THỨ BA 3/11/2026 Số 307 0977.456.112 TRANG 2 TRANG 3 TRANG 10 CHUYỂN TƯ DUY SANG XÂY DỰNG NĂNG LỰC LOGISTICS QUỐC GIA Nghiên cứu lập sàn giao dịch nông sản quốc gia Bầu cử giữa kỳ Mỹ và tác động tới Việt Nam Gần 40% cử nhân làm việc không phù hợp chuyên môn TRANG 9 BỐN TRỤ CỘT LÀM NÊN SỨC NẶNG VƯƠNG MIỆN TRANG 8-9 TRANG 6 Lội rừng xanh tìm rắn lục đuôi đỏ MỘT GIẢI ĐẤU, HAI THƯỚC ĐO THÀNH TÍCH Nhà báo Phùng Công Sưởng, đồng Trưởng Ban Tổ chức giải và ông Nguyễn Văn Minh, Giám đốc Kinh doanh Ô tô miền Bắc - Công ty Cổ phần Sản xuất và Kinh doanh VinFast ký kết tài trợ cho giải với danh vị Nhà đồng hành TRANG 15 SIẾT ĐIỀU KIỆN HIẾN, NHẬN TẠNG “Vừa bịt các kẽ hở để chống lại mọi hành vi vi phạm đạo đức và pháp luật, vừa không khép lại cánh cửa hy vọng sống của nhiều người bệnh”. ĐẠI BIỂU NGUYỄN LÂN HIẾU - GIÁM ĐỐC BỆNH VIỆN ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI "Tuyệt đối cấm lấy mô không tái sinh, bộ phận cơ thể người sống dưới 18 tuổi. Đây là điều kiện rất quan trọng". BÀ ĐÀO HỒNG LAN, BỘ TRƯỞNG BỘ Y TẾ GIẢI VÔ ĐỊCH GOLF QUỐC GIA NĂM 2026 - CÚP VINFAST: TRANG 4-5
TỔNG BÍ THƯ, CHỦ TỊCH NƯỚC TÔ LÂM: Dự kiến ngày 15/11, UBND tỉnh Sơn La khởi công Dự án Thủy điện tích năng Đông Phù Yên. Dự án có tổng vốn đầu tư gần 28.000 tỷ đồng, công suất thiết kế 1.200 MW. Dự án được triển khai thành hai giai đoạn: Giai đoạn 1 thực hiện từ quý I/2027 đến năm 2030, với công suất 900 MW. Giai đoạn 2 bắt đầu từ quý I/2031 và hoàn thành năm 2032, với công suất 300 MW. Khi đi vào vận hành, công trình dự kiến cung cấp khoảng 1,5 tỷ kWh điện mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia. Dự án sử dụng hơn 425 ha đất, chủ yếu tại xã Mường Bang (hơn 414 ha) và 10,3 ha tại xã Mường Cơi. Ngoài ra, khoảng 15 ha đất tại bản Lằn, xã Mường Bang được bố trí phục vụ tái định cư. Theo lãnh đạo tỉnh Sơn La, thủy điện tích năng Đông Phù Yên có ý nghĩa chiến lược trong việc tích trữ điện vào giờ thấp điểm, phát điện vào giờ cao điểm, giảm áp lực huy động các nguồn điện có chi phí cao. Đặc biệt, dự án định hướng kết hợp năng lượng tái tạo với du lịch sinh thái, (trong đó có thiết kế cáp treo vắt qua hồ) vừa góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, vừa khai thác hiệu quả cảnh quan lòng hồ, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại khu vực dự án và các địa phương lân cận. VIẾT HÀ ĐƯA VIỆT NAM TRỞ THÀNH MỘT TRUNG TÂM LOGISTICS Sau khi nghe báo cáo và các ý kiến trao đổi tại buổi làm việc, phát biểu kết luận, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh phải chuyển mạnh từ tư duy phát triển dịch vụ logistics sang xây dựng năng lực logistics quốc gia. Phát triển logistics không phải chỉ là câu chuyện của một ngành kinh tế mà là câu chuyện về năng lực tổ chức, kết nối và vận hành của cả nền kinh tế, gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh quốc gia, khả năng tự chủ, sức chống chịu của nền kinh tế và yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đặc biệt trong điều kiện thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, logistics phải thực sự trở thành một động lực tạo ra