Số 290-291 | 17-18/10/2026 THAY THẾ CÁN BỘ YẾU KÉM, KHÔNG CHỜ ĐẾN KHI BỊ KỶ LUẬT Trang 2 Trang 7 ẤN PHẨM CỦA BÁO TIỀN PHONG www.tienphong.vn Điện thoại nóng 0977 456 112 Sau vụ khủng bố kinh hoàng ngày 11/9/2001, giữa đống đổ nát tòa tháp đôi Trung tâm thương mại thế giới ở New York, người ta phát hiện một thân cây lê Callery cháy đen, còn sót lại cái mầm nhỏ xíu. Cái cây lập tức được đưa đi chạy chữa, rồi đem về trồng lại chính nơi từng xảy ra thảm họa. Và mùa xuân năm sau, những mầm lá bắt đầu vươn lên mạnh mẽ… CHUYỆN CUỐI TUẦN Đoạn trường của mùi hương Xem tiếp trang 3 MỞ RỘNG KHÔNG GIAN Trang 4-5 TRỒNG RỪNG NGẬP MẶN Top 25 Hoa hậu Việt Nam 2026 Cảng quốc tế Tân Cảng - Cái Mép ở TPHCM ẢNH: TỔNG CÔNG TY TÂN CẢNG SÀI GÒN
Sáng 16/10, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Phát biểu kết luận hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, quán triệt nghị quyết đòi hỏi mỗi cấp ủy, mỗi đảng viên nghiêm túc xem xét: vì sao chủ trương đúng nhưng công việc vẫn chậm, nguồn lực chưa được phát huy, trách nhiệm chưa được thực hiện đầy đủ? “Phải xác định nguyên nhân để sửa từ cách lãnh đạo, chất lượng tham mưu đến bố trí cán bộ, tổ chức triển khai thực hiện. Kết quả xây dựng, chỉnh đốn Đảng phải được kiểm nghiệm trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng, phát triển đất nước, bảo vệ Tổ quốc và chăm lo nâng cao đời sống nhân dân”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói. Nêu các nhiệm vụ cần tập trung thực hiện, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, phải gắn xây dựng, chỉnh đốn Đảng với đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện. Đổi mới cách lãnh đạo cần đi cùng việc chuẩn bị cán bộ đủ năng lực, trách nhiệm. Khi công việc trì trệ hoặc không phát triển, phải xem xét chất lượng tổ chức đảng, cách lãnh đạo và cán bộ phụ trách. Đánh giá tổ chức đảng phải căn cứ kết quả thực hiện nhiệm vụ, làm rõ trách nhiệm lãnh đạo đối với những yếu kém chưa được khắc phục. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đổi mới phương thức lãnh đạo bắt đầu từ việc cấp ủy lựa chọn đúng vấn đề cần quyết định và tổ chức thực hiện. Giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, phát huy trí tuệ tập thể phải gắn với trách nhiệm cá nhân... “Phải phân định việc cần xin ý kiến cấp ủy với việc cơ quan có thẩm quyền chủ động quyết định; chấn chỉnh việc xin ý kiến để chuyển trách nhiệm. Quyết định lãnh đạo, chỉ đạo phải có căn cứ thực tiễn và được theo dõi đến kết quả cuối cùng”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu. Người đứng đầu Đảng, Nhà nước nhấn mạnh, ở cơ sở, phải đưa những vấn đề sát với nhiệm vụ và đời sống nhân dân vào sinh hoạt chi bộ. Khi có phản ánh về cán bộ thiếu trách nhiệm, gây phiền hà hoặc kiến nghị kéo dài, tổ chức đảng phải xem xét, yêu cầu đảng viên có trách nhiệm báo cáo và khắc phục. Qua giải quyết công việc, phải rèn luyện cán bộ, củng cố tổ chức, để người dân thấy rõ vai trò của tổ chức đảng và sự gương mẫu của đảng viên. Việc bố trí lại phải có căn cứ, đúng quy định, không chờ hết nhiệm kỳ, không gây xáo trộn tùy tiện. Cần xem xét thay thế người không đáp ứng nhiệm vụ, không chờ có vi phạm phải kỷ luật; bố trí lại không thay cho xử lý vi phạm. Người đánh giá, giới thiệu, bố trí cán bộ phải chịu trách nhiệm về nhận xét, đề xuất của mình. Kiên quyết ngăn chặn chạy chức, chạy quyền, lợi ích nhóm và can thiệp trái quy định vào công tác cán bộ. TẠO THUẬN LỢI CHO PHÁT TRIỂN SẢN XUẤT, KINH DOANH VÀ PHÁT HUY SỨC SÁNG TẠO Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói rằng, triển khai chiến lược nhân tài phải xuất phát từ nhiệm vụ phát triển của ngành, lĩnh vực mũi nhọn. Cơ quan sử dụng phải xác định công việc, bảo đảm điều kiện và đánh giá theo đóng góp thực chất của người tài. Không chạy theo số lượng thu hút; phải xem người tài giải quyết được việc gì, góp phần hình thành đội ngũ giỏi, làm chủ công nghệ ra sao... Một vấn đề nữa, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, phải thể chế hóa kịp thời các quyết sách, phân định rõ trách nhiệm và bảo đảm điều kiện thực hiện... Khi vướng mắc về thể chế, cơ chế đã được tháo gỡ mà công việc vẫn chậm, phải xem lại năng lực thực hiện, sự phối hợp và trách nhiệm của cán bộ. Việc cụ thể hóa chủ trương của Đảng thành chính sách, pháp luật phải tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp phát triển sản xuất, kinh doanh và phát huy sức sáng tạo. Nếu qua mỗi cấp lại thêm điều kiện, thêm khâu xin ý kiến thì cơ hội phát triển sẽ bị thu hẹp. Cơ quan có thẩm quyền phải giải quyết việc thuộc trách nhiệm; việc vượt thẩm quyền phải báo cáo kèm phương án xử lý. Với vấn đề mới cần thí điểm, phải có quyết định của cấp có thẩm quyền, xác định phạm vi, thời hạn, tiêu chí đánh giá và biện pháp kiểm soát rủi ro. Thực hiện quy định về đảng viên tham gia đầu tư, kinh doanh phải khuyến khích làm giàu chính đáng, tạo việc làm, đóng góp cho xã hội, gắn với giữ gìn tư cách đảng viên. Quyền và giới hạn tham gia của từng đối tượng phải đúng quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Kiểm soát xung đột lợi ích phải làm rõ người thực sự chi phối, hưởng lợi; ngăn việc dùng chức vụ, thông tin, nguồn lực công để vụ lợi hoặc tạo đặc quyền từ tư cách đảng viên. Đảng viên làm kinh tế cần nêu gương tuân thủ pháp luật, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người lao động. Nội dung cần sửa đổi pháp luật phải được thể chế hóa và thực hiện theo hiệu lực của văn bản tương ứng… n TỔNG BÍ THƯ, CHỦ TỊCH NƯỚC TÔ LÂM CHỈ ĐẠO, CẦN XEM XÉT THAY THẾ NGƯỜI KHÔNG ĐÁP ỨNG NHIỆM VỤ, KHÔNG CHỜ CÓ VI PHẠM PHẢI KỶ LUẬT; NGƯỜI ĐÁNH GIÁ, GIỚI THIỆU, BỐ TRÍ CÁN BỘ PHẢI CHỊU TRÁCH NHIỆM VỀ NHẬN XÉT, ĐỀ XUẤT CỦA MÌNH… SẼ CÓ 2 BỘ TRƯỞNG TRẢ LỜI CHẤT VẤN TẠI KỲ HỌP THỨ 2, QUỐC HỘI KHÓA XVI, ÔNG HOÀNG NAM HẢI - ỦY VIÊN LÀ ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI HOẠT ĐỘNG CHUYÊN TRÁCH TẠI ỦY BAN DÂN NGUYỆN VÀ GIÁM SÁT CỦA QUỐC HỘI CHO BIẾT. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc xây dựng, bố trí và phát huy đội ngũ cán bộ, trọng dụng nhân tài đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước. Mỗi cấp ủy phải rà soát đội ngũ theo yêu cầu nhiệm vụ; gắn tạo nguồn, đào tạo với đánh giá, sử dụng và sàng lọc cán bộ. Đánh giá phải thường xuyên, coi trọng phẩm chất chính trị, đạo đức, uy tín và đóng góp thực chất, có xét điều kiện, độ khó của nhiệm vụ. Kết quả đánh giá phải được sử dụng kịp thời để giao việc, bồi dưỡng hoặc bố trí lại cán bộ. TRƯỜNG PHONG 17-18/10/2026 www.tienphong.vn THỜI SỰ 2 QUẢNG CÁO Hà Nội: ĐT: (024)39432758; Fax: (024)39435285 TP.HCM: ĐT: (028)38469860; Fax: (028)38480015 Trong giờ hành chính (024)39439664 Ngoài giờ 0912033213 (Thu Hiền) n Thiết kế: KIỀU TÚ n Giá: 7.500 đồng n Ban đại diện tại thành phố Hồ Chí Minh: 384 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, P. Xuân Hòa- TPHCM. ĐT: (028) 3848 4366, E-mail: tienphonghcm@gmail.com n Ban đại diện tại miền Trung: 339 Lê Thanh Nghị, P. Hòa Cường; 19 Ngô Gia Tự, P. Hải Châu, TP Đà Nẵng, ĐT: (0236)3828 039, E-mail: banmientrung@baotienphong.com.vn n Ban đại diện tại Bắc Trung Bộ: 21 Hồ Xuân Hương, P. Thành Vinh, tỉnh Nghệ An. ĐT: (0238)8602345; Email: baotienphongbactrungbo@gmail.com. n Ban đại diện tại ĐBSCL: 103 Trần Văn Hoài, P. Ninh Kiều, TP Cần Thơ. ĐT: (0292)3823823, Email: baotienphongdbscl@gmail.com n Ban đại diện tại Tây Nguyên - Nam Trung Bộ: 52 Trần Nhật Duật, P.Buôn Ma Thuột, Đắk Lắk, ĐT: (0262)3950029, E-mail: baotienphongtaynguyen@gmail.com; 1018, đường 2/4, P. Bắc Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. SĐT: 0258.6500.155. Email: tienphongnhatrang@gmail.com n Ban đại diện tại Tây Bắc Bộ: 64 đường Lý Tự Trọng, P.Yên Bái, tỉnh Lào Cai. ĐT: 0904938689, E-mail: vptaybacbotp@gmail.com n Ban đại diện tại Đông Bắc Bộ: Số 18 Lê Thanh Nghị, P.Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh; E-mail: bandongbac@baotienphong.com.vn n Tòa soạn: 15 Hồ Xuân Hương, P. Hai Bà Trưng và D29 Phạm Văn Bạch, P. Cầu Giấy, Hà Nội. ĐT: 3943 4031 - 38227525 Fax: (024) 39430693 | E-Mail: toasoan@baotienphong.com.vn | ISSN 0866-0827 | Website: www.tienphong.vn n Tổng Biên tập: PHÙNG CÔNG SƯỞNG n Phó Tổng Biên tập: Nguyễn Ngọc Tiến, Trần Thị Thu Hà n Giấy phép xuất bản số: 137/GP-BVHTTDL do Bộ VH,TT&DL cấp ngày 2/10/2025 n In tại: Cty TNHH MTV In Quân đội 1, Cty In báo Nhân Dân Đà Nẵng, Cty TNHH MTV In Đăk Lăk, Xưởng in Quân khu IV, Cty TNHH MTV in Quân đội 2, TPHCM PHÁT HÀNH Thay thế cán bộ yếu kém, không chờ đến khi bị kỷ luật Quốc hội sẽ chất vấn 2 bộ trưởng tại kỳ họp thứ 2 Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại hội nghị ẢNH: NHƯ Ý Chiều 16/10, Tổng Thư ký, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh chủ trì họp báo về dự kiến chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Nguyễn Văn Hiển cho biết, Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI họp phiên trù bị và khai mạc sáng 17/10, dự kiến bế mạc ngày 21/11. Kỳ họp được tổ chức theo hình thức họp tập trung và chia thành 2 đợt. Trong đó, đợt 1 diễn ra từ ngày 17/10 đến 14/11 và đợt 2 từ ngày 20-21/11. Kỳ họp dự kiến kéo dài trong 28 ngày, họp cả 6 ngày thứ Bảy và 1 ngày Chủ nhật. Tại kỳ họp, Quốc hội sẽ xem xét, thông qua 43 dự án và cho ý kiến 4 dự án. Một số dự án luật sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua bao gồm Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi); Luật An ninh dữ liệu; Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi); Luật Đất đai (sửa đổi); Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi); Luật Nhà ở (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi)… Tại họp báo, phóng viên đặt câu hỏi về dự kiến nội dung chất vấn và trả lời chất vấn trong khuôn khổ kỳ họp. Ông Hải cho biết, dự kiến có 6 vấn đề, lĩnh vực sẽ được trình lên Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Sáu vấn đề, lĩnh vực này sẽ được xin ý kiến các ủy ban và Hội đồng Dân tộc, báo cáo lên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sau đó, lựa chọn vấn đề để báo cáo các đại biểu Quốc hội lựa chọn 2 vấn đề, lĩnh vực để chất vấn. “Do thời lượng dành cho công tác xây dựng pháp luật của kỳ họp này rất lớn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định sẽ tổ chức chất vấn trong vòng 1 ngày, dự kiến vào ngày 12/11; do đó, đề xuất lựa chọn 2 lĩnh vực”, ông nói. Ông Hải cho biết, 6 lĩnh vực gồm y tế, nông nghiệp-môi trường, giáo dục-đào tạo, khoa học-công nghệ, tài chính, nội vụ. “Dự kiến sẽ lựa chọn 2 bộ trưởng trả lời chất vấn. Với những lĩnh vực liên quan đa ngành như liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm hay giá nhà đất, đất đai có thể sẽ mời các bộ trưởng có liên quan tham gia giải trình bổ sung”, ông Hải cho biết. Do đang trong quá trình thực hiện các thủ tục liên quan, nên chưa thể khẳng định chính xác 2 lĩnh vực nào sẽ được lựa chọn để chất vấn. TRƯỜNG PHONG-LUÂN DŨNG
