THỨ NĂM 0977.456.112 TRANG 12 TRANG 10-11 21/5/2026 Số 141 Nga-Trung Quốc tăng cường phối hợp chiến lược toàn diện TRANG 4-5 Các đại biểu trải nghiệm ứng dụng kê khai xuất hóa đơn, thanh toán không dùng tiền mặt ẢNH: DƯƠNG TRIỀU Nuôi dưỡng tinh thần kinh doanh chân chính Ngành thuế quản lí bằng AI và Big Data TRANG 2 NHỮNG PHẬN ĐỜI CÔNG NHÂN Giữa vòng vây “sát thủ” vô hình TRANG 6 CHUYỆN HÔM NAY Có một nghịch lý đang hiện hữu ở nhiều đô thị hôm nay: những tòa nhà cao tầng mọc lên ngày càng dày đặc, ánh đèn thành phố sáng hơn, nhưng giấc mơ có một mái nhà của rất nhiều người lao động lại xa vời hơn. XEM TIẾ P TRANG 3 Hiện thực giấc mơ an cư n NGUYỄN TUẤN HỌC BƠI, HỌC KỸ NĂNG SINH TỒN KHÔNG ĐỂ NGUỒN LỰC QUỐC GIA NẰM IM TRONG TÂM LÝ SỢ TRÁCH NHIỆM Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại buổi làm việc ẢNH: TTXVN TRANG 15 Những hồi chuông tri ân TRANG 7 NÂNG CAO NĂNG LỰC SỐ CHO THANH NIÊN THÔNG “ĐƯỜNG THỞ” NỀN KINH TẾ
Thủ tướng Lê Minh Hưng hoan nghênh những kết quả tích cực đạt được trong đàm phán hiệp định thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng Việt Nam - Mỹ; đánh giá cao vai trò của Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ và cá nhân Đại sứ Switzer. Thủ tướng khẳng định Chính phủ Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ cùng phía Mỹ để hai bên sớm hoàn tất thỏa thuận, qua đó làm sâu sắc hơn nữa hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư - động lực chính thúc đẩy quan hệ hai nước. Thủ tướng nhấn mạnh, việc kiên quyết chống, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm về xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ là ưu tiên của Việt Nam, gắn với đổi mới mô hình phát triển, triển khai Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đại sứ Switzer đánh giá cao những kết quả tích cực trong quan hệ hai nước, trong đó có lĩnh vực kinh tế - thương mại thời gian qua, nhấn mạnh Việt Nam là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu của Mỹ, trong đó hợp tác kinh tế - thương mại đóng góp tích cực cho sự phát triển tổng thể quan hệ giữa hai nước. Đại sứ Switzer nhấn mạnh tầm quan trọng của hiệp định thương mại đối ứng với hợp tác kinh tế - thương mại hai nước, đánh giá cao hợp tác tích cực, thiện chí của các bộ, ngành, đoàn đàm phán Chính phủ Việt Nam thời gian qua, khẳng định Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ và cá nhân ông sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Chính phủ Việt Nam, nỗ lực hết sức để hai bên sớm đạt được thỏa thuận, đóng góp tích cực cho sự phát triển hơn nữa của quan hệ hai nước trong tương lai. BÌNH GIANG 2 THỜI SỰ n Thứ Năm n Ngày 21/5/2026 Không để nguồn lực quốc gia nằm im trong tâm lý sợ trách nhiệm Mỹ đánh giá cao thiện chí hợp tác thương mại của Việt Nam QUAÛNG CAÙO PHAÙT HAØNH Haø Noäi: ÑT: (024)39432758; Fax: (024)39435285 TPHCM: ÑT: (028)38469860; Fax: (028)38480015 Trong giôø haønh chính (024)39439664 Ngoaøi giôø 0912033213 (Thu Hieàn) n Thieát keá : QUANG HUY n Giaù: 5.500 ñoàng n Ban ñaiï dienä taiï thanø h pho á Ho à Chí Minh: 384 Nam Kyø Khôiû Nghóa, P.Xuanâ Hoa-ø TPHCM. ÑT: (028) 3848 4366, E-mail: tienphonghcm@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï mienà Trung: 339 Leâ Thanh Nghò, P.Hoaø Cöônø g; 19 Ngoâ Gia Tö,ï P.Haiû Chauâ , TP Ña ø Nanü g, ÑT: (0236)3828 039, E-mail: banmientrung@baotienphong.com.vn n Ban ñaiï dienä taiï Bacé Trung Bo:ä 21 Ho à Xuanâ Höông, P.Thanø h Vinh, tænh Ngheä An. ÑT: (0238)8602345; Email: baotienphongbactrungbo@gmail.com. n Ban ñaiï dienä taiï ÑBSCL: 103 Tranà Vanê Hoaiø , P.Ninh Kieuà , TP Canà Thô. ÑT: (0292)3823823, Email: baotienphongdbscl@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Tayâ Nguyenâ - Nam Trung Bo:ä 52 Tranà Nhatä Duatä , P.Buonâ Ma Thuotä , Ñaké Laké , ÑT: (0262)3950029, E-mail: baotienphongtaynguyen@gmail.com; 1018, ñöônø g 2/4, P. Bacé Nha Trang, tænh Khanù h Hoaø . SÑT: 0258.6500.155. Email: tienphongnhatrang@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Tayâ Bacé Bo:ä 64 ñöônø g Ly ù Tö ï Tronï g, P.Yenâ Baiù , tænh Laoø Cai. ÑT: 0904938689, E-mail: vptaybacbotp@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Ñonâ g Bacé Bo:ä So á 18 Le â Thanh Nghò, P.Haï Long, tænh Quanû g Ninh; E-mail: bandongbac@baotienphong.com.vn n Toøa soaïn: 15 Hoà Xuaân Höông, P.Hai Baø Tröng vaø D29 Phaïm Vaên Baïch, P.Caàu Giaáy, Haø Noäi. ÑT: 3943 4031 - 38227525 E-Mail: toasoan@baotienphong.com.vn, ISSN 0866-0827 Website: www.tienphong.vn n Toång Bieân taäp: PHUØNG COÂNG SÖÔÛNG n Phoù Toång Bieân taäp: Nguyeãn Ngoïc Tieán, Traàn Thò Thu Haø n In taiï : Cty TNHH MTV in Quanâ ñoiä 1, Cty in baoù Nhanâ Danâ Ña ø Nanü g, Cty TNHH MTV in Ñaé êkê Laké , Xöônû g in Quanâ khu IV, Cty TNHH MTV in Quanâ ñoiä 2, TPHCM XÁC LẬP MÔ HÌNH TĂNG TRƯỞNG MỚI Sáng 20/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và các cơ quan liên quan về đánh giá nguồn lực phát triển đất nước gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng kinh tế hai con số và xác lập mô hình tăng trưởng mới. Phát biểu kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, không thể chỉ dựa vào tăng vốn đầu tư, mở rộng tín dụng, khai thác thêm đất đai, tăng thêm dự án, sử dụng lao động giá rẻ, gia công, lắp ráp hoặc thu hút FDI bằng ưu đãi đơn thuần. Những động lực này vẫn cần thiết, nhưng không đủ. Nếu tiếp tục cách làm cũ, có thể tạo được tăng trưởng nhất thời, nhưng khó tạo được tăng trưởng bền vững, khó nâng cao năng suất, khó tăng năng lực tự chủ và càng khó vượt qua bẫy thu nhập trung bình. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, một vấn đề rất quan trọng là phải đổi mới tư duy về nguồn lực. Không thể coi nguồn lực là cái có sẵn, hữu hạn, tĩnh, chỉ để phân chia. Nguồn lực phải được kiến tạo, làm giàu, kết nối và nhân lên. Nhà nước không chỉ phân bổ nguồn lực, mà phải kiến tạo môi trường, định hình không gian phát triển, giảm rủi ro ban đầu, dẫn dắt và kích hoạt nguồn lực xã hội, nguồn lực trong dân, nguồn lực tư nhân, nguồn lực trí tuệ, nguồn lực dữ liệu và nguồn lực văn hóa. Tăng trưởng hai con số là mục tiêu phát triển chất lượng cao, chứ không phải tăng trưởng bằng mọi giá. Không thể vì tăng trưởng mà đánh đổi ổn định; không thể vì tốc độ mà xem nhẹ chất lượng; không thể vì quy mô mà bỏ qua hiệu quả; không thể vì trước mắt mà làm suy giảm nền tảng dài hạn. DỨT KHOÁT BỎ TƯ DUY “KHÔNG QUẢN ĐƯỢC THÌ CẤM” Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu, phải đánh giá đúng và đầy đủ nguồn lực phát triển của đất nước. Đánh giá nguồn lực là phần nền của toàn bộ báo cáo. Nhưng đánh giá nguồn lực không phải là liệt kê càng nhiều càng tốt. Đánh giá nguồn lực phải trả lời được ba câu hỏi: nguồn lực nào là lợi thế nổi trội; nguồn lực nào có thể huy động ngay; nguồn lực nào mới là tiềm năng, chưa được chuyển hóa thành động lực phát triển. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phát huy hiệu quả các nguồn lực kinh tế - tài chính; đất đai, tài sản công, hạ tầng và không gian phát triển; con người; khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và dữ liệu; văn hóa, con người, thương hiệu quốc gia và niềm tin xã hội; thể chế và quản trị. Phải coi cơ chế huy động, phân bổ, sử dụng và chuyển hóa nguồn lực là trọng tâm. Không phải chỉ hỏi “chúng ta có nguồn lực gì”, mà phải hỏi “cơ chế nào để nguồn lực đi vào phát triển”, phục vụ tăng trưởng. Hiện nay có nhiều nguồn lực đang bị mắc kẹt. Nếu không tháo những điểm nghẽn này, sẽ rơi vào tình trạng: có nguồn lực nhưng không sử dụng được; có tiềm năng nhưng không chuyển hóa được; có chủ trương đúng nhưng kết quả chậm; có mục tiêu cao nhưng công cụ thực hiện không đủ mạnh. Đặc biệt, phải rà soát, phân loại và xử lý dứt điểm các nguồn lực đang chậm đưa vào sử dụng; không để nguồn lực quốc gia nằm im trong thủ tục, trong tranh chấp, trong tâm lý sợ trách nhiệm hoặc trong sự phối hợp chậm giữa các cơ quan. Về phân bổ nguồn lực, phải chuyển từ phân bổ dàn trải, bình quân, cục bộ, theo nhiệm kỳ, theo địa giới hành chính, sang phân bổ theo hiệu quả, năng suất, sức lan tỏa và kết quả đầu ra. Nguồn lực công phải dẫn dắt nguồn lực tư nhân. Đầu tư công phải kích hoạt đầu tư xã hội. FDI phải kéo theo doanh nghiệp trong nước. Hạ tầng phải mở ra không gian phát triển. Khoa học - công nghệ phải đi vào sản phẩm, doanh thu, năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, phải làm rõ điều kiện để nguồn lực phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số; phải xác lập rõ mô hình tăng trưởng mới và cơ chế tổ chức thực hiện. Mô hình tăng trưởng mới phải dựa nhiều hơn vào năng suất, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và dữ liệu... Đây phải là động lực chính, không phải khẩu hiệu. Mô hình mới phải dựa vào doanh nghiệp Việt Nam mạnh hơn. Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất. Doanh nghiệp nhà nước tập trung vào lĩnh vực then chốt, hạ tầng chiến lược, dẫn dắt đầu tư lớn. FDI phải chuyển từ thu hút bằng số lượng sang hấp thụ bằng chất lượng, công nghệ và liên kết nội địa. Về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị tập trung: xây dựng gói thể chế khơi thông nguồn lực. Trong xây dựng thể chế, phải dứt khoát bỏ tư duy “không quản được thì cấm”; một vấn đề, một nội dung chỉ quy định tại một luật; cải cách tối đa thủ tục hành chính; chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm có kiểm soát; bảo đảm pháp luật minh bạch, nhất quán, ổn định, có tầm nhìn. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu, tổ chức kiểm kê, số hóa và giải phóng nguồn lực đang bị mắc kẹt; tập trung nguồn lực cho các cực tăng trưởng, dự án và ngành có sức lan tỏa cao, không dàn trải, không bình quân; phát triển doanh nghiệp, thị trường vốn và nguồn lực trong dân. TRƯỜNG PHONG Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu, phải rà soát, phân loại và xử lý dứt điểm các nguồn lực đang chậm đưa vào sử dụng; không để nguồn lực quốc gia nằm im trong thủ tục, trong tranh chấp, trong tâm lý sợ trách nhiệm hoặc trong sự phối hợp chậm giữa các cơ quan. Sáng 20/5, tại trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Lê Minh Hưng tiếp Đại sứ Rick Switzer - Phó Đại diện Thương mại Mỹ, nhân chuyến công tác tại Việt Nam. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, lấy năng suất, khoa học - công nghệ, dữ liệu và nhân lực chất lượng cao làm động lực chính. Khoa học - công nghệ phải tập trung giải các bài toán lớn của quốc gia, ngành, lĩnh vực và địa phương; chuẩn bị nhân lực chiến lược cho trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, khoa học dữ liệu, an ninh mạng, logistics, năng lượng mới, hydrogen xanh, điện hạt nhân, công nghệ sinh học, vật liệu mới, đường sắt tốc độ cao, tài chính hiện đại, quản trị công và quản trị doanh nghiệp; xây dựng thương hiệu quốc gia và cơ chế theo dõi, giám sát thực hiện... Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại buổi làm việc ẢNH: TTXVN
