Tháng Mười, hoa sữa lại nở. Nhưng giữa những người muốn níu giữ hương thu và những người mong được sống trong một không gian dễ chịu hơn, Hà Nội đứng trước câu hỏi không dễ trả lời: Làm sao gìn giữ nét duyên của mùa hoa mà vẫn bảo đảm sự bình yên trong đời sống thường ngày? Những chùm hoa trắng ngà nép mình trên vòm lá, tỏa hương giữa những con phố đang vào độ đẹp nhất của mùa Thu. Có người đi ngang hàng cây, bất giác chậm bước. Nhưng cũng có người vội vàng khép cửa, kéo kín rèm, bởi thứ hương thơm nồng nàn kia đã vượt quá giới hạn chịu đựng. Một loài hoa, hai cách cảm nhận. Chuyện tưởng nhỏ, vậy mà những ngày này lại trở thành câu chuyện đáng bàn của Hà Nội. Điều đáng nói là trong đời sống đô thị, đôi khi chúng ta quá dễ lấy cảm xúc của mình làm thước đo cho tất cả. Người yêu hoa cho rằng hoa sữa là biểu tượng không thể thiếu của Hà Nội. Người không chịu nổi mùi hương lại có thể bị xem là thiếu lãng mạn, thậm chí không biết yêu thành phố mình đang sống. Nhưng yêu Hà Nội đâu phải một bài kiểm tra mà người ta phải vượt qua bằng cách yêu tất cả những gì thuộc về thành phố này. Tình yêu trưởng thành không phải là giữ nguyên mọi thứ vì sợ mất đi kỷ niệm, mà là biết điều gì cần gìn giữ, điều gì cần thay đổi để cuộc sống tốt đẹp hơn. Bởi vậy, việc rà soát, điều chỉnh mật độ và di chuyển những cây hoa sữa trồng quá dày không nên bị đẩy thành cuộc tranh luận giữa người yêu hoa và người ghét hoa. Vấn đề không nằm ở chỗ hoa sữa có xứng đáng tồn tại hay không, mà là loài cây ấy nên hiện diện như thế nào trong một thành phố ngày càng đông đúc. Một hàng cây đẹp chưa chắc đã phù hợp với mọi không gian. Trồng cây trên con đường rộng, trong công viên thoáng đãng là chuyện khác với việc trồng dày đặc ngay sát cửa sổ những căn hộ đông người sinh sống. Khi mật độ cây xanh gây ảnh hưởng đến sinh hoạt, việc điều chỉnh là cần thiết. Những cây hoa sữa phù hợp vẫn có thể tiếp tục tỏa hương trên những con phố thoáng đãng; những cây trồng quá dày nên được xem xét di chuyển đến vị trí thích hợp. Đó không phải là sự đoạn tuyệt với ký ức, càng không phải cách thành phố chiều theo mọi lời phàn nàn nhất thời. Đó là việc nhìn nhận cây xanh không chỉ từ vẻ đẹp bên ngoài, mà còn từ mối quan hệ giữa thiên nhiên, cảnh quan và đời sống con người. Hà Nội không nhất thiết phải lựa chọn giữa thiên nhiên và con người. Thành phố ấy phải tìm được cách để cả hai cùng tồn tại hài hòa. Câu chuyện hoa sữa còn gợi ra một điều rộng hơn. Chúng ta thường nói về quyền gìn giữ những giá trị mình trân trọng, nhưng đôi khi quên rằng bên cạnh quyền của mình còn có quyền của người khác. Ta có quyền yêu một mùi hương, nhưng không thể buộc người bên cạnh phải chịu đựng nó. Ta có quyền gìn giữ một biểu tượng, nhưng không thể mặc nhiên xem sự bất tiện của người khác là cái giá họ phải trả cho tình yêu ấy. Sự tôn trọng nhiều khi bắt đầu từ việc thừa nhận rằng điều khiến mình hạnh phúc chưa chắc đem lại niềm vui cho tất cả mọi người. n 17-18/10/2026 www.tienphong.vn VĂN HÓA - GIẢI TRÍ 9 Đến nay, đối với các LS tàu C235, những ai đã và chưa được chôn cất, quy tập, phần mộ nào chưa xác định rõ danh tính... là những thông tin cần được làm rõ hơn? Nhớ lại năm 2017, khi báo Tiền Phong chủ trì tổ chức các hoạt động tri ân xung quanh sự kiện về con tàu C235 huyền thoại tại Khu di tích Hòn Hèo (khi đó đã là di tích lịch sử văn hóa quốc gia) như đề cập ở trên, tôi có dịp gặp CCB Đặng Văn Hải, một thành viên Đội Trinh sát đặc