tăng trưởng, nâng cao năng suất, giảm chi phí và mở rộng không gian phát triển và tạo ra những nguồn tăng trưởng mới. Phát triển logistics phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước, có sự chỉ đạo, chi phối thống nhất ở tầm Chính phủ, không thể chỉ giao cho một bộ, ngành hoặc để từng địa phương thực hiện riêng lẻ; xác định rõ đầu mối điều phối, trách nhiệm của các cơ quan và các cơ chế giải quyết những vấn đề chung của toàn hệ thống và bảo đảm thật sự hiệu lực, hiệu quả. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ phải có khát vọng và quyết tâm đưa Việt Nam trở thành một trung tâm logistics, trung chuyển và phân phối hàng hóa quan trọng của khu vực và thế giới; phải có tư duy chủ động tổ chức và khai thác các dòng hàng quốc tế, không chỉ phục vụ tốt cho hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam mà còn thu hút hàng hóa từ các nước trung chuyển, lưu kho, phân phối và thực hiện các dịch vụ chuyển dịch giá trị gia tăng tại Việt Nam. Từng bước tham gia sâu hơn vào việc tổ chức, điều phối các chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu; phải biến lợi thế về vị trí địa lý thành lợi thế cạnh tranh, thành nguồn lực phát triển và vị thế kinh tế quốc tế của đất nước. Phát triển một mạng lưới logistics quốc gia thống nhất, đồng bộ, hiện đại gắn với việc tổ chức lại không gian kinh tế và kết nối quốc tế; phát huy được lợi thế từng vùng, từng địa phương trong tổng thể mạng logistics quốc gia; khắc phục tình trạng đầu tư phân tán, thiếu kết nối, phát triển theo địa giới hành chính. Xây dựng các doanh nghiệp logistics Việt Nam đủ mạnh, từng bước làm chủ những khâu có giá trị gia tăng cao trong chuỗi cung ứng quốc tế; phải có cơ chế, chính sách khuyến khích hình thành một số doanh nghiệp logistics Việt Nam quy mô lớn, có năng lực tổ chức chuỗi cung ứng, vận tải, trung chuyển, phân phối quốc tế và cung cấp các dịch vụ tích hợp giá trị gia tăng cao... XÁC ĐỊNH MỘT SỐ ĐIỂM NGHẼN LỚN NHẤT CẦN THÁO GỠ Về thực hiện một số nhiệm vụ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ tiếp tục hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả điều phối quốc gia; tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy hoạch mạng lưới logistics quốc gia theo mô hình đa trung tâm, đa phương thức; xây dựng tiêu chí lựa chọn vị trí, quy mô trung tâm logistics dựa trên lợi thế kết nối, nguồn hàng, vùng sản xuất, thị trường, quỹ đất và hiệu quả đầu tư; phân định trung tâm cấp quốc gia, cấp vùng và đầu mối chuyên ngành; không quy hoạch, đầu tư theo phong trào khi chưa xác định rõ nguồn hàng và phạm vi phục vụ. Phát triển hạ tầng và mạng lưới logistics theo hành lang kinh tế; ưu tiên kết nối cảng biển, cảng hàng không, ga hàng hóa, cửa khẩu với các khu công nghiệp, vùng sản xuất và trung tâm tiêu dùng. Kết nối dữ liệu và tăng cường hợp tác quốc tế; chuẩn hóa, chia sẻ dữ liệu hiện có về nguồn hàng, luồng hàng, năng lực thông quan, vận tải, cảng và kho bãi. Phát triển doanh nghiệp và thị trường dịch vụ logistics trong nước; khuyến khích liên kết giữa doanh nghiệp logistics với nhà sản xuất, nhà