3 n Thứ Năm n Ngày 21/5/2026 THỜI SỰ CHUYỂN NHÀ Ở XÃ HỘI TỪ “SỞ HỮU” SANG “AN CƯ” Chiều 19/5, phát biểu tại buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ về thực hiện Chỉ thị 34 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu phát triển nhà ở theo hướng người dân có chỗ ở phù hợp với khả năng chi trả, không để nhà ở trở thành công cụ đầu cơ, tích sản. Theo định hướng được đưa ra, từ nay đến năm 2030, nhà ở để bán vẫn cần thiết, song nhà ở cho thuê phải được xác định là trụ cột chiến lược, đặc biệt tại các đô thị lớn, khu công nghiệp, vùng tập trung lao động nhập cư và những khu vực giá nhà đang vượt quá xa thu nhập của đại bộ phận người dân. Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, chuyên gia kinh tế Vũ Đình Ánh cho rằng, để hạn chế tình trạng mua bán, đầu cơ và trục lợi trong phân khúc nhà ở xã hội, cần thay đổi mạnh mô hình phát triển theo hướng tăng tỷ trọng nhà cho thuê thay vì chỉ tập trung bán nhà như hiện nay. Theo ông Ánh, nếu Nhà nước đứng ra tổ chức quỹ nhà cho thuê thông qua các tổng công ty công ích, tình trạng mua bán trái phép sẽ giảm đáng kể. Khi đó, người dân có nhu cầu ở thực sẽ được tiếp cận nhà ở với mức giá phù hợp, còn quỹ nhà vẫn thuộc sự quản lý lâu dài của Nhà nước thay vì bị chuyển hóa thành tài sản đầu cơ. Ông Ánh nhấn mạnh, các đơn vị tham gia mô hình này phải là doanh nghiệp công ích, chứ không phải doanh nghiệp kinh doanh bất động sản thuần túy. Mục tiêu ưu tiên không phải tối đa hóa lợi nhuận mà là bảo đảm an sinh xã hội. “Doanh nghiệp công ích vẫn cần doanh thu để bù đắp chi phí vận hành, quản lý, bảo trì, nhưng không đặt nặng mục tiêu lợi nhuận như doanh nghiệp bất động sản thương mại”, ông nhận định. Về cơ chế triển khai, vị chuyên gia đề xuất có thể áp dụng các mô hình hợp tác công - tư (PPP) như BT, BOT để huy động nguồn lực xã hội tham gia xây dựng nhà ở xã hội. Tuy nhiên, cần tách bạch rõ giữa khâu đầu tư xây dựng và khâu quản lý, vận hành quỹ nhà. Theo đó, doanh nghiệp tư nhân có thể đảm nhận việc xây dựng dự án, còn việc quản lý, cho thuê và vận hành nên do doanh nghiệp công ích của Nhà nước phụ trách nhằm bảo đảm minh bạch, ổn định giá thuê và đúng mục tiêu an sinh xã hội. Ông Ánh cũng cho rằng, muốn chuyển mạnh sang mô hình nhà ở cho thuê, cần có hệ thống chính sách đồng bộ, từ cơ chế vốn, ưu đãi đầu tư đến quy định về quản lý vận hành chung cư, phí dịch vụ và xác định đúng nhóm đối tượng được thụ hưởng chính sách. CƠ CHẾ NÀO PHÁT TRIỂN NHÀ Ở XÃ HỘI CHO THUÊ? Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, ông Nguyễn Văn Đỉnh, chuyên gia pháp lý bất động sản, nhận định, nhà ở xã hội cho thuê mới thực sự phù hợp với nhóm yếu thế trong xã hội. Theo ông Đỉnh, đối tượng của nhà ở xã hội chủ yếu là người thu nhập thấp, công nhân, lao động phổ thông hay người trẻ mới lập nghiệp. Đây là nhóm vẫn đang phải xoay xở với hàng loạt chi phí thiết yếu như ăn uống, nuôi con, học hành hay khám chữa bệnh nên rất khó tích lũy đủ tiền để mua nhà. Chính sách nhà ở xã hội cần tiếp cận theo hướng giải quyết nhu cầu “có chỗ ở” thông qua cơ chế cho thuê thay vì đặt nặng mục tiêu sở hữu nhà ở. Ông Đỉnh cho rằng, việc phát triển nhà ở xã hội theo hướng bán thời gian qua đã dẫn đến tình trạng “lệch pha” chính sách. Người thực sự cần nhà thì không đủ khả năng tài chính để mua, trong khi một số người có điều kiện hơn lại tìm cách hợp thức hóa hồ sơ để được mua nhà giá ưu đãi. Hệ quả là tình trạng trục lợi chính sách xuất hiện ngày càng phổ biến, làm méo mó mục tiêu nhân văn ban đầu của chương trình nhà ở xã hội. Tuy nhiên, theo ông Đỉnh, phát triển nhà ở xã hội cho thuê cũng đang đối mặt với bài toán lớn nhất là nguồn lực đầu tư. “Ai sẽ xây nhà ở xã hội để cho thuê” vẫn là câu hỏi chưa dễ có lời giải. Vị chuyên gia nhấn mạnh, với những lĩnh vực mang tính an sinh nhưng lợi nhuận thấp, Nhà nước cần đóng vai trò chủ đạo thay vì hoàn toàn trông chờ vào khu vực tư nhân. “Nhà nước phải xây nhà ở xã hội để cho thuê vì đây là trách nhiệm xã hội của Nhà nước”, ông Đỉnh nói. Trong trường hợp muốn thu hút doanh nghiệp tham gia, cần có cơ chế ưu đãi đủ mạnh để bảo đảm hiệu quả tài chính cho nhà đầu tư. Theo ông Đỉnh, Nhà nước nên có các gói tín dụng ưu đãi với hạn mức vay lên tới 80% tổng mức đầu tư dự án, thời hạn vay kéo dài trên 20 năm và lãi suất dưới 3%/năm. Chỉ khi chi phí vốn đủ thấp và thời gian hoàn vốn đủ dài, doanh nghiệp mới có động lực tham gia vào mô hình nhà ở xã hội cho thuê. Nếu không, rất khó kỳ vọng khu vực tư nhân mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực được ví là “bỏ tiền cục, thu tiền lẻ”. NGỌC MAI Nhiều chuyên gia cho rằng, muốn chặn tình trạng đầu cơ, mua bán trục lợi nhà ở xã hội, cần thay đổi mô hình phát triển theo hướng ưu tiên cho thuê thay vì bán. Khi quỹ nhà vẫn thuộc quản lý của Nhà nước, chính sách an sinh mới đi đúng mục tiêu hỗ trợ người thu nhập thấp và hạn chế tình trạng biến nhà ở xã hội thành công cụ tích sản. Sẽ ưu tiên cho thuê thay vì bán? Chiều 19/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các bộ, ngành liên quan về tình hình triển khai thực hiện Chỉ thị số 34-CT/ TW ngày 24/5/2024 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, cần nghiên cứu và có chính sách tăng tốc phát triển thị trường cho thuê căn hộ và khuyến khích khu vực tư nhân cùng các tổ chức phi lợi nhuận tham gia vào việc xây dựng, tài trợ vốn và quản lý cho thuê căn hộ giá thuê rẻ được Nhà nước trợ giá cho các gia đình có thu nhập thấp và rất thấp không có khả năng mua nhà ở. Muốn phát triển nhà ở xã hội cho thuê, cần cơ chế thu hút nhà đầu tư xây dựng