Trong 9 tháng năm nay, tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tăng 9,01% so với cùng kỳ năm ngoái, là mức tăng cao trong nhiều năm trở lại đây. Trong đó, khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 11,2%, dịch vụ tăng 8,69%. Tuy nhiên, với không ít người dân, điều họ quan tâm hơn cả là sau một tháng làm việc, trừ đi các khoản sinh hoạt thiết yếu, gia đình còn tiết kiệm được bao nhiêu. NHIỀU LOẠI CHI PHÍ TĂNG MẠNH Chia sẻ với phóng viên Tiền Phong, chị Lê Thị Tuyết - công nhân tại Khu công nghiệp Bắc Thăng Long (Hà Nội) - cho biết thu nhập mỗi tháng khoảng 10,5 triệu đồng. Riêng tiền thuê trọ và điện nước đã hết 4,2 triệu đồng, ăn uống khoảng 3,5 triệu đồng, đi lại hơn 1 triệu đồng. Cộng thêm tiền học của con và khoản gửi về quê phụ giúp gia đình, gần như tháng nào chị cũng chi hết lương. “Năm nay thu nhập có tăng mấy trăm nghìn, trong khi tiền nhà, thực phẩm, xăng xe đều tăng mạnh hơn. Cuối tháng tôi chỉ để dành được vài trăm nghìn đồng, có việc đột xuất là hết”, chị Tuyết nói. Anh Trần Hùng Minh - nhân viên văn phòng tại Hà Nội - cho biết tổng thu nhập của hai vợ chồng khoảng 35 triệu đồng/tháng. Gia đình có hai con nhỏ, mỗi tháng phải chi khoảng 9 triệu đồng tiền thuê nhà, 6-7 triệu đồng tiền ăn uống, gần 10 triệu đồng cho học hành và chăm sóc con. Tiền đi lại, điện nước và các khoản phát sinh khác cũng tiêu tốn thêm 4-5 triệu đồng. “Chỉ riêng những khoản sinh hoạt thường xuyên đã chiếm phần lớn thu nhập của gia đình. Hai vợ chồng đều đi làm nhưng tính ra mỗi tháng chỉ để dành được khoảng vài triệu đồng. Có tháng con ốm thì khoản tiết kiệm cũng không còn”, anh Minh chia sẻ. Áp lực chi tiêu càng rõ khi giá nhiều mặt hàng, dịch vụ thiết yếu tăng. Trong 9 tháng đầu năm, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân tăng 4,52%. Đáng chú ý, giá thuê nhà tăng 4,91%, điện sinh hoạt tăng 4,35%, nhiên liệu tăng 10,89%. Giá thịt lợn tăng 4,46%, nhóm ăn uống ngoài gia đình tăng 7,14%, giáo dục tăng 3,35%. Đặc biệt, từ đầu tháng 9 đến nay xăng E10 đã tăng trong sáu kỳ điều hành liên tiếp, đưa giá E10RON95III lên 28.254 đồng/lít khiến chi phí đi lại đội lên mà còn gây áp lực lên giá vận tải, hàng hóa và dịch vụ. CẦN THỜI GIAN LAN TỎA Lý giải vấn đề này với phóng viên Tiền Phong, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng - Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế Quốc dân - cho rằng cần phân biệt giữa tăng trưởng GDP và tăng trưởng thu nhập của từng người dân. Theo ông Lạng, tăng trưởng GDP phản ánh giá trị hàng hóa, dịch vụ được tạo ra trong nền kinh tế, còn thu nhập của người lao động phụ thuộc vào năng suất, ngành nghề, kết quả kinh doanh của doanh nghiệp và cơ chế điều chỉnh tiền lương. Có những nhóm lao động phải chờ vài năm mới có một đợt tăng lương. Vì vậy, GDP tăng gần 10% không đồng nghĩa thu nhập của mọi người cũng lập tức tăng tương ứng. Đáng chú ý, tăng trưởng kinh tế cao thường đòi hỏi phải huy động lượng nguồn lực lớn cho đầu tư phát triển. Một phần nguồn lực được dành để xây dựng đường sá, hệ thống điện, trường học, bệnh viện và các công trình hạ tầng quan trọng. Những khoản đầu tư này đóng góp vào tăng trưởng kinh tế nhưng chưa lập tức chuyển thành thu nhập trực tiếp của từng hộ gia đình. “Khi các công trình hoàn thành và được đưa vào sử dụng, hệ thống giao thông thuận tiện hơn, chi phí sản xuất giảm, doanh nghiệp có điều kiện mở rộng hoạt động, tạo thêm việc làm. Đây là những lợi ích lâu dài của tăng trưởng nhưng cần thời gian mới lan tỏa rõ rệt đến đời sống người dân”, ông Lạng nói. TS Lạng cho rằng, thành quả tăng trưởng cần được nhìn nhận trên cả hai phương diện: thu nhập bằng tiền và những lợi ích xã hội mà người dân được thụ hưởng. Hạ tầng tốt hơn, dịch vụ công được cải thiện hay hàng hóa phong phú hơn đều có thể nâng chất lượng sống, dù không trực tiếp làm tăng số dư tài khoản ngân hàng mỗi tháng. Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi giữa các nhóm dân cư không đồng đều. Người lao động trong những ngành có năng suất cao, doanh nghiệp kinh doanh thuận lợi có thể được tăng lương, thưởng nhiều hơn. Ngược lại, những người làm việc trong các lĩnh vực có năng suất thấp hoặc doanh nghiệp gặp khó khăn có thể chưa cảm nhận rõ thành quả tăng trưởng. Ông Lạng cũng lưu ý, năm nay lượng tiền được đưa vào nền kinh tế rất lớn, song tốc độ luân chuyển dòng tiền còn ở mức trung bình. Về lâu dài, muốn tăng trưởng chuyển rõ hơn thành thu nhập còn phải nâng năng suất lao động, phát triển các ngành có giá trị gia tăng lớn, tạo thêm việc làm chất lượng. n 17-18/10/2026 www.tienphong.vn THỜI SỰ 3 GDP TĂNG 9,01% TRONG 9 THÁNG NĂM NAY, THU NHẬP BÌNH QUÂN CỦA NGƯỜI LAO ĐỘNG TĂNG 9,1%, NHƯNG KHÔNG ÍT NGƯỜI ĐẶT CÂU HỎI VÌ SAO TIỀN TRONG TÚI KHÔNG NHIỀU HƠN? GDP TĂNG, NHƯNG VÍ TIỀN NGƯỜI DÂN CHƯA DÀY Nhiều mặt hàng tăng giá ảnh hưởng đến chi tiêu của người dân Hạ tầng giao thông được xây dựng đầu tư mạnh mẽ thời gian qua, đóng góp cho tăng trưởng GDP GS.TS Hoàng Văn Cường cho rằng, tăng trưởng kinh tế hiện nay có đóng góp đáng kể từ đầu tư công. Trong quá trình xây dựng, các dự án hạ tầng đã tạo ra giá trị gia tăng và đóng góp vào GDP. Tuy nhiên, lợi ích đối với thu nhập của đông đảo hộ gia đình thường xuất hiện chậm hơn. Chỉ khi công trình hoàn thành, khả năng kết nối được cải thiện, hoạt động sản xuất, kinh doanh mở rộng, tác động của đầu tư mới lan tỏa mạnh hơn đến việc làm và thu nhập. DƯƠNG HƯNG CHUYỆN CUỐI TUẦN Cái cây kiên cường ấy được đặt tên là “Cây Sống Sót” (The Survivor Tree) biểu tượng cho hy vọng về sức mạnh trường tồn vượt lên thảm họa của con người. Hạt giống và chồi non của nó còn được gửi tặng để trồng tại hiện trường những vụ tấn công, khủng bố hoặc thiên tai tại Mỹ và trên thế giới. Nhưng oái oăm thay, ngoài cá thể nổi tiếng ấy, thì mọi cây lê Callery khác trên hầu hết nước Mỹ hiện vẫn bị cấm mua bán, nhân giống và trồng, chỉ vì đây là loài thực vật ngoại lai xâm hại, lấn át các loài cây bản địa, đặc biệt là bốc mùi nồng nặc như…cá thối vào mỗi dịp đầu xuân! Nồng nàn sẽ quyến rũ một cách thi vị, nhưng quá đà một chút thành ra nồng… nặc thì chính là tra tấn. Như số phận của loại “Cây thiên đường” (Chi thanh thất, tên khoa học Ailanthus) mấy trăm năm trước từ Đông Á lan ra khắp thế giới, chuyên bốc mùi đậu thối vào mỗi mùa hè, khiến hầu khắp các quốc gia tìm cách loại bỏ. Loài “cây thiên đường” bị ruồng bỏ ấy vậy lại được đưa vào nhiều tác phẩm văn chương nổi tiếng, như Sanctuary (Thánh địa tội ác, đã dịch và xuất bản tại Việt Nam) của văn hào người Mỹ chủ nhân Nobel văn chương năm 1949 William Faulkner; A Tree Grows in Brooklyn (Cây mọc ở Brooklyn, đã xuất bản tại Việt Nam) của Betty Smith, Mỹ. Loài cây có thể “mọc xuyên qua sắt thép và bê tông” này, nói như ký giả Mỹ Gordon Young, thì “chỉ có Chúa mới có thể loại bỏ được chúng”. Như thân phận loài cây ngân hạnh (còn gọi là bạch quả, Ginkgo biloba), dù đẹp tuyệt vời nhưng đang khiến người dân từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Mỹ, Canada,… phải “điên đầu” bởi mỗi mùa thu về quả chín rụng xuống bốc mùi hôi thối nồng nặc. Ở thủ đô Seoul những ngày này chính quyền đã phải dùng máy xúc kẹp chặt vào thân cây rồi rung lắc mạnh cho quả rụng hết xuống để dọn dẹp một lần. Nhưng bất lực. Vậy nhưng cây ngân hạnh đã gắn với tuyệt tác của thi hào Đức Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832) với bài thơ mang chính tên loài cây này. Bài thơ được thi hào 65 tuổi viết tặng một nàng thơ 30 tuổi, mượn hình bóng chiếc lá đến từ phương Đông để giãi bày nỗi lòng xao xuyến. Kẹp vào bài thơ là đôi chiếc lá ngân hạnh do chính tay thi nhân trồng. Giờ đây sau gần hai trăm năm, bên bia tưởng niệm Goethe tại Heidelberg, Đức vẫn là một cây ngân hạnh… Vậy nên “nồng nàn hoa sữa” Hà Nội có vào thi ca, nhạc họa cũng là điều quá hiển nhiên. Và “cuộc chiến chống/chặt/diệt hoa sữa” đang tưng bừng khắp cõi mạng mấy nay cũng chẳng có gì lạ. Như không ít quốc gia lân cận cũng đang “hết chịu nổi” với hương hoa sữa buổi thu về. Nhưng, hãy đọc lại thơ Chế Lan Viên khi viết về hoa sen “Giết chết một mùi hương, dễ thôi, cứ quậy bùn lên để giết”. Chúng ta sẽ không muốn làm “đồ tể” của những mùi hương đấy chứ, khi không biết cách để hương hoa trở nên nồng nàn? TRÍ QUÂN Đoạn trường của mùi hương (Tiếp theo trang 1)
Ngày 16/10, báo Tiền Phong phối hợp với Sở Xây dựng TPHCM tổ chức hội thảo Đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ, động lực tăng trưởng kinh tế và mở rộng không gian phát triển TPHCM, thu hút nhiều các chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng tham gia. Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn đánh giá các vấn đề được lựa chọn thảo luận đều đúng và thiết thực, gắn với những yêu cầu phát triển của TPHCM trong giai đoạn mới. Theo Thứ trưởng, sau sắp xếp đơn vị hành chính, TPHCM bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô không gian, dân số, tiềm lực kinh tế và nhu cầu quản trị lớn hơn. Không gian mới tạo điều kiện kết nối các trung tâm hành chính, thương mại, dịch vụ với công nghiệp, đổi mới sáng tạo, cảng biển, logistics, kinh tế biển, du lịch và các vùng sinh thái đặc thù. Đây là cơ hội để thành phố tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, đồng thời đặt ra yêu cầu cao đối với công tác quy hoạch, đầu tư hạ tầng và tổ chức thực hiện. Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh hạ tầng không chỉ là hệ thống công trình phục vụ phát triển mà phải trở thành công cụ tổ chức lại không gian, kết nối các động lực tăng trưởng, giảm chi phí nền kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống. QUY HOẠCH ĐỒNG BỘ, KẾT NỐI CÁC CỰC TĂNG TRƯỞNG Về định hướng đầu tư, Thứ trưởng đề nghị hạ tầng phải bám sát cấu trúc không gian phát triển mới của thành phố. Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm cần hình thành một chỉnh thể kinh tế đô thị thống nhất, đa cực, đa trung tâm, đa tầng, đa lớp, có phân công chức năng và khả năng cộng hưởng. Mỗi cực phát triển cần xác định rõ chức năng kinh tế chủ đạo, quy mô dân số, việc làm, nhu cầu đất đai, hạ tầng động lực, hạ tầng xã hội và mối liên hệ với các cực còn lại. Hạ tầng phải tạo điều kiện phân bổ hợp lý việc làm, dịch vụ, nhà ở và tiện ích thiết yếu, tránh tình trạng các đô thị mới tiếp tục phụ thuộc vào khu vực lõi hoặc phát triển lan tỏa nhưng thiếu hạ tầng đồng bộ. Các quyết định đầu tư cần trả lời ba câu hỏi: Mở khóa không gian nào, tạo ra động lực kinh tế gì và mang lại giá trị gì cho người dân, doanh nghiệp trong toàn vùng Đông Nam Bộ. Cùng với quy hoạch, TPHCM cần hoàn thiện mạng lưới giao thông đồng bộ, thông minh và đa phương thức. Điểm nghẽn hiện nay không chỉ nằm ở số lượng công trình còn thiếu mà còn ở sự thiếu liên thông giữa đường bộ, đường sắt, đường thủy, cảng biển, hàng không và giao thông công cộng. Các nhiệm vụ trọng tâm gồm hoàn thiện đường vành đai, cao tốc, nút giao cửa ngõ, phát triển đường sắt đô thị, đường sắt kết nối vùng, tổ chức hành lang vận tải hàng hóa chuyên dùng, kết nối hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải, Cần Giờ với các trung tâm logistics và Cảng hàng không quốc tế Long Thành. Phát triển giao thông đô thị phải gắn với tổ chức không gian theo mô hình TOD. Đây không chỉ là khai thác quỹ đất quanh nhà ga mà phải tích hợp giao thông công cộng, sử dụng đất, nhà ở, thương mại, dịch vụ, không gian đi bộ và hạ tầng xã hội. Việc khai thác giá trị đất tăng thêm cần công khai, minh bạch và được tái đầu tư cho hạ tầng. PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG, HUY ĐỘNG HIỆU QUẢ NGUỒN LỰC Theo Thứ trưởng Nguyễn Tường Văn, TPHCM cần tránh tình trạng hạ tầng giao thông phát triển đến đâu, đô thị mở rộng đến đó nhưng hạ tầng xã hội và chất lượng sống của người dân đi sau. MỞ RỘNG KHÔNG GIAN 17-18/10/2026 www.tienphong.vn KINH TẾ 4 CẦN TRẢ LỜI BA CÂU HỎI ĐẦU TƯ HẠ TẦNG GIAO THÔNG, KHƠI THÔNG NGUỒN LỰC VÀ TĂNG CƯỜNG KẾT NỐI LIÊN VÙNG LÀ NHỮNG ĐỘT PHÁ CHIẾN LƯỢC ĐỂ TPHCM DUY TRÌ TỐC ĐỘ TĂNG TRƯỞNG CAO, BỀN VỮNG. THEO THỨ TRƯỞNG BỘ XÂY DỰNG NGUYỄN TƯỜNG VĂN, PHÁT TRIỂN HẠ TẦNG ĐỒNG BỘ, HIỆN ĐẠI KHÔNG CHỈ GIẢM TẢI CHO KHU VỰC TRUNG TÂM MÀ CÒN MỞ RỘNG KHÔNG GIAN ĐÔ THỊ, NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH VÀ PHÁT HUY VAI TRÒ ĐẦU TÀU KINH TẾ CỦA THÀNH PHỐ. CÁC QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ UYÊN PHƯƠNG Theo ông Lâm, việc hợp nhất TPHCM với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu tạo ra không gian phát triển lớn hơn, nhưng vấn đề đặt ra là làm sao biến lợi thế này thành động lực tăng trưởng kinh tế, gắn với yêu cầu ổn định và phát triển bền vững. Nghị quyết số 09 của Bộ Chính trị đã xác định những mục tiêu lớn cho TPHCM, trong đó có định hướng trở thành đô thị nổi trội ở Đông Nam Á vào năm 2030. Thành phố cũng phải tập trung giải quyết các điểm nghẽn về giao thông, ngập nước và ô nhiễm môi trường, đồng thời duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế ở mức cao. Ông Lâm nhận định TPHCM có nhiều lợi thế để phát triển với hệ thống cảng biển, cảng hàng không, mạng lưới giao thông đầu mối, không gian biển, rừng và các khu vực có tiềm năng kinh tế riêng. Tuy nhiên, những lợi thế này chỉ được phát huy khi hệ thống hạ tầng được đầu tư đồng bộ, kết nối hiệu quả giữa các khu vực và đáp ứng nhu cầu phát triển trong dài hạn. Theo Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, những thay đổi về tổ chức chính quyền địa phương, hệ thống pháp luật và các cơ chế đặc thù đang tạo điều kiện để thành phố đẩy nhanh đầu tư phát triển. Trong đó, Luật Phát triển đô thị được kỳ vọng tạo thêm dư địa cho các đô thị chủ động xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp với yêu cầu thực tiễn. TPHCM có thêm cơ hội thí điểm các giải pháp mới trong phạm vi được pháp luật cho phép, từ tổ chức thực hiện dự án đến đơn giản hóa thủ tục hành chính. “Vấn đề là làm sao để các cơ chế, chính sách đi vào cuộc sống”, ông Lâm nhấn mạnh. Theo ông Lâm, thành phố đang cụ thể hóa các quy định bằng nghị quyết của HĐND và quyết định của UBND, hướng đến tháo gỡ vướng mắc trong bồi thường, giải phóng mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ các dự án cấp bách và áp dụng những hình thức đầu tư phù hợp. Các lĩnh vực nhà ở xã hội, nhà ở tái định cư cũng cần cơ chế triển khai linh hoạt hơn, đáp ứng nhu cầu của người dân trong quá trình mở rộng đô thị. Thành phố còn Thể chế mở đường, hạ tầng phải đi trước PHÁT BIỂU ĐỀ DẪN TẠI HỘI THẢO, GIÁM ĐỐC SỞ XÂY DỰNG TPHCM TRẦN QUANG LÂM CHO BIẾT THÀNH PHỐ ĐANG BƯỚC VÀO GIAI ĐOẠN PHÁT TRIỂN MỚI VỚI QUY MÔ ĐÔ THỊ MỞ RỘNG, HƯỚNG ĐẾN MÔ HÌNH ĐA TRUNG TÂM VÀ TĂNG CƯỜNG KẾT NỐI. Khu cảng Nhà Rồng - Khánh Hội nằm ven sông Sài Gòn ẢNH: PV Khu vực depot của tuyến metro số 1 TPHCM
