THỨ NĂM 27/8/2026 Số 239 0977.456.112 TRANG 3 3 PHÓ BÍ THƯ ĐẢNG ỦY MTTQ, CÁC ĐOÀN THỂ TRUNG ƯƠNG TRANG 16 TRANG 7 TRANG 12 Từ lịch sử đến những kết nối mới Mỹ-Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn QUY HOẠCH KHÔNG PHẢI CHUẨN BỊ “GHẾ” CHO CÁN BỘ LÃNH ĐẠO Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại buổi gặp mặt cán bộ quy hoạch diện Ban Bí thư quản lý ẢNH: MINH CHÂU Dự án nút giao An Phú hiện đại nhất Thành phố Hồ Chí Minh TRANG 8-9 Bóng tối phía sau danh hiệu CƠ HỘI ĐỂ TP HỒ CHÍ MINH BỨT PHÁ NHỮNG “ÔNG VUA” SIÊU CÚP CỦA BÓNG ĐÁ VIỆT NAM TRANG 4-5 TRANG 2 CHUYỆN HÔM NAY Nghệ sĩ sa ngã vì ma túy là một câu chuyện buồn. Nhưng nếu chỉ nhìn đó như cú ngã của một cá nhân, chúng ta có thể bỏ qua điều đáng suy ngẫm hơn: vì sao những người từng là thần tượng của công chúng lại có thể đánh mất mình? Nợ một niềm tin XEM TIẾ P TRANG 9 n NGUYỄN TUẤN BỘ CHÍNH TRỊ, BAN BÍ THƯ ĐIỀU ĐỘNG, CHỈ ĐỊNH TRIỂN KHAI LUẬT PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ: “CẦN QUÁN TRIỆT NGUYÊN TẮC HIỆN NAY LÀ KHÔNG XIN Ý KIẾN LÒNG VÒNG LÀM MẤT THỜI GIAN TRIỂN KHAI VÀ LỠ MẤT CƠ HỘI” BÍ THƯ THÀNH ỦY TPHCM TRẦN LƯU QUANG
Sáng 26/8, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp mặt cán bộ quy hoạch diện Ban Bí thư quản lý. CẦN ĐỘI NGŨ CÓ TẦM NHÌN NHƯNG MẠNH VỀ THỰC THI Phát biểu chỉ đạo tại buổi gặp mặt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao các ý kiến phát biểu với tinh thần nói thẳng, nói thật, không né tránh. Nhiều ý kiến cho thấy những vấn đề có tính hệ thống cần tiếp tục hoàn thiện. Công tác cán bộ phải thận trọng, chặt chẽ nhưng không chậm đổi mới, không khép kín; giữ vững nguyên tắc, đồng thời phát hiện, rèn luyện, đánh giá và sử dụng đúng người, đúng việc, đúng thời điểm. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, chuẩn bị đội ngũ cán bộ hôm nay là chuẩn bị năng lực lãnh đạo của Đảng cho những chặng đường phát triển mới. Vì vậy, công tác cán bộ, không chỉ là bố trí con người vào các chức danh. Đây là công việc trực tiếp liên quan đến năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, năng lực quản lý, quản trị và kiến tạo phát triển của Nhà nước, chất lượng vận hành của cả hệ thống chính trị. Cán bộ quy hoạch diện Ban Bí thư quản lý có vị trí rất quan trọng. Nhiều người trực tiếp tham mưu, điều hành, phối hợp, tổ chức thực hiện ở những lĩnh vực, địa bàn trọng yếu; đứng ở điểm nối giữa Trung ương và cơ sở, giữa chủ trương và hành động. Tốc độ, chất lượng thực thi và khả năng tháo gỡ điểm nghẽn phụ thuộc rất lớn vào năng lực, trách nhiệm của đội ngũ này. Không thể chỉ nhìn cán bộ bằng chức danh dự kiến hay những vị trí đã đi qua. Phải nhìn bằng việc khó đã giải quyết, điểm nghẽn đã tháo gỡ, tập thể đã xây dựng, người kế cận đã chuẩn bị và niềm tin đã bồi đắp; cần đội ngũ có tầm nhìn nhưng mạnh về thực thi; quyết đoán nhưng giữ nguyên tắc; dám chịu trách nhiệm nhưng biết tự kiểm soát quyền lực; luôn đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cục bộ. Cán bộ ở bất kỳ vị trí nào cũng phải gần dân, sát thực tiễn; không chỉ nhìn cuộc sống qua báo cáo và số liệu; phải biết nghe ý kiến khác mình, nghe cả điều không thuận tai; hiểu khó khăn, nhu cầu chính đáng của nhân dân và những người trực tiếp thực thi chính sách. Uy tín của cán bộ phải được kiểm chứng bằng tác động thực tế của quyết định đối với đời sống nhân dân. NGUỒN CÁN BỘ PHẢI LUÔN MỞ ĐỂ PHÁT HIỆN NHÂN TỐ MỚI Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ, quy hoạch là quá trình chuẩn bị, rèn luyện, kiểm chứng và sàng lọc; không phải chuẩn bị “ghế” cho cán bộ lãnh đạo. Phải thống nhất thật sâu sắc rằng được đưa vào quy hoạch mới chỉ là sự ghi nhận của tổ chức đối với triển vọng phát triển của cán bộ tại một thời điểm. Đó không phải lời hứa về chức vụ, không phải quyền đương nhiên được bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử, càng không phải cơ sở để hình thành tâm lý chờ đến lượt. Triển vọng phải được chứng minh và kiểm chứng liên tục bằng phẩm chất, năng lực, uy tín và kết quả. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, nguồn cán bộ phải luôn mở để phát hiện nhân tố mới. Người đã có tên trong quy hoạch vẫn phải phấn đấu, nhận việc khó, chấp hành phân công, luân chuyển, chịu giám sát và sẵn sàng được đưa ra nếu không còn đáp ứng. Quy hoạch phải động, mở nhưng không tùy tiện, không hạ chuẩn; coi trọng cơ cấu nhưng tuyệt đối không lấy cơ cấu thay tiêu chuẩn; không để quan hệ, lợi ích cục bộ hay việc làm đẹp hồ sơ chi phối lựa chọn. Điều quan trọng, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, không phải có tên trong quy hoạch, mà sau quy hoạch cán bộ đã trưởng thành như thế nào. Người phát triển tốt phải được tiếp tục đào tạo, giao việc, thử thách và sử dụng; người còn hạn chế phải được chỉ ra, giúp khắc phục; người chững lại, suy giảm uy tín, né tránh trách nhiệm hoặc vi phạm tiêu chuẩn phải được sàng lọc công tâm, minh bạch, đúng quy định. “Có vào, có ra”, “có lên, có xuống” là để giữ chất lượng đội ngũ và uy tín của Đảng. Mỗi cán bộ cũng phải có thái độ đúng trước sự phân công của tổ chức. Được giao trọng trách cao hơn thì không chủ quan, không coi đó là phần thưởng cá nhân. Chưa được bố trí, chưa được giới thiệu hoặc tổ chức lựa chọn phương án khác thì không nản chí, so bì, để tâm tư ảnh hưởng việc chung. Cách ứng xử khi được trao quyền và khi chưa được trao quyền là phép thử rõ về bản lĩnh, kỷ luật, văn hóa và danh dự của người cán bộ. QUẢN LÝ CÁN BỘ KHÔNG CHỈ BẰNG HỒ SƠ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói rằng, mỗi cán bộ phải biến tiêu chuẩn thành phẩm chất, năng lực và kết quả có thể kiểm chứng. Các quy định của Đảng đã xác định khá đầy đủ tiêu chuẩn chức danh cán bộ lãnh đạo, quản lý. Vấn đề là không để tiêu chuẩn chỉ nằm trên hồ sơ; phải biến tiêu chuẩn thành hành vi lãnh đạo hằng ngày, thành cách sử dụng quyền lực, cách giải quyết công việc, cách xây dựng tập thể và kết quả thực tế. Có thể khái quát: gốc là bản lĩnh, đạo đức, liêm chính; năng lực cốt lõi là tư duy và tổ chức thực hiện; thước đo cuối cùng là sản phẩm, uy tín, kết quả và sự tín nhiệm trong thực tiễn. Mỗi cán bộ cần giữ vững bản lĩnh chính trị, phẩm chất, đạo đức của người đảng viên, cần kiệm, liêm chính, vì lợi ích chung; nâng tầm tư duy nhưng phải đặc biệt mạnh về tổ chức thực hiện; hình thành phong cách làm việc dựa trên mục tiêu, sản phẩm, kết quả, tác động và trách nhiệm; biết làm việc trong tập thể, phối hợp trong hệ thống, dùng người và phát triển người kế cận; học tập suốt đời, chủ động nhận việc khó và chấp nhận đánh giá, sàng lọc. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu, phải đổi mới mạnh mẽ việc quản lý, rèn luyện và sử dụng cán bộ sau quy hoạch. Cán bộ phấn đấu cao hơn thì trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức cũng phải cụ thể và cao hơn. Không thể đưa cán bộ vào quy hoạch rồi để tự xoay xở, chờ có vị trí trống mới xem lại hồ sơ. Quy hoạch chỉ có ý nghĩa khi gắn với một quá trình quản lý, rèn luyện, giao việc, đánh giá và sử dụng liên tục. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, phải quản lý cán bộ bằng quá trình phát triển thực tế, không chỉ bằng hồ sơ. Coi giao việc, đào tạo, bồi dưỡng và luân chuyển là công cụ chủ yếu để hình thành, kiểm nghiệm năng lực. Giao việc khó phải đi với giao đủ thẩm quyền, nguồn lực và điều kiện cần thiết; không để người dám nhận việc khó bị bất lợi so với người chọn việc dễ, nhưng cũng không lấy cái khó làm lý do cho yếu kém, thiếu trách nhiệm. Người đứng đầu, tập thể giới thiệu và cơ quan tham mưu phải chịu trách nhiệm về nhận xét, đánh giá và chất lượng nguồn cán bộ đề xuất. Nguồn quy hoạch phải thật sự mở, động; sử dụng và bảo vệ cán bộ phải đi đôi với kiểm soát quyền lực và sàng lọc. Không khép kín nguồn trong một cơ quan, ngành, địa phương hay nhóm quan hệ; phải chủ động tìm người có đức, có tài, có khát vọng, có kết quả nổi trội từ cơ sở, địa bàn khó, lĩnh vực mới. Phải bảo vệ cán bộ có động cơ trong sáng, dám đổi mới vì lợi ích chung, làm việc có căn cứ, minh bạch và chịu trách nhiệm; nhưng bảo vệ không phải bao che sai phạm, khuyến khích sáng tạo không phải chấp nhận tùy tiện. Kiểm soát quyền lực phải xuyên suốt từ phát hiện nguồn, thẩm định, quy hoạch đến bố trí, sử dụng và sàng lọc; kiên quyết ngăn chặn chạy quy hoạch, chạy chức, chạy quyền, cục bộ, thân quen, lợi ích nhóm, che giấu khuyết điểm, thổi phồng thành tích. TRƯỜNG PHONG 2 THỜI SỰ n Thứ Năm n Ngày 27/8/2026 Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trao Huy hiệu Đảng tặng các đảng viên lão thành Thủ đô Nhân dịp kỷ niệm 81 năm Ngày Quốc khánh nước CHXHCN Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2026), sáng 26/8, Thành ủy Hà Nội tổ chức Lễ trao tặng Huy hiệu 80 năm, 75 năm, 70 năm tuổi Đảng cho 53 đảng viên thuộc Đảng bộ thành phố Hà Nội. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu tại buổi lễ. Đợt 2/9/2026, Đảng bộ thành phố Hà Nội có 20.920 đảng viên được tặng Huy hiệu từ 30 năm tuổi Đảng trở lên. Trong đó, Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng trở lên được tặng cho 160 đảng viên. QUAÛNG CAÙO PHAÙT HAØNH Haø Noäi: ÑT: (024)39432758; Fax: (024)39435285 TPHCM: ÑT: (028)38469860; Fax: (028)38480015 Trong giôø haønh chính (024)39439664 Ngoaøi giôø 0912033213 (Thu Hieàn) n Thieát keá : QUANG HUY n Giaù: 5.500 ñoàng n Ban ñaiï dienä taiï thanø h pho á Ho à Chí Minh: 384 Nam Kyø Khôiû Nghóa, P.Xuanâ Hoa-ø TPHCM. ÑT: (028) 3848 4366, E-mail: tienphonghcm@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï mienà Trung: 339 Leâ Thanh Nghò, P.Hoaø Cöônø g; 19 Ngoâ Gia Tö,ï P.Haiû Chauâ , TP Ña ø Nanü g, ÑT: (0236)3828 039, E-mail: banmientrung@baotienphong.com.vn n Ban ñaiï dienä taiï Bacé Trung Bo:ä 21 Ho à Xuanâ Höông, P.Thanø h Vinh, tænh Ngheä An. ÑT: (0238)8602345; Email: baotienphongbactrungbo@gmail.com. n Ban ñaiï dienä taiï ÑBSCL: 103 Tranà Vanê Hoaiø , P.Ninh Kieuà , TP Canà Thô. ÑT: (0292)3823823, Email: baotienphongdbscl@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Tayâ Nguyenâ - Nam Trung Bo:ä 52 Tranà Nhatä Duatä , P.Buonâ Ma Thuotä , Ñaké Laké , ÑT: (0262)3950029, E-mail: baotienphongtaynguyen@gmail.com; 1018, ñöônø g 2/4, P. Bacé Nha Trang, tænh Khanù h Hoaø . SÑT: 0258.6500.155. Email: tienphongnhatrang@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Tayâ Bacé Bo:ä 64 ñöônø g Ly ù Tö ï Tronï g, P.Yenâ Baiù , tænh Laoø Cai. ÑT: 0904938689, E-mail: vptaybacbotp@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Ñonâ g Bacé Bo:ä So á 18 Le â Thanh Nghò, P.Haï Long, tænh Quanû g Ninh; E-mail: bandongbac@baotienphong.com.vn n Toøa soaïn: 15 Hoà Xuaân Höông, P.Hai Baø Tröng vaø D29 Phaïm Vaên Baïch, P.Caàu Giaáy, Haø Noäi. ÑT: 3943 4031 - 38227525 E-Mail: toasoan@baotienphong.com.vn, ISSN 0866-0827 Website: www.tienphong.vn n Toång Bieân taäp: PHUØNG COÂNG SÖÔÛNG n Phoù Toång Bieân taäp: Nguyeãn Ngoïc Tieán, Traàn Thò Thu Haø n In taiï : Cty TNHH MTV in Quanâ ñoiä 1, Cty in baoù Nhanâ Danâ Ña ø Nanü g, Cty TNHH MTV in Ñaé êkê Laké , Xöônû g in Quanâ khu IV, Cty TNHH MTV in Quanâ ñoiä 2, TPHCM Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại buổi gặp mặt cán bộ quy hoạch diện Ban Bí thư quản lý ẢNH: MINH CHÂU Quy hoạch không phải chuẩn bị “ghế” cho cán bộ lãnh đạo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ, quy hoạch là quá trình chuẩn bị, rèn luyện, kiểm chứng và sàng lọc; không phải chuẩn bị “ghế” cho cán bộ lãnh đạo.
3 n Thứ Năm n Ngày 27/8/2026 THỜI SỰ Tại hội nghị, ông Nguyễn Thanh Bình, Phó trưởng Ban Tổ chức Trung ương, công bố các quyết định của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về công tác cán bộ. Theo quyết định, ông Phạm Tất Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, được Bộ Chính trị điều động, phân công, chỉ định tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, giữ chức Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương. Ông Nguyễn Quang Đức, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, được Bộ Chính trị điều động, phân công, chỉ định tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, giữ chức Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương. Ông Triệu Tài Vinh, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, được Ban Bí thư điều động, phân công, chỉ định tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ, giữ chức Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương. Tân Phó Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương Phạm Tất Thắng sinh năm 1970, quê quán TP. Hải Phòng. Trước khi giữ chức Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, ông đảm nhận các chức vụ: Ủy viên Thường trực, rồi Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội; Phó trưởng Ban Dân vận Trung ương, rồi Phó trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương. Tân Phó Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương Nguyễn Quang Đức sinh năm 1971, quê quán TP. Hà Nội. Trước khi giữ chức Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, ông đảm nhận các chức vụ: Trưởng Ban Nội chính Thành ủy Hà Nội; Phó trưởng Ban Dân vận Trung ương, rồi Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương. Tân Phó Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương Triệu Tài Vinh sinh năm 1968, quê quán tỉnh Hà Giang (cũ), nay là tỉnh Tuyên Quang. Trước khi làm Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, ông trải qua các chức vụ công tác như: Bí thư Tỉnh ủy Hà Giang (cũ), Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương, Phó trưởng Ban Dân vận Trung ương, rồi Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương. TRƯỜNG PHONG Chiều 26/8, Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương phối hợp Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức Hội nghị tiếp nhận chức năng, nhiệm vụ tham mưu về công tác dân vận từ Ban Tuyên giáo Trung ương sang Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương. Hội nghị đã nghe công bố các quyết định về công tác cán bộ của Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài và Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Trịnh Văn Quyết trao quyết định cho các ông: Phạm Tất Thắng, Nguyễn Quang Đức, Triệu Tài Vinh ẢNH: THU HÀ Bà Bùi Thị Minh Hoài - Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng hiện là Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam. Với việc công bố các quyết định nêu trên, các Phó Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương, gồm các ông: Nguyễn Phi Long, Phạm Tất Thắng, Nguyễn Quang Đức, Nguyễn Thái Học, Ngô Văn Cương, Triệu Tài Vinh. BỘ CHÍNH TRỊ, BAN BÍ THƯ ĐIỀU ĐỘNG, CHỈ ĐỊNH 3 Phó Bí thư Đảng ủy MTTQ, các đoàn thể Trung ương Đừng để thuốc lá thế hệ mới tấn công giới trẻ Tại tọa đàm do báo Tiền Phong tổ chức ngày 26/8, các chuyên gia, nhà quản lý và đại biểu Quốc hội cùng thống nhất rằng mục tiêu cao nhất của việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá là bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đồng thời không để pháp luật tiếp tục “chạy sau” thực tiễn. Theo các chuyên gia, thuốc lá mới đang thay đổi cách tiếp cận người dùng. Nếu trước đây thanh thiếu niên chủ yếu tiếp xúc với thuốc lá tại điểm bán hoặc qua môi trường xã hội trực tiếp, nay mạng xã hội đã trở thành một cánh cửa đưa sản phẩm đến gần giới trẻ hơn. Những video review, nội dung chia sẻ trải nghiệm, livestream hay hình thức quảng bá trá hình có thể khiến ranh giới giữa giải trí và quảng cáo trở nên khó nhận biết. Ông Hoàng Đức Nam, Phó Trưởng Ban Công tác Đoàn, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, cảnh báo các luồng thông tin này có thể đánh trúng tâm lý tò mò, thích khám phá của trẻ em và người chưa thành niên, từ đó thúc đẩy việc thử và sử dụng nicotine từ sớm. Đáng lo ngại hơn, nhiều nền tảng mạng xã hội có tính xuyên biên giới, khiến việc kiểm soát quảng bá và mua bán thuốc lá mới trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, bảo vệ giới trẻ không thể chỉ dừng ở việc kiểm tra các cửa hàng truyền thống. Pháp luật cần mở rộng phạm vi kiểm soát sang môi trường số, bao gồm quảng cáo, khuyến mại, giới thiệu sản phẩm và giao dịch trực tuyến. Trách nhiệm của các nền tảng, người quảng cáo, người nổi tiếng và các chủ thể liên quan cũng cần được xác định rõ. Thực tế y tế càng cho thấy yêu cầu phải hành động sớm. Theo Bộ Y tế, năm 2023 có 1.224 trường hợp nhập viện do ngộ độc liên quan thuốc lá điện tử được ghi nhận qua nghiên cứu tại khoảng 700 bệnh viện trên cả nước. Một số sản phẩm còn bị phối trộn chất ma túy vào dung dịch, gây ngộ độc, ảo giác và ảnh hưởng thần kinh. Điều đó cho thấy không thể chỉ chờ bệnh viện xử lý hậu quả mà cần kiểm soát ngay từ nguồn. LUẬT PHẢI ĐỦ RỘNG ĐỂ BAO QUÁT CẢ SẢN PHẨM CHƯA XUẤT HIỆN Một điểm quan trọng được các đại biểu nhấn mạnh là luật phải đủ rộng để bao quát cả những sản phẩm chưa xuất hiện. TS.BS Dương Huy Lương, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh - Bộ Y tế, cho rằng nếu pháp luật chỉ điểm tên những sản phẩm đang tồn tại, mỗi khi công nghệ tạo ra một dạng thuốc lá mới, Nhà nước lại phải sửa luật. Khi đó, công nghệ luôn đi trước còn pháp luật đi sau. Do đó, bên cạnh việc định nghĩa rõ thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các nhóm sản phẩm liên quan, luật cần có khả năng dự báo, nhận diện những sản phẩm mới có bản chất và nguy cơ tương tự. Cách tiếp cận này cũng phải bao phủ toàn bộ chuỗi từ sản xuất, nhập khẩu, lưu thông, kinh doanh, quảng cáo đến sử dụng. Đặc biệt, nếu đã xác định cấm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, phạm vi cấm cần được quy định dứt khoát, tránh cách hiểu khác nhau. Bộ Y tế đề xuất kiểm soát không chỉ sản phẩm hoàn chỉnh mà cả thiết bị, linh kiện, bộ phận và dung dịch liên quan, bởi nếu chỉ cấm thành phẩm sẽ khó ngăn việc tháo lắp, sản xuất và kinh doanh dưới dạng khác. Tuy nhiên, một đạo luật tốt không chỉ cần chặt chẽ mà còn phải khả thi. Đại biểu Quốc hội Nguyễn Quỳnh Liên lưu ý quy định phải đủ rõ để cơ quan chức năng có căn cứ thực thi, đồng thời phải tính đến sự thống nhất với pháp luật về đầu tư, sản xuất và thương mại, kể cả trường hợp doanh nghiệp sản xuất để xuất khẩu. Cùng với pháp luật, giáo dục và truyền thông giữ vai trò quyết định. Gia đình, nhà trường, ngành y tế, tổ chức Đoàn và các lực lượng chức năng cần phối hợp thường xuyên để giúp trẻ em, thanh niên nhận diện tác hại của nicotine, hình thành lối sống không khói thuốc và không để việc phòng ngừa trở thành cuộc chạy đua sau khi tỷ lệ sử dụng đã tăng. NHÓM PV Sự xuất hiện nhanh chóng của thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm chứa nicotine mới đang đặt ra thách thức lớn đối với công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá, đặc biệt khi nhóm dễ bị tác động nhất là thanh thiếu niên. TS.BS Dương Huy Lương - Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) “Mục tiêu của chúng ta không chỉ dừng lại ở việc giảm tác hại đối với những người đang sử dụng thuốc lá, mà quan trọng hơn là phải ngăn ngừa nguy cơ gia tăng những người sử dụng mới, đặc biệt là trong thế hệ trẻ”. Nhà báo NGUYỄN NGỌC TIẾN – Phó Tổng Biên tập báo Tiền Phong
4 XÃ HỘI n Thứ Năm n Ngày 27/8/2026 Phát biểu kết luận và chỉ đạo tại Hội nghị quán triệt và triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị, ngày 26/8, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang nhấn mạnh đây là buổi thống nhất các nội dung phải làm và giao trách nhiệm cụ thể cho các cơ quan, đơn vị. Đặt cho cán bộ thành phố câu hỏi “Thực chất, đạo luật này cho thành phố chúng ta điều gì?”, người đứng đầu Đảng bộ TPHCM nhấn mạnh: Giá trị lớn nhất là thay đổi về cách nhìn, thay đổi tư duy. “Đô thị không còn là một đối tượng chỉ để quản lý, mà đô thị phải là một chủ thể tạo ra sự tăng trưởng. Nếu chúng ta vẫn nhìn luật theo kiểu cũ hay tư duy theo lối mòn thì luật này sẽ không có ý nghĩa”, ông Trần Lưu Quang nêu rõ. Bí thư Thành ủy TPHCM nhìn nhận Luật Phát triển đô thị mang lại cho thành phố ba điều quan trọng. Thứ nhất, là phân cấp và phân quyền thực chất đúng theo phương châm “địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm”. Theo đó, Luật gồm 240 nội dung được trao thẩm quyền hướng dẫn cho HĐND, UBND và Chủ tịch UBND, kèm theo một nguyên tắc “có giá trị bằng kim cương”, đó là: ưu tiên áp dụng luật này khi có sự xung đột về pháp luật. Thứ hai, Luật cũng mở ra không gian mới cho thí điểm chính sách và các mô hình kinh tế mới. Bí thư Trần Lưu Quang cho biết, nghị quyết trước đây cơ bản là thí điểm, còn với Luật này, thành phố phải trả lời câu hỏi làm thế nào để phát triển lâu dài, ổn định. Thứ ba, đó là tốc độ và hiệu năng triển khai. Luật cho thành phố không phải chờ nghị định. Ông cũng nhấn mạnh: “Cán bộ sẽ không thể nói với lãnh đạo thành phố rằng cần chờ hướng dẫn của Trung ương”. Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang khẳng định đây là một cơ hội rất lớn, nhưng không phải là kết quả mà thành phố có quyền thụ hưởng. Ông đánh giá, hạ tầng là đường băng, nguồn vốn là nguyên liệu, thể chế quyết định TPHCM có thể cất cánh. Và điều quan trọng là ai sẽ thực hiện, tức năng lực thực thi. Do đó, ông Quang yêu cầu ngay từ hội nghị này, toàn đội ngũ phải bắt đầu hành động trên nguyên tắc hiểu thấu được, quán triệt và cụ thể bằng chương trình hành động. Triển khai thực thi Luật Phát triển đô thị, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang đề nghị từng cán bộ cần chuyển từ đề xuất giải pháp cho các vấn đề đặc thù sang chủ động thiết kế giải pháp trong giới hạn mà luật đã cho phép, đặc biệt cần quán triệt nguyên tắc hiện nay là không xin ý kiến lòng vòng làm mất thời gian triển khai và lỡ mất cơ hội. Cơ hội để TP Hồ Chí Minh bứt phá Sáng 26/8, Thành ủy TPHCM tổ chức Hội nghị quán triệt, triển khai thi hành Luật Phát triển đô thị. Hội nghị được tổ chức chỉ sau 2 ngày Luật được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, khóa XVI. CƠ CHẾ ĐỘT PHÁ Quán triệt những nội dung cốt lõi, điểm mới, cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội của Luật Phát triển đô thị, ông Nguyễn Mạnh Cường - Phó Chủ tịch UBND TPHCM, nhấn mạnh Luật Phát triển đô thị lần đầu tiên được xây dựng và tổ chức thi hành nhằm phục vụ cho mục tiêu phát triển đô thị đặc biệt trong bối cảnh đất nước hướng đến mục tiêu tăng trưởng 2 con số và TPHCM là một trong những đô thị được hưởng nhiều cơ chế đặc thù từ đạo luật này. Luật Phát triển đô thị tạo khung thể chế mới, phân quyền mạnh hơn, tạo cơ chế để giải quyết triệt để các điểm nghẽn, khơi thông, huy động tối đa nguồn lực và hình thành những mô hình kinh tế mới. Kế thừa, vận dụng những nội dung phù hợp của Luật Thủ đô, Luật Phát triển đô thị đã thể hiện bước chuyển đột phá: từ ngoại lệ thành thí điểm; thể chế thí điểm thành thể chế ổn định. Với luật này, thể chế của thành phố đã có bước phát triển vượt bậc từ các nghị quyết đặc thù còn phân tán sang một khung pháp lý ổn định, dài hạn. Dẫn chứng trên lĩnh vực phát triển kinh tế, ông Nguyễn Mạnh Cường nêu rõ Luật Phát triển đô thị trao thẩm quyền cho TPHCM quyết định thành lập, điều chỉnh ranh giới khu thương mại tự do gắn với hệ thống cảng biển quốc tế. Tại đây, nhà đầu tư nước ngoài được miễn thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước khi thành lập tổ chức kinh tế và không cần phải có dự án đầu tư. Đồng thời, cho phép phát hành trái phiếu đô thị, trái phiếu dự án để huy động vốn; cấp phép ngân hàng đầu tư và tổ chức các giao dịch, dịch vụ tài chính thế hệ mới. Theo tính toán, kể từ thời điểm có chủ trương bắt đầu thực hiện thành lập Ban Chỉ đạo thành phố cho đến ngày Luật được thông qua là 159 ngày. “THỂ CHẾ, THỜI CƠ ĐÃ ĐẾN” Tại hội nghị, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được quán triệt các nội dung chỉ thị của Ban Thường vụ Thành ủy, kế hoạch thực hiện của UBND TPHCM và thực hiện đợt thi đua cao điểm để triển khai thực hiện Luật Phát triển đô thị. Theo ông Được, Chỉ thị 22 của Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM nêu rõ quan điểm là phải đảm bảo sự lãnh đạo tuyệt đối, thống nhất của Thành ủy, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan Trung ương và thành phố, giữa các cơ quan, đơn vị của thành phố. Cùng với đó, việc phân cấp, phân quyền phải đi đôi với kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; khuyến khích bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Chỉ thị là chuyển đổi đột phá về tư duy, từ quản lý, tiền kiểm sang kiến tạo phát triển và hậu kiểm, khai thác tối đa các không gian phát triển của thành phố (không gian biển, không gian ngầm, khu thương mại tự do, cơ chế sandbox…). Theo ông Nguyễn Văn Được, điểm đặc biệt của Luật Phát triển đô thị là thay vì trước đây các văn bản dưới luật được Trung ương ban hành, các bộ ngành tham mưu Chính phủ ban hành, thì lần này thành phố sẽ ban hành các TPHCM tăng tốc đầu tư hạ tầng (trong ảnh: nút giao An Phú hiện đại nhất TP Hồ Chí Minh) CHỦ TỊCH TPHCM: “Thời cơ đã đến” Triển khai thực hiện Luật Phát triển đô thị, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh: “Thể chế đã có, thời cơ cũng đã đến, vấn đề còn lại là tinh thần thực hiện”. Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được trao đổi tại hội nghị ẢNH: NGÔ TÙNG Bí thư Thành ủy TPHCM cũng đề cập vấn đề kiểm soát quyền lực. Ông lưu ý, quyền hạn lớn hơn nhất thiết phải đi liền với trách nhiệm lớn hơn. “Trên cơ sở cơ chế ‘có van, có khóa’, tinh thần cơ chế của chúng ta là chuyển từ kiểm soát bằng ‘xin phép’ sang kiểm soát bằng ‘công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình’” - ông Trần Lưu Quang. Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường thông tin: Luật chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1/10 tới. Các chính sách ưu đãi thuế đặc thù bắt đầu áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2027. Nghị quyết 98 và Nghị quyết 260 hết hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/4/2027 để chuyển tiếp đồng bộ sang Luật này.
Trên cơ sở đó, lãnh đạo Thành ủy TPHCM đề nghị từng cán bộ phải trả lời được ba câu hỏi: Luật trao cho chúng ta và cơ quan chúng ta quyền hành gì? Với quyền hành đó, chúng ta tạo ra được sản phẩm gì? Nếu không làm hoặc làm không có hiệu quả thì ai là người chịu trách nhiệm? “KPI mà lãnh đạo thành phố dành cho các đồng chí cơ bản xoay quanh 3 câu hỏi này”, ông Trần Lưu Quang nói thêm. Ông cũng lưu ý, cán bộ thành phố cần chuyển từ đề xuất giải pháp cho các vấn đề đặc thù sang chủ động thiết kế giải pháp trong giới hạn mà luật đã cho phép, đặc biệt cần quán triệt nguyên tắc hiện nay là không xin ý kiến lòng vòng làm mất thời gian triển khai và lỡ mất cơ hội. Người đứng đầu Đảng bộ TPHCM đánh giá sự thành bại trong thực thi Luật Phát triển đô thị chính là ở cơ sở, tại 168 phường, xã, đặc khu - nơi luật đến được với người dân và doanh nghiệp. Bí thư Trần Lưu Quang nhấn mạnh: Luật đang tạo ra môi trường mà cán bộ không sợ khi quyết định đúng nhưng cũng không thể che giấu những quyết định sai. TPHCM sẽ công khai định kỳ bộ chỉ số đánh giá hiệu quả quản trị và hiệu quả phân quyền. Nếu cán bộ quyết định đúng thẩm quyền, minh bạch, không vụ lợi, vì lợi ích chung mà kết quả không đạt được như kỳ vọng thì thành phố sẽ bảo vệ đến cùng và ngược lại sẽ xử lý nghiêm đối với những ai lợi ích nhóm, làm thất thoát nguồn lực. NGÔ TÙNG 5 n Thứ Năm n Ngày 27/8/2026 XÃ HỘI Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam nói rằng, hiện tượng phụ huynh học sinh tập trung xếp hàng tại các cửa hàng bán lẻ trong những ngày gần khai giảng xuất phát từ các nguyên nhân liên quan đến đứt gãy trong kênh đăng kí tại trường và vướng mắc về lộ trình chính sách. GIÁN ĐOẠN TRONG KÊNH ĐĂNG KÍ MUA SÁCH Giai đoạn trước 30/7, đơn cử tại TPHCM, chỉ có 925/1.501 cơ sở giáo dục (chiếm 62%) gửi đơn đặt hàng SGK qua các đơn vị phát hành thuộc hệ thống Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam. Đối với toàn bộ sản lượng đặt trước 30/7, nhà xuất bản đã hoàn thành giao sách đầy đủ đến các trường. Theo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, do từ ngày 19/5 và tháng 6, Sở GD&ĐT TPHCM có thông tin khẩn yêu cầu các trường dừng đặt sách để chờ chỉ đạo về đề xuất cấp phát miễn phí SGK nên kéo theo việc số trường đăng kí đơn đặt hàng SGK thấp. Đến ngày 14/7, Sở GD&ĐT TPHCM mới tiếp tục có Công văn 6858 về khảo sát nhu cầu mượn SGK và chưa có hướng dẫn mới về việc đăng kí mua sách như hàng năm. Điều này càng khiến tình trạng đặt sách của các trường bị "nghẽn" do phải chờ chỉ đạo. Đến ngày 14/8, UBND TPHCM mới chính thức ban hành Kế hoạch số 446 về việc triển khai miễn phí SGK trên địa bàn thành phố. Theo văn bản này, năm học 2026 - 2027 “triển khai miễn phí SGK theo nhu cầu mượn sách thực tế của phụ huynh học sinh để đảm bảo tiết kiệm, tránh lãng phí”. Ngay sau khi Kế hoạch 446 được ban hành, các trường mới bắt đầu dồn dập gửi đơn đặt hàng đến các đơn vị phát hành của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (tại thời điểm gần kề năm học mới) với sản lượng rất lớn. Cùng với đó, các trường đến thời điểm này mới yêu cầu phụ huynh tự trang bị sách cho học sinh dẫn đến việc phụ huynh ồ ạt đến các cửa hàng lẻ để mua SGK dẫn đến cảnh ùn tắc, xếp hàng dài ở TPHCM. Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết, tính đến sau ngày 15/8, có tổng cộng 385 trường tại TPHCM mới đặt hàng lần đầu (chiếm gần 26%) và 222 trường đặt bổ sung với số lượng rất lớn. Đặc biệt, tính đến ngày 25/8, vẫn còn 197 trường tại TPHCM chưa gửi đơn đặt hàng SGK. VƯỚNG MẮC VỀ THỜI GIAN VÀ QUY TRÌNH TRIỂN KHAI CHÍNH SÁCH MIỄN PHÍ SGK Do quy trình đấu thầu, sản xuất và hoàn thiện SGK cần thời gian tối thiểu 6 tháng nên việc triển khai miễn phí ngay trong năm học 2026 - 2027 khi Nghị định ban hành vào tháng 7 là không đủ quỹ thời gian thực hiện (trừ các địa phương đã đăng kí và lập kế hoạch từ trước). Vì vậy, ngày 21/7, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã có công văn gửi Bộ GD&ĐT và các Sở GD&ĐT về việc triển khai thực hiện miễn phí SGK phục vụ năm học 2026 - 2027 và các năm tiếp theo, trong đó có giải thích rõ quy trình và lộ trình này. Công văn nêu rõ: “Căn cứ quy định tại Nghị định 271 của Chính phủ, UBND tỉnh, thành phố có trách nhiệm: Phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu SGK hằng năm trước ngày 30/10 để làm căn cứ lập dự toán; bảo đảm sách giáo khoa được nhập kho thư viện các cơ sở giáo dục chậm nhất vào ngày 15/6 hằng năm”. Như vậy, nếu thực hiện cung cấp SGK miễn phí cho học sinh năm học 2026 - 2027 thì chậm nhất 30/10/2025, UBND tỉnh, thành phố phải phê duyệt kế hoạch dự báo nhu cầu làm căn cứ lập dự toán, bảo đảm SGK được nhập kho các cơ sở giáo dục chậm nhất vào ngày 15/6. Do đó, việc các địa phương có kế hoạch miễn phí SGK ngay trong năm học 2026 - 2027 là chưa phù hợp với quy định của Nghị định 271 về thời điểm phê duyệt kế hoạch dự báo và thời điểm nhập kho thư viện các cơ sở giáo dục. Mặt khác, trên thực tế, nếu địa phương tổ chức đấu thầu mua SGK tại thời điểm này (thời gian thực hiện còn lại rất ngắn) thì không có nguồn cung, vì SGK in trong kế hoạch đã có địa chỉ cung ứng theo đăng kí, đặt hàng của học sinh và các cơ sở giáo dục. Việc này có nguy cơ dẫn đến thiếu sách và thừa sách cục bộ, gây lãng phí nguồn lực. “Để giải quyết tình trạng ùn cục bộ, các đơn vị phát hành của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã nỗ lực triển khai linh hoạt phát hành SGK đến toàn bộ đại lí, cửa hàng sách tại địa bàn TPHCM, đồng thời chủ động thuyết phục các trường triển khai đặt sách”, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho hay. Bên cạnh đó, Nhà xuất bản đang phối hợp chặt chẽ với các Sở GD&ĐT triển khai các giải pháp khẩn cấp như liên tục vận chuyển sách từ các kho trung chuyển bổ sung về các nhà sách, cửa hàng bán lẻ và các đại lý để phục vụ phụ huynh; kích hoạt lại kênh đăng kí tại nhà trường; công khai danh sách điểm bán chính thống: Khuyến cáo phụ huynh chủ động tra cứu danh sách các cửa hàng cung ứng SGK chính thống thuộc hệ thống Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tại địa chỉ website: https:// nxbgd.vn/bai-viet/danh-sach-caccua-hang-cung-ung-sach-giao-khoaphuc-vu-nam-hoc-2026-2027-tronghe-thong-cua-nxbgdvn; tăng cường nhân lực tại các hệ thống nhà sách, mở rộng thời gian phục vụ trong ngày và đẩy mạnh các kênh đặt hàng online giao tận nhà; cung cấp SGK điện tử hoàn toàn miễn phí. NGHIÊM HUÊ NXB Giáo dục Việt Nam lý giải việc thiếu SGK tại TPHCM Theo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, hiện tượng thiếu sách giáo khoa tại các cửa hàng bán lẻ trong những ngày gần khai giảng không xuất phát từ việc thiếu nguồn cung tổng thể mà do sự đứt gãy, gián đoạn tạm thời trong kênh đăng kí mua sách truyền thống tại nhà trường và các vướng mắc về mặt lộ trình chính sách từ phía Sở GD&ĐT TPHCM. Phụ huynh mua SGK tại hệ thống cửa hàng sách của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam ẢNH: NXB CUNG CẤP Sẽ phát hành bổ sung 10 triệu bản SGK Năm học 2026-2027 là năm đầu tiên triển khai chủ trương thống nhất sử dụng bộ SGK Kết nối tri thức với cuộc sống của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam trên toàn quốc. Tính đến ngày 25/8, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã in và phát hành 225 triệu bản SGK và hơn 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo, hoàn thành vượt kế hoạch đăng ký ban đầu của các địa phương. Từ nay đến khai giảng, nhà xuất bản sẽ phát hành bổ sung ra thị trường 10 triệu bản SGK theo nhu cầu thực tiễn từ các nhà trường, địa phương. Ngoài ra, ban lãnh đạo nhà xuất bản đã phê duyệt kế hoạch in bổ sung 8 triệu bản SGK để đảm bảo an ninh an toàn SGK, khắc phục thiên tai, bão lũ và các tình huống thực tiễn phát sinh khác. Riêng tại TPHCM, tính đến ngày 24/8, đã có 25,5 triệu bản SGK được cung ứng, đạt 102% so với kế hoạch dự kiến ban đầu (25,1 triệu bản). Ngoài cung ứng đến các nhà trường theo đặt hàng, nhà xuất bản còn trực tiếp đáp ứng nhu cầu mua sắm SGK của đông đảo phụ huynh học sinh tại các cửa hàng thuộc hệ thống. Như vậy, về tổng sản lượng, Nhà xuất bản khẳng định hoàn toàn không có sự thiếu hụt nguồn cung SGK. văn bản thi hành để triển khai trên địa bàn. Chủ tịch UBND TPHCM khẳng định: Thể chế đã có, thời cơ cũng đã đến, vấn đề còn lại là tinh thần thực hiện. Tại hội nghị, ông Được phát động đợt thi đua 30 ngày đêm tổ chức thi hành Luật Phát triển đô thị. “Trọng tâm của đợt thi đua là khẩn trương xây dựng và hoàn thiện, ban hành đầy đủ, đồng bộ, kịp thời các văn bản, các nghị định chi tiết và hướng dẫn tổ chức thực hiện Luật Phát triển đô thị. Đồng thời, tháo gỡ những điểm nghẽn, vướng mắc, không để xảy ra tình trạng luật có hiệu lực nhưng cơ chế thực hiện vẫn còn chờ, làm lỡ cơ”, người đứng đầu chính quyền TPHCM nêu rõ. NGÔ TÙNG Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang phát biểu chỉ đạo tại hội nghị ẢNH: NGÔ TÙNG TPHCM sẽ xây dựng nhiều dự án lớn
TỪ “NHẬP KHẨU” NHÂN TÀI Theo GS.TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ (ĐH Quốc gia Hà Nội), thời gian dài, những cá nhân xuất sắc của Việt Nam, thường lựa chọn ra nước ngoài học tập và làm việc để tìm kiếm môi trường phát triển phù hợp. Điều đó phản ánh thực tế, Việt Nam từng thiếu môi trường, nguồn lực để nuôi dưỡng những người có khả năng trở thành lực lượng tinh hoa. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã khác. Việt Nam bước vào kỉ nguyên phát triển mới, trong đó yêu cầu đặt ra không dừng ở việc tiếp nhận tri thức, làm chủ công nghệ hay sử dụng thành quả khoa học của thế giới mà phải có khả năng sáng tạo công nghệ, tạo ra tri thức mới và dẫn dắt những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược. “Chúng ta đang khao khát và tìm cách “nhập khẩu” nhân tài, nhưng thực tế triển khai rất khó khăn”, GS Chử Đức Trình nói. Theo ông, thu hút nhân tài quốc tế là cần thiết nhưng không phải lời giải căn cơ. Muốn hình thành một lực lượng chất lượng cao bền vững phải tự đào tạo trong nước. Đây chính là một trong những lí do khiến câu chuyện xây dựng ĐH tinh hoa trở nên cấp thiết. Một quốc gia không thể trở thành cường quốc về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nếu không có những cơ sở giáo dục ĐH đủ năng lực đào tạo những con người có khả năng dẫn dắt. ĐH tinh hoa, vì thế, không chỉ là câu chuyện của riêng ngành giáo dục. Đó là một phần của chiến lược phát triển quốc gia. Bản chất của trường ĐH tinh hoa, theo GS.TS Chử Đức Trình, nằm ở hai trục cốt lõi, sự xuất sắc và văn hóa gắn với tác động xã hội sâu rộng. Sự xuất sắc không thể đo bằng tên gọi, quy mô hay học phí. Một trường ĐH chỉ thực sự đạt tới tầm vóc tinh hoa khi có năng lực đào tạo nhân tài, kiến tạo tri thức mới, phát triển công nghệ đột phá và từng bước thiết lập những chuẩn mực mới cho hệ thống giáo dục. Thành quả của ĐH tinh hoa không chỉ được giữ trong khuôn viên nhà trường, phải lan tỏa tới nền kinh tế, cộng đồng doanh nghiệp, xã hội và rộng hơn là năng lực cạnh tranh của quốc gia. GS.TS Nguyễn Hữu Đức, ĐH Quốc gia Hà Nội, cho rằng, hệ thống ĐH trong giai đoạn tới có thể được phân tầng rõ hơn. Ở tầng cao nhất, ĐH tinh hoa, tập trung những cơ sở có năng lực tổng thể cao và tạo tác động lớn cho xã hội. Tiếp đó, tầng ĐH trọng điểm, nơi có những ngành, khoa hoặc lĩnh vực mũi nhọn đạt chuẩn tinh hoa. Các trường còn lại có thể tập trung xây dựng những trung tâm xuất sắc, tạo ra những sản phẩm, công trình khoa học chất lượng cao, đóng góp vào hệ thống chung. GS Nguyễn Hữu Đức đánh giá, năng lực lãnh đạo, đội ngũ “tổng công trình sư” khoa học và văn hóa nghiên cứu là ba yếu tố đặc biệt quan trọng. Trong khi đó, ĐH tinh hoa cần những nhà khoa học có khả năng mở ra hướng nghiên cứu mới, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, dẫn dắt những chương trình khoa học lớn và tạo ra những sản phẩm có sức ảnh hưởng. Nói cách khác, cần những “tổng công trình sư” khoa học, không chỉ cần một tập hợp đông đảo các nhà nghiên cứu có thành tích công bố. Đằng sau đội ngũ ấy phải là một văn hóa nghiên cứu hiện đại. Đây cũng là điểm mà GS Chử Đức Trình đặc biệt nhấn mạnh, cơ sở vật chất và nguồn tài chính có thể đầu tư, nhưng văn hóa chất lượng không thể mua bằng tiền. Nó chỉ có thể được tích lũy qua thời gian, bằng những chuẩn mực được duy trì bền bỉ trong mọi hoạt động của nhà trường. BÀI TOÁN KINH PHÍ Theo GS Nguyễn Hữu Đức, mức đầu tư trung bình trên mỗi sinh viên tại các trường tinh hoa ở khu vực và trên thế giới dao động khoảng 10 nghìn đến 35 nghìn đô la Mỹ/năm. Nguồn lực này không chỉ dành cho giảng dạy mà còn phải bảo đảm cho nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, phòng thí nghiệm, thư viện, dữ liệu, học bổng, thu hút nhà khoa học và các hoạt động đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, một ĐH tinh hoa không thể phụ thuộc chủ yếu vào học phí. Ở các ĐH hàng đầu thế giới, nguồn thu từ nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu chuyển giao cho doanh nghiệp có thể chiếm khoảng 25 - 45% tổng ngân sách. Chính năng lực tạo ra và chuyển hóa tri thức này góp phần quyết định sức cạnh tranh của các trường ĐH. Trong khi đó, nguồn lực tài chính của nhiều trường ĐH Việt Nam vẫn còn hạn chế. Ngân sách nhà nước dành cho giáo dục ĐH chưa thể đáp ứng đồng đều nhu cầu phát triển. Nguồn thu từ nghiên cứu và chuyển giao công nghệ còn khiêm tốn. Bài toán vì vậy không chỉ “đầu tư thêm bao nhiêu tiền”, mà là đầu tư vào đâu, cho ai và theo cơ chế nào. GS.TS Vũ Văn Yêm, Phó Giám đốc ĐH Bách khoa Hà Nội, cho rằng, trước khi nói đến ĐH nghiên cứu, ĐH tinh hoa hay ĐH đẳng cấp thế giới, cần thống nhất về bản chất của mô hình. ĐH Bách khoa Hà Nội là một trong những cơ sở đã sớm đưa định hướng phát triển ĐH xuất sắc vào chiến lược phát triển giai đoạn 2017 - 2025, tầm nhìn đến năm 2045. Nhà trường có lợi thế lớn về nguồn tuyển sinh ở nhiều ngành kĩ thuật cốt lõi cũng như đã đầu tư phát triển các phòng thí nghiệm, viện nghiên cứu và hệ sinh thái khoa học công nghệ. Tuy nhiên, những nền tảng ấy chưa đủ để tạo nên một ĐH tinh hoa. Tỉ lệ giáo sư, phó giáo sư và tiến sĩ vẫn chưa cao và chưa đồng đều giữa các lĩnh vực. Hạ tầng nghiên cứu dù được cải thiện nhưng chưa thực sự đồng bộ, hiện đại. Nguồn lực tài chính từ ngân sách còn hạn chế, trong khi các thủ tục đầu tư công có thể khiến những dự án nghiên cứu và cơ sở vật chất kéo dài, làm giảm khả năng phản ứng nhanh trước các cơ hội phát triển. Vấn đề này cho thấy nghịch lí, trường ĐH có thể đã sẵn sàng thay đổi, nhưng nếu cơ chế chưa thay đổi tương ứng, tốc độ chuyển mình sẽ bị giới hạn. Do đó, GS Vũ Văn Yêm cho rằng, nhà nước cần trao quyền tự chủ thực chất cho những cơ sở được lựa chọn, đồng thời đi kèm cơ chế đầu tư trọng điểm và cam kết dài hạn. “Không thể vừa yêu cầu các trường cạnh tranh quốc tế, vừa quản lí bằng những chỉ số hành chính cứng nhắc hoặc duy trì cơ chế phân bổ nguồn lực dàn trải”, GS Vũ Văn Yêm nói. Ông cho rằng, bản thân các trường cũng phải chấp nhận một sự lựa chọn khó khăn muốn dẫn đầu phải đủ bản lĩnh từ bỏ hoặc thu hẹp những lĩnh vực không có lợi thế để dồn nguồn lực cho các mũi nhọn chiến lược. NGHIÊM HUÊ 6 n Thứ Năm n Ngày 27/8/2026 KHOA GIÁO GIÁO DỤC ĐẠI HỌC THUA TRÊN “SÂN NHÀ”? Từ chỗ mở rộng quy mô để đáp ứng nhu cầu nhân lực, giáo dục đại học (ĐH) Việt Nam đang đứng trước yêu cầu mới, đủ sức đào tạo nhân tài, dẫn dắt nghiên cứu, sáng tạo công nghệ và cạnh tranh trên bản đồ tri thức toàn cầu. ĐH tinh hoa không chỉ bằng những bảng xếp hạng hay chương trình đào tạo đắt tiền. Đó phải là một cuộc tái cấu trúc thực sự về nguồn lực, con người, quản trị và sứ mệnh. Trong phòng Lab của Trường ĐH Khoa học Tự nhiên, ĐH Quốc gia Hà Nội ẢNH: NTCC Nhà nước phải tạo không gian chính sách và đầu tư dài hạn. Trường ĐH phải chịu trách nhiệm về chất lượng, quản trị minh bạch và năng lực tạo ra tri thức. Doanh nghiệp phải tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị từ đào tạo, nghiên cứu đến phát triển và thương mại hóa công nghệ. GS Vũ Văn Yêm đề xuất lộ trình phát triển theo ba giai đoạn: Trước hết hoàn thiện bộ tiêu chí, rà soát mô hình, thu hút nhân tài và đầu tư các phòng thí nghiệm trọng điểm; tiếp đó tập trung xây dựng các trung tâm xuất sắc, thúc đẩy hợp tác thực chất giữa Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp; và cuối cùng hướng tới hình thành công viên khoa học công nghệ, thu hút nguồn vốn từ các quỹ đầu tư và tập đoàn lớn. Quá trình này cần được đo lường bằng những chỉ số thực chất: chất lượng nhân lực, kết quả nghiên cứu, hiệu quả hợp tác với doanh nghiệp, mức độ khai thác hạ tầng, năng lực đổi mới sáng tạo và giá trị đóng góp cho quốc gia, địa phương. Mục tiêu cuối cùng không phải là có thêm vài cái tên xuất hiện trên bảng xếp hạng quốc tế mà hình thành những trung tâm tri thức đủ mạnh để đào tạo người dẫn dắt, tạo ra công nghệ mới và giải quyết những bài toán lớn của đất nước. HOA BAN GS.TS Chử Đức Trình cho rằng xây dựng ĐH tinh hoa phải được nhìn nhận như một bài toán cấp độ quốc gia, đòi hỏi một “khế ước” mới giữa Nhà nước, trường ĐH và cộng đồng doanh nghiệp. Khế ước mới cho đại học tinh hoa Thời điểm hiện tại, có 3 cơ sở giáo dục đại học đăng kí trở thành Đại học tinh hoa gồm: Đại học Quốc gia Hà Nội, ĐH VinUni, ĐH Phenikaa. GS.TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ, ĐH Quốc gia Hà Nội trình bày tham luận về Đại học tinh hoa ẢNH: NGHIÊM HUÊ Bài 2: Cần “cuộc chơi” khác
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==