NHÀ Ở XÃ HỘI: CHUYỆN HÔM NAY Người trẻ ra trường đi làm gần chục năm chưa dám nghĩ đến chuyện mua nhà. Những cặp vợ chồng công nhân bồng con đi thuê trọ hết khu này sang khu khác. Không ít trí thức trẻ chấp nhận rời các thành phố lớn vì cảm giác càng cố gắng càng không thể “đuổi kịp” giá bất động sản. Nhà ở, vốn là nhu cầu căn bản nhất của con người, đang có lúc bị đẩy khỏi ý nghĩa ban đầu để trở thành cuộc chơi tài sản. Khi đất đai và căn hộ bị xem như công cụ đầu cơ, tích sản, thị trường sẽ tự tạo ra khoảng cách ngày càng lớn giữa người có nhiều nhà và người không có nổi một mái nhà. Điều đáng suy nghĩ là giá nhà nhiều nơi đã tăng nhanh hơn cả tốc độ tăng thu nhập và năng suất lao động. Một căn hộ bình dân ở đô thị giờ có thể bằng hàng chục năm tích cóp của một gia đình công chức bình thường. Điều đó khiến “an cư” dần trở thành khái niệm xa xỉ đối với một bộ phận không nhỏ người dân. Một xã hội không thể phát triển hài hòa nếu người lao động – những người trực tiếp tạo ra giá trị cho đô thị – lại không thể sống ổn định trong chính nơi họ làm việc. Bởi đằng sau câu chuyện nhà ở không chỉ là kinh tế. Nó còn là tâm lý xã hội, chất lượng sống và niềm tin vào tương lai. Khi người trẻ không dám lập gia đình vì áp lực nhà cửa, khi công nhân phải sống chen chúc trong những khu trọ tạm bợ, khi nhiều người dành gần hết thu nhập chỉ để trả tiền thuê nhà, đó không còn là chuyện riêng của thị trường bất động sản. Đó là vấn đề an sinh và phát triển bền vững. Vì vậy, việc đặt lại vấn đề nhà ở theo hướng phục vụ nhu cầu ở thực là cần thiết. Nhà ở xã hội không nên chỉ được nhìn như một chương trình hỗ trợ mang tính ngắn hạn, mà phải trở thành một phần trong chiến lược phát triển quốc gia. Quy hoạch đô thị không thể chỉ tính chuyện xây bao nhiêu tòa nhà, mà phải tính đến việc người dân sẽ sống ra sao, di chuyển thế nào, con cái học ở đâu, bệnh viện và hạ tầng có đáp ứng được hay không. Đặc biệt, thị trường nhà ở cho thuê cần được nhìn nhận đúng vai trò. Không phải ai cũng đủ khả năng mua nhà ngay, nhưng ai cũng cần một nơi ở tử tế và ổn định. Ở nhiều quốc gia phát triển, thuê nhà dài hạn là lựa chọn bình thường. Người dân vẫn có thể yên tâm sống, làm việc và nuôi dạy con cái trong những căn hộ thuê với giá hợp lý. Trong khi đó ở Việt Nam, phần lớn người thuê nhà vẫn ở trong tình trạng tạm bợ, thiếu an toàn và thiếu bảo đảm lâu dài. Muốn giải quyết tận gốc câu chuyện nhà ở, không thể thiếu việc kiểm soát đầu cơ và trục lợi chính sách. Nếu nhà ở xã hội tiếp tục bị biến thành “suất đầu tư”, nếu người không thực sự khó khăn vẫn tìm cách hưởng ưu đãi, thì những chính sách nhân văn sẽ bị méo mó. Nguồn lực công cuối cùng lại không chảy đúng vào những người cần được hỗ trợ nhất. Một đô thị văn minh không chỉ được đo bằng những đại lộ rộng hay những tòa cao ốc sáng đèn. Thước đo quan trọng hơn là người lao động bình thường có thể sống đàng hoàng trong thành phố ấy hay không. Bởi suy cho cùng, phát triển không phải để tạo ra những “vùng đất vàng” cho đầu cơ, mà để mỗi người dân đều có quyền hiện thực giấc mơ về một mái nhà bình yên cho mình và gia đình. N.T Hiện thực giấc mơ an cư TIẾP THEO TRANG 1
Mùa hè vừa bắt đầu, nhưng nhiều vụ việc thương tâm xảy ra khiến dư luận không khỏi xót xa: 5 học sinh lớp 8B, Trường Tiểu học và THCS Tứ Yên, xã Sông Lô, tỉnh Phú Thọ tử vong do đuối nước; tại khu vực chân Nhà máy Thủy điện Nho Quế 3, xã Khâu Vai, tỉnh Tuyên Quang, một nam sinh trong lúc cứu bạn cũng bị dòng nước cuốn trôi cùng một bạn khác. Những vụ việc đau lòng ấy một lần nữa cho thấy, đuối nước không còn là nguy cơ xa lạ hay bất ngờ mỗi dịp hè, mà là mối đe dọa thường trực đối với trẻ em, nhất là khi các em bước vào kỳ nghỉ dài, có nhiều thời gian vui chơi ngoài sự giám sát thường xuyên của nhà trường, gia đình. CẦN THỰC HÀNH THƯỜNG XUYÊN Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong về công tác phòng, chống đuối nước và tai nạn rủi ro trong dịp hè, anh Nguyễn Bình Khánh Hải, giáo viên Giáo dục thể chất, Trường THPT chuyên Bình Long, phường Bình Long, TP Đồng Nai, cho biết, với đặc thù là môi trường nội trú, việc quản lý học sinh của nhà trường có những yêu cầu riêng. Trước khi học sinh rời trường về sinh hoạt hè tại địa phương, nhà trường đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động nhằm trang bị kỹ năng an toàn cho các em. Theo anh Hải, nhà trường tận dụng tối đa hồ bơi đạt chuẩn để tổ chức các tiết học bơi sống sót, kỹ năng an toàn nước bắt buộc trước khi kỳ nghỉ hè bắt đầu. Các buổi sinh hoạt ký túc xá chuyên đề có phát tờ rơi, chiếu video cảnh báo, giúp học sinh nhận diện rõ hơn những nguy cơ thường gặp khi vui chơi, sinh hoạt trong dịp hè. Đặc biệt, nhà trường thực hiện ký cam kết giữa ba bên nhà trường, học sinh và phụ huynh về việc tuân thủ các quy tắc an toàn trong thời gian nghỉ hè. Trong đó, nội dung được nhấn mạnh là học sinh không tự ý đi tắm sông, suối, ao, hồ khi không có người lớn đi cùng... Học sinh được trực tiếp xuống nước để thực hành các kỹ năng cần thiết như nổi ngửa, xử lý khi bị chuột rút, cứu đuối gián tiếp bằng cách quăng phao, dùng sào hoặc các vật dụng hỗ trợ từ xa. Đây là những kỹ năng quan trọng giúp học sinh biết cách tự bảo vệ bản thân và hỗ trợ người khác trong tình huống nguy hiểm mà không đặt mình vào rủi ro. Cùng với việc trang bị kỹ năng trong nhà trường, Trường THPT chuyên Bình Long cũng chủ động xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ với gia đình và địa phương. Do học sinh ở nội trú trong năm học, khi bước vào kỳ nghỉ hè, nhà trường bàn giao trách nhiệm quản lý học sinh về gia đình thông qua sổ liên lạc điện tử, đồng thời cập nhật liên tục các cảnh báo về thời tiết, những địa điểm có nguy cơ cao tại địa phương. Nhà trường cũng gửi phiếu sinh hoạt hè về Đoàn xã, phường nơi học sinh cư trú. Đoàn trường phối hợp với Đoàn địa phương đưa học sinh tham gia các hoạt động tình nguyện, sinh hoạt hè bổ ích, qua đó tạo môi trường vui chơi, rèn luyện lành mạnh, hạn chế việc các em tự tìm đến những khu vực sông ngòi, ao hồ không bảo đảm an toàn. Theo anh Hải, đối với nội dung phòng, chống đuối nước, phương pháp giáo dục hiệu quả nhất là trải nghiệm và thực hành. Những lời nhắc nhở chung chung rất khó tạo ra thay đổi nếu học sinh không được đặt vào các tình huống giả định, không được thực hành kỹ năng xử lý sự cố dưới sự hướng dẫn của giáo viên, huấn luyện viên. Học sinh, kể cả học sinh trường chuyên, vẫn có thể bị tác động bởi áp lực bạn bè, những lời rủ rê, thách thức kiểu “nhát thế, xuống tắm đi có sao đâu”. Vì vậy, bên cạnh dạy bơi và kỹ năng an toàn nước, cần giáo dục học sinh kỹ năng từ chối, kỹ năng nói “không” với những lời rủ rê nguy hiểm. “Học sinh cũng cần được hướng dẫn cách quan sát môi trường xung quanh, nhận diện vùng nước nguy hiểm, chú ý các biển cảnh báo hoặc chủ động cảnh báo bạn bè khi phát hiện khu vực có nguy cơ mất an toàn. Đây là những kỹ năng tưởng nhỏ nhưng có thể góp phần ngăn chặn các tai nạn đáng tiếc”, anh Hải nói. LÀM GÌ KHI BẤT NGỜ BỊ HỤT CHÂN, CHUỘT RÚT? Anh Hồ Lê Thịnh, huấn luyện viên Câu lạc bộ Bơi lội Đức Hòa, giáo viên Trường Tiểu học Lê Minh Xuân (tỉnh Tây Ninh), nói rằng, qua hơn 15 năm dạy bơi cho trẻ em và trực tiếp hướng dẫn hàng nghìn học sinh, anh nhận thấy điều trẻ thiếu nhất khi xuống nước không chỉ là kỹ 4 n Thứ Năm n Ngày 21/5/2026 XÃ HỘI Giáo viên thể chất, huấn luyện viên bơi lội khuyến nghị, trẻ cần được học bơi bài bản, thực hành kỹ năng sinh tồn và tâm lý xử lý tình huống dưới nước, hướng dẫn cách ứng phó khi gặp sự cố… ĐẶT BIỂN CẢNH BÁO Đi dọc tuyến đường trong xã Phú Xuân, tỉnh Đắk Lắk, qua những khu vực có hồ nước, chúng tôi bắt gặp những biển báo màu đỏ nổi bật với dòng chữ: Cảnh báo khu vực nước sâu nguy hiểm, đề phòng đuối nước. Theo anh La Thanh Hoàng, Phó Chủ tịch UBMTTQ xã, Bí thư Đoàn xã Phú Xuân, nhằm chủ động phòng ngừa tai nạn đuối nước, bảo đảm an toàn cho trẻ em và người dân trong mùa mưa, dịp hè năm 2026, Đoàn thanh niên xã phối hợp với công an và Hội Liên hiệp Phụ nữ xã tổ chức cắm biển cảnh báo phòng, chống đuối nước tại một số ao, hồ, khu vực nguy hiểm. Xã Phú Xuân có 21 hồ. Tại các điểm có nguy cơ cao xảy ra đuối nước, lực lượng đoàn viên, hội viên, cán bộ công an xã đã khảo sát, lắp đặt biển cảnh báo nhằm nhắc nhở người dân, đặc biệt là trẻ em không vui chơi, tắm tại những khu vực không bảo đảm an toàn. Các đơn vị sẽ tiếp tục tăng cường tuyên truyền kỹ năng phòng tránh đuối nước, thường xuyên rà soát các khu vực tiềm ẩn nguy hiểm để kịp thời bổ sung biển cảnh báo. Theo lãnh đạo Tỉnh Đoàn Đắk Lắk, hoạt động hè năm nay, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là chỉ đạo các cơ sở Đoàn, Hội, Đội tích cực tham mưu cho cấp uỷ, chính quyền địa phương tổ chức thêm các hoạt động văn hoá, văn nghệ, thể thao để các em có thêm sân chơi. Qua đó, tránh xa hoạt động vui chơi tự phát tại các khu vực nguy hiểm. Chị Trần Thị Thương (xã Ea M’droh) chia sẻ, hai năm nay, chị đều cho con tham gia học lớp bơi miễn phí do CLB Vì đàn em thân yêu tổ chức. Phụ huynh cũng được thầy cô hướng dẫn những kỹ năng cần thiết để sơ cấp cứu khi gặp người bị đuối nước. MÔ HÌNH BỂ BƠI DI ĐỘNG Suốt 6 năm qua, vào dịp hè, bể bơi di động của Câu lạc bộ (CLB) Vì đàn em thân yêu (thuộc mạng lưới tình nguyện quốc gia khu vực Tây Nguyên, trực thuộc Trung tâm Tình nguyện quốc gia) đã tìm đến với trẻ em vùng sâu, vùng xa tỉnh Đắk Lắk. Anh Mai Văn Chuyền, Chủ nhiệm CLB Vì đàn em thân yêu, cho biết, với phương châm đưa bể bơi di động về tận địa bàn dân cư, trung bình mỗi năm, CLB phối hợp với chính quyền địa phương và đoàn thanh niên các xã, cùng với sự hỗ trợ của các nhà hảo tâm, tổ chức dạy bơi miễn phí cho khoảng 300 em nhỏ tại các thôn, buôn vùng sâu. Các em được học kỹ năng bơi cơ bản, đồng thời được trang bị kiến thức phòng tránh tai nạn đuối nước. Ngoài các lớp dạy bơi dịp hè, trong năm học, CLB còn đến các trường học để tuyên truyền, hướng dẫn kỹ năng phòng, chống đuối nước và sơ cấp cứu cho học sinh, giáo viên. Em Triệu Tuấn An (SN 2014, xã Ea M’droh) chia sẻ, hè đến, em cùng bạn bè vẫn thường rủ nhau ra hồ, đập gần nhà chơi. Khi tham gia lớp học bơi, em học những kỹ năng cơ bản như: làm Khuyến nghị - Dạy trẻ kỹ năng sinh tồn, không chỉ dạy bơi: Nổi ngửa, đứng nước, kiểm soát nhịp thở, xử lý chuột rút. - Không chủ quan khi trẻ biết bơi, bởi hồ bơi khác xa ao hồ, sông suối, biển. - Không để trẻ tự ý xuống nước khi không có người lớn giám sát. - Dạy trẻ nhận diện nơi nguy hiểm: nước sâu, dòng chảy xiết, nước xoáy, hố sâu, khu vực không có biển cảnh báo. - Không nhảy xuống cứu bạn nếu chưa có kỹ năng, mà phải kêu cứu, gọi người lớn, dùng phao, dây, sào hoặc vật nổi hỗ trợ từ xa. - Gia đình, nhà trường, địa phương cùng phối hợp quản lý trẻ, cảnh báo điểm nguy cơ và tạo sân chơi hè an toàn. Xử lý tình huống nguy hiểm Tỉnh Đắk Lắk đang đẩy mạnh dạy học sinh những kiến thức cơ bản về bơi an toàn, xử lý tình huống nguy hiểm, cứu đuối nước, đồng thời trang bị cho cha mẹ các em kỹ năng sơ cấp cứu khi gặp người bị đuối nước. Học bơi, học kỹ năng sinh tồn SẮP VÀO HÈ, LẠI CHUYỆN Anh Hồ Lê Thịnh, huấn luyện viên Câu lạc bộ bơi lội Đức Hòa, giáo viên Trường Tiểu học Lê Minh Xuân (tỉnh Tây Ninh), đang dạy bơi cho học sinh Lớp học bơi miễn phí tại nông thôn Đắk Lắk
5 XÃ HỘI n Thứ Năm n Ngày 21/5/2026 thuật bơi, mà là kỹ năng sinh tồn và tâm lý xử lý tình huống dưới nước. Theo anh Thịnh, nhiều em có thể bơi được vài mét trong hồ bơi, nhưng khi gặp tình huống bất ngờ như nước sâu, hụt chân, chuột rút hoặc hoảng loạn, các em rất dễ mất bình tĩnh. Khi đó, trẻ thường vùng vẫy mạnh, thở gấp, mất phương hướng và nhanh chóng đuối sức. Từ thực tế giảng dạy, anh Thịnh cho rằng, nhiều trẻ hiện nay còn thiếu các kỹ năng cơ bản như tự nổi đầu khi không có kính bơi để quan sát hướng vào bờ, nổi ngửa để nghỉ và lấy hơi, kiểm soát nhịp thở, xử lý khi bị chuột rút, nhận biết khu vực nguy hiểm như dòng chảy xiết, hố sâu, nước xoáy. Đặc biệt, không ít trẻ chưa biết cách gọi cứu hộ đúng cách khi gặp nguy hiểm. Theo anh Thịnh, trẻ được xem là có khả năng tự bảo vệ mình trong môi trường nước cần đạt một số kỹ năng tối thiểu. Trẻ phải biết nhận diện môi trường nước nguy hiểm, giữ bình tĩnh, nổi được trên mặt nước, thở đúng cách, có thể bơi liên tục từ 50 đến 100m mà không đuối sức, biết đứng nước hoặc nổi ngửa để nghỉ, đồng thời biết tự di chuyển vào bờ khi mệt bằng những kỹ năng sinh tồn đã được học. “Quan niệm ‘học vài buổi, bơi được một kiểu là đã an toàn’ là rất nguy hiểm. Bơi lội không chỉ là một môn vận động, mà còn là kỹ năng sinh tồn, cần thời gian rèn luyện, hình thành phản xạ và khả năng xử lý trong tình huống thực tế. Có những em bơi khá trong hồ, nhưng khi ra môi trường tự nhiên lại hoảng loạn vì sóng, nước lạnh, nước đục hoặc không chạm được đáy. Vì vậy, phụ huynh không nên chủ quan khi con biết bơi trong hồ bơi, mà cần cho trẻ học bài bản, luyện tập thường xuyên và luôn có sự giám sát của người lớn”, anh Thịnh nói. Từ những sự vụ đuối nước gần đây, anh Thịnh cho rằng, điều quan trọng nhất vẫn là kỹ năng phòng tránh nguy hiểm, nhận diện rủi ro và nguyên tắc không tự ý xuống nước khi không có người lớn giám sát. Khi gặp tình huống nguy hiểm như dòng nước sâu, nước xoáy, nước lạnh hoặc bị chuột rút, trẻ cần cố gắng giữ bình tĩnh, thả lỏng cơ thể, nổi ngửa hoặc đứng nước để duy trì nhịp thở. Trẻ không nên vùng vẫy mạnh vì điều này khiến cơ thể mất sức nhanh hơn. Nếu gặp dòng chảy, trẻ cần quan sát hướng nước, tìm cách di chuyển chéo ra ngoài thay vì cố bơi ngược dòng. Nếu nhìn thấy người khác bị đuối nước, trẻ tuyệt đối không nên nhảy xuống cứu trực tiếp nếu chưa được huấn luyện kỹ năng cứu hộ. Việc lao xuống nước theo bản năng có thể dẫn tới đuối nước dây chuyền, khiến cả người gặp nạn và người cứu đều rơi vào nguy hiểm. Thay vào đó, trẻ cần bình tĩnh kêu cứu thật lớn để gọi người lớn xung quanh, gọi số khẩn cấp khi cần thiết, đồng thời tìm các vật nổi như phao, chai nhựa, can nhựa, cây dài hoặc dây để hỗ trợ nạn nhân từ xa. Nếu hỗ trợ người gặp nạn, trẻ phải giữ khoảng cách an toàn, giữ trọng tâm vững, tránh để bản thân bị kéo xuống nước. CHÂU LINH Theo thống kê của Bộ Y tế, mỗi năm, gần 2.000 trẻ em Việt Nam tử vong do đuối nước. Dù tỉ lệ tử vong do đuối nước ở trẻ có xu hướng giảm chung trên thế giới, Việt Nam vẫn nằm trong nhóm nước có tỉ lệ cao nhất tại khu vực Tây Thái Bình Dương, theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới. quen môi trường nước, nín thở dưới nước, kỹ năng nổi, xử lý khi ở dưới nước, kỹ thuật bơi ếch…, đồng thời nhận biết được các mối nguy hiểm để phòng tránh nguy cơ đuối nước. Tại lớp bơi, thay vì chỉ dạy bơi truyền thống, anh Chuyền còn trang bị kỹ năng, tuyên truyền mạnh về phương pháp “Bơi tự cứu”. Em Trịnh Thị Quyên (xã Ea M’droh) cho biết, trước đây, em hay hoảng loạn khi ngạt nước; sau khi học ở lớp bơi, em được trang bị kỹ năng an toàn dưới nước. Về nhà, mỗi khi có thời gian, em lấy một chậu nước, tập úp mặt để làm chủ nhịp thở. Theo anh Chuyền, dịp hè năm nay sẽ tổ chức bể bơi di động tại hai xã Ea M’Droh và xã Ea Kiết. Dự kiến mở ít nhất 3 đợt, mỗi đợt 4 lớp dành cho 100 học sinh/đợt. Mỗi địa điểm đặt bể bơi trong vòng 1 tháng, sẽ có 2 giáo viên trực tiếp tham gia giảng dạy, cùng 5-8 đoàn viên thanh niên hỗ trợ. Các em sẽ được trang bị những kiến thức cơ bản về thực hành bơi, phương pháp bơi an toàn, cách xử lý tình huống nguy hiểm dưới nước, các phương pháp cứu đuối nước. Bên cạnh đó, ban tổ chức lớp học còn dành thời gian trò chuyện, trao đổi với phụ huynh học sinh nhằm trang bị cho họ kỹ năng sơ cấp cứu khi gặp người bị đuối nước, cũng như kiến thức, kỹ năng cần thiết để phối hợp giáo dục, tạo môi trường an toàn hơn cho trẻ. NGUYỄN THẢO Bác sĩ, ThS. Hoàng Ngọc Cảnh cho biết, nguyên nhân chính gây tử vong ở trẻ đuối nước là tổn thương não do thiếu oxy. Não chỉ có thể chịu đựng tình trạng thiếu oxy trong khoảng 4-5 phút. Nếu quá thời gian này, trẻ có nguy cơ tử vong hoặc để lại di chứng thần kinh nặng nề. Các bác sĩ nhấn mạnh, khi phát hiện trẻ đuối nước bất tỉnh, ngừng thở hoặc ngừng tim, cần hồi sức tim phổi ngay lập tức. Việc dốc ngược trẻ không giúp đưa nước ra ngoài mà còn khiến dịch dạ dày trào ngược vào đường thở, làm chậm quá trình cấp cứu và tăng nguy cơ tổn thương nặng hơn. Ngoài ra, người sơ cứu không được ngừng ép tim, thổi ngạt khi trẻ chưa tự thở trở lại; tránh ép ngực quá mạnh gây gãy xương sườn, tổn thương phổi. Sau sơ cứu, tất cả trẻ đuối nước đều cần được đưa tới cơ sở y tế để theo dõi biến chứng. Các chuyên gia cũng cảnh báo, người không biết bơi tuyệt đối không tự lao xuống cứu nạn nhân để tránh xảy ra thêm tai nạn. CÁCH SƠ CỨU Khi trẻ bị ngạt nước (đuối nước), việc sơ cứu tại chỗ đúng kĩ thuật là điều quan trọng nhất để cứu sống trẻ, tránh được di chứng não nặng nề sau này. Người lớn cần nhanh chóng đưa trẻ ra khỏi mặt nước, đặt trẻ nằm chỗ khô ráo, thoáng khí. Sau đó, người sơ cứu phải lay gọi trẻ. Nếu trẻ không đáp ứng hoặc khi quan sát lồng ngực, thấy không di động, tức là trẻ đã ngưng thở. Lúc này, việc cần làm là nhanh chóng ấn tim và hà hơi thổi ngạt cho trẻ. Ấn tim ngoài lồng ngực ở nửa xương dưới ức phối hợp thổi ngạt theo tỉ lệ 30/2: tức là sau 30 lần ấn tim thì thực hiện 2 lần thổi ngạt. Nếu cùng lúc có 2 người cấp cứu thì thực hiện theo tỉ lệ 15:1. Khi thổi ngạt cho trẻ, người thổi phải áp miệng thật sát vào mũi và miệng trẻ (đối với trẻ nhỏ). Đối với trẻ lớn, áp sát miệng vào miệng trẻ và dùng tay bịt mũi trẻ để hơi thở đi vào phổi. Thổi ngạt liên tiếp 2 lần, mỗi lần khoảng 3 giây. Việc ép tim, thổi ngạt nên làm trong khoảng 5-10 phút. Nếu không hiệu quả, nên gọi cấp cứu 115 và tiếp tục ép tim, thổi ngạt trong khi chờ nhân viên y tế đến cấp cứu nâng cao. Nếu tự di chuyển, nên dùng ô tô, taxi và đặt trẻ lên mặt phẳng cứng, lúc này cũng tiếp tục ép tim, thổi ngạt cho đến khi đến được cơ sở y tế gần nhất. Trong trường hợp đưa trẻ lên bờ, thấy trẻ phản ứng đáp lại hoặc khóc có nghĩa là trẻ vẫn còn thở được. Lúc này, việc cần làm là nhanh chóng lau khô người trẻ, ủ ấm và đưa đến bệnh viện. Trên đường đi, trẻ được đặt ở tư thế nằm nghiêng để đờm nhớt chảy ra ngoài. Người nhà phải liên tục quan sát lồng ngực của trẻ, nếu thấy bất động cần thực hiện ngay thao tác ấn tim, hà hơi thổi ngạt. HÀ MINH Sai lầm khi sơ cứu trẻ đuối nước Bộ Y tế vừa ban hành công văn khẩn đề nghị các địa phương tăng cường phòng chống tai nạn thương tích và đuối nước trẻ em dịp hè. Bộ yêu cầu các tỉnh, thành phố rà soát các khu vực nguy cơ cao như ao hồ, sông suối, hố nước, công trình xây dựng, khu vực ngập sâu để cắm biển cảnh báo, rào chắn và bố trí lực lượng cảnh giới. Các địa phương cũng được yêu cầu đẩy mạnh truyền thông, tổ chức dạy bơi, hướng dẫn kĩ năng an toàn trong môi trường nước cho trẻ em… Khoa Điều trị tích cực Nội khoa - Bệnh viện Nhi Trung ương từng tiếp nhận nhiều ca đuối nước nghiêm trọng, trong đó đa số trẻ bị sơ cứu sai cách như bế dốc ngược chạy thay vì ép tim, thổi ngạt ngay tại chỗ. Bệnh viện Nhi Trung ương tiếp nhận nhiều trẻ đuối nước bị cấp cứu sai cách PHÒNG CHỐNG ĐUỐI NƯỚC Các cấp bộ Đoàn đã và đang triển khai nhiều hoạt động tuyên truyền phòng chống đuối nước Biển cảnh báo được thanh niên cắm ven hồ Hệ thống sông, suối, ao, hồ ở tỉnh Đắk Lắk trở thành mối đe dọa lớn về đuối nước ở trẻ em, nhất là trong mùa hè hay mùa mưa. Trong 4 tháng đầu năm 2026, tỉnh ghi nhận 22 trẻ em tử vong do đuối nước.
6 n Thứ Năm n Ngày 21/5/2026 XÃ HỘI SỨC LỰC MÒN DẦN SAU GUỒNG MÁY Đã gần 23 giờ nhưng dãy phòng trọ nằm sâu trong con hẻm gần Khu chế xuất Linh Trung (phường Linh Xuân, TPHCM) vẫn sáng đèn. Từng tốp công nhân lặng lẽ trở về sau đợt tăng ca kéo dài. Trong căn trọ nhỏ chưa tới 6m2, chị Hồng (32 tuổi, quê Vĩnh Long) nằm duỗi lưng trên tấm nệm mỏng, bàn tay vẫn còn tê buốt vì cả ngày may liên tục. Gần 8 năm gắn với xưởng may cũng là ngần ấy thời gian chị phải làm việc căng thẳng, đặc biệt liên tục phải ngồi. Ban đầu chỉ là vài cơn đau lưng thoáng qua, nhưng dần dà kéo dài. Những đêm mất ngủ cũng xuất hiện nhiều hơn. Có lúc chị đang làm thì hoa mắt, chóng mặt, phải vịn vào bàn mới đứng vững. “Biết bệnh nhưng không dám đi khám, chỉ ra tiệm thuốc gần nhà mua vài viên giảm đau uống cầm cự. Chừng nào chịu không nổi mới vô bệnh viện”, chị nói rồi cười gượng. Trong nhà máy, xí nghiệp không hiếm những câu chuyện tương tự chị Hồng. Họ bước vào nhà máy khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng sau ít năm làm việc, nhiều người đã mang trên người đủ thứ bệnh nghề nghiệp. Anh V. (công nhân một công ty luyện thép tại Khu công nghiệp Biên Hòa 2) kể, mỗi ngày anh phải làm việc giữa nhiệt độ cao hầm hập và mùi hóa chất từ phế liệu. Có hôm hơi nóng bốc lên khiến người ngộp thở. Dù công ty có khám sức khỏe định kỳ và bảo hiểm đầy đủ, nỗi lo bệnh tật vẫn luôn thường trực. “Lâu lâu tôi thấy đau đầu, khó thở nhưng giờ còn làm được thì vẫn phải cố”, anh V. nói. Ở một xưởng dệt may tại Nhơn Trạch, Thái (quê An Giang) đang làm công nhân thời vụ với mức lương hơn 230.000 đồng cho ca 8 tiếng. Công việc của Thái là gom và đẩy hàng thành phẩm vào kho. Suốt ngày phải đứng và di chuyển liên tục nên dù mới 18 tuổi nhưng đôi chân đau của Thái đã đau nhức rã rời. Sau giờ làm việc, nhiều người ghé đâu đó mua bó rau, quả trứng hay gói mì tôm rồi vội vã trở về phòng. Bữa cơm công nhân thường đạm bạc, thất thường và diễn ra rất muộn, nhất là khi phải tăng ca. Những bữa cơm thiếu dinh dưỡng kéo dài khiến cơ thể người lao động nhanh chóng suy kiệt. Nhiều người thường xuyên tụt huyết áp, mệt mỏi nhưng vẫn phải gắng đi làm vì nghỉ một ngày là mất tiền chuyên cần, mất tiền tăng ca. CÓ BỆNH KHÔNG DÁM ĐI KHÁM VÌ SỢ MẤT VIỆC Tại Bệnh viện Điều trị bệnh nghề nghiệp và phục hồi chức năng TPHCM, BS Nguyễn Hoàng Dung, Phó khoa Bệnh nghề nghiệp, cho biết, số lượng công nhân mắc bệnh nghề nghiệp đang có xu hướng gia tăng và trẻ hóa đáng lo ngại. Khoa đang tiếp nhận điều trị chủ yếu các trường hợp nhiễm độc hóa chất mạn tính như nhiễm độc chì nghề nghiệp, nhiễm độc Benzen và dung môi hữu cơ ở công nhân sản xuất pin, ắc quy, giày da. Ngoài ra còn có các bệnh bụi phổi, viêm gan B nghề nghiệp, điếc nghề nghiệp và nhiều bệnh lý cơ xương khớp liên quan môi trường lao động đang âm thầm tàn phá sức khỏe người lao động. Đáng sợ ở chỗ, phần lớn bệnh chỉ được phát hiện khi cơ thể đã tổn thương nghiêm trọng. BS Dung kể về trường hợp anh N.V.B. (27 tuổi), từng làm việc gần 10 năm trong môi trường nhiều bụi chì tại một công ty sản xuất ắc quy. Khi nhập viện, nồng độ chì trong máu của anh vượt hơn 100 µg/dL, cao gấp nhiều lần mức cho phép. Nhiễm độc chì mạn tính có thể gây tổn thương thần kinh, suy giảm trí nhớ, thiếu máu, tổn thương gan thận, thậm chí làm tăng nguy cơ ung thư máu và ung thư xương. Tuy nhiên, các triệu chứng ban đầu thường mơ hồ như đau đầu, mất ngủ, đau nhức cơ thể nên người lao động dễ chủ quan hoặc nhầm với bệnh thông thường. Không chỉ nhiễm độc hóa chất, nhiều bệnh nghề nghiệp khác cũng đang âm thầm tàn phá sức khỏe công nhân. Trong ngành dệt may, bụi phổi bông là bệnh lý đáng lo ngại nhưng rất khó phát hiện sớm nếu không được tầm soát chuyên sâu. Khi người bệnh xuất hiện triệu chứng khó thở, ho kéo dài thì phổi thường đã tổn thương không thể phục hồi hoàn toàn. Tương tự, điếc nghề nghiệp ở công nhân cơ khí, dập kim loại hay sản xuất điện tử cũng diễn tiến âm thầm qua nhiều năm. Phần lớn người lao động chỉ phát hiện khi sức nghe suy giảm rõ rệt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và khả năng làm việc. “Đây là dạng tổn thương vĩnh viễn, không thể phục hồi. Bệnh viện chủ yếu hướng dẫn người bệnh làm giám định để hưởng chế độ bảo hiểm xã hội”, BS Dung nói. Theo BS Dung, một thực tế đáng lo ngại hiện nay là nhiều công nhân dù nghi ngờ mắc bệnh nghề nghiệp nhưng không dám đi khám vì sợ mất việc hoặc bị chuyển sang vị trí có thu nhập thấp hơn. Áp lực mưu sinh khiến không ít người chấp nhận tiếp tục làm việc trong môi trường độc hại dù sức khỏe ngày càng suy giảm. KHÁM SỨC KHỎE MANG TÍNH HÌNH THỨC Không ít doanh nghiệp hiện nay vẫn khám sức khỏe mang tính hình thức. Công nhân chỉ được khám tổng quát sơ sài mà không được tầm soát chuyên sâu theo đặc thù nghề nghiệp. Trong khi đó, công tác quan trắc môi trường lao động ở nhiều nơi cũng chưa được thực hiện đầy đủ. Thống kê cho thấy, tại TPHCM, chỉ hơn 1% tổng số người lao động được khám bệnh nghề nghiệp mỗi năm. Trong khi đó, số lao động làm việc trong môi trường nguy cơ cao lên tới hàng triệu người. Đáng chú ý, chỉ khoảng 17% trường hợp phát hiện bệnh được đưa đi giám định để hưởng chế độ bảo hiểm xã hội. Các chuyên gia cảnh báo, nếu tình trạng khám sức khỏe đối phó tiếp tục kéo dài, số ca bệnh nghề nghiệp thực tế ngoài cộng đồng có thể cao hơn rất nhiều so với thống kê hiện nay. Điều này không chỉ tạo gánh nặng cho hệ thống y tế và an sinh xã hội mà còn đẩy nhiều gia đình công nhân vào cảnh kiệt quệ kinh tế vì mất khả năng lao động khi còn quá trẻ. Ông Trương Hoàng Tâm, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty Cổ phần In số 7 (Khu công nghiệp Tân Tạo), cho rằng, cần duy trì nghiêm quy định doanh nghiệp phải tổ chức khám sức khỏe định kỳ ít nhất hai lần/năm cho công nhân làm việc trong môi trường nặng nhọc, độc hại. Ngoài chính sách của Nhà nước, trách nhiệm của doanh nghiệp và sự giám sát của công đoàn là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe người lao động. Công đoàn không chỉ đứng ra kiến nghị cải thiện môi trường làm việc mà còn là nơi công nhân tìm đến khi quyền lợi bị ảnh hưởng. Ông Tâm cho biết, Công ty In số 7 hiện duy trì nhiều chế độ phúc lợi cao hơn mức luật định nhằm giữ chân người lao động. Ngoài thưởng lễ, Tết và lương tháng 13, doanh nghiệp còn hỗ trợ thêm cho lao động nữ có con nhỏ để giảm bớt áp lực cuộc sống. Trong nhà máy, các quy trình an toàn lao động được kiểm soát chặt chẽ. Công nhân được huấn luyện định kỳ, môi trường làm việc được quan trắc thường xuyên nhằm hạn chế tiếng ồn, nhiệt độ và hóa chất độc hại. “Muốn người lao động gắn bó lâu dài thì trước hết phải giữ được sức khỏe cho họ”, ông Tâm nói. (còn tiếp) VÂN SƠN - VĂN QUÂN - UYÊN PHƯƠNG Làm việc trong tình trạng căng thẳng kéo dài, trong khi ăn uống thiếu thốn, điều kiện nghỉ ngơi, vui chơi giải trí... để tái tạo sức lạo động không đảm bảo nên nhiều công nhân luôn bị bao vây bởi những “sát thủ” vô hình nhưng không hay biết. Nỗi lo “cơm áo gạo tiền” bủa vây, không ít công nhân cầu may trong những trò đỏ đen, hay vay nóng để giải quyết nhu cầu trước mắt. Chỉ cần một tấm thẻ căn cước công dân, họ có thể vay vài triệu đồng trong vài phút. Nhưng chính sự dễ dàng ấy trở thành chiếc bẫy khiến không ít người lún sâu vào nợ nần. Thời gian qua, nhiều địa phương đã liên tục triệt phá đường dây cho vay nặng lãi, trong đó hầu hết đều nhắm đến công nhân. Đây là vấn nạn đến đau lòng, theo lực lượng chức năng, nhiều công nhân trẻ thiếu kiến thức tài chính, trong khi thu nhập bấp bênh nên rất dễ rơi vào bẫy tín dụng đen, lừa đảo online hoặc cờ bạc mạng. Không ít người vì áp lực bị đòi nợ và tinh thần suy sụp đã tìm đến cái chết như một cách giải thoát. Kỳ 3: Giữa vòng vây “sát thủ” vô hình Bệnh viện Điều trị bệnh nghề nghiệp và phục hồi chức năng TPHCM khám sức khỏe cho người lao động ẢNH: VÂN SƠN Xôi, cháo, bánh mì có giá từ 15.000 - 30.000 đồng được nhiều công nhân lựa chọn Trong vai công nhân, phóng viên báo Tiền Phong (ngoài cùng bên trái) ăn tô cháo lót dạ trước khi vào ca NHỮNG PHẬN ĐỜI CÔNG NHÂN
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==