PHÁT TRIỂN TPHCM 17-18/10/2026 www.tienphong.vn KINH TẾ 5 ANH NHÀN Đối với TPHCM, mọi phương án mở rộng không gian phát triển phải tính đến ngập úng, triều cường, sụt lún, xâm nhập mặn và sức chịu tải của hệ sinh thái. Sông, kênh, rạch, hồ điều hòa, hành lang xanh, vùng trữ nước và rừng ngập mặn Cần Giờ cần được coi là bộ phận cấu thành của hệ thống hạ tầng. Phát triển hướng biển, cảng biển và đô thị ven biển phải dựa trên đánh giá khoa học, bảo đảm an toàn môi trường và khả năng chống chịu lâu dài. Thứ trưởng cho biết nhu cầu đầu tư hạ tầng của TPHCM trong giai đoạn tới rất lớn, trong khi nguồn lực nhà nước có giới hạn. Vì vậy, đầu tư công cần giữ vai trò dẫn dắt, tập trung vào các công trình hạ tầng khung có sức lan tỏa và khả năng mở khóa không gian phát triển. Đồng thời, TPHCM cần huy động hiệu quả vốn tư nhân, vốn quốc tế và các hình thức đối tác công tư (PPP) theo quy định. Đầu tư đồng bộ không có nghĩa là triển khai tất cả dự án cùng lúc. Thành phố cần xác định thứ tự ưu tiên, phân kỳ phù hợp, lựa chọn những dự án có tác động liên vùng, tháo gỡ đúng điểm nghẽn, tạo nguồn thu và thu hút các khoản đầu tư tiếp nối. Mỗi dự án phải được đánh giá đầy đủ về hiệu quả kinh tế - xã hội, tác động môi trường, chi phí vận hành trong suốt vòng đời và khả năng kết nối với mạng lưới chung. Các vấn đề về thu hồi giá trị gia tăng từ đất, chuẩn bị quỹ đất, giải phóng mặt bằng, tái định cư và chia sẻ rủi ro trong dự án PPP cũng cần được quan tâm, bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, người dân và nhà đầu tư. Bên cạnh đó, nhiều công trình hạ tầng có phạm vi ảnh hưởng vượt địa giới hành chính, từ giao thông hàng hóa, cảng biển, hành lang sông đến cấp nước, thoát nước, kiểm soát ngập và xử lý chất thải rắn. Vì vậy, cần cơ chế điều phối đủ hiệu lực giữa TPHCM với Đồng Nai, Tây Ninh và các địa phương trong vùng, thống nhất từ quy hoạch, chuẩn bị đầu tư, phân kỳ, nguồn vốn đến quản lý vận hành. Thứ trưởng khẳng định Bộ Xây dựng tiếp tục phối hợp với TPHCM trong quá trình hoàn thiện quy hoạch, thể chế và các chương trình phát triển đô thị, hạ tầng, kịp thời hướng dẫn, tháo gỡ khó khăn thuộc thẩm quyền, đồng thời tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền đối với những vấn đề vượt thẩm quyền. n Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn Theo nhà báo Phùng Công Sưởng, trong bối cảnh TPHCM bước vào giai đoạn phát triển mới sau khi thực hiện các bước sáp nhập, mở rộng không gian hành chính, yêu cầu nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo dư địa tăng trưởng mới và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Trong quá trình phát triển đô thị, hạ tầng giao thông và hạ tầng kỹ thuật đồng bộ luôn giữ vai trò quan trọng, được ví như mạch máu và là điểm tựa quyết định sự thành bại. “Một hệ thống hạ tầng kết nối thông suốt không chỉ góp phần mở rộng không gian phát triển đô thị, giảm áp lực cho khu vực trung tâm mà còn tạo đòn bẩy thu hút dòng vốn đầu tư, tối ưu hóa năng lực logistics, phát triển hệ thống cảng biển, vận tải đa phương thức và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân”, nhà báo Phùng Công Sưởng nói. Tổng Biên tập báo Tiền Phong nêu rõ thực tiễn phát triển đặt ra cho TPHCM không ít thách thức, trong đó có việc giải quyết hiệu quả bài toán nguồn vốn đầu tư công và thu hút nguồn lực xã hội hóa cho các dự án hạ tầng trọng điểm. Thành phố cũng cần triển khai quy hoạch, định hướng chiến lược đa cực, đa trung tâm nhằm hình thành các cực tăng trưởng mới, đồng thời bảo đảm sự đồng bộ, hài hòa giữa phát triển nhà ở, hệ thống giao thông thông minh với quá trình mở rộng đô thị. Nhận thức rõ tầm quan trọng của những vấn đề trên, báo Tiền Phong phối hợp cùng Sở Xây dựng TPHCM tổ chức hội thảo với mong muốn tạo dựng một diễn đàn đối thoại thẳng thắn, đa chiều và chất lượng giữa các cơ quan quản lý Nhà nước, chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng doanh nghiệp. Nhà báo Phùng Công Sưởng bày tỏ tin tưởng với sự tham gia của các chuyên gia kinh tế, quy hoạch hàng đầu cùng đại diện các doanh nghiệp hạ tầng, bất động sản uy tín, hội thảo sẽ tập trung thảo luận, phân tích sâu sắc những chủ đề trọng tâm. Trong đó có việc đánh giá bức tranh tổng thể và dư địa phát triển hạ tầng TPHCM, đề xuất giải pháp phát triển hệ thống cảng biển, vận tải thông minh và kết nối liên vùng, tìm kiếm cơ chế, chính sách đột phá nhằm khơi thông nguồn lực đầu tư, đồng thời làm rõ định hướng quy hoạch đa cực và phát triển nhà ở đồng bộ. “Những ý kiến đóng góp, đề xuất tại hội thảo hôm nay là cơ sở thực tiễn và khoa học quan trọng để Ban Tổ chức tổng hợp, chuyển tải tới các cơ quan có thẩm quyền, góp phần hoạch định các chính sách phát triển hạ tầng hiệu quả cho TPHCM trong thời gian tới”, nhà báo Phùng Công Sưởng nhấn mạnh. n nghiên cứu các quy định về quản lý, phát triển không gian ngầm và không gian tầm thấp, hướng đến khai thác không gian đô thị theo cả chiều ngang, chiều sâu và chiều cao. Về định hướng đầu tư, TPHCM xác định hạ tầng giao thông khung phải đi trước, gắn với quá trình mở rộng không gian đô thị. Các tuyến vành đai 3, vành đai 4 cùng hệ thống cao tốc, quốc lộ cần được triển khai đồng bộ để kết nối các khu vực, tăng khả năng lưu thông hàng hóa và giảm áp lực cho khu vực trung tâm. Bên cạnh đường bộ, đường sắt đô thị được xác định là hạ tầng chiến lược. Theo ông Lâm, thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành khoảng 255 km đường sắt đô thị và đến năm 2035 đạt hơn 500 km. Để thực hiện kế hoạch này, TPHCM dựa vào các cơ chế đặc thù được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết 188, cùng những phương án huy động nguồn lực từ ngân sách, Trung ương và các nhà đầu tư. Thành phố cũng phối hợp triển khai các tuyến