xuất khẩu và hệ thống phân phối; tăng sử dụng dịch vụ vận chuyển; hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực quản trị, tiếp cận vốn, công nghệ và mạng lưới quốc tế. Thúc đẩy chuyển đổi số và hình thành dữ liệu logistics dùng chung; chuẩn hóa dữ liệu, chứng từ điện tử và khả năng kết nối giữa doanh nghiệp với hải quan, cảng, kho bãi, đơn vị vận tải; phát triển thông tin về nguồn hàng, năng lực kho, phương tiện và tình trạng lưu thông; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ sử dụng các giải pháp phù hợp; ưu tiên ứng dụng công nghệ và giảm phương tiện chạy rỗng, tối ưu hóa tuyến đường, quản lý tồn kho và nâng cao độ chính xác giao hàng, bảo đảm an toàn dữ liệu. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phát triển logistics xanh, nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng; khuyến khích phương thức vận tải tiết kiệm năng lượng, kho bãi hiệu quả năng lượng và phương tiện ít phát thải. Nâng cao tính tự chủ, sức chống chịu chuỗi cung ứng, gắn phát triển logistics với bảo đảm an ninh kinh tế quốc gia… Về một số công việc cần làm ngay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh khẩn trương rà soát và đề xuất nâng tầm chiến lược phát triển logistics Việt Nam; phải đặt chiến lược trong tổng thể các yêu cầu phát triển mới của đất nước, nhất là mục tiêu tăng trưởng hai con số và xây dựng năng lực cạnh tranh quốc gia. Xác lập ngay cơ chế chỉ đạo, điều phối logistics quốc gia. Rà soát, xác định một số điểm nghẽn lớn nhất cần phải tháo gỡ ngay trong giai đoạn trước mắt năm 2027... PV (Theo TTXVN) 2 THỜI SỰ n Thứ Ba n Ngày 3/11/2026 QUAÛNG CAÙO PHAÙT HAØNH Haø Noäi: ÑT: (024)39432758; Fax: (024)39435285 TPHCM: ÑT: (028)38469860; Fax: (028)38480015 Trong giôø haønh chính (024)39439664 Ngoaøi giôø 0912033213 (Thu Hieàn) n Thieát keá : QUANG HUY n Giaù: 5.500 ñoàng n Ban ñaiï dienä taiï thanø h pho á Ho à Chí Minh: 384 Nam Kyø Khôiû Nghóa, P.Xuanâ Hoa-ø TPHCM. ÑT: (028) 3848 4366, E-mail: tienphonghcm@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï mienà Trung: 339 Leâ Thanh Nghò, P.Hoaø Cöônø g; 19 Ngoâ Gia Tö,ï P.Haiû Chauâ , TP Ña ø Nanü g, ÑT: (0236)3828 039, E-mail: banmientrung@baotienphong.com.vn n Ban ñaiï dienä taiï Bacé Trung Bo:ä 21 Ho à Xuanâ Höông, P.Thanø h Vinh, tænh Ngheä An. ÑT: (0238)8602345; Email: baotienphongbactrungbo@gmail.com. n Ban ñaiï dienä taiï ÑBSCL: 103 Tranà Vanê Hoaiø , P.Ninh Kieuà , TP Canà Thô. ÑT: (0292)3823823, Email: baotienphongdbscl@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Tayâ Nguyenâ - Nam Trung Bo:ä 52 Tranà Nhatä Duatä , P.Buonâ Ma Thuotä , Ñaké Laké , ÑT: (0262)3950029, E-mail: baotienphongtaynguyen@gmail.com; 1018, ñöônø g 2/4, P. Bacé Nha Trang, tænh Khanù h Hoaø . SÑT: 0258.6500.155. Email: tienphongnhatrang@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Tayâ Bacé Bo:ä 64 ñöônø g Ly ù Tö ï Tronï g, P.Yenâ Baiù , tænh Laoø Cai. ÑT: 0904938689, E-mail: vptaybacbotp@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Ñonâ g Bacé Bo:ä So á 18 Le â Thanh Nghò, P.Haï Long, tænh Quanû g Ninh; E-mail: bandongbac@baotienphong.com.vn n Toøa soaïn: 15 Hoà Xuaân Höông, P.Hai Baø Tröng vaø D29 Phaïm Vaên Baïch, P.Caàu Giaáy, Haø Noäi. ÑT: 3943 4031 - 38227525 E-Mail: toasoan@baotienphong.com.vn, ISSN 0866-0827 Website: www.tienphong.vn n Toång Bieân taäp: PHUØNG COÂNG SÖÔÛNG n Phoù Toång Bieân taäp: Nguyeãn Ngoïc Tieán, Traàn Thò Thu Haø n In taiï : Cty TNHH MTV in Quanâ ñoiä 1, Cty in baoù Nhanâ Danâ Ña ø Nanü g, Cty TNHH MTV in Ñaé êkê Laké , Xöônû g in Quanâ khu IV, Cty TNHH MTV in Quanâ ñoiä 2, TPHCM Sáng 2/11, làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về định hướng phát triển logistics quốc gia và hạ tầng logistics, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh phải chuyển mạnh từ tư duy phát triển dịch vụ logistics sang xây dựng năng lực logistics quốc gia. Với công suất thiết kế 1.200 MW, tổng vốn đầu tư gần 28.000 tỷ đồng, dự án Thủy điện tích năng Đông Phù Yên được kỳ vọng góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng xanh và tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho tỉnh Sơn La. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về định hướng phát triển logistics quốc gia và hạ tầng logistics ẢNH: TTXVN Chuyển tư duy sang xây dựng năng lực logistics quốc gia Sắp khởi công dự án thủy điện tích năng gần 28.000 tỷ đồng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các bộ, ngành, địa phương triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, xác định rõ cơ quan chủ trì, tiến độ, trách nhiệm; ưu tiên tháo gỡ ngay những điểm nghẽn về kết nối hạ tầng, kiểm tra chuyên ngành, quy hoạch trung tâm logistics và chia sẻ dữ liệu. Mục tiêu là từng bước đưa chi phí logistics tiệm cận với mức bình quân của khu vực và thế giới, nâng cao chất lượng dịch vụ, gia tăng giá trị trong nước và phát huy vai trò Việt Nam trong mạng lưới logistics khu vực.
3 n Thứ Ba n Ngày 3/11/2026 THỜI SỰ Nghiên cứu lập sàn giao dịch nông sản quốc gia Chỉ đạo được Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đưa ra tại Hội nghị khoa học công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp khu vực phía Nam. Hội nghị do Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) phối hợp Bộ Công an (Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo 57 Trung ương) tổ chức ngày 2/11, tại Cần Thơ. “HẾT CỬA” TĂNG TRƯỞNG QUA DIỆN TÍCH, SẢN LƯỢNG Khu vực phía Nam giữ vai trò quan trọng trong phát triển nông nghiệp hàng hóa, xuất khẩu và bảo đảm an ninh lương thực quốc gia. Trong đó, riêng ngành tôm và cá tra đạt kim ngạch xuất khẩu hơn 6,8 tỷ USD, chiếm hơn 60% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản. Tuy nhiên, một số chuỗi sản phẩm còn hạn chế về năng suất, chất lượng, quy mô liên kết, năng lực chế biến sâu, bảo quản và truy xuất nguồn gốc. Ông Nguyễn Hoàng Hiệp - Thứ trưởng Bộ NN&MT - nói rằng, với nông sản, hiện cạnh tranh quốc tế, biến đổi khí hậu đặt ra các yêu cầu cao hơn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường, giảm phát thải. Tăng trưởng của ngành không thể tiếp tục dựa vào mở rộng diện tích, tăng sản lượng, hoặc lợi thế về lao động và tài nguyên. Ngành