“Đây là vấn đề khó để Nhật Bản thảo luận, nhưng chúng ta không thể né tránh. Đó là vũ khí hạt nhân”, ông Koizumi phát biểu trong chương trình tin tức được ghi hình hôm 19/7, trước chuyến công du châu Âu. Chính phủ Nhật Bản đang xem xét cập nhật các văn kiện quan trọng về chính sách an ninh, trong đó có khả năng sửa đổi cam kết kéo dài nhiều thập kỷ của nước này về không sản xuất, không sở hữu và không cho phép triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ. “Ba nguyên tắc phi hạt nhân” được đưa ra từ năm 1967 và luôn được các chính phủ Nhật Bản duy trì kể từ đó. Các quan chức cấp cao của chính phủ Nhật từ trước đến nay thường tránh bình luận công khai về những vấn đề liên quan đến vũ khí hạt nhân, bởi Nhật Bản là quốc gia duy nhất từng bị tấn công bằng bom nguyên tử và vẫn mang những ký ức đau buồn sau hơn 80 năm xảy ra thảm họa Hiroshima và Nagasaki. Theo cuộc khảo sát do báo Asahi Shimbun thực hiện hồi tháng 4, có tới 75% người được hỏi cho rằng ba nguyên tắc phi hạt nhân cần được duy trì, trong khi 21% ủng hộ sửa đổi. Tháng 12 năm ngoái, cố vấn an ninh cấp cao của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi gây tranh cãi dữ dội khi bày tỏ quan điểm cá nhân, rằng Nhật Bản nên sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, những cuộc thảo luận về việc cho phép triển khai vũ khí hạt nhân Mỹ tại Nhật Bản ngày càng sôi nổi, sau khi bà Takaichi né tránh trả lời câu hỏi tại Quốc hội, rằng liệu bà có cam kết duy trì đầy đủ ba nguyên tắc phi hạt nhân hay không. CHO PHÉP TÀU MANG VŨ KHÍ HẠT NHÂN CẬP CẢNG Trong phát biểu vừa qua, Bộ trưởng Koizumi cho rằng cuộc xung đột Nga - Ukraine đã thúc đẩy Pháp tăng cường năng lực hạt nhân và Phần Lan cho phép triển khai vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ của họ. Những thay đổi lớn này được thực hiện trên cơ sở giả định nghiêm túc về khả năng xảy ra tình huống khẩn cấp. “Xét trong bối cảnh đó, tôi cho rằng chúng ta cần nỗ lực hơn nữa để giải thích rằng môi trường an ninh mà Nhật Bản đang đối mặt đòi hỏi phải tiếp cận mọi chính sách với tinh thần cảnh giác cao độ, thảo luận và triển khai mà không có bất kỳ điều cấm kỵ nào”, ông nói. Đầu năm nay, khi được hỏi về khả năng sửa đổi ba nguyên tắc phi hạt nhân, ông Koizumi cho rằng để tăng cường năng lực răn đe, “xem xét mọi lựa chọn mà không loại trừ bất kỳ khả năng nào là điều hoàn toàn tự nhiên”. Một phương án đang được cân nhắc là chính thức cho phép các tàu chiến mang vũ khí hạt nhân cập cảng Nhật Bản, mở rộng quy định chỉ cho phép chính phủ quyết định tạm cho tàu Mỹ mang vũ khí hạt nhân vào Nhật Bản trong các tình huống khẩn cấp. Nếu được sửa đổi theo hướng này, ba nguyên tắc phi hạt nhân sẽ phù hợp với quan điểm của Thủ tướng Takaichi. Trong cuốn sách xuất bản năm 2024 mang tên Kokuryoku Kenkyu (Nghiên cứu về sức mạnh quốc gia), bà Takaichi viết rằng hai nguyên tắc không sở hữu và không sản xuất vũ khí hạt nhân nên được duy trì, nhưng cho rằng việc không cho phép triển khai là “không thực tế nếu Nhật Bản kỳ vọng Mỹ tiếp tục cung cấp lá chắn răn đe hạt nhân mở rộng”. “Tôi lo ngại việc khăng khăng duy trì ba nguyên tắc phi hạt nhân có thể trở thành rào cản nếu Nhật Bản phải đối mặt với cuộc khủng hoảng cực kỳ nghiêm trọng”, bà viết. Thời gian tới, dư luận sẽ tập trung vào việc liệu Chính phủ Nhật Bản có đưa vấn đề sửa đổi ba nguyên tắc phi hạt nhân vào quá trình cập nhật các văn kiện an ninh quan trọng trước cuối năm hay không. Một hội đồng chuyên gia đã bắt đầu thảo luận về vấn đề này, song nhiều thành viên vẫn tỏ ra thận trọng với khả năng sửa đổi các nguyên tắc. Ông Koizumi chưa đưa ra lập trường dứt khoát, nhưng trong cuộc phỏng vấn vừa qua đã chỉ trích các nghị sĩ đối lập vì họ cho rằng “một số chủ đề không được phép đem ra thảo luận”. BÌNH GIANG (theo Japan Times) 16 QUỐC TẾ n Thứ Ba n Ngày 21/7/2026 BÁO TIỀN PHONG CÓ MẶT HẰNG NGÀY TRÊN CÁC CHUYẾN BAY CỦA VIETNAM AIRLINES Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản chạm vào “điều cấm kỵ” Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi kêu gọi nước này thảo luận cởi mở hơn về vai trò của vũ khí hạt nhân đối với quốc phòng. Việc thành viên đương nhiệm của nội các công khai đề cập vấn đề vốn gây nhiều tranh cãi là điều hiếm thấy. Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi ẢNH: REUTERS Trong một bài báo hồi cuối tuần trước, tờ New York Times (NYT) dẫn lời các nguồn tin cho biết, cuộc tấn công trả đũa mới nhất của Iran là “dấu hiệu cho thấy lực lượng Iran không chỉ còn kho tên lửa dồi dào mà còn trở nên thành thạo hơn trong việc né tránh các hệ thống phòng không của Mỹ”. Tờ Wall Street Journal trích dẫn các quan chức giấu tên đưa ra thông tin tương tự rằng quân đội Iran “đã thích nghi với hệ thống phòng thủ của Mỹ, có thể bắn các tên lửa di chuyển với tốc độ cực cao và có khả năng cơ động khi lao vào mục tiêu”. Theo NYT, trước thềm chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, Lầu Năm Góc đã điều chuyển một số binh sĩ từ Các Tiểu vương quốc Ả-rập Thống nhất và Qatar đến Jordan và Israel. Vì hai quốc gia này nằm xa lãnh thổ Iran hơn, nên được cho là tương đối an toàn đối với giới lãnh đạo quân sự Mỹ. Daoud Kuttab, nhà báo và nhà bình luận tại Al-Monitor, nói với RT rằng “có lẽ người Mỹ nghĩ họ sẽ an toàn hơn ở Jordan”. Tuy nhiên, ông nói thêm, “dường như Iran không có bất kỳ lằn ranh đỏ nào”. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump liên tục tuyên bố rằng khả năng tên lửa của Iran đã bị suy giảm nghiêm trọng do các cuộc không kích của Mỹ trong vài tháng qua. Vào tháng 6, ông Trump nói với đài NBC News, rằng “hầu hết các nhà máy sản xuất máy bay không người lái của Iran, hầu hết các khu vực sản xuất tên lửa đã bị phá hủy”, với kho vũ khí của Tehran được cho là chỉ còn 21% so với mức trước chiến tranh. Hôm 18/7, Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ báo cáo rằng hai binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng và một người khác mất tích sau cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái cảm tử của Iran vào một căn cứ quân sự ở Jordan một ngày trước đó. Cùng thời điểm, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) tuyên bố đã phá hủy ít nhất hai máy bay chiến đấu của Mỹ và ba máy bay khác tại một căn cứ của Mỹ ở Al-Azraq (Jordan). Washington và Tehran đã đấu súng gần như hằng ngày trong tuần qua, sau khi thỏa thuận ngừng bắn sụp đổ hồi đầu tháng này. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi mới đây tuyên bố, Iran đã đình chỉ các cam kết của mình theo thỏa thuận ngừng bắn 60 ngày, mà Washington và Tehran tạm thời nhất trí vào ngày 17/6 như một phần của Bản ghi nhớ Islamabad. Đầu tháng này, ông Trump cũng tuyên bố tương tự rằng, thỏa thuận ngừng bắn với Iran đã “kết thúc”. MINH HẠNH (theo RT) Hệ thống phòng không Mỹ gặp khó trước tên lửa Iran Mỹ không khỏi lo ngại khi quân đội Iran ngày càng tỏ ra hiệu quả hơn trong việc xuyên thủng hệ thống phòng không của Mỹ ở Trung Đông. Mới đây, một vụ tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái của Iran vào căn cứ quân sự ở Jordan đã khiến hai binh sĩ Mỹ thiệt mạng và một người khác mất tích. Quân đội Mỹ phóng tên lửa đánh chặn Patriot trong một cuộc thử nghiệm ẢNH: US ARMY Các quan chức cấp cao Nhật Bản nhiều lần so sánh cuộc xung đột ở Ukraine với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cho rằng “Ukraine hôm nay có thể là Đông Á ngày mai”. Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đang thúc đẩy những thay đổi mạnh mẽ trong chính sách quốc phòng, nhằm ứng phó với điều mà chính phủ gọi là “môi trường an ninh khu vực ngày càng bất ổn”. Washington sẵn sàng đàm phán với Tehran Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 19/7 cho biết Mỹ vẫn để ngỏ cánh cửa đối thoại với Iran, bất chấp căng thẳng quân sự tiếp tục leo thang sau đêm không kích thứ chín liên tiếp của quân đội Mỹ nhằm vào nhiều mục tiêu tại Iran. Phát biểu với báo giới trước khi lên đường tới Manila tham dự Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN, ông Rubio nhấn mạnh Mỹ luôn ưu tiên giải pháp ngoại giao. “Mỹ luôn để ngỏ khả năng tìm kiếm giải pháp ngoại giao. Nếu cánh cửa đó mở ra, chúng tôi sẽ sẵn sàng”, ông Rubio nói. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Mỹ cáo buộc Iran vi phạm các cam kết trong bản ghi nhớ hợp tác được hai bên đạt được hồi tháng 6, vốn nhằm mở rộng lệnh ngừng bắn và bảo đảm an toàn hàng hải qua eo biển Hormuz. Theo ông Rubio, Tehran vẫn tiếp tục tấn công tàu thuyền và phóng tên lửa, máy bay không người lái nhằm vào các mục tiêu của Mỹ. “Họ không thể có một bản ghi nhớ còn hiệu lực nếu chính họ vi phạm các điều khoản của nó”, ông Rubio nói, đồng thời cho rằng Mỹ đang đáp trả các hành động quân sự của Iran. Khi được hỏi về khả năng nếu các nỗ lực ngoại giao thất bại, Ngoại trưởng Rubio cảnh báo điều đó sẽ gây hậu quả nghiêm trọng đối với Iran. “Tôi không nghĩ điều đó sẽ tốt cho Iran. Nền kinh tế của họ đang trong tình trạng hỗn loạn”, Ngoại trưởng Mỹ nhận định. QUỲNH NHƯ (theo CNN)
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==