đường sắt quốc gia do Bộ Xây dựng chủ trì, trong đó có các tuyến kết nối vùng, nhằm tăng khả năng vận chuyển hành khách và hàng hóa giữa TPHCM với các địa phương lân cận. HỮU HUY Điểm tựa giúp TPHCM phát triển PHÁT BIỂU KHAI MẠC HỘI THẢO, NHÀ BÁO PHÙNG CÔNG SƯỞNG - TỔNG BIÊN TẬP BÁO TIỀN PHONG - CHO BIẾT TPHCM LUÔN GIỮ VAI TRÒ ĐẦU TÀU KINH TẾ, ĐỒNG THỜI LÀ TRUNG TÂM VĂN HÓA, KHOA HỌC KỸ THUẬT VÀ ĐỔI MỚI SÁNG TẠO LỚN NHẤT CẢ NƯỚC. SAU SÁP NHẬP, TPHCM ĐỨNG TRƯỚC “THỜI CƠ NGÀN NĂM CÓ MỘT” QUY HOẠCH CÓ VAI TRÒ ĐẶC BIỆT QUAN TRỌNG PGS.TS Trần Đình Thiên - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam: Sau sáp nhập, TPHCM đứng trước “thời cơ ngàn năm có một”, nhưng để biến cơ hội thành kết quả, “siêu đô thị” cần có “siêu năng lực”. TPHCM có năm “không gian” cơ hội là biển, bầu trời, lòng đất, không gian số và văn hóa, tạo điều kiện để trở thành “cửa ngõ chiến lược của Đông Nam Á”. Thành phố có thể trở thành trung tâm logistics khi các tuyến hàng hải dịch chuyển về phía Tây Bắc Thái Bình Dương, phát triển “kinh tế tầm thấp” gắn với công nghệ cao và AI, xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo, đồng thời khai thác công nghiệp văn hóa và kinh tế đêm. Bên cạnh đó, tầm nhìn gồm 3 mốc: Nổi trội ở Đông Nam Á vào năm 2030, trở thành trung tâm châu Á vào năm 2045 và là đô thị toàn cầu từ năm 2075. TS Vũ Đình Ánh - nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường - giá cả thuộc Bộ Tài chính: Tôi cho rằng quy hoạch có vai trò đặc biệt quan trọng, nhất là trong bối cảnh chúng ta đang hướng tới tầm nhìn 100 năm. TPHCM cần quy hoạch đồng bộ mạng lưới giao thông và các loại hình hạ tầng, trong đó có hạ tầng viễn thông, hạ tầng số. Đặc biệt, cần quan tâm đến hạ tầng phục vụ trí tuệ nhân tạo - một xu thế có thể tạo ra những thay đổi lớn đối với phát triển kinh tế. Bên cạnh quy hoạch không gian, cần chú trọng quy hoạch thời gian và nguồn lực. Các dự án hạ tầng phải được triển khai đồng bộ về tiến độ, bảo đảm khả năng kết nối giữa các công trình. Ông Nguyễn Thanh Trọng - đại diện Tập đoàn Becamex: Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy TPHCM đang đứng trước bốn điểm nghẽn cấu trúc cần giải quyết, gồm hạ tầng mạng lưới kết nối, không gian đô thị, sự kết hợp giữa nguồn nhân lực với khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, cùng cơ chế kết nối các nguồn lực. Đây là những vấn đề có tính liên kết với nhau, đòi hỏi TPHCM phải có cách tiếp cận đồng bộ trong quá trình phát triển. Theo tôi, bài toán đặt ra hiện nay không chỉ là giải quyết từng vấn đề riêng lẻ hay triển khai thêm các dự án, mà cần thay đổi cách thức phát triển, từ phát triển từng khu vực sang phát triển theo hệ sinh thái, từ tháo gỡ các điểm nghẽn đơn lẻ sang giải quyết đồng bộ hạ tầng, cơ chế và nguồn lực. NHÓM PV Nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập báo Tiền Phong phát biểu tại hội thảo Ý KIẾN CHUYÊN GIA TPHCM ĐANG ĐỨNG TRƯỚC 4 ĐIỂM NGHẼN
17-18/10/2026 www.tienphong.vn KHOA GIÁO 6 LÁCH LUẬT TINH VI Cầm trên tay thông báo nộp tiền tháng 9 của con, nhiều phụ huynh tại TPHCM ngỡ ngàng khi số lượng khoản thu lên tới hàng chục mục. Tại một trường mầm non, phiếu báo liệt kê tới 20 khoản mục khác nhau, tổng số tiền xấp xỉ 4,4 triệu đồng mỗi tháng. Đáng chú ý, các hoạt động phát triển kĩ năng và vận động bị chẻ nhỏ thành đủ loại tên gọi: Từ thể dục thể thao 10 môn phối hợp, thể dục nhịp điệu, vẽ, cảm thụ âm nhạc đến rèn luyện tư duy và kĩ năng sống. Mỗi hoạt động thu từ vài chục đến vài trăm nghìn đồng, cộng dồn lại thành một con số không hề nhỏ so với thu nhập bình quân của người dân. Tình trạng tương tự cũng diễn ra ở cấp tiểu học và THCS. Bên cạnh các chi phí thiết yếu như suất ăn bán trú hay nước uống, phần lớn nội dung thu tiền đều gắn với các chương trình liên kết bên ngoài như giáo dục STEM, công dân số, ngoại ngữ với giáo viên nước ngoài, tin học theo đề án chuẩn quốc tế hay học ngoại ngữ qua toán và khoa học. Tại bậc THCS, ngoài các môn tin học và công dân số, học sinh còn gánh thêm cả các gói thể dục tự chọn từ bơi lội, bóng rổ cho đến pickleball. Nghịch lí nằm ở chỗ, học phí chính khóa tại các trường công lập hiện được kiểm soát chặt chẽ hoặc thực hiện chính sách miễn giảm, nhưng tổng số tiền thực nộp mỗi tháng lại dao động từ 2 đến trên 4 triệu đồng mỗi học sinh. Khoảng 70% đến 80% gánh nặng tài chính lại đến từ những danh mục mang danh tự nguyện và dịch vụ thỏa thuận. Đầu năm học 2026-2027, Sở GD&ĐT TPHCM ban hành văn bản hướng dẫn tổ chức các khoản thu dịch vụ ngoài học phí tại các cơ sở giáo dục công lập. Theo đó, có 14 nhóm dịch vụ giáo dục thuộc chương trình nhà trường được phép tổ chức và thu phí, từ các lớp năng khiếu, nghệ thuật, thể thao, câu lạc bộ, tin học tự chọn đến ngoại ngữ, STEM, giáo dục năng lực số, trí tuệ nhân tạo và các nội dung giáo dục chất lượng cao, hội nhập quốc tế. Căn cứ hướng dẫn này, các trường đều lựa chọn liên kết tối đa số lượng các môn học. Về mặt văn bản, các trường đều khẳng định thực hiện đúng quy định, không xếp xen kẽ các tiết liên kết vào giữa giờ học chính khóa. Tuy nhiên, cách thức tổ chức thời khóa biểu thực tế lại là một chiêu thức lách luật tinh vi, tạo áp lực vô hình buộc gia đình phải đăng kí. Tại một trường tiểu học tổ chức (học) hai buổi mỗi ngày cho lớp không bán trú, nhà trường đẩy các môn liên kết như STEM, công dân số hay tiếng Anh người nước ngoài lên đầu buổi chiều. Đổi lại, 6 tiết học chính khóa gồm ngoại ngữ và giáo dục thể chất lại bị xé lẻ đẩy sang học vào sáng thứ Ba và thứ Sáu. Nếu phụ huynh từ chối tham gia các môn liên kết, lịch đưa đón con lập tức rơi vào cảnh rối loạn. Buổi sáng có ngày tan học lúc 8 giờ 30 phút, có ngày lại đón lúc 10 giờ 15 phút. Buổi chiều, giờ vào lớp thay đổi liên tục suốt cả tuần: thứ Hai, thứ Ba vào học từ 13 giờ 40 phút; thứ Tư, thứ Sáu vào học từ 13 giờ; riêng thứ Năm đến tận 14 giờ 20 phút mới có tiết chính khóa. Với một lịch học bị “băm nhỏ” như vậy, công nhân, viên chức hay người làm việc theo giờ hành chính không thể chạy đi chạy lại ngoài đường cả ngày để đưa đón con. Không còn lựa chọn nào khác, phụ huynh đành phải tặc lưỡi đóng tiền cho con học đủ các môn liên kết, cốt để con có chỗ ngồi an toàn trong trường và giờ giấc đưa đón trùng khớp với ca làm việc. Sự tự nguyện lúc này đã bị triệt tiêu hoàn toàn bởi sự bất tiện do chính nhà trường tạo ra. CÀNG HƯỚNG DẪN CÀNG RỐI? Việc xã hội hóa, liên kết để đưa các mô hình giáo dục tiên tiến vào nhà trường là chủ trương đúng đắn nhằm nâng cao năng lực cho học sinh. Tuy nhiên, khi các doanh nghiệp giáo dục bên ngoài thâm nhập quá sâu vào không gian công lập và tận dụng cơ sở vật chất của nhà trường để kinh doanh dịch vụ, ranh giới giữa phục vụ người học và tối ưu lợi nhuận đã bị xóa nhòa. Địa phương ban hành danh mục khung và trần thu nhằm siết chặt quản lí, nhưng nhiều đơn vị lại vận dụng bằng cách thu kịch khung hoặc gom đủ mọi danh mục cho phép vào một tờ phiếu báo đóng gói sẵn. Tình trạng này vô hình trung tạo ra sự phân hóa, gây gánh nặng kinh tế rất lớn cho những gia đình có thu nhập trung bình và thấp. Thời gian vừa qua, Bộ GD&ĐT đưa ra các chủ trương như tăng cường giáo dục STEM, đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào trường học, tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai. Những chủ trương này cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Nhưng các chương trình này trong trường công lập đều là xã hội hóa dưới hình thức liên kết hoặc giáo dục theo nhu cầu. Nguyên nhân cốt lõi khiến các nội dung này chưa được miễn phí, phải thu tiền phụ huynh nằm ở các khía cạnh thể chế, ngân sách và cách thức triển khai. Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, Nhà nước chỉ bảo đảm kinh phí thực hiện cho các môn học và hoạt động giáo dục bắt buộc (đối với tiểu học công lập, học sinh được miễn học phí theo Luật Giáo dục). Trong chương trình chuẩn, STEM thực chất đã được tích hợp vào các môn như Tự nhiên và Xã hội, Khoa học, Tin học, Công nghệ, Toán... Giáo viên biên chế hoàn toàn có thể tổ chức bài học STEM bằng cơ sở vật chất sẵn có mà không phát sinh chi phí. Tuy nhiên, các chương trình mang tên STEM, AI, Công dân số hay Tin học quốc tế, tiếng Anh đang thu tiền hiện nay được các trường xếp vào nhóm dịch vụ giáo dục theo nhu cầu/chương trình tăng cường/liên kết. Vì gắn nhãn là dịch vụ tự nguyện ngoài khung bắt buộc của Nhà nước, trường học được phép huy động nguồn lực xã hội hóa (thu phí từ phụ huynh) để chi trả. Trên thực tế, bức xúc xã hội nảy sinh khi một số trường dùng chiêu “trộn” thời khóa biểu gây khó cho phụ huynh đưa đón con hoặc có ràng buộc được ăn bán trú. Thậm chí, có tình trạng ghép thuật ngữ “chủ trương đổi mới” của Nhà nước với các gói dịch vụ thương mại của doanh nghiệp tư nhân, khiến phụ huynh hiểu nhầm rằng đây là chương trình bắt buộc của Bộ GD&ĐT nhưng bị cắt ngân sách. Mới đây, Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư 85 quy định về hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu học sinh tại các cơ sở giáo dục phổ thông. Thế nhưng việc này lại khiến các trường bối rối, bởi gặp khó trong việc xác định ranh giới giữa hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học. Bộ GD&ĐT cần có hướng dẫn rõ ràng, nếu không, sẽ xuất hiện tình trạng bình mới, rượu cũ. Theo đó, chương trình liên kết sẽ đổi tên thành hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học và chi phí vẫn đè nặng trên vai phụ huynh. n NHỮNG TỜ PHIẾU BÁO THU DÀY ĐẶC DANH MỤC GỬI VỀ HẰNG THÁNG CÙNG THỜI KHÓA BIỂU BỊ BĂM VỤN ĐANG ĐẨY KHÔNG ÍT GIA ĐÌNH VÀO TÌNH THẾ TIẾN THOÁI LƯỠNG NAN. DANH NGHĨA TỰ NGUYỆN NHƯNG TRÊN THỰC TẾ, CÁC CHƯƠNG TRÌNH LIÊN KẾT, BỔ TRỢ VÀ DỊCH VỤ HỌC ĐƯỜNG LẠI ĐANG BỦA VÂY TRƯỜNG CÔNG LẬP, BIẾN VIỆC HỌC TẬP BÌNH THƯỜNG CỦA HỌC SINH THÀNH “SÀN DỊCH VỤ” VỚI CHI PHÍ ĐÈ NẶNG LÊN VAI NGƯỜI LAO ĐỘNG. Tại buổi họp phụ huynh đầu năm học, thay vì trao đổi về cách thức giáo dục, các vấn đề liên quan đến con trẻ thì chuyện thu tiền chiếm thời lượng không nhỏ. (ảnh mang tính minh họa) NGUỒN: CHINHPHU.VN Theo nhận định của các nhà giáo, Bộ GD&ĐT cần có hướng dẫn cụ thể khi triển khai Thông tư 85. Nếu không, ranh giới giữa tự nguyện và bắt buộc tiếp tục là điểm mờ trong nhà trường và tạo áp lực tài chính lên phụ huynh. MUÔN KIỂU LẠM THU ĐẦU NĂM HỌC: PHIẾU THÔNG BÁO DÀI NHƯ TỜ SỚ NGHIÊM HUÊ Các khoản thu của nhà trường đối với phụ huynh ẢNH: PHỤ HUYNH CUNG CẤP
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==