nông nghiệp phải chuyển mạnh sang tăng trưởng dựa trên năng suất, chất lượng, công nghệ, chế biến sâu và giá trị gia tăng. Theo ông Hiệp, việc triển khai ứng dụng KHCN trong ngành nông nghiệp hiện chưa thực sự gắn với yêu cầu tăng trưởng và thị trường. Tổ chức sản xuất nông nghiệp còn phân tán, liên kết chuỗi giá trị chưa bền vững. Hạ tầng bảo quản, kho lạnh, logistics, chế biến sâu chưa đáp ứng yêu cầu... Ông Trần Chí Hùng - Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ - cho rằng, sản xuất nông nghiệp còn chịu tác động của thời tiết bất lợi, biến động giá vật tư và chi phí đầu vào cao, cơ giới hóa chưa đồng bộ. Một bộ phận nông hộ, hợp tác xã và cơ sở sản xuất còn hạn chế về vốn, nhân lực và khả năng tiếp cận công nghệ. Trong khi đó, liên kết sản xuất, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường còn khó khăn. Với ngành cá tra, lãnh đạo UBND tỉnh Đồng Tháp cho biết, dù có sản lượng cá tra nuôi đứng đầu cả vùng, nhưng chất lượng con giống chưa đồng đều, dịch bệnh và tỷ lệ hao hụt vẫn là những rủi ro lớn. Chi phí sản xuất cao, nhiều hộ nuôi, hợp tác xã hạn chế vốn, khả năng tiếp cận công nghệ. Diện tích nuôi đạt các chứng nhận chất lượng còn hạn chế. Đối với ngành tôm, ông Lê Văn Sử - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau - nêu thực tế, nguồn tôm bố mẹ và một phần giống chất lượng cao còn phụ thuộc bên ngoài, sản xuất phân tán, liên kết chưa bền vững. Trong khi đó, dịch bệnh, kiểm soát nguồn nước đặt ra yêu cầu về quan trắc, xét nghiệm. Ông Phạm Quốc Liêm - Phó Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam - cho rằng không thiếu doanh nghiệp Việt có năng lực, sẵn sàng chuyển giao công nghệ, liên kết sản xuất - bao tiêu... Vấn đề nằm ở chuyển hóa thành chuỗi liên kết. Theo ông Liêm, để vượt mốc 10 tỷ USD xuất khẩu nông sản, cần phát triển thêm những ngành hàng xuất khẩu tỷ USD, có năng lực cạnh tranh bền vững trên thị trường quốc tế. Trong đó, KHCN và chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ cần trở thành hai động lực phát triển chủ yếu. CẦN LÀM CHỦ GIỐNG, THUỐC, PHÂN BÓN Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho rằng, ngành nông nghiệp còn nhiều điểm nghẽn về công nghệ, nguyên liệu đầu vào, chế biến sâu, logistics và liên kết thị trường. Trong khi dư địa mở rộng diện tích ngày càng hạn chế, do đó tăng trưởng phải dựa nhiều hơn vào năng suất, chất lượng và ứng dụng KHCN. Phó Thủ tướng giao Bộ NN&MT chủ trì rà soát hoạt động nghiên cứu, ứng dụng KHCN, xác định những nhiệm vụ ưu tiên. Trong đó, tập trung vào làm chủ công nghệ giống, thức ăn chăn nuôi, vaccine, thuốc bảo vệ thực vật, cơ giới hóa, chế biến sâu và truy xuất nguồn gốc. Mỗi nhiệm vụ nghiên cứu cần có địa chỉ ứng dụng, khả năng thương mại hóa và nhân rộng, tránh đầu tư dàn trải, nghiên cứu không gắn với thị trường. Bộ NN&MT cũng được giao hoàn thiện hệ thống truy xuất nguồn gốc xuyên suốt chuỗi cung ứng. Nghiên cứu xây dựng sàn giao dịch nông sản quốc gia. Đổi mới liên kết giữa Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp - hợp tác xã - nông dân. Phó Thủ tướng giao Bộ Khoa học và Công nghệ tháo gỡ vướng mắc về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ, lựa chọn những kết quả nghiên cứu có khả năng thương mại hóa để tiếp tục hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm. CẢNH KỲ Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu xây dựng sàn giao dịch nông sản quốc gia, đổi mới liên kết giữa Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp - hợp tác xã - nông dân. Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chỉ đạo Bộ NN&MT nghiên cứu xây dựng sàn giao dịch nông sản quốc gia Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu, từ nay đến hết tháng 11, mỗi tỉnh thành phải lựa chọn 3-5 bài toán lớn, cấp thiết, gắn với lợi thế sản xuất và khả năng cạnh tranh của địa phương. Các viện, trường và doanh nghiệp đăng ký nhiệm vụ, giải pháp công nghệ giải quyết bài toán thực tiễn, gửi Bộ NN&MT trước ngày 15/12, để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng. Nhằm kịp thời nắm bắt tình hình tiền lương, tiền thưởng và quan hệ lao động trong các doanh nghiệp, phục vụ công tác quản lý nhà nước và triển khai các giải pháp ổn định quan hệ lao động, nhất là trong dịp giáp Tết, Bộ Nội vụ đề nghị Sở Nội vụ các tỉnh, thành phố phối hợp chặt chẽ với Ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất, Liên đoàn Lao động tỉnh và các cơ quan liên quan, giữa cấp tỉnh và cấp xã để theo dõi hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp; việc làm, đời sống của người lao động; tình hình quan hệ lao động tại doanh nghiệp và biến động lao động. Bộ Nội vụ cũng yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật về lao động, nhất là những quy định mới về việc làm, tiền lương, bảo hiểm xã hội. Đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực thi chính sách, pháp luật về lao động, xử lý nghiêm minh, kịp thời các trường hợp vi phạm. Bộ Nội vụ cũng lưu ý thúc đẩy các hoạt động hỗ trợ xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ trong doanh nghiệp. Các địa phương cần chủ động triển khai giải pháp phòng ngừa, giảm thiểu tranh chấp lao động, đình công có thể phát sinh trước, trong và sau dịp Tết Dương lịch, Tết Nguyên đán năm 2026. Khi phát sinh tranh chấp lao động, đình công, các cơ quan chức năng cần hỗ trợ các bên đối thoại, thương lượng, thỏa thuận để sớm giải quyết vụ việc, không để kéo dài, lan rộng, gây mất an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Đối với tiền lương, tiền thưởng, Bộ Nội vụ đề nghị Sở Nội vụ hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp phối hợp, trao đổi với tổ chức công đoàn cơ sở rà soát hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể, quy chế trả lương và quy chế thưởng. Việc rà soát nhằm bảo đảm thực hiện chế độ tiền lương, tiền thưởng và các chế độ, chính sách khác đối với người lao động theo đúng quy định và nội dung đã thỏa thuận. Các doanh nghiệp cần xây dựng phương án thưởng theo kết quả sản xuất, kinh doanh năm 2026 theo Điều 104 Bộ luật Lao động, đồng thời thông báo công khai để người lao động trong doanh nghiệp biết. Bộ Nội vụ giao Sở Nội vụ chủ trì, phối hợp với Ban quản lý