhớ”. Họ phải tìm được hình ảnh cụ thể: cái ghế trống, mùi tóc ai đó còn sót lại trên gối, tiếng xe máy quen thuộc ngoài ngõ lúc chiều…. Tôi không nói rằng nghị luận kém quan trọng. Nhưng nếu chỉ có nghị luận mà thiếu miêu tả, văn chương sẽ dễ trở thành những luận đề khô khan, thiếu hơi thở đời sống. Văn học không chỉ để chứng minh, mà còn để khiến người đọc cảm thấy mình đang sống cùng với những gì được viết ra. Có những buổi chiều, tôi vẫn ngồi nhìn ra ngoài cửa sổ và tập miêu tả lại những gì mình thấy, không phải vì nghề nghiệp, mà vì muốn giữ lấy khả năng ấy. Miêu tả, về bản chất, là một hình thức tôn trọng. Trẻ em cần biết tôn trọng sự vật để nhìn kỹ nó. Tôn trọng cảm xúc đủ để không vội vàng khái quát hóa. Tôi vẫn tin rằng những cách dạy cũ ấy, dù chậm, dù không “hiện đại”, vẫn có giá trị lâu dài. Chúng không dạy ta cách đạt điểm cao ngay, nhưng dạy ta cách sống cùng với thế giới. Và khi một đứa trẻ biết miêu tả được một vật hay một hiện tượng, rồi biết mô tả chính những gì mình từng cảm, từng nghĩ – đó chính là một người độc lập biết phát biểu ý kiến của mình. TRÙNG DƯƠNG Ngẫm Ngắm nhìn thế giới và tả lại Tơ lòng MR. BÚP BÊ, LÀM VIỆC CẢ TUẦN VÀ GẶP BẠN CUỐI TUẦN TRONG MỖI SỐ BÁO TIỀN PHONG CUỐI TUẦN, CÙNG BẠN GỠ RỐI TƠ LÒNG
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==