nhiệm HB19 (Đội HB19) năm xưa. Ông Hải cho biết, thời điểm cuối tháng 2 đầu tháng 3/1968, Đội HB19 có nhiệm vụ nhận vũ khí từ tàu C235, nhưng do trục trặc về tín hiệu liên lạc nên tàu C235 buộc phải chủ động thả vũ khí tại điểm hẹn. Sau khi cứu được các thành viên của tàu C235, Đội HB19 đã chăm sóc họ khỏe lại để lên đường trở về miền Bắc. Ông Hải kể tiếp, trong Đội HB19 có thiếu úy Huỳnh Hường, làm nhiệm vụ trinh sát. Khoảng nửa tháng sau khi trận chiến nói trên diễn ra, trong một lần đi trinh sát, thiếu úy Huỳnh Hường đã thấy thi thể của thuyền trưởng Phan Vinh nên đã chủ động chôn cất. Việc này sau đó có báo cáo lại thế nào thì không rõ, nhưng thiếu úy Huỳnh Hường đã kể lại với ông Hải đã chôn cất thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh và nói đó là bạn mình khi hai người từng học ở trường hải quân với nhau. “Về việc chôn thuyền trưởng Phan Vinh, thiếu úy Hường cũng ghi trong nhật ký của mình nhưng không nói rõ chôn tại đâu. Hồi đó, khi nghe anh Hường kể, do hoàn cảnh khốc liệt của chiến tranh, tôi chưa kịp hỏi cụ thể nơi chôn anh Phan Vinh. Đáng tiếc, năm 1971, anh Hường cũng hy sinh”, CCB Đặng Văn Hải bùi ngùi cho biết. Trở lại với đề nghị tìm kiếm hài cốt LS tàu C235 nói trên của CCB Lê Duy Mai, khi nói chuyện với chị Doãn Thị Thu, cũng là con gái LS Doãn Quang Ruyện - tôi thấy chị rất mừng khi đây nỗi lòng của chị bao năm nay. Chị Thu chia sẻ, năm xưa khi chị mới sinh được vài tháng, bố chị có về phép thăm nhà rồi tiếp tục đi chiến đấu, vài năm sau thì hy sinh nên chị chưa một lần được gọi cha. Ngày ấy, khi nhận giấy báo tử, có lẽ để bảo đảm bí mật nên gia đình chỉ biết LS Ruyện hy sinh ở mặt trận phía Nam. Năm 1990, trước khi qua đời vì bệnh hiểm nghèo, mẹ chị có nói với hai con là tìm hiểu rõ hơn về nơi bố đã hy sinh. Đến năm 2005, chị Thu mới biết nơi LS Ruyện hy sinh là vùng biển Hòn Hèo, nên đã thu xếp để cùng người thân tìm đến. Ngày ấy, khu vực Hòn Hèo khá hoang sơ, nổi bật có tấm bia ghi danh 14 liệt sĩ tàu C235 (trong đó có LS Doãn Quang Ruyện) đã hy sinh và một phần con tàu nằm trên vách núi. Thắp hương cho bố và các đồng đội của ông, chị Thu ứa nước mắt thầm nói: “Bố ơi, vậy là chúng con đã đến được nơi bố chiến đấu và hy sinh, đã thực hiện được lời dặn cuối cùng của mẹ”. Kể lại câu chuyện trên, chị Thu chia sẻ, năm xưa khi biết nơi bố hy sinh chị rất mừng, sau đó đã nhiều lần vào Hòn Hèo để thắp hương tưởng nhớ ông. Nay chị càng mừng và hy vọng khi biết tin về đề nghị của CCB Lê Duy Mai về việc tìm kiếm hài cốt của các LS tàu C235. Cũng tại Lễ tri ân quanh sự kiện về con tàu C235 tại Khu di tích Hòn Hèo năm 2017, tôi đã có dịp trò chuyện với các thân nhân LS tàu C235. Ở họ mỗi người có một hoàn cảnh một kỷ niệm với người cha của mình, nhưng đều có mong ước tương tự như chị Thu là được tìm thấy hài cốt của người thân sau bao năm tưởng nhớ. K.N NGUYỄN TUẤN “NHỚ PHỐ QUANG TRUNG, ĐƯỜNG NGUYỄN DU, NHỮNG ĐÊM HOA SỮA THƠM NỒNG…” CÂU HÁT DA DIẾT TRONG CA KHÚC NHỚ VỀ HÀ NỘI CỦA CỐ NHẠC SĨ HOÀNG HIỆP ĐÃ NEO GIỮ MỘT MIỀN KÝ ỨC DỊU DÀNG VỀ THỦ ĐÔ, NƠI HƯƠNG HOA SỮA QUYỆN VÀO NHỮNG CON PHỐ CŨ, NHỮNG MỐI TÌNH XA VÀ NỖI NHỚ ÂM THẦM Ở LẠI CÙNG NĂM THÁNG. Năm 2011, tàu C235 đã được phong danh hiệu Anh hùng LLVTND. Trước đó, năm 1970, thuyền trưởng Nguyễn Phan Vinh được phong danh hiệu Anh hùng LLVTND, về sau tên của ông đã được đặt cho một hòn đảo thuộc quần đảo Trường Sa, và đây là hòn đảo duy nhất mang tên một người. Năm 2014, Khu di tích