9 n Thứ Năm n Ngày 21/5/2026 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ bay trên ngọn cây, chưởng ra cả khói lửa. ƯỚC MƠ CÁNH CHIM T’NĂNG Dự án Trường phổ thông nội trú, bán trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở xã Tây Giang sau khi xây dựng sẽ có nơi ăn, ở cho các em học sinh. Còn thời cậu học sinh Bloong Nhé đi bộ băng rừng, vượt suối, cõng củ mì đi học, nhà trường chỉ lo được cho học sinh chỗ ăn ở bằng một túp lều có chiều ngang rộng khoảng 6 mét, dài khoảng 20 mét, mái che tạm bằng lá cây, ni lon. Do chỗ ở chật chội nên cậu Nhé che một túp lều khác bằng lá. Lều nằm sát chân núi. Cậu rủ thêm vài người bạn trong bản tới ở. Bril Thành, Ta Ngol Tới, Blong Nơ ra ở túp lều riêng. Thỉnh thoảng đám bạn học, trong đó có cậu A Lăng Tới chui vô lều của 4 cậu học trò thì đều bắt gặp 4 bao củ mì, một bếp lửa là 3 hòn đá với 1 chiếc nồi luộc củ. Cứ luộc củ chín thì chấm muối ăn, thỉnh thoảng mới có mắm để chấm. Mấy cậu học trò tới từ các bản làng Ga Ry, Ch’um chỉ ăn củ mì, thỉnh thoảng xen kẽ bữa củ lang, gạo là món xa xỉ và lũ trẻ trong lớp chưa bao giờ nhìn thấy. Có lúc đi học về, ngồi ngửa mặt lên đỉnh núi ngắm con chim T’năng, ước ao mình có đôi cánh để bay nhanh về nhà. Bất chợt bố của Tới là ông Bloong A Hiệp xuất hiện. Ông là một người cha tần tảo trên nương rẫy để trồng củ mì, lo cái ăn cho cả nhà. Vào dịp tháng 3, ông lại lặn lội khắp các ngọn núi Da Ding, Tà Xiên để lấy tổ ong, sau đó cõng măng khô, mật ong đi bộ 4- 5 ngày đêm xuống thị trấn Đông Giang để đổi lấy muối, bột ngọt, mắm, mì. Mỗi lần gặp con, người cha lại nói về 3 chị em của Nhé là Bloong Nhéo, Bloong Thị Nhen và Bloong Nhế đều phải nghỉ học, chỉ có Nhé là được học lên cấp 2, cấp 3, nên phải cố gắng học để sau này làm công an biên phòng hoặc làm giáo viên. Trong hai sự lựa chọn đó, Nhé thích trở thành anh công an biên phòng, vì cô giáo dạy ở trường phân tích, ‘‘anh công an biên phòng thì ở trong doanh trại, có súng, có lô cốt, sẵn sàng đánh giặc để bảo vệ quê hương”. Nhưng Nhé thì thầm ước ao, nếu trở thành chú công an biên phòng thì sẽ mua ngay 1 bao chà nịt (gạo trắng) mang về chia cho cả nhà, vì anh chị em ai cũng ăn củ, ai cũng thèm gạo. Bốn cậu học trò ở cùng túp lều với Nhé nghe cậu chia sẻ ước mơ về ‘‘chà nịt” thì ai cũng nhe răng cười. Ước mơ là vậy thôi chứ để đạt được ước mơ đó là một điều giống như bắt con cá niên trên đỉnh núi Tà Xiên; đuổi theo con chim T’năng trên nương rẫy. CON CHÁU CÓ TRƯỜNG Tại địa bàn xã La Dêê (thuộc địa bàn huyện Nam Giang cũ), Thiếu tá Đinh Văn Tháo, người đồng bào Giẻ Triêng đưa 2 người con là Đinh Văn Thiệt và Đinh Thị Phương Thúy tới đầu dốc núi để ngó xuống công trường đang mịt mù khói bụi. Anh Tháo là Tổ trưởng tổ hỗ trợ đẩy nhanh tiến độ (cán bộ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Nam Giang). Người vợ của anh bị bệnh hiểm nghèo và qua đời cách đây 3 năm, anh đã dự tính sau này sẽ gửi con vô trường học nội trú để mình có thời gian công tác. Hơn 20 năm trong lực lượng Bộ đội Biên phòng, từng công tác tại các đồn Biên phòng ở tuyến biên giới Tây Giang, sau đó xuống tuyến biển và trở lại tuyến biên giới Nam Giang, người lính này đã từng nhiều lần cùng đồng đội giúp đồng bào Cơ Tu, Giẻ Triêng vận chuyển lương thực trên con đường lầy lội, đi làm nhà giúp dân, cáng bệnh nhân vượt suối. Thỉnh thoảng trên đường đi công tác, anh thường dừng trước những ngôi nhà Gươl và chỉ lên con chim được tạc trên nóc nhà, kể về loài chim Grứ, loài chim thiêng, là thần may mắn của người Giẻ Triêng. Suốt hơn 1 tháng bám công trường, anh thường nhớ về tuổi thơ lặn lội đi hàng chục cây số để tới trường, bữa ăn chỉ là một củ sắn chấm mắm, thỉnh thoảng là bữa củ lang. Ngôi trường mới mọc lên và với anh, ngôi trường này như biểu tượng của loài chim Grứ. Anh nhìn lên ngọn núi La Dêê có chóp nhọn như bầu ngực của người mẹ và nói “ngày nào xuống công trường em cũng động viên anh em, công trình này rất ý nghĩa, giống như công trình thế kỷ ở trên dãy Trường Sơn”. L.V.C liên cấp Trong số những người lính Biên phòng đang tham gia hỗ trợ thi công tại dự án Trường phổ thông nội trú, bán trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở xã La Dêê, Thượng úy A Lăng Minh Thắng, cán bộ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Quốc tế Nam Giang chia sẻ, khi công trình hoàn thành thì có 7 người cháu ruột sẽ vào học tập tại trường mới. Gia đình Thượng úy Thắng có 4 người là Bộ đội Biên phòng. vào tay BH Media thế nào? NGƯỜI “HÁ MIỆNG MẮC QUAI”, NGƯỜI KIÊN QUYẾT KHƯỚC TỪ Nhạc sĩ Giao Tiên sở hữu gia tài ca khúc đồ sộ. Mấy năm trước, bài hát của ông được người yêu nhạc gọi là “bài hát quốc dân” vì từ miền núi đến miền xuôi, từ thành thị đến nông thôn nơi nào cũng được cất lên: “Tình anh như núi cao biển rộng/Gom bốn phương trời xây thành lũy/Biển trời nào mà không xanh/Thì xin em nhớ cho rằng/Em nghiễm nhiên chiếm trọn hồn anh”. Nhưng đâu chỉ có Lại nhớ người yêu nổi tiếng, Giao Tiên còn là chủ nhân Vó ngựa trên đồi cỏ non: “Em dấu yêu ơi anh đang quay về mười năm xa vắng/Anh sẽ đưa em đưa em đi tìm một giấc mơ đời…”. Những ca khúc ăn khách của ông còn phải kể đến Phận gái thuyền quyên, Tình đẹp mùa chôm chôm, Cô Thắm về làng… Nhưng đến nay 300 nhạc phẩm, bao gồm những nhạc phẩm nổi tiếng kể trên, không còn thuộc quyền sở hữu của Giao Tiên. Ông kể: “Chuyện đã xảy ra mười mấy năm nay rồi, tôi cũng quên, không nhớ từng chi tiết. Hồi ấy, chả hiểu họ (người của công ty BH Media) vì sao mà biết vào tận nhà tôi mua ca khúc, mà mua 300 bài lận, lấy hết những bài nhạc xưa còn nhạc nay họ chỉ lấy một số nhỏ. Họ trả cho tôi 300, 400 triệu đồng gì đó, tôi không nhớ con số chính xác. Từ đó tôi mất bản quyền”. Ông cho biết, để mua được 300 ca khúc người của BH Media cũng thuyết phục ông nhiệt tình. “Họ nói bây giờ tôi kiểm soát không nổi nên để họ kiểm soát giúp gia tài. Cuộc sống của tôi khó khăn lắm cho nên tôi ký vào giấy”, ông nói. Vài năm nay, mỗi tháng công ty BH Media hỗ trợ ông 5 triệu đồng/tháng. Người yêu nhạc xưa đều biết hoàn cảnh của nhạc sĩ Giao Tiên rất vất vả. Ông từng chia sẻ với phóng viên Tiền Phong, một tuần ông phải vài lần đưa vợ đến bệnh viện chạy thận và còn phải chăm sóc cô con gái không may mắn đã liệt giường nhiều năm. Nếu 300 ca khúc chưa bị bán đi, số tiền ông thu được mỗi quý sẽ giúp ông không phải lo chuyện cơm áo gạo tiền, chỉ tập trung chăm sóc vợ con. Phóng viên hỏi: “Ông có tiếc vì đã bán 300 tác phẩm?”. Ông cười: “Đã bán rồi thì tiếc để làm gì? Giấy trắng mực đen, bút sa gà chết. Vài năm nay họ chuyển cho tôi 5 triệu đồng mỗi tháng, khiến tôi không muốn nói gì cả vì há miệng mắc quai”. Người được mệnh danh “ông hoàng bolero” chính là cố nhạc sĩ Trúc Phương. Người đại diện gia tài âm nhạc giàu có mà “ông hoàng bolero” để lại là Trúc Lê, con trai của cố nhạc sĩ. Đến lúc này gia tài âm nhạc của Trúc Phương vẫn vẹn nguyên, dù công ty BH Media đã năm lần bảy lượt gạ bán, với số tiền mặt lớn. Trúc Lê “vén màn bí mật”: “Bình (Nguyễn Hải Bình, Tổng Giám đốc công ty BH Media vừa bị khởi tố - PV), Quang Lập từng tới gặp tôi, mang theo hợp đồng và cả luật sư. Họ đưa cho tôi 3 tỷ đồng, có sự chứng kiến của nhạc sĩ Tiến Luân, tác giả Quê em mùa nước lũ. Nhưng tôi không bán vì tiền tác quyền của ba tôi rất cao, tôi không cần tiền. Đó là năm 2018”. Anh cho biết, những người của công ty BH Media rất lắm chiêu. “Chuyện của công ty BH Media, những người rành biết từ chục năm trước rồi, chỉ những nhạc sĩ già lại đang cần tiền và không hiểu chuyện mới vướng thôi. Cứ ký vào hợp đồng là vô phương cứu chữa. Tôi nhớ hợp đồng đưa cho tôi có 5, 6 trang. Tôi nói, một quý tôi đã lãnh hơn 1 tỷ đồng tiền tác quyền, có giai đoạn đỉnh điểm tôi lãnh 1,8 tỷ đồng/quý. Tôi hỏi họ: Nghĩ sao mà đưa cho tôi 3 tỷ đồng? 3 quý tôi đã lãnh đủ số tiền này rồi. Họ bảo: Chúng em chỉ mua trong 2 năm thôi, lỗ em chịu. Nhưng tôi biết, họ dụ ngọt thôi, chắc gì họ chỉ sử dụng 2 năm mà lâu hơn nữa, thậm chí vĩnh viễn thì sao? Hợp đồng có một số ô bỏ trống, không xem kỹ có khi rước vạ”. Trúc Lê chia sẻ, anh còn tư vấn cho con của cố nhạc sĩ Thanh Sơn, tác giả Nỗi buồn hoa phượng, nên gia tài của nhạc sĩ Thanh Sơn vẫn yên bình, không bị về tay BH Media. Con trai nhạc sĩ Trúc Phương kể kỷ niệm với công ty BH Media: “Hồi trước, anh của tôi ở bên Mỹ hứa với Bình cho làm đêm nhạc Trúc Phương, Anh Bằng tổ chức ở Nhà hát Lớn (Hà Nội) mà không tính phí bản quyền. Cho nên, khi tổ chức họ mời gia đình tôi, gồm tôi, vợ tôi, con trai của tôi ra Hà Nội, đài thọ ăn ở, đi lại vài ngày. Cô Nguyễn Hương, đại diện công ty BH Media ngoài Hà Nội túc trực suốt 3 ngày đưa đón chúng tôi đi đây đi đó. Bình cũng tự lái xe ra sân bay đón chúng tôi. Khi đêm nhạc kết thúc, họ đưa cho tôi bản hợp đồng để tôi ký xác nhận cho phép họ khai thác đêm nhạc trên YouTube, cùng với số tiền 200 triệu đồng. Tôi không ký và ghi rõ chỉ cho phép sử dụng một đêm nhạc duy nhất tại Hà Nội vào ngày, tháng, năm đó”. Kể đến đây, anh cười tiết lộ: “Nhận được hồi đáp từ tôi, họ lập tức bỏ rơi tôi”. ĐÀO NGUYÊN Những đoàn viên thanh niên Bộ đội Biên phòng bám công trường giữa cái nắng chói chang ẢNH: LÊ VĂN CHƯƠNG Nhạc sĩ Giao Tiên (FB NV) Nhạc sĩ Hà Phương
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==