9 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Ba n Ngày 21/7/2026 Ninh (con gái thứ hai của cố), nay đã 84 tuổi. Thời ấy bà Ninh xin mẹ cho tham gia đội “Thiên Thương” của xã để vận chuyển lương thực lên núi cho cơ quan và bộ đội. Mẹ Bính không nằm trong đội ngũ nhưng hăng hái tăng gia sản xuất. Ban ngày địch thả bom, đi càn, nên cứ đến đêm, mẹ lại thức trắng tuốt lúa, dọn rạ. Tranh thủ những ngày không bom đạn, hai mẹ con lại lén đem ra phơi lúa thật nhanh rồi cất vào động. Đó là những cái động cát cao như núi, do dân đào, chứa hàng tấn lúa gạo, khoai sắn nuôi cán bộ, bộ đội, nuôi cả kháng chiến. Thời ấy nhà mẹ Bính là điểm tập kết của cán bộ. Những buổi tuyên truyền hay họp hành, chủ tịch xã, cán bộ đều kéo về nhà mẹ ở lại cả đêm, có khi vài ngày. Rồi thỉnh thoảng, suốt những chặng hành quân dài, bộ đội xin khoảng sân trống nhà mẹ ngủ. “Mẹ đãi anh em chúng nó bữa cơm thật ngon, thật đầy, không thiếu thứ gì. Đĩa rau muống luộc, tô nước sau khi luộc rau cũng tỉ mỉ vắt thêm miếng chanh. Khi rời nhà, mẹ còn dúi thêm mấy củ khoai hấp vội vào tay tụi nhỏ. Mẹ bảo dẫu gì con mình cũng là bộ đội, cũng đều là con của mẹ”, bà Ninh nhớ lại. Chồng bị địch bắt, con thì đứa đi chiến đấu, đứa hy sinh, nhà mỗi ngày mỗi trống vắng. Nén nỗi đau, mẹ tham gia khoanh hầm, đào động, lấp ấp, vận chuyển lương thực, gánh đạn,… không có gì là mẹ không làm. NỖI ĐAU NGƯỜI MẸ Ông Võ Câu, sinh năm 1942, là chồng của bà Nguyễn Thị Ninh, con rể mẹ Bính, cũng là một cựu chiến binh kể rằng mẹ Bính đau nhất với người con cả, là ông An. Ngày ông An thoát ly xuống Phù Mỹ, không ngày nào mẹ không ngóng trông tin thư của con. Mỗi ngày đều sống trong nơm nớp lo sợ, thế là mẹ Bính đúc bánh xèo gánh xuống Phù Mỹ, nói dối với lũ địch trực chốt rằng mình đi bán, rồi lẳng lặng đem thức ăn tìm đến đơn vị của con trai. Nhiều lần như thế, mẹ bắt đầu đi thăm con nhiều hơn. Không lâu sau thì nghe tin con trai hy sinh, mẹ đổ gục chết nửa người. Rồi đứa con thứ hai cũng ra đi, thêm đứa thứ ba. Rồi đến lượt người chồng cũng ngã xuống. Nỗi đau liên tiếp không kịp thở với một người vợ, người mẹ. Đau thấu tận tâm can. Ông An dẫu hy sinh nhưng vẫn được về với mẹ, còn hai người còn lại tìm hoài không thấy thân xác ở đâu, nằm lại mãi nơi đâu. Mỗi lần được cán bộ đưa lên thăm nghĩa trang liệt sĩ, mẹ lại xoa xoa tên của con mình trên mặt bia như muốn xoa đầu thằng con mẹ thương nhất, tẩn mẩn thắp nén hương, lom khom thắp cho cả những đứa con chưa tìm được danh tính nữa, nhỡ đâu có hai đứa kia cũng về đây mà mẹ chẳng hay. Tính đến năm 2021, Mẹ Bính tròn 100 tuổi. Nhà nước gửi tặng Mẹ tấm thiệp mừng thọ. Tấm thiệp được nội tôi cẩn thận lau tỉ mỉ, cẩn thận rồi treo trên phòng khách với niềm tự hào vô bờ bến. Năm 2022, Mẹ mất. Mẹ đi đúng thời điểm giãn cách vì dịch COVID-19, các cán bộ, chiến sĩ ở huyện và tỉnh chỉ biết gửi lời viếng từ xa, chẳng thể đến bên bà lần cuối. Đám tang của bà con cháu quây quanh cùng những lời động viên, chia buồn tứ xứ. Những xấp thư tay gửi về nhà mỗi ngày một dày, có lời chúc, có lời cảm ơn. Lời cảm ơn đối với những công lao, đóng góp to lớn trong sự nghiệp đấu tranh bảo vệ Tổ quốc. Mẹ đã tận tụy cống hiến tuổi xuân, hay điều quý giá nhất của cuộc đời mình là những đứa con cho Tổ quốc để đem lại hòa bình cho dân tộc Việt Nam. N.Y.L CHUYỆN HÔM NAY Về mặt nguyên lý đo lường giáo dục, một đề thi phục vụ các mục tiêu khác nhau phải có thiết kế ma trận hoàn toàn khác nhau. Để xét tốt nghiệp và đánh giá chất lượng, đề thi cần phủ rộng kiến thức cơ bản, để đánh giá đầu ra tối thiểu của học sinh. Điểm số lý tưởng phân bố theo dạng chuẩn, tỉ lệ tốt nghiệp đạt mức cao ổn định (thực tế nhiều năm qua luôn quanh mức 95-98%). Ngược lại, để xét tuyển đại học, đặc biệt là ở các trường top đầu, đề thi bắt buộc phải có tính phân hóa cao, có những câu hỏi đủ khó để tách tốp 1% hay 5% học sinh xuất sắc nhất. Khi ép hai mục tiêu có bản chất đối nghịch này vào cùng một đề thi, kết quả là một sản phẩm “lửng lơ”. Đề quá khó so với học sinh vùng sâu vùng xa chỉ có nhu cầu tốt nghiệp, nhưng lại quá dễ đối với học sinh trường chuyên, lớp chọn ở các đô thị lớn muốn vào học các trường đại học tốp đầu. Hệ quả là hiện tượng “lạm phát” điểm 9, điểm 10 diễn ra liên tục, đẩy các mùa tuyển sinh vào những nghịch lý cay đắng: Thí sinh đạt 29, thậm chí tuyệt đối 30 điểm vẫn có thể trượt nguyện vọng 1 vào các ngành “hot”. “Chiếc áo” quá chật đã vô tình bóp nghẹt cơ hội của nhiều sĩ tử thuần dùng điểm thi tốt nghiệp. Không dừng lại ở đó, việc dùng kết quả thi tốt nghiệp để “đánh giá chất lượng giáo dục” vô hình trung đã châm ngòi cho một cuộc đua ngầm giữa các địa phương. Để bảo vệ “bảng vàng thành tích” và tỉ lệ tốt nghiệp đẹp đẽ, áp lực đè nặng lên hội đồng ra đề lẫn quá trình chấm thi. Điểm học bạ ở nhiều nơi được “làm đẹp” tối đa để làm phao cứu sinh cho thí sinh. Kì thi, vì thế, đôi khi không còn là tấm gương phản chiếu trung thực chất lượng dạy và học. Sự suy giảm lòng tin vào độ phân hóa của đề thi tốt nghiệp đã buộc các trường đại học phải tự cứu mình. Hàng chục phương thức xét tuyển phức tạp ra đời; các kì thi riêng như đánh giá năng lực, đánh giá tư duy liên tục mở rộng quy mô. Đến lúc này, gánh nặng lại dội ngược về phía người học. Học sinh không còn được giảm áp lực như mục tiêu ban đầu của kì thi “2 trong 1”, mà ngược lại, phải “chạy sô” luyện thi, tham gia 3-4 kì thi khác nhau để tăng cơ hội đỗ. Một chiếc áo dù rộng đến đâu cũng sẽ trở nên chật chội và biến dạng khi lòng tin của xã hội dành cho nó bị tổn thương. Kì thi tốt nghiệp THPT nhưng có tính chất sinh tử đối với số phận của mỗi thí sinh, vô tình trở thành mảnh đất màu mỡ cho những tiêu cực, gian lận tinh vi hoạt động. Nhìn lại lịch sử, những đại án gian lận điểm thi chấn động tại Hà Giang, Sơn La, Hòa Bình năm 2018, đề thi môn Sinh trùng với câu hỏi tại lò luyện thi (năm 2021), dải điểm 10 bất thường tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, gian lận thi tại Trường THPT Lê Trực, Quảng Trị (năm 2026) là minh chứng rõ nhất. Khi quyền lực định đoạt tấm vé vào đại học nằm gọn trong tay một vài hội đồng chấm thi địa phương, cám dỗ từ quyền lực, tiền bạc và bệnh thành tích đã làm tha hóa cả những người đứng trong hàng ngũ giáo dục. Chính vì những “vết xước” niềm tin này, các trường đại học top đầu mới có làn sóng “li khai” khỏi điểm thi tốt nghiệp, chấp nhận chi hàng tỉ đồng để xây dựng các kì thi đánh giá năng lực riêng nhằm tìm kiếm sự minh bạch tuyệt đối. Đã đến lúc cần một giải pháp mạnh để đảm bảo có được kì thi cấp quốc gia đạt được các giá trị cốt lõi: công bằng, nghiêm túc, đúng mục tiêu. H.B Chiếc áo quá chậtTIẾP THEO TRANG 1 thần tượng 2023, debut ngày 20/05/2024 với MV Moonlight. MV được khen “đậm mùi tiền”, các chị đẹp thần thái ngút ngàn nhưng bị chê hát không rõ lời… Có thể nhận thấy từ trước đến nay ở ta có những nhóm nhạc, ban nhạc hình thành một cách tự phát (những người cùng đam mê kết nối với nhau). Đây là điểm khác biệt với nhóm nhạc thần tượng như UPRIZE, được ra đời từ lò đào tạo khắc nghiệt, có bệ đỡ, có chiến lược phát triển dài hơi. Dù vậy, ngay cả với những nhóm nhạc thần tượng được xây dựng theo mô hình Kpop cũng khó đoán trước tuổi thọ. Nhưng khi concert được mùa, công nghiệp văn hóa phát triển thì nhóm nhạc thần tượng sẽ thành dòng chính, cạnh tranh mạnh mẽ, sôi động. Ca sĩ Ngọc Anh, thành viên cũ của nhóm 3A nhìn nhận: “Bây giờ các nhóm nhạc sẽ thành lập ở dưới sự nâng đỡ, quản lý của một công ty giải trí nào đó. Rất ít nhóm thành lập do tự kết nối như những nhóm nhạc ngày xưa, thời chúng tôi. Bởi công nghiệp giải trí đã phát triển, nhóm tự phát, manh mún khó có chỗ đứng. Họ cần có sự đào tạo bài bản và định hướng rõ ràng của công ty chủ quản”. Nhóm 3A có tuổi thọ khoảng 5 năm. Ca sĩ Ngọc Anh cho rằng, đó là kết thúc đẹp. Áp lực của nhóm nhạc là phải luôn có sản phẩm mới, có tính giải trí cao. Tuy nhiên sức sáng tạo nguy cơ cạn kiệt, tuổi tác ngày một tăng, đều là áp lực lên nhóm nhạc. Theo nữ ca sĩ, “sống” bao lâu không quan trọng bằng chất lượng sống, mỗi nhóm nhạc phải đặt chất lượng của mỗi lần xuất hiện lên hàng đầu, nên “cháy” hết mình để nhóm có những tiết mục, những sản phẩm âm nhạc ghi dấu ấn. Nhóm nhạc thần tượng sẽ không phải “tự bơi” như những nhóm nhạc tự phát ngày trước. Ngoài công ty chủ quản, họ còn có lực lượng người hâm mộ “chăm sóc” nhiệt tình, bài bản theo tinh thần Kpop. Tuy nhiên, những vấn đề của nhóm nhạc thần tượng phải đương đầu không ít. Chẳng hạn, vấn đề đoàn kết trong nội bộ. Tâm sự của thành viên Wonbi, nhóm UPRIZE: “Điều tôi sợ nhất là anh em không còn đoàn kết, không còn hiểu nhau và chỉ làm việc như những cỗ máy”. Biến sự khác biệt thành thấu hiểu giữa các thành viên trong nhóm là bài toán không dễ tìm lời giải. Bên cạnh đó, lực lượng fan hùng hậu của nhóm cũng dần hình thành những nhánh riêng hướng về từng thành viên trong nhóm, có khi còn gây chiến tranh như lực lượng hâm mộ của từng thành viên nhóm BlackPink (Hàn Quốc). Việt Nam sẽ hình thành nhiều lò luyện khác nhau, ngoài lò “sống còn”. Đào tạo nhóm nhạc thần tượng theo mô hình Kpop song không thể đánh mất độ nhận diện. Dù nổi tiếng và được yêu thích đến đâu, nếu nhóm nhạc thần tượng của Việt Nam bị khán giả quốc tế tưởng nhầm họ đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc … đều là chuyện đáng buồn. Bản sắc Việt trong định hướng chiến lược của nhóm nhạc thần tượng sẽ giúp họ không bị “lạc trôi” khi làn sóng Kpop tác động mạnh mẽ tới khán giả toàn cầu. Theo Đại sứ Truyền thông và Nghệ thuật, Top 10 Hoa hậu Việt Nam 2024 Nguyễn Hoàng Mỹ Vân:”Chúng ta không nhất thiết tạo ra những BTS hay BlackPink phiên bản Việt, mà cần xây dựng được những nhóm nhạc mang bản sắc Việt Nam, có cá tính riêng, được vận hành theo tiêu chuẩn chuyên nghiệp và đủ năng lực cạnh tranh trong khu vực”. ĐÀO NGUYÊN Nhà nghiên cứu văn hóa, PGS.TS Nguyễn Văn Cương nhận định, chưa thể gặt trái ngọt ngay, chưa thể có những nhóm nhạc đình đám như Hàn Quốc. Đại sứ Truyền thông và Nghệ thuật của Hoa hậu Việt Nam 2024, Nguyễn Hoàng Mỹ Vân, lại có cái nhìn lạc quan: “Tôi từng là một fan Kpop từ những năm học cấp 2. Theo tôi, Kpop không chỉ thành công nhờ âm nhạc mà đây còn là một ngành công nghiệp văn hóa được đầu tư bài bản, từ đào tạo nghệ sĩ, sản xuất, biểu diễn đến xây dựng thương hiệu, kết nối người hâm mộ. Tôi nghĩ Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để kỳ vọng vào sự phát triển của những nhóm nhạc trong tương lai vì chúng ta có nhiều nghệ sĩ trẻ tài năng, lực lượng khán giả trẻ đông đảo và lợi thế của các nền tảng số giúp sản phẩm âm nhạc dễ dàng tiếp cận công chúng trong và ngoài nước”. Mẹ Việt Nam Anh hùng Dương Thị Bính (1921 - 2022) Tính đến mùa tri ân tháng Bảy năm nay cũng sắp tròn 4 năm tôi thắp thêm một nén nhang lên bàn thờ bà. Độ trước, bận bịu mấy cũng xoay quanh lo cho bàn thờ các chú, các bác và cả bàn thờ của ông. Lần này, thêm bà nữa. Giờ đây bà tôi đã ở bên chồng và các con của mình.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==