khu công nghiệp, khu kinh tế, khu chế xuất báo cáo tình hình lao động, tiền lương, nợ lương và quan hệ lao động năm 2026; kế hoạch thưởng của doanh nghiệp theo kết quả sản xuất, kinh doanh dịp Tết Dương lịch và Tết Nguyên đán năm 2027. LUÂN DŨNG Báo cáo tiền lương, thưởng Tết tại doanh nghiệp trước 25/11 Bộ Nội vụ yêu cầu các địa phương báo cáo tình hình tiền lương, tiền thưởng, nợ lương và quan hệ lao động tại doanh nghiệp; đồng thời tổng hợp kế hoạch thưởng Tết năm 2027, gửi báo cáo trước ngày 25/11. Số liệu tổng hợp về lương, thưởng Tết phải gửi về Bộ Nội vụ, qua Cục Tiền lương và Bảo hiểm xã hội, trước ngày 25/11 (ảnh minh họa)
Sáng 2/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). CÔNG BẰNG TRONG TIẾP CẬN TẠNG GHÉP Phát biểu thảo luận, đại biểu Nguyễn Lân Hiếu - Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho biết, những ngày qua chúng ta đều lắng nghe được sự phản ứng của dư luận tập trung vào điều khoản hiến tặng mô, tạng với người dưới 18 tuổi. Theo ông, sự quan tâm, phản biện của toàn xã hội là dễ hiểu, vì đây là những vấn đề liên quan trực tiếp đến trẻ em, trong bối cảnh nguy cơ tiêu cực từ tội phạm xuyên quốc gia hay các hành vi trục lợi bất chính liên quan đến mô, tạng luôn hiện hữu. “Quan điểm rõ ràng của tôi là vì còn nhiều bất cập nên chắc chắn cần sửa luật và mục tiêu quan trọng nhất là luật sửa đổi cần bảo vệ tốt hơn cho những người hiến tặng, đặc biệt là trẻ em”, ông Hiếu nêu quan điểm. Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội đề xuất chia thành 2 nhóm cụ thể. Nhóm thứ nhất: người hiến khỏe mạnh đang sống thì tuyệt đối cấm cho tạng, mô không có khả năng tái tạo và nguy hiểm ngay đến tính mạng. Đối với mô có khả năng tái tạo, không ảnh hưởng rõ rệt đến sức khoẻ và sự phát triển: trẻ dưới 18 tuổi chưa phát triển cơ thể hoàn chỉnh cũng không nên lấy tạng, trừ những trường hợp đặc biệt trong chuyên khoa được đánh giá không ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ (ví dụ như mô tái sinh là máu, tế bào gốc tạo máu…). Quá trình lấy chỉ được thực hiện khi có sự đồng ý của bản thân, gia đình và chỉ được hiến cho người cùng huyết thống gần, có giám định ADN, khi không còn các phương án khác khả thi. Đây chính là nút chặn để kẻ xấu không thể tìm cách bắt cóc, tấn công trẻ mồ côi, giả dạng con nuôi... Với người từ 18 trở lên đến 25 tuổi chỉ được cho, tặng với người cùng huyết thống. Với người trưởng thành trên 25 tuổi, ngoài người trong gia đình, theo ông, có thể cho tặng nhưng phải dưới sự giám sát của hội đồng độc lập, không liên quan đến ê-kíp phẫu thuật và gia đình người nhận. Nhóm thứ hai: người hiến không còn khả năng sống, chết não, chết tuần hoàn. Trường hợp này, việc xác định chết não phải được hội đồng độc lập đánh giá theo tiêu chuẩn chặt chẽ của thông lệ quốc tế. Nếu tử vong không rõ nguyên nhân, tai nạn, nghi ngờ bạo hành, người lang thang, không gia đình thì bắt buộc phải có kết luận của pháp y và cơ quan điều tra, khẳng định không có dấu hiệu hình sự trước khi được xét hiến. Trong nhóm này, đối với trẻ dưới 18 tuổi, ông Hiếu lưu ý, nên hạn chế hiến tạng, trