THỨ BA 21/7/2026 Số 202 0977.456.112 TRANG 3 CHĂM LO ĐỜI SỐNG NGƯỜI CÓ CÔNG TRANG 12 Từ xe ôm đến ông chủ nhờ vốn ưu đãi PHÁT TRIỂN PHẢI LÀM XÃ HỘI TỐT ĐẸP HƠN, NIỀM TIN ĐƯỢC CỦNG CỐ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương lần thứ Ba khóa XIV ẢNH: TTXVN DUY TRÌ MỘT KỲ THI HAI MỤC TIÊU? CÓ NÊN TRANG 6 TRANG 14 NHÀ VÔ ĐỊCH NHẬN 51 TRIỆU USD TIỀN THƯỞNG TRANG 2 Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT 2026 ẢNH: DUY PHẠM CHUYỆN HÔM NAY Hơn một thập kỷ qua, kỳ thi tốt nghiệp THPT tại Việt Nam luôn được ví như một “đợt sát hạch” của toàn xã hội. Thế nhưng, khi một kỳ thi duy nhất phải gánh vác cùng lúc ba trọng trách: xét tốt nghiệp, làm căn cứ tuyển sinh đại học và đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông, “chiếc áo” ấy đã trở nên quá chật chội, làm nảy sinh hàng loạt xung đột nội tại chưa có lời giải triệt để. Chiếc áo quá chật XEM TIẾ P TRANG 9 n HOA BAN TRANG 5 Không chạy đua mọi giá nhà máy chip tỷ USD TRANG 8-9 TRANG 16 Giải mã sức hút của nhóm nhạc thần tượng Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản chạm vào “điều cấm kỵ”
…“Đề nghị Trung ương tập trung trả lời câu hỏi: mỗi quyết sách tháo gỡ điểm nghẽn nào, tạo ra năng lực mới nào và cần điều kiện gì để thực hiện, thực thi hiệu quả? Trên tinh thần đó, tôi xin gợi ý 4 trọng tâm để các đồng chí thảo luận. I. Bước chuyển từ sắp xếp tổ chức sang nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền và chất lượng vận hành của Đảng và hệ thống chính trị Sắp xếp tổ chức bộ máy đã tạo ra cấu trúc tinh gọn hơn. Nhưng tinh gọn mới là điều kiện; mục tiêu là Đảng lãnh đạo hiệu quả hơn, Nhà nước quản trị tốt hơn, bộ máy vận hành nhanh hơn, Nhân dân được phục vụ tốt hơn, mức sống thực của Nhân dân được nâng cao hơn. Bước chuyển này phải bảo đảm kỷ luật nghiêm minh, tổ chức rõ ràng, quyền lực được kiểm soát, trách nhiệm được thực thi; lấy chất lượng quyết sách, hiệu quả thực hiện và niềm tin của Nhân dân làm thước đo. Quy định về những điều đảng viên không được làm phải xác định rõ giới hạn kỷ luật, nhận diện đúng những biểu hiện mới trong kinh tế thị trường, chuyển đổi số và quan hệ quyền lực - lợi ích. Kỷ luật nghiêm minh phải đi cùng bảo vệ cán bộ liêm chính, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Việc sửa đổi, bổ sung Quy định số 20 phải làm rõ tên gọi, chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền, trách nhiệm và quan hệ công tác của các loại hình tổ chức đảng, khắc phục chồng chéo, khoảng trống trách nhiệm, tình trạng “cơ sở trong cơ sở”, bảo đảm hoạt động thống nhất, thông suốt. Báo cáo sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và Báo cáo về công tác xây dựng Đảng, hệ thống chính trị 6 tháng đầu năm và phương hướng, nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 phải giúp Trung ương đánh giá thực chất chất lượng vận hành của hệ thống chính trị sau sắp xếp: bộ máy có thông suốt, thẩm quyền và trách nhiệm có rõ, quyết định có nhanh, đúng, người dân và doanh nghiệp có được phục vụ tốt hơn hay không? Thước đo không chỉ là số đầu mối giảm mà là hiệu lực lãnh đạo, quản lý và chất lượng phục vụ Nhân dân. Phân cấp phải đi cùng thẩm quyền, nguồn lực, nhân lực, dữ liệu, công cụ thực thi và kiểm soát quyền lực; cấp tỉnh mạnh về quy hoạch, điều phối; cấp xã gần dân, đủ sức giải quyết công việc trong mô hình mới. Cán bộ phải được đánh giá bằng phẩm chất, năng lực, sản phẩm, tiến độ, uy tín; người đứng đầu là trung tâm trách nhiệm. II. Bước chuyển từ quản lý phân tán sang quản trị thống nhất không gian phát triển và nguồn lực quốc gia Không gian hành chính không thể giới hạn tư duy phát triển. Đất đai, biển, đô thị, hạ tầng, tài nguyên, dữ liệu phải được nhìn trong một chỉnh thể, tổ chức theo chiến lược quốc gia, lợi thế vùng, hiệu quả tổng thể. Bước chuyển này phải tạo không gian phát triển mới, đưa nguồn lực đến nơi sử dụng hiệu quả, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân, doanh nghiệp, kết nối lợi thế địa phương thành sức mạnh quốc gia. Các Đề án thành lập thành phố Quảng Ninh, thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương phải được xem xét trong yêu cầu hình thành các cực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực quản trị đô thị và tăng cường liên kết vùng. Việc thay đổi địa vị hành chính phải tạo chuyển biến thực chất về năng lực quản trị, hiệu quả huy động nguồn lực và sức lan tỏa phát triển. Cần đánh giá kỹ điều kiện hạ tầng, nguồn lực, chi phí vận hành và tác động đối với Nhân dân, bảo đảm mỗi đề án tạo ra giá trị phát triển mới cho địa phương, vùng và cả nước. Nội dung sơ kết thực hiện Nghị quyết số 18, ngày 16/6/2022 của Trung ương khóa XIII; xác định quan điểm sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan, cùng nội dung tổng kết thực hiện Nghị quyết số 36, ngày 22/10/2018 của Trung ương khóa XII và ban hành Nghị quyết của Trung ương về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh phải được xem xét trong tư duy quản trị thống nhất lãnh thổ. Trung ương cần làm rõ yêu cầu chuyển quản lý đất đai từ từng thửa đất sang quản trị không gian; từ nặng về thủ tục sang khơi thông, tạo lập nguồn lực; từ bồi thường tài sản sang tái thiết cuộc sống, bảo đảm chỗ ở, sinh kế và điều kiện sống tương đương hoặc tốt hơn. Biển là không gian sinh tồn, phát triển và bảo vệ chủ quyền; phải được quản trị tổng hợp, kết nối với đất liền, cảng biển, logistics và các hành lang kinh tế và hợp tác quốc tế. Khơi thông nguồn lực phải đi đôi với bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp; phân cấp phải gắn với kiểm soát đầu cơ, lãng phí, lợi ích nhóm; dữ liệu phải thống nhất, liên thông. III. Bước chuyển từ tăng trưởng dựa nhiều vào mở rộng đầu vào sang phát triển dựa vào năng suất, tri thức, công nghệ và con người Báo cáo tình hình kinh tế-xã hội 6 tháng đầu năm, nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm 6 tháng cuối năm 2026 và Đề án đổi mới mô hình phát triển Việt Nam phải đặt trong cùng một mạch: báo cáo trả lời việc phải làm ngay trong 6 tháng cuối năm; đề án cần phải trả lời được câu hỏi: đất nước tạo ra của cải, sức cạnh tranh bằng cách nào trong dài hạn. GDP 6 tháng đầu năm tăng 8,18% là kết quả tích cực, nhưng mục tiêu tăng trưởng ít nhất 10% cả năm là nhiệm vụ rất thách thức. Phải phấn đấu đạt mục tiêu năm 2026, đồng thời tạo nền tảng cho tăng trưởng 2 con số bền vững; bảo đảm ổn định vĩ mô, các cân đối lớn, khơi thông đầu tư, xử lý dự án tồn đọng, củng cố năng lực doanh nghiệp, bảo đảm việc làm, thu nhập. Kịch bản phải lượng hóa đến từng ngành, địa phương, phải tính đến các yếu tố thuận và không thuận, gắn với trách nhiệm người đứng đầu; khâu cốt tử là tổ chức thực hiện. Về dài hạn, phải chuyển từ phụ thuộc vào vốn, tài nguyên, gia công, lao động giá rẻ sang dựa vào năng suất, tri thức, dữ liệu, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nhân lực chất lượng cao, quản trị hiện đại; xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, hội nhập hiệu quả. Cần phát huy vai trò quản lý, kiến tạo của Nhà nước và vai trò của thị trường trong huy động, phân bổ nguồn lực; bảo đảm kinh tế nhà nước thực sự giữ vai trò chủ đạo, kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế 2 THỜI SỰ n Thứ Ba n Ngày 21/7/2026 QUAÛNG CAÙO PHAÙT HAØNH Haø Noäi: ÑT: (024)39432758; Fax: (024)39435285 TPHCM: ÑT: (028)38469860; Fax: (028)38480015 Trong giôø haønh chính (024)39439664 Ngoaøi giôø 0912033213 (Thu Hieàn) n Thieát keá : QUANG HUY n Giaù: 5.500 ñoàng n Ban ñaiï dienä taiï thanø h pho á Ho à Chí Minh: 384 Nam Kyø Khôiû Nghóa, P.Xuanâ Hoa-ø TPHCM. ÑT: (028) 3848 4366, E-mail: tienphonghcm@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï mienà Trung: 339 Leâ Thanh Nghò, P.Hoaø Cöônø g; 19 Ngoâ Gia Tö,ï P.Haiû Chauâ , TP Ña ø Nanü g, ÑT: (0236)3828 039, E-mail: banmientrung@baotienphong.com.vn n Ban ñaiï dienä taiï Bacé Trung Bo:ä 21 Ho à Xuanâ Höông, P.Thanø h Vinh, tænh Ngheä An. ÑT: (0238)8602345; Email: baotienphongbactrungbo@gmail.com. n Ban ñaiï dienä taiï ÑBSCL: 103 Tranà Vanê Hoaiø , P.Ninh Kieuà , TP Canà Thô. ÑT: (0292)3823823, Email: baotienphongdbscl@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Tayâ Nguyenâ - Nam Trung Bo:ä 52 Tranà Nhatä Duatä , P.Buonâ Ma Thuotä , Ñaké Laké , ÑT: (0262)3950029, E-mail: baotienphongtaynguyen@gmail.com; 1018, ñöônø g 2/4, P. Bacé Nha Trang, tænh Khanù h Hoaø . SÑT: 0258.6500.155. Email: tienphongnhatrang@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Tayâ Bacé Bo:ä 64 ñöônø g Ly ù Tö ï Tronï g, P.Yenâ Baiù , tænh Laoø Cai. ÑT: 0904938689, E-mail: vptaybacbotp@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Ñonâ g Bacé Bo:ä So á 18 Le â Thanh Nghò, P.Haï Long, tænh Quanû g Ninh; E-mail: bandongbac@baotienphong.com.vn n Toøa soaïn: 15 Hoà Xuaân Höông, P.Hai Baø Tröng vaø D29 Phaïm Vaên Baïch, P.Caàu Giaáy, Haø Noäi. ÑT: 3943 4031 - 38227525 E-Mail: toasoan@baotienphong.com.vn, ISSN 0866-0827 Website: www.tienphong.vn n Toång Bieân taäp: PHUØNG COÂNG SÖÔÛNG n Phoù Toång Bieân taäp: Nguyeãn Ngoïc Tieán, Traàn Thò Thu Haø n In taiï : Cty TNHH MTV in Quanâ ñoiä 1, Cty in baoù Nhanâ Danâ Ña ø Nanü g, Cty TNHH MTV in Ñaé êkê Laké , Xöônû g in Quanâ khu IV, Cty TNHH MTV in Quanâ ñoiä 2, TPHCM Sáng 20/7, Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV khai mạc trọng thể tại Thủ đô Hà Nội. Báo Tiền Phong trân trọng trích đăng bài phát biểu khai mạc hội nghị của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (xin xem toàn văn trên tienphong.vn). Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu khai mạc Hội nghị ẢNH: TTXVN Quang cảnh Hội nghị ẢNH: TTXVN Phát triển phải làm xã hội tốt đẹp hơn, niềm tin được củng cố (*) Đề án xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển là nền tảng và mục tiêu của mô hình phát triển. Phát triển phải làm cho quy mô nền kinh tế lớn hơn, xã hội tốt đẹp hơn, con người phát triển toàn diện hơn, cộng đồng gắn kết và niềm tin được củng cố. Không để giàu lên về vật chất nhưng nghèo đi về văn hóa, đạo đức, tình người; không để tăng trưởng làm gia tăng bất bình đẳng hoặc đẩy người yếu thế ra bên lề.
3 n Thứ Ba n Ngày 21/7/2026 THỜI SỰ Ngày 20/7, nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026), tại các địa phương, nhiều đoàn công tác của các đơn vị đã có hoạt động thiết thực tri ân người có công. Chăm lo đời sống người có công quốc gia; gắn đầu tư nước ngoài với chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực nội sinh. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phải thực sự chuyển hóa thành năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Đề án xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển là nền tảng và mục tiêu của mô hình phát triển. Phát triển phải làm cho quy mô nền kinh tế lớn hơn, xã hội tốt đẹp hơn, con người phát triển toàn diện hơn, cộng đồng gắn kết và niềm tin được củng cố. Không để giàu lên về vật chất nhưng nghèo đi về văn hóa, đạo đức, tình người; không để tăng trưởng làm gia tăng bất bình đẳng hoặc đẩy người yếu thế ra bên lề. Phải lấy con người làm trung tâm, văn hóa làm nền tảng, pháp luật và kỷ cương làm trụ cột; kết hợp pháp trị với đức trị, quyền với trách nhiệm. Thước đo cuối cùng là chất lượng sống, cơ hội phát triển và hạnh phúc của Nhân dân. IV. Bước chuyển từ xử lý từng nguy cơ sang chủ động phòng ngừa, nâng cao sức chống chịu và bảo vệ vững chắc đất nước Trong một thế giới các nguy cơ đan xen, tác động dây chuyền, an ninh không thể chỉ được bảo đảm theo từng lĩnh vực; môi trường không thể chỉ được xử lý sau khi thiệt hại xảy ra. Bước chuyển này đòi hỏi chuyển từ phản ứng sang dự báo, từ xử lý sự vụ sang chủ động phòng ngừa; bảo đảm an ninh, an toàn và khả năng vận hành liên tục của hệ thống chính trị, kinh tế, xã hội, công nghệ và hạ tầng thiết yếu. An ninh là điều kiện của phát triển; phát triển bền vững, bao trùm, có sức chống chịu là nền tảng của an ninh. Chiến lược an ninh quốc gia và nội dung tổng kết thực hiện Nghị quyết số 24, ngày 03/6/2013 của Trung ương khóa XI, ban hành Kết luận của Trung ương về bảo vệ môi trường, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới phải được đặt trong tư duy thống nhất giữa bảo vệ và phát triển đất nước; chuyển mạnh từ ứng phó, khắc phục hậu quả sang chủ động nhận diện, dự báo và phòng ngừa từ sớm, từ xa; nâng cao sức chống chịu quốc gia trước các nguy cơ truyền thống, phi truyền thống và tác động dây chuyền. Phải bảo vệ vững chắc Đảng, Nhà nước, Nhân dân, chế độ, độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ; đồng thời bảo đảm an ninh con người, an ninh dữ liệu, an toàn hạ tầng trọng yếu và củng cố niềm tin xã hội. Phải kết hợp chặt chẽ quốc phòng, an ninh với đối ngoại và hội nhập quốc tế, phát huy sức mạnh tổng hợp để bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, mở rộng không gian phát triển và nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam trong khu vực và trên thế giới. Chính sách môi trường, khí hậu phải chuyển từ khắc phục hậu quả sang phòng ngừa, thích ứng, phục hồi; từ quản lý theo địa giới sang quản trị theo hệ sinh thái, lưu vực sông, vùng biển; biến chuyển đổi xanh thành động lực đổi mới công nghệ, nâng cao sức cạnh tranh. Trung ương cần xác định rõ lợi ích cốt lõi phải bảo vệ, nguy cơ phải ngăn chặn từ sớm, từ xa; cơ chế chỉ huy, phối hợp và cảnh báo sớm. Các dự án lớn phải tính đầy đủ sức chịu tải, chi phí môi trường, an ninh dữ liệu và trách nhiệm liên thế hệ”... ------------------------ *Tít bài do báo Tiền Phong đặt PHÁT HUY TRUYỀN THỐNG VẺ VANG Đoàn công tác của Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ đến thăm hỏi, tặng quà các gia đình thân nhân liệt sĩ, thương binh và Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân trên địa bàn. Đoàn đến thăm, tặng quà Đại tá Lê Minh Cơ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng tỉnh Sóc Trăng (nay thuộc Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ); thăm gia đình Liệt sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Việt Hùng, nguyên Chính trị viên Đại đội bảo vệ Tỉnh ủy Sóc Trăng (B68). Tại các chuyến thăm, Đại tá Phạm Lê Xuân Bình, Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ, thăm hỏi sức khỏe, đời sống của các gia đình; đồng thời, bày tỏ lòng tri ân sâu sắc trước những cống hiến, hi sinh to lớn của các Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ và thương binh trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc. Chỉ huy trưởng Bộ đội Biên phòng thành phố khẳng định, thế hệ cán bộ, chiến sĩ luôn trân trọng, ghi nhớ công lao của các thế hệ đi trước; quyết tâm phát huy truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt Nam và lực lượng Biên phòng, hoàn thành tốt nhiệm vụ bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới biển. Đại tá Phạm Lê Xuân Bình mong muốn các gia đình tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, là điểm tựa giáo dục con cháu noi gương, tích cực đóng góp xây dựng quê hương phát triển. Dịp này, Đại diện các gia đình bày tỏ sự xúc động; đồng thời, khẳng định sự quan tâm của Đảng, Nhà nước, Quân đội và Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ là nguồn động viên để các gia đình tiếp tục phát huy truyền thống, xây dựng cuộc sống ấm no, hạnh phúc. NGHĨA TÌNH THÁNG BẢY Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Vĩnh Long tổ chức chương trình họp mặt “Nghĩa tình tháng Bảy”, gặp gỡ, tri ân hơn 70 đại biểu là nữ lão thành cách mạng, nữ thương binh, bệnh binh, gia đình chính sách, người có công với cách mạng trên địa bàn. Đây là hoạt động hưởng ứng Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Phát biểu tại chương trình, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Thị Kim Thoa nhấn mạnh, tháng Bảy là dịp để mỗi người dân Việt Nam bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ, thương binh, bệnh binh, người có công với cách mạng và các thế hệ đã cống hiến, hi sinh vì Tổ quốc. Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Vĩnh Long khẳng định, sự tri ân ý nghĩa nhất không chỉ dừng lại ở những cuộc gặp mặt hay những phần quà, mà còn được thể hiện bằng trách nhiệm tiếp nối truyền thống, nỗ lực chăm lo tốt hơn đời sống người dân, nhất là gia đình chính sách, phụ nữ yếu thế và trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. Sau sắp xếp tổ chức bộ máy, các cấp Hội tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động theo hướng gần cơ sở, sát hội viên, lấy hiệu quả phục vụ người dân làm thước đo. Trong 6 tháng đầu năm 2026, các cấp Hội trong tỉnh đã thực hiện hơn 300 công trình, phần việc với tổng nguồn lực trên 13 tỷ đồng; xây mới 27 căn nhà, sửa chữa 5 căn nhà cho hội viên, phụ nữ khó khăn; nhận đỡ đầu gần 1.500 trẻ mồ côi; vận động hơn 16.800 phụ nữ tham gia bảo hiểm y tế; xây dựng 248 chi hội kiểu mẫu gắn với chi hội số, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức Hội và thực hiện tốt công tác an sinh xã hội. Dịp này, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Vĩnh Long trao nhiều phần quà cho đại biểu và các gia đình chính sách ở phường Trà Vinh và phường Long Đức; góp phần động viên các gia đình tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, xây dựng quê hương ngày càng phát triển. PV (theo TTXVN) Ban Tổ chức “Nghĩa tình tháng Bảy” trao quà cho các đại biểu lão thành cách mạng, nữ thương binh, bệnh binh ẢNH: TTXVN Thăm hỏi, tặng quà gia đình chính sách là hoạt động thường niên của Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ. Hoạt động thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”; qua đó góp phần giáo dục truyền thống yêu nước cho cán bộ, chiến sĩ toàn đơn vị. Theo thống kê của Sở Y tế TPHCM, tính đến ngày 20/7, toàn thành phố đã có 732.873 người dân được khám sức khỏe định kỳ và lập hồ sơ sức khỏe điện tử. Đây là kết quả đáng khích lệ, phản ánh hiệu quả bước đầu của đợt thi đua cao điểm do Sở Y tế phát động, đồng thời khẳng định quyết tâm của các địa phương trong thực hiện một trong những chương trình y tế cộng đồng có quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM, cho biết, từ nay đến cuối năm, thành phố huy động 480 cơ sở y tế trên địa bàn gồm các bệnh viện công lập, bệnh viện tư nhân, bệnh viện bộ, ngành, trạm y tế và phòng khám đa khoa… cùng tham gia chương trình khám sức khỏe toàn dân. Tổng cộng đã có 10.000 cán bộ y tế được tập huấn, sẵn sàng tham gia chương trình. TPHCM chia lộ trình triển khai thành từng nhóm với thời gian cụ thể. Trong đó, với khoảng 6 triệu người lao động chính thức gồm cán bộ, công chức, viên chức và người lao động tại doanh nghiệp, sẽ được hoàn thành việc khám sức khỏe trước ngày 31/10. Riêng cán bộ, nhân viên ngành Y tế được hoàn tất khám sức khỏe ngay trong tháng 7. Với hơn 3,5 triệu học sinh, sinh viên (2,7 triệu học sinh, 800.000 sinh viên), việc khám sức khỏe bắt đầu được triển khai ngay sau khi bước vào năm học mới và hoàn thành trước 31/10. Với những đối tượng trẻ em không đến trường, lao động phi chính thức và các nhóm yếu thế, TPHCM sẽ “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” để mời khám sức khỏe. Những người từ 90 tuổi trở lên hoặc người gặp khó khăn trong đi lại sẽ được nhân viên y tế khám sức khỏe tại nhà. PV TPHCM đặt mục tiêu hoàn thành khám sức khỏe và lập hồ sơ sức khỏe điện tử cho 100% người dân trước ngày 15/12. Hoàn thành khám sức khỏe toàn dân trước ngày 15/12 TPHCM: Thảo luận Đề án đổi mới mô hình phát triển Việt Nam Sáng 20/7, Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khóa XIV khai mạc tại Thủ đô Hà Nội. Buổi sáng, trước phiên khai mạc, toàn thể đại biểu dự Hội nghị vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh; đoàn đại biểu Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đại diện các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương dâng hương tưởng niệm các Anh hùng Liệt sĩ tại Đài tưởng niệm các Anh hùng Liệt sĩ, đường Bắc Sơn, thành phố Hà Nội. Đồng chí Trần Thanh Mẫn, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội thay mặt Bộ Chính trị điều hành phần khai mạc Hội nghị. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu khai mạc và chủ trì Hội nghị. Ban Chấp hành Trung ương Đảng họp về công tác cán bộ và xem xét, thi hành kỷ luật đảng viên có vi phạm, khuyết điểm. Trung ương đã biểu quyết thống nhất cao thi hành kỷ luật bằng hình thức cách chức tất cả các chức vụ trong Đảng đối với đồng chí Bùi Văn Hải, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XII, nguyên Bí thư Tỉnh uỷ, Bí thư Đảng đoàn, Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Giang (nay là tỉnh Bắc Ninh). Làm việc tại Tổ, Trung ương và các đại biểu thảo luận về các nội dung: -Quy định của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về những điều đảng viên không được làm (thay thế Quy định số 37-QĐ/TW, ngày 25/10/2021 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII). -Đề án sửa đổi, bổ sung Quy định số 20-QĐ/TW, ngày 8/4/2026 của Ban Chấp hành Trung ương về thi hành Điều lệ Đảng. Buổi chiều, Trung ương và các đại biểu làm việc tại Tổ, thảo luận về các nội dung: -Đề án đổi mới mô hình phát triển Việt Nam. -Đề án sơ kết Nghị quyết số 18-NQ/TW, ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII "về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và sử dụng đất, tạo động lực đưa nước ta trở thành nước phát triển có thu nhập cao"; quan điểm sửa đổi Luật Đất đai và các luật liên quan. Ngày 21/7, Trung ương tiếp tục làm việc theo chương trình. TRƯỜNG PHONG
4 n Thứ Ba n Ngày 21/7/2026 XÃ HỘI Lai Châu - địa phương có địa hình đồi núi dốc, bị chia cắt mạnh bởi các dãy núi cao và hệ thống sông suối dày đặc tiếp tục là nơi gánh chịu thiệt hại nặng nề nhất trong đợt mưa lũ xảy ra những ngày qua ở vùng núi Bắc Bộ nước ta. Từ ngày 15-18/7, tại Lai Châu có mưa rất to. Lượng mưa tại các trạm trên toàn tỉnh đo được từ ngày 15/7 đến 15h30 ngày 17/7 phổ biến trên 200mm. Trong đó mưa lớn nhất tại Pắc Ta 583 mm, Pa Vệ Sủ 355,8 mm, Nậm Hăn 380 mm, Hua Bum 284,8 mm, Tủa Sín Chải 225mm. Từ hôm 19/7 đến sáng sớm 20/7, khu vực này còn mưa rải rác dù cường độ giảm. Nhiều khu vực xuất hiện mưa dồn dập đã dẫn đến lũ quét và sạt lở đất đá, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Xã Mường Than là nơi chịu thiệt hại nặng nề nhất. Vào khoảng 7h45 phút ngày 17/7, khu vực này xuất hiện hiện tượng trượt, sạt đất đá, cây cối từ trên núi xuống kèm theo lũ với khối lượng rất lớn, cách Đội 11 về phía thượng lưu suối khoảng 2km. Lũ quét, sạt lở ảnh hưởng trực tiếp tới 899 hộ với 4.263 nhân khẩu tại các bản Chít, Khì, Nậm Sáng, Noong Thăng và Nậm Ngùa. Hôm 20/7, thêm một thi thể mất tích được tìm thấy, nâng tổng số người chết do mưa lũ tại Lai Châu lên 6. Vẫn còn 2 người mất tích và có 10 người bị thương. Mưa lũ cũng để lại hậu quả hết sức nặng nề tại Lai Châu với 28 nhà bị sập, 224 nhà bị hư hỏng cùng hơn 408 ha lúa, hoa màu bị thiệt hại. Thiệt hại về chăn nuôi, cơ sở hạ tầng cũng rất lớn. Tính đến trưa 20/7, thiệt hại tại Lai Châu ước tính trên 270 tỷ đồng, tăng mạnh so với thống kê những ngày trước, trong đó riêng Mường Than thiệt hại khoảng 120 tỷ đồng. Con số thiệt hại của tỉnh Sơn La cũng tăng mạnh, theo báo cáo sáng 20/7. Địa phương này cũng gánh chịu mưa lớn kéo dài nhiều ngày với thiệt hại cả về nhà cửa, hoa màu, gia súc gia cầm, đặc biệt là cơ sở hạ tầng. Ước tính thiệt hại của Sơn La tính đến sáng 20/7 lên tới 125 tỷ đồng. Lào Cai cũng gánh chịu thiệt hại khá lớn những ngày qua, do mưa lớn kéo dài dẫn đến lũ quét, sạt lở đất và ngập úng. Tổng thiệt hại tại địa phương này ước tính hơn 45 tỷ đồng. Trong khi đó, Điện Biên gánh chịu thiệt hại khoảng 2,3 tỷ đồng. Tổng thiệt hại ước tính trong đợt mưa lũ lần này ở vùng núi Bắc Bộ, tính đến trưa 20/7 là gần 443 tỷ đồng. DỰ BÁO THỜI TIẾT NHỮNG NGÀY TỚI Dự báo từ ngày 21-23/7, miền Bắc tiếp tục có mưa rào và dông rải rác vào chiều tối và đêm, cục bộ có mưa vừa đến mưa to. Nắng nóng chưa có dấu hiệu xuất hiện trong nhiều ngày tới. Dự báo ngày 21/7, miền Trung tiếp tục có nắng nóng gay gắt; từ 22/7, nắng nóng tiếp tục ở khu vực này nhưng giảm về cường độ. Từ Khánh Hoà đến Bình Thuận (cũ) ngày nắng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi. Nhiệt độ thấp nhất 26-29 độ; nhiệt độ cao nhất 32-35 độ. Nam Bộ ngày nắng, ít mưa; nhiệt độ thấp nhất 24-27 độ, cao nhất 32-35 độ. TPHCM ngày nắng, ít mưa; nhiệt độ thấp nhất 24-26 độ, cao nhất 33-35 độ. NGUYỄN HOÀI Tính đến trưa 20/7, mưa lũ khiến 6 người chết, 2 người mất tích và 10 người bị thương, thiệt hại tài sản lên gần 443 tỷ đồng, tăng mạnh tại Lai Châu và Sơn La. Xã Mường Than ngổn ngang sau lũ dữ Thông tin về mưa dông theo thời gian thực được Cục Khí tượng Thủy văn cung cấp tại địa chỉ hymetnet.gov.vn. Là người phụ trách tham gia cung cấp thông tin, tài liệu hỗ trợ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ cho phía Việt Nam, ông có thể cho biết Trung tâm đã đạt kết quả gì trong quá trình hỗ trợ Việt Nam? Đại học Texas Tech sở hữu Vietnam Center and Archive - Trung tâm lưu trữ tư liệu chiến tranh Việt Nam lớn với hơn 260.000 hồ sơ, tương đương gần 2,7 triệu trang tài liệu. Đó có thể là nhật ký, thư tay, danh sách đơn vị, giấy báo tử, sổ ghi chép, thậm chí có những tài liệu còn nguyên dấu đạn xuyên, vết máu loang. Những tài liệu này vô giá, bởi chúng không chỉ cho ta biết chiến trận đã diễn ra thế nào mà còn giúp phục dựng danh phận của những con người từng tồn tại. Có những người có thể không nằm trong bất kỳ hồ sơ liệt sĩ nào, không có tên trong bất cứ danh sách hy sinh nào. Thời gian qua, chúng tôi chuyển hướng: thay vì chỉ tìm hài cốt, chúng tôi còn tập trung trao trả lại kỷ vật cho gia đình các liệt sĩ. Bởi tôi hiểu rằng, với nhiều gia đình, có lẽ họ sẽ không bao giờ tìm lại được hài cốt người thân. Nhưng một lá thư, một cuốn sổ tay, một mảnh giấy báo tử… cũng đủ để mang lại một sự an ủi rất lớn. Từ năm 2023 đến nay, chúng tôi đã trao trả hơn 50 bộ hồ sơ cho các gia đình, và lập hàng trăm báo cáo nghiên cứu chuyển giao cho Việt Nam. DÙNG AI HỖ TRỢ NGHIÊN CỨU, TÌM KIẾM Ông và cộng sự tại Việt Nam có những ưu tiên nào trong thời gian tới? Dự án này trong năm nay dự kiến nghiên cứu khoảng 300 bộ hồ sơ và hoàn thành 300 báo cáo để chuyển giao cho Chính phủ Việt Nam, cụ thể là Ban Chỉ đạo 515. Tuy nhiên, từ sau cuộc gặp với Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà - Trưởng Ban Chỉ đạo Quốc gia của “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” - định hướng công việc của chúng tôi đã có sự chuyển hướng rõ rệt. Ban đầu, khi chưa có chỉ đạo cụ thể từ phía Việt Nam, chúng tôi chủ động lựa chọn khu vực Lộc Ninh để nghiên cứu, bởi đó là một trong những chiến trường ác liệt nhất. Từ tháng 1/2026 đến nay, đội ngũ của tôi gần như tập trung toàn bộ vào khu vực này. Nhưng sau buổi làm việc ngày 13/6, khi Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành phải phối hợp nhanh hơn với phía Texas Tech, chúng tôi cũng đề nghị phía Việt Nam xác định rõ các địa điểm ưu tiên để tập trung nghiên cứu. Điều đó giúp tránh tình trạng làm việc dàn trải. Đến nay, đội ngũ ở Việt Nam đã có 38 người. Trong số đó, phần lớn là những người trẻ. Chúng tôi tổ chức thành nhiều nhóm, nhiều bộ phận, từ tiếp cận phân tích tài liệu gốc đến biên tập, phản biện. Bên cạnh đó là đội ngũ gắn kết cộng đồng và lịch sử truyền khẩu. Đây là lực lượng trực tiếp đi về địa phương, lần theo dấu vết của từng cái tên. Hiện riêng nhóm này có 6 người và đang di chuyển liên tục khắp cả nước. Bên cạnh công việc thu thập tư liệu, chúng tôi còn có đội ngũ công nghệ - những người làm việc với ảnh chụp, bản đồ quân sự cũ và bản đồ hiện tại để so sánh địa hình. Có khi một con suối trên bản đồ năm 1967 nằm ở vị trí khác hoàn toàn hiện nay, và từ sự lệch đó chúng tôi phải xác định những điểm bất thường có thể là nơi chôn cất liệt sĩ. Ngoài ra còn có đội ngũ dữ liệu, chịu trách nhiệm tổng hợp các danh sách tên từ nhiều báo cáo khác nhau để phục dựng lại những đơn vị, những mạng lưới con người từng tồn tại. Cho đến nay, ngoài 27 hồ sơ đầu tiên đã hoàn thành, chúng tôi còn chuẩn bị thêm 18 hồ sơ để trao trả cho các gia đình mà chúng tôi đã kết nối được. Chúng tôi đang chuẩn bị áp dụng AI vào khối tư liệu hơn 260.000 hồ sơ hiện có. Nếu làm thủ công với tốc độ 500 hồ sơ một năm thì phải mất hàng trăm năm mới hoàn tất. AI có thể hỗ trợ nhận diện chữ viết, sàng lọc thông tin, kết nối dữ liệu giữa các hồ sơ với nhau. Một hồ sơ riêng lẻ có thể không nói lên nhiều điều, nhưng nếu kết nối được mười hồ sơ ở cùng một tọa độ, chúng ta có thể tái dựng lại cả một sự kiện lịch sử. AI sẽ được dùng để nhận diện chữ viết, bóc tách thông tin và sàng lọc dữ liệu. Thay vì đội ngũ phải tự lập từng cuốn sổ dày 200 trang, AI có thể hỗ trợ lọc trước khoảng 70% khối lượng công việc. Phần còn lại, đội ngũ sẽ tập trung vào việc lật lại những thông tin quan trọng và liên kết các hồ sơ với nhau. Ví dụ, một hồ sơ được thu giữ trên người một ai đó ở một tọa độ cụ thể thì mình phải xem nó có liên kết được với những hồ sơ khác hay không. Một người mở ra một hồ sơ riêng lẻ sẽ rất khó nhìn thấy được mối liên hệ đó, nhưng AI thì có thể. Khi liên kết được nhiều hồ sơ với nhau, nó sẽ cho phép mình hình dung ra ở địa điểm đó đã có chuyện gì xảy ra. Cảm ơn ông! MINH TUẤN (thực hiện) PGS.TS Alex Võ Đình Thái, người đang làm việc tại Trung tâm DPAA - Cơ quan chuyên tìm kiếm lính Mỹ mất tích ở Việt Nam, Lào và Campuchia (viết tắt là Trung tâm thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ), cho biết phía Mỹ đang nắm giữ một khối lượng lớn tư liệu chiến tranh Việt Nam - từ tài liệu chiến trường, vật dụng cá nhân quân giải phóng tới hồ sơ thu giữ từ thi thể hoặc ba lô của những người đã ngã xuống... Tài liệu còn loang vết máu do quân đội Mỹ thu giữ trên chiến trường (Ảnh chụp từ tư liệu được phục dựng) Thiệt hại nặng nề do mưa lũ HỢP TÁC TÌM KIẾM HÀI CỐT LIỆT SĨ: Có tài liệu còn vết máu loang
5 KINH TẾ n Thứ Ba n Ngày 21/7/2026 CẦN TRÁNH CÁCH TIẾP CẬN “LÀM TẤT CẢ MỌI THỨ” Khi thế giới bước vào kỷ nguyên AI, ngành công nghiệp bán dẫn đang đứng trước một cuộc chuyển dịch lớn. Những giới hạn của công nghệ chip truyền thống buộc các quốc gia và tập đoàn công nghệ phải tìm kiếm những hướng đi mới, từ vật liệu bán dẫn thế hệ mới, chip quang học, chip lượng tử đến các giải pháp đóng gói tiên tiến. Trong bối cảnh đó, Việt Nam được đánh giá đang có cơ hội hiếm có để tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu. Tuy nhiên, cơ hội này chỉ có thể trở thành lợi thế nếu Việt Nam xác định đúng vị trí của mình trong cuộc chơi. Tại Tọa đàm “Định hướng và làm chủ công nghệ chiến lược cho công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam” diễn ra ngày 20/7 tại Trường Đại học Việt Đức (VGU), Giáo sư Từ Trung Chấn - chuyên gia về vật lý quang lượng tử, vật liệu và linh kiện bán dẫn với hơn 40 năm nghiên cứu tại Mỹ, Đài Loan (Trung Quốc), Trung Quốc và Việt Nam cho rằng, Việt Nam đang đứng trước thời điểm quan trọng để lựa chọn hướng phát triển ngành bán dẫn. Theo ông Chấn, ngành bán dẫn đang thay đổi mạnh mẽ khi Định luật Moore - nguyên tắc từng thúc đẩy sự phát triển của chip trong nhiều thập kỷ đang dần tiến tới giới hạn vật lý. Công nghệ silicon hiện đã tiến gần đến tiến trình 2 nanomet khiến quá trình giảm kích thước vật lý của các bóng bán dẫn (transistor) trở nên ngày càng khó khăn và tốn kém. Trong khi đó, nhu cầu tính toán khổng lồ từ AI đang đặt ra những bài toán mới: chip không chỉ cần nhanh hơn mà còn phải tiết kiệm năng lượng, giảm nhiệt lượng và có khả năng tích hợp nhiều công nghệ trong cùng hệ thống. Sự thay đổi này đang mở ra cơ hội cho những quốc gia chưa có nền công nghiệp bán dẫn lâu đời. Tuy nhiên, theo chuyên gia, Việt Nam cần tránh cách tiếp cận “làm tất cả mọi thứ”. “Việc xây dựng một nhà máy sản xuất chip tiên tiến đòi hỏi vốn đầu tư lên tới hàng chục tỷ USD cùng hệ sinh thái công nghệ hoàn chỉnh. Đây không phải hướng đi dễ dàng trong ngắn hạn”, ông Chấn phân tích. Theo ông Chấn, Việt Nam có thể tập trung vào những mắt xích có tiềm năng hơn như thiết kế vi mạch, kiểm thử, đóng gói tiên tiến, tích hợp dị thể và đào tạo nhân lực kỹ thuật cao. Đây cũng là những lĩnh vực đang nhận được sự quan tâm lớn khi các tập đoàn công nghệ toàn cầu tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng ngoài các trung tâm sản xuất truyền thống. AI MỞ LẠI BẢN ĐỒ NGÀNH BÁN DẪN TOÀN CẦU Một trong những xu hướng đáng chú ý hiện nay là chiến lược “Chip Plus One”, khi các doanh nghiệp quốc tế tìm kiếm thêm những địa điểm mới để xây dựng chuỗi cung ứng nhằm giảm phụ thuộc vào một số thị trường. Theo ông Chấn, đây là cơ hội để Việt Nam tham gia sâu hơn vào ngành bán dẫn, nhưng điều quan trọng là phải tìm được “điểm rơi” phù hợp. “Việt Nam không nhất thiết phải bắt đầu bằng những công đoạn khó nhất. Quan trọng là lựa chọn lĩnh vực có thể tạo ra giá trị gia tăng, đồng thời từng bước xây dựng năng lực công nghệ”, ông Chấn nói. Bên cạnh công nghệ, bài toán lớn nhất hiện nay vẫn là con người. Các trung tâm dữ liệu AI đang tiêu thụ lượng năng lượng khổng lồ, trong khi ngành bán dẫn toàn cầu đang thiếu những kỹ sư có khả năng thiết kế hệ thống, vận hành dây chuyền sản xuất và làm việc trong môi trường công nghệ cao. “Sinh viên cần được tiếp cận thiết bị thật, bài toán thật và môi trường sản xuất thực tế. Doanh nghiệp không chỉ cần người có bằng cấp mà cần những kỹ sư có khả năng giải quyết vấn đề”, ông Chấn nhấn mạnh. Theo các chuyên gia, để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn, Việt Nam cần một hệ sinh thái liên kết giữa nhà nước, trường đại học, doanh nghiệp và các nhà khoa học quốc tế. Việc đào tạo nhân lực cần được triển khai đồng bộ, từ định hướng nghề nghiệp cho học sinh, đào tạo kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ đến phát triển đội ngũ nghiên cứu trong các lĩnh vực vật liệu mới, sở hữu trí tuệ và công nghệ lõi. TS Hà Thúc Viên - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Đức - cho biết, theo Đề án 966 của Chính phủ, một số cơ sở giáo dục đại học được định hướng phát triển thành các trung tâm đào tạo và nghiên cứu xuất sắc. Trong đó, bán dẫn và AI là những lĩnh vực công nghệ chiến lược được ưu tiên đầu tư. ANH NHÀN Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi cuộc chơi bán dẫn toàn cầu, mở ra cơ hội để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trị giá hàng trăm tỷ USD. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, Việt Nam không thể chạy đua bằng mọi giá vào sản xuất chip tiên tiến mà cần chọn đúng phân khúc, đầu tư nhân lực và làm chủ những công nghệ chiến lược. GS Từ Trung Chấn - chuyên gia về vật lý quang lượng tử, vật liệu và linh kiện bán dẫn, phát biểu tại hội thảo Không chạy đua mọi giá nhà máy chip tỷ USD Trong làn sóng đầu tư bán dẫn đang mở rộng tại Việt Nam, đặc biệt ở các trung tâm công nghiệp như Bắc Ninh, TPHCM, việc tận dụng cơ hội sẽ phụ thuộc vào khả năng chuẩn bị nguồn nhân lực, nâng cấp hạ tầng và từng bước làm chủ công nghệ. Gần đây, nhiều ngân hàng liên tiếp thông báo rà soát và đóng các tài khoản thanh toán không còn được sử dụng. Ngân hàng NCB cho biết sẽ đóng các tài khoản đáp ứng đồng thời hai điều kiện: không phát sinh giao dịch trong hơn 24 tháng và số dư dưới 20.000 đồng - thấp hơn mức phí quản lý tài khoản không hoạt động. Tương tự, Ngân hàng LPBank sẽ đóng các tài khoản không còn số dư và không phát sinh giao dịch liên tục trong 12 tháng. Khách hàng vẫn có thể kích hoạt lại tài khoản trước thời điểm ngân hàng đóng bằng cách thực hiện ít nhất một giao dịch tài chính như nộp tiền hoặc chuyển khoản. Trước đó, Techcombank, Agribank, Sacombank, MB, VIB… cũng đã triển khai việc đóng hoặc chuyển trạng thái các tài khoản không hoạt động trong thời gian dài. Mỗi ngân hàng áp dụng tiêu chí khác nhau về thời gian “ngủ đông” và số dư tối thiểu, nhưng phổ biến từ 1-2 năm và số dư dưới 50.000 đồng. Theo các ngân hàng, việc rà soát này giúp giảm chi phí quản lý các tài khoản không còn nhu cầu sử dụng, đồng thời hạn chế nguy cơ bị lợi dụng vào các hoạt động gian lận hoặc rửa tiền. BỔ SUNG CƠ CHẾ PHÁP LÝ XỬ LÝ TÀI KHOẢN BỎ QUÊN Không chỉ các ngân hàng thương mại, Ngân hàng Nhà nước cũng đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định 52 về thanh toán không dùng tiền mặt với nhiều quy định mới liên quan đến tài khoản thanh toán. Theo cơ quan quản lý, hiện có một lượng lớn tài khoản thanh toán hợp pháp nhưng chủ tài khoản đã bỏ quên hoặc không còn nhu cầu sử dụng trong nhiều năm. Bên cạnh đó còn tồn tại các tài khoản được mở bằng giấy tờ giả, giấy tờ cũ hoặc bị các đối tượng phạm tội lợi dụng. Theo quy định hiện hành, tài khoản thanh toán chỉ được đóng khi chủ tài khoản có yêu cầu, chủ tài khoản qua đời, vi phạm quy định pháp luật hoặc tổ chức chấm dứt hoạt động. Trong trường hợp không thể liên hệ với chủ tài khoản thì chưa có cơ chế pháp lý để xử lý. Để khắc phục khoảng trống này, Ngân hàng Nhà nước đề xuất cho phép ngân hàng được đóng các tài khoản không phát sinh giao dịch từ 3 năm trở lên, trừ trường hợp có thỏa thuận khác với khách hàng. Sau khi đóng tài khoản, ngân hàng vẫn có trách nhiệm theo dõi và bảo lưu số dư còn lại để hoàn trả khi chủ sở hữu hợp pháp có yêu cầu. Theo Ngân hàng Nhà nước, mốc thời gian 3 năm được xây dựng trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế. Tại Mỹ, tài khoản không hoạt động từ 3-5 năm sẽ được coi là tài khoản “ngủ đông”, số dư được chuyển về cơ quan quản lý tài sản vô chủ của từng bang nhưng chủ sở hữu vẫn có quyền nhận lại. Tại UAE, tài khoản không phát sinh giao dịch trên 3 năm được đưa vào diện theo dõi và có thể bị đóng sau 5 năm, số dư chuyển về ngân hàng trung ương cho đến khi chủ tài khoản chứng minh quyền sở hữu. Theo Ngân hàng Nhà nước, đến đầu năm 2026, gần 87% người trưởng thành tại Việt Nam đã sở hữu tài khoản ngân hàng. Cùng với sự phát triển mạnh của thanh toán số, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt mỗi năm tăng gần 59%, vượt xa mục tiêu đề ra. Chiến lược tài chính toàn diện quốc gia đặt mục tiêu đến năm 2030 có 95% người từ 15 tuổi trở lên sở hữu tài khoản thanh toán. NGỌC MAI Việc hàng loạt ngân hàng thương mại chủ động đóng các tài khoản thanh toán không phát sinh giao dịch trong thời gian dài đang trở thành xu hướng nhằm làm sạch dữ liệu khách hàng, giảm rủi ro gian lận và tăng cường an toàn cho hệ thống thanh toán. Nhiều ngân hàng đóng tài khoản “ngủ đông” Nhiều ngân hàng đóng tài khoản không đủ số dư và phát sinh giao dịch
6 n Thứ Ba n Ngày 21/7/2026 KHOA GIÁO NHỮNG “LÁT CẮT” ĐẶC TẢ “Đại án” gian lận điểm số năm 2018, lùm xùm “trùng lặp” đề thi môn Sinh học năm 2021, dải điểm 10 bất thường tại điểm thi Trường Chuyên THPT Tuyên Quang đã buộc các nhà quản lí, chuyên gia giáo dục, những người có trách nhiệm phải nhìn thẳng vào thực tế. Sự phù hợp của kỳ thi này đang bị thử thách nghiêm trọng bởi lỗ hổng hệ thống và áp lực thành tích. Tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét báo cáo công tác dân nguyện của Quốc hội tháng 6, nêu ý kiến về vụ việc điểm 10 tại Tuyên Quang, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh đánh giá “đây là việc rất nghiêm trọng”, vì đây là kỳ thi ảnh hưởng lớn đến xã hội. Bên cạnh việc xử lí nghiêm các trường hợp sai phạm, vi phạm, theo ông Vinh, cần phải chấn chỉnh công tác quản lí nhà nước trong giáo dục cũng như việc tổ chức những hoạt động lớn như kỳ thi quốc gia. Ông Vinh cho rằng, thời gian qua, Việt Nam thực hiện giải pháp "2 trong 1" chủ yếu để giảm gánh nặng cho xã hội. Tuy nhiên, giải pháp này cũng bộc lộ một số bất cập. Bởi học sinh thi tốt nghiệp THPT có động lực đạt kết quả cao hơn để được tuyển vào các trường ĐH. Nhấn mạnh đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tiêu cực trong kỳ thi, ông Vinh cho rằng cần nghiên cứu tách thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh ĐH. Để đánh giá xem kỳ thi còn phù hợp hay không, trước hết cần giải mã tại sao xảy ra những tiêu cực như vừa qua và chúng phản ánh điều gì về cấu trúc kỳ thi. Trong vụ gian lận điểm thi năm 2018 (Hà Giang, Sơn La, Hòa Bình), hàng trăm bài thi trắc nghiệm đã bị can thiệp, sửa điểm trực tiếp để nâng từ mức “liệt” lên thủ khoa khối, thủ khoa trường công an, quân đội. Đây là lỗ hổng về mặt quy trình công nghệ và con người. Khi quyền lực tổ chức và chấm thi được phân cấp hoàn toàn về địa phương (để giảm chi phí di chuyển), sự giám sát lỏng lẻo và mối quan hệ lợi ích nhóm ở địa phương đã làm sụp đổ hoàn toàn tính khách quan của kỳ thi. Đề thi chính thức môn Sinh học tại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2021 có sự trùng lặp bất thường lên tới hơn 90% (từ câu hỏi đến hình vẽ) so với đề ôn tập của một thầy giáo tại Hà Tĩnh. Cơ quan điều tra phải khởi tố vụ án đối với các cán bộ thuộc bộ phận ra đề thi của Bộ GD&ĐT. Vụ việc này phơi bày sự thiếu minh bạch, lỏng lẻo trong quy trình xây dựng, quản lí ngân hàng đề thi quốc gia và dấu hiệu trục lợi từ việc tuồn ma trận đề ra ngoài cho các lò luyện thi vì người ra đề cũng là người luyện thi. Tại kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, dải 147 điểm 10 bất thường tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang đã buộc cơ quan chức năng vào cuộc. 27 cá nhân đã bị khởi tố và một số người đã bị bắt giam. Vụ việc chỉ rõ lỗ hổng thi cử xuất phát từ con người, vì mục đích riêng đã sẵn sàng “cắt” các lớp bảo vệ để vi phạm quy chế thi. Từ ba vụ việc điển hình liên quan đến một kỳ thi (thi THPT Quốc gia, thi tốt nghiệp THPT) từ năm 2018 cho đến nay có thể thấy, có mẫu số chung, áp lực từ việc sử dụng kết quả tốt nghiệp để xét tuyển ĐH. Nếu kỳ thi chỉ đơn thuần để xét tốt nghiệp (đánh giá sàn), học sinh sẽ không chạy điểm đến mức hàng trăm triệu đồng như năm 2018. Nếu không vì tính chất “một mất một còn” để vào trường y hay các trường tốp, người ta đã không tìm cách “rút ruột” ngân hàng đề thi môn Sinh học năm 2021. Nếu không vì thành tích (kết luận của cơ quan công an cho đến thời điểm này), sẽ không có chuyện có thể “nhắc bài” ngang nhiên giữa phòng thi. Có thể thấy rằng, kỳ thi tốt nghiệp THPT đã quá tải. Việc ép một đề thi vừa phải đảm bảo cho học sinh vùng sâu vùng xa đỗ tốt nghiệp, vừa phải phân hóa chuẩn tranh suất vào các trường ĐH tốp là một mục tiêu không tưởng, là nguyên nhân dẫn đến các hành vi gian lận ở mọi khâu. LỖ HỔNG TRONG QUY TRÌNH VÀ ĐẠO ĐỨC CÔNG VỤ Tiêu cực thi cử năm 2018 và 2021 cho thấy, dù công nghệ có hiện đại đến đâu (chấm máy, quét bài), nếu con người nắm quyền điều hành bị tha hóa thì hệ thống vẫn bị bẻ gãy. Việc tổ chức một kỳ thi quy mô hàng triệu thí sinh trên diện rộng toàn quốc khiến công tác giám sát, bảo mật trở nên cồng kềnh và dễ xuất hiện “điểm mù” (như khâu niêm phong bài thi ở Đông Bắc, Tây Bắc năm 2018 hay khâu ra đề tại Bộ GD&ĐT năm 2021). Các vụ tiêu cực tạo ra sự tổn thương sâu sắc cho những học sinh học thật, thi thật, đặc biệt là học sinh tại các trường chuyên như Chuyên Tuyên Quang hay chuyên các tỉnh. Học sinh chuyên vốn đã phải chịu áp lực từ danh tiếng ngôi trường, nhưng kết quả của các em có thể bị lu mờ hoặc bị đánh bạt bởi những “thủ khoa rác” được tạo ra từ việc nâng điểm năm 2018 hay những thí sinh may mắn trúng “đề tủ” bị rò rỉ năm 2021 hoặc những thí sinh được nhắc bài năm 2026. Điều này cho thấy nếu không kiểm soát được tiêu cực ở các kỳ thi, ngôi đền thiêng giáo dục sẽ đánh mất giá trị cốt lõi, sự công bằng xã hội và công nhận thực tài. TS Nguyễn Vinh Hiển, nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT, cho biết, năm 2014, khi quyết định gộp kỳ thi 3 chung (chung đề, chung đợt, chung kết quả) và kỳ thi tốt nghiệp THPT, Bộ GD&ĐT căn cứ trên các tiêu chí: giảm tốn kém, giảm thời gian dự thi, giảm áp lực cho thí sinh và thực hiện tự chủ ĐH theo tinh thần của Nghị quyết 29 của Bộ Chính trị về đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo. TỰ CHỦ NHƯNG KHÔNG “HỖN LOẠN” Sau 11 năm, Việt Nam vẫn cần một kỳ thi quốc gia để duy trì chuẩn kiến thức tối thiểu và tránh tình trạng “loạn” học bạ tại các địa phương. Tuy nhiên, kỳ thi tốt nghiệp THPT đồng thời phải gánh vác 2 mục tiêu: tốt nghiệp THPT và làm cơ sở xét tuyển vào các trường CĐ, ĐH gây áp lực trong công tác ra đề thi và có thể phát sinh tiêu cực. Đây là vấn đề đáng suy nghĩ, trao đổi thấu đáo. Chia sẻ về những bất cập trong công tác thi và tuyển sinh hiện nay, đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội, nhìn nhận, mô hình thi tốt nghiệp THPT hiện nay không phải là nguyên nhân trực tiếp phát sinh tiêu cực. Tuy nhiên, đây lại là yếu tố làm gia tăng áp lực và khiến hậu quả của mỗi sai phạm trở nên nặng nề hơn. Theo bà Nga, ngành giáo dục không nên tiếp tục đặt lên một kỳ thi quá nhiều kỳ vọng và nhiệm vụ như hiện tại. “Đã đến lúc cần nghiên cứu tách rõ chức năng đánh giá tốt nghiệp THPT với chức năng tuyển sinh ĐH”, bà nhấn mạnh. Từ phân tích trên, bà Nga đề xuất mô hình kỳ thi tốt nghiệp THPT nên tiếp tục được tổ chức theo hướng tinh gọn, tập trung cốt lõi vào việc đánh giá chuẩn đầu ra của giáo dục phổ thông. Trong khi đó, đối với phân khúc tuyển sinh ĐH, các cơ sở đào tạo cần phát huy quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm để chủ động lựa chọn phương thức xét tuyển phù hợp với đặc thù ngành nghề. Để giải bài toán công bằng và giảm tải cho thí sinh, bà Nga gợi mở giải pháp nên phát triển một số kỳ thi chuẩn hóa dùng chung theo vùng hoặc theo nhóm trường, được tổ chức nhiều đợt, tại nhiều địa điểm và được nhiều cơ sở đào tạo công nhận. Cách làm này vừa phát huy quyền tự chủ của các trường, vừa tránh được tình trạng mạnh ai nấy làm. Nhìn từ các vụ tiêu cực 2018, đề Sinh 2021 hay dải điểm 10 tại Chuyên Tuyên Quang, kỳ thi tốt nghiệp THPT hiện đang đè nặng áp lực xét tuyển ĐH, tổ chức tại địa phương đã không còn phù hợp và bộc lộ sự lỗi thời nguy hiểm. NGHIÊM HUÊ Gian lận thi cử tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang giống như giọt nước tràn ly. Câu hỏi cần đặt ra: “Chiếc áo một kỳ thi tốt nghiệp THPT phải chăng đã quá chật khi phải đáp ứng đồng thời hơn 1 mục tiêu chính là xét tốt nghiệp THPT, đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông và căn cứ đáng tin cậy để xét tuyển đại học”. Từ thực tế này, báo Tiền Phong mở Diễn đàn: “Có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học?”, nhằm ghi nhận ý kiến đa chiều của chuyên gia, nhà quản lý, cơ sở giáo dục, giáo viên, phụ huynh và học sinh. Thí sinh thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ẢNH: NGHIÊM HUÊ Báo Tiền Phong mở diễn đàn “Có nên tách kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học?”; để lắng nghe những ý kiến thảo luận, hiến kế, gợi mở giải pháp từ bạn đọc. Bài viết tham gia diễn đàn xin gửi theo địa chỉ: https://tienphong.vn/ ban-doc-lam-bao.tpo. Chúng tôi mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp đa chiều của bạn đọc! Thí sinh được thi tốt nghiệp THPT tại địa phương ẢNH: VĂN MẠNH Có nên duy trì một kỳ thi hai mục tiêu?
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==