9 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Năm n Ngày 27/8/2026 CHUYỆN HÔM NAY Ma túy chỉ là một biểu hiện cực đoan. Phía sau nó đôi khi là cả một lối sống buông thả: coi nhẹ chuẩn mực, đề cao hưởng thụ, xem danh tiếng như đặc quyền, tiền bạc như thước đo giá trị và sự nổi tiếng như một thứ có thể miễn trừ cho những sai lầm. Những năm qua, công chúng không ít lần chứng kiến người nổi tiếng vướng vào những câu chuyện đáng buồn: làm người thứ ba, quảng cáo thiếu trung thực, bị cáo buộc liên quan đến việc trục lợi từ hoạt động từ thiện, khoe nhà, khoe xe, phô bày cuộc sống xa hoa như một cách khẳng định đẳng cấp. Có người phát ngôn gây sốc chỉ để giữ độ nóng, bất chấp những chuẩn mực tối thiểu của ứng xử. Không thể vì thế mà đánh đồng tất cả người nổi tiếng. Phần lớn nghệ sĩ vẫn miệt mài lao động, giữ gìn nhân cách và sống tử tế với nghề, với công chúng. Nhưng những trường hợp lệch chuẩn có sức lan truyền đặc biệt lớn, bởi mỗi hành vi của người nổi tiếng đều có thể trở thành một thông điệp mà xã hội nhìn vào. Một người bình thường khoe của có thể chỉ là chuyện cá nhân. Nhưng khi người có hàng triệu người theo dõi liên tục phô bày sự giàu có, nó có thể tạo ra một thước đo lệch lạc về thành công: nhiều tiền, xe sang, biệt thự, hàng hiệu và những cuộc vui không giới hạn. Một quảng cáo sai sự thật từ một tài khoản vô danh có thể khiến vài người mất tiền. Nhưng khi được bảo chứng bởi người nổi tiếng, hậu quả có thể lớn hơn rất nhiều. Bởi vậy, nổi tiếng không chỉ là quyền được công chúng yêu mến, mà còn là trách nhiệm trước công chúng. Danh hiệu càng cao, sức ảnh hưởng càng lớn thì chuẩn mực ứng xử càng phải cao. Nghệ sĩ cũng là con người, không ai hoàn hảo. Nhưng khi đã sống bằng sự yêu mến của công chúng, không thể chỉ nhận hào quang mà từ chối trách nhiệm đi kèm với nó. Trước những cú ngã ấy, xã hội cần tỉnh táo. Sai thì phải chịu trách nhiệm. Vi phạm pháp luật phải bị xử lý nghiêm. Danh tiếng không thể là chiếc ô che chắn cho hành vi sai trái. Nhưng nghiêm khắc không có nghĩa là tước bỏ cơ hội làm lại cuộc đời. Một con người có thể đánh mất danh tiếng trong một ngày, nhưng để sửa chữa sai lầm có thể cần nhiều năm. Họ phải chấp nhận hậu quả, thay đổi môi trường sống, lao động chân chính và kiên trì xây dựng lại niềm tin. Không phải bằng những lời xin lỗi ồn ào, mà bằng những việc làm bền bỉ. Công chúng cũng cần trưởng thành hơn trong việc lựa chọn thần tượng. Đừng trao quá nhiều quyền lực tinh thần cho một người chỉ vì họ đẹp, nổi tiếng, giàu có hay có hàng triệu người theo dõi. Thần tượng một con người không có nghĩa là trao cho họ quyền định nghĩa đúng - sai trong cuộc sống của mình. Có lẽ đã đến lúc chúng ta cần một quan niệm khác về người nổi tiếng. Người đáng ngưỡng mộ không nhất thiết là người có chiếc xe đắt nhất, căn nhà lớn nhất hay xuất hiện nhiều nhất trên mạng. Đó phải là người có tài năng nhưng biết tự trọng, có sức ảnh hưởng nhưng biết giữ mình, mắc sai lầm nhưng đủ dũng khí sửa sai. Phía sau mỗi cú ngã vẫn là một con người. Cảnh báo để người khác không bước vào bóng tối; nghiêm trị để cái sai không được dung túng; nhưng cũng mở một con đường để người biết sửa mình có cơ hội trở về. N.T Nợ một niềm tin TIẾP THEO TRANG 1 Dễ hiểu khi công chúng bất ngờ trước những cú trượt ngã của nhà thiết kế Công Trí hay NSƯT Kiều Thanh. Tài năng hay phẩm chất đạo đức của nghệ sĩ phải được chính họ có ý thức giữ gìn, trau dồi, rèn luyện. Công chúng dù yêu mến nghệ sĩ đến đâu cũng không thể thay họ gánh vác được. Khác với NTK Công Trí trước khi trượt ngã thường khá kín kẽ trong phát ngôn, NSƯT Kiều Thanh từng gây bão vì phát ngôn liên quan cuộc sống riêng tư (nhận mình là người thứ ba), khiến không ít khán giả từng đòi tước danh hiệu. Thậm chí khi 2 nghệ sĩ Việt vướng cáo buộc xâm hại tình dục và quyền riêng tư ở Tây Ban Nha, Kiều Thanh lên tiếng bênh vực họ với lý lẽ khó chấp nhận, gây bức xúc trong dư luận. Từ phát ngôn gây bão đến cú ngã với cáo buộc mua bán trái phép chất ma túy đều chứng tỏ, Kiều Thanh hoàn toàn không có ý thức giữ vẻ đẹp của danh hiệu. Luật sư Hoàng Hà (Đoàn Luật sư TPHCM) cho rằng: “Hiện nay chưa thể dự đoán chính xác mức án của NSƯT Kiều Thanh vì cơ quan điều tra chưa công bố khối lượng ma túy, số lần mua bán và số người được bán. Theo Điều 251 Bộ luật Hình sự, tội Mua bán trái phép chất ma túy có mức thấp nhất từ 3 đến 7 năm tù. Nếu kết quả điều tra chứng minh Kiều Thanh bán ma túy từ hai lần trở lên thì khung hình phạt có thể từ 7 đến 15 năm tù. Tùy loại và khối lượng ma túy, hình phạt còn có thể tăng lên từ 15 đến 20 năm, thậm chí tù chung thân hoặc tử hình. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền đến 500 triệu đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định và bị tịch thu tài sản”. Về danh hiệu NSƯT của Kiều Thanh, luật sư Hoàng Hà nhìn nhận, danh hiệu NSƯT không phải tình tiết làm tăng hình phạt. Tuy nhiên, nếu Kiều Thanh bị phạt tù bằng bản án đã có hiệu lực pháp luật sẽ thuộc trường hợp bị tước danh hiệu theo khoản 3 Điều 93 Luật Thi đua, khen thưởng năm 2022. Đây là hậu quả pháp lý riêng đối với danh hiệu, không phải hình phạt bổ sung trong bản án hình sự. Những cú ngã của nhà thiết kế, người mẫu, ca sĩ, diễn viên có tiếng, có danh hiệu ở ta cũng là chuyện “con sâu làm rầu nồi canh”. Tuy nhiên cú ngã đó lại ảnh hưởng không nhỏ tới hình ảnh nghệ sĩ trong mắt công chúng. Nhưng ai cũng có thể sa ngã, nếu sống buông thả, không riêng nghệ sĩ. Nhà thơ Hồng Thanh Quang bình luận: “Thời nào nghệ sĩ cũng cần ý thức không được bán danh ba đồng. Ở thời nào cũng không hiếm chuyện những nghệ sĩ bị dính vào tệ nạn. Kiều Thanh không phải nghệ sĩ nổi tiếng đầu tiên và cũng không phải người cuối cùng rơi vào cạm bẫy phù hoa này”. ĐÀO NGUYÊN Nghệ sĩ thời nay dễ sa ngã hơn nghệ sĩ thời xưa, nhiều tài khoản làm phép so sánh trên mạng xã hội. Theo thi sĩ Hồng Thanh Quang, đó cũng là một phần sự thật bởi xã hội hiện nay tồn tại nhiều cạm bẫy hơn. “Tuy nhiên, không nên cho rằng chỉ nghệ sĩ bây giờ mới hay hư hỏng. Bây giờ khác với thời xưa ở điểm, một khi những người nổi tiếng sa ngã thì xã hội và các phương tiện truyền thông thời trước thường có xu hướng hạn chế vạch áo cho thiên hạ xem lưng. Bây giờ thì khác, mạng xã hội lan truyền nhanh chóng những tin bê bối dính dáng tới người nổi tiếng, thậm chí còn có thể bé xé ra to”. Nhà thơ Hồng Thanh Quang nói. Kiều Thanh trong phim Phía trước là bầu trời thế hệ”, Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Thị Thuận tâm sự. LAN TỎA DI SẢN TRONG THỜI ĐẠI SỐ Khi mới 9-10 tuổi, cô bé quê lúa Hà Quỳnh Như đã bén duyên với dân ca qua những cuộc thi trong trường học. Một sân chơi tưởng như bình thường lại mở ra cánh cửa đến với nghệ thuật. Được NSND Hồng Lựu - Phó Chủ tịch Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam - phát hiện, dìu dắt, Hà Quỳnh Như từng bước học cách luyến láy, nhả chữ, thả hồn vào câu ví, điệu giặm và kỹ thuật “đổ tứ hoa”. Từ đó, cô bé ngày nào dần trưởng thành, giành nhiều giải thưởng và trở thành một trong những giọng ca trẻ được yêu mến. Điều đáng nói, Hà Quỳnh Như không chỉ chọn cách hát lại những làn điệu quen thuộc mà còn tìm cách đưa ví, giặm đến gần hơn với khán giả trẻ. Trong MV ca khúc “Giận mà thương” được cô ca sĩ trẻ cùng ê-kíp mạnh dạn phối lại trên nền nhạc điện tử. Giai điệu dân gian quen thuộc được khoác lên màu sắc trẻ trung, tinh nghịch, kết hợp với phần rap ngẫu hứng, tạo nên một cách thể hiện mới mà vẫn giữ được chất liệu ví, giặm. “Đây là điều tôi chờ đón ở cách lan tỏa ví, giặm trong thời đại số, trong công chúng trẻ. Chúng ta không thể mong người trẻ giữ nguyên những điệu Ví, Giặm cổ và cách thức biểu đạt cũ, bởi không gian giao duyên, đối đáp, lĩnh xướng truyền thống đã có nhiều thay đổi”, NSND Hồng Lựu chia sẻ. NSND Phạm Tiến Dũng - Chi hội trưởng Chi hội Nhạc sĩ Việt Nam tỉnh Nghệ An - cho rằng, dân ca ví, giặm đang có sức sống mạnh mẽ trong cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Để sức sống ấy được nối dài, cần tiếp tục tạo môi trường, xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng bài bản, giúp những tài năng trẻ có cơ hội phát triển lâu dài, hình thành đội ngũ kế cận đủ khả năng tiếp nối và phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại. Theo ông, bảo tồn không có nghĩa là giữ di sản trong một “chiếc hộp kính”. Một di sản chỉ thực sự sống khi được cộng đồng tiếp tục thực hành, yêu thích và sáng tạo. Tuy nhiên, đổi mới phải dựa trên nền tảng của cái gốc, từ tiếng Nghệ, ngôn ngữ, thanh âm, giai điệu, tiết tấu, cách nhả chữ đến cái tình, cái hồn và cách biểu đạt tâm tư của con người xứ Nghệ. “Bảo tồn là giữ cái gốc; sáng tạo là làm cho cái gốc ấy tiếp tục nảy mầm”, NSND Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh. Ví, giặm hoàn toàn có thể có lời mới, cách phối khí mới, kết hợp với nghệ thuật đương đại, công nghệ sân khấu và các phương tiện truyền thông mới; đồng thời lựa chọn những chủ đề gần gũi với đời sống, tâm tư của người trẻ. “Điều quan trọng là mọi sự sáng tạo phải bắt đầu từ sự hiểu đúng và tôn trọng bản sắc. Khi người trẻ có thể dùng ví, giặm để nói về quê hương, tình yêu, ước mơ và cuộc sống hôm nay bằng ngôn ngữ của chính mình, lúc đó di sản không chỉ được bảo tồn mà thực sự đang sống trong thế hệ mới”, NSND Phạm Tiến Dũng chia sẻ. T.H Hình ảnh Hà Quỳnh Như trong MV “Giận mà thương” Bà Quách Thị Cường - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An - nhấn mạnh: “Phát triển thế hệ trẻ trở thành lực lượng kế cận là yếu tố quyết định sức sống lâu dài của dân ca ví, giặm. Vì vậy, cần tăng cường kết nối giữa gia đình, nhà trường, câu lạc bộ, thiết chế văn hóa với nghệ sĩ, nghệ nhân; phát hiện, bồi dưỡng năng khiếu từ sớm, mở rộng truyền dạy trong trường học và tạo thêm sân chơi phù hợp với từng lứa tuổi. Muốn di sản sống trong đời sống đương đại, trước hết phải để người trẻ cảm thấy đó là di sản của chính mình”.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==