Hòn Hèo, địa điểm có một phần con tàu C235 được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Các thành viên tàu C235 Nguyễn Văn Phong, Lê Duy Mai, Vũ Long An, Lâm Quang Tuyến, Hà Minh Thật còn sống trở về (từ trái sang) ẢNH: T.L KÍNH LĂNG Âm nhạc không có lỗi Những năm gần đây cứ đến mùa Thu thì mùi hoa sữa lại trở thành chủ đề tranh luận trên mạng xã hội. Song năm nay cuộc tranh luận quyết liệt hơn, người ta chế meme với hình ảnh hoa sữa bị bọc trong những túi nilon cỡ đại cùng những dòng đính kèm ngụ ý giễu cợt, chỉ trích, kiểu như: “Tự tỏa hương, tự thưởng thức”. Trước cuộc tấn công hoa sữa, lại hình thành cộng đồng những người yêu hoa sữa, trong đó có cả những người nổi tiếng gia nhập cộng đồng này. Có những tài khoản nỗ lực nâng cao vị thế hoa sữa khi viết trên Threads: “Chính hoa sữa đã dạy cho con người một cách sống. Cứ đứng thẳng, đơm hoa và lan tỏa mùi hương của mình. Có người căm ghét nhưng cũng chẳng thiếu người mê”. Liền có người thắc mắc: Hoa sữa dạy con người cách sống, trái sầu riêng thì sao? Không bất ngờ, khi giữa hai chiều yêu/ghét mùi hoa sữa, bài hát mang tên loài hoa này của cố nhạc sĩ Hồng Đăng ghi nhận sự tìm kiếm đột biến trên Google Trends. Bài hát được tìm kiếm, được nghe lại càng nhiều, cha đẻ của chúng càng mừng. Với những nhạc sĩ đã về miền mây trắng thì người thân của họ sẽ được hưởng lộc từ tiền tác quyền. Khác với độ phủ sóng vững bền của tên tuổi, tiền tác quyền từ những đứa con tinh thần của nhạc sĩ Hồng Đăng lại rất khiêm tốn. Biết đâu nhờ cú hích từ cuộc tranh luận bùng nổ năm nay, tiền tác quyền âm nhạc của tác giả Hoa sữa lại tăng đột biến? Nhưng cuộc tìm kiếm bài hát Hoa sữa cũng đọng lại nỗi buồn cho người thân của nhạc sĩ và những người yêu nhạc Việt. Trong cuộc tranh luận về hoa sữa cùng những tác động của nó với đời sống người dân đô thị, đặc biệt là người dân ở Hà Nội, khiến bài hát bị một số tài khoản quá khích bình luận theo hướng tiêu cực, mỉa mai. Không ít người coi tác giả bài hát là “thủ phạm” gây nên bầu không khí ngột ngạt, khó thở mỗi độ Thu về ở Hà Nội. Hoa sữa vốn được sáng tác trong sự tưởng tượng của nhạc sĩ, trước đó ông chưa có dịp chiêm ngưỡng vẻ đẹp và thưởng thức mùi thơm của loài hoa này. Nhưng nhạc sĩ Hồng Đăng chỉ viết: “Hoa sữa vẫn ngọt ngào đầu phố đêm đêm”, ông không khuyến khích trồng cả dãy phố rợp hoa sữa. Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đưa hoa sữa vào nhạc phẩm Nhớ mùa thu Hà Nội cũng nhắc đến sự thoang thoảng trong không gian phố của loài hoa này: “Mùa hoa sữa về thơm từng cơn gió”. Nếu không trồng dày đặc thì hoa sữa chính là mùi hương đặc trưng của thu Hà Nội, góp phần làm nên sức sống của nhiều tác phẩm nghệ thuật. Một trong những thi phẩm nổi tiếng của cố thi sĩ Nguyễn Phan Hách chính là bài thơ là Hoa sữa: “Chỉ mùa thu còn trọn vẹn yêu thương/Hương hoa sữa cứ trở về mỗi độ/Hương của tình yêu đầu nhắc nhở/Có hai người xưa đã yêu nhau”. Do độ phổ biến của thi ca không bằng âm nhạc nên trong cơn giận hoa sữa, ca khúc của nhạc sĩ Hồng Đăng bị “réo” nhiều, còn bài thơ Hoa sữa của Nguyễn Phan Hách vẫn khá yên ổn, không lọt top tìm kiếm nào. Trồng quá nhiều hoa sữa trên một con đường là lỗi của con người, cớ sao lại tấn công âm nhạc, thi ca? Hoa sữa không có tội, nghệ thuật lại càng không. MIU MIU Hoa sữa đi vào thi ca và tình yêu Hà Nội nhưng cũng gây phiền toái với không ít người Một mùa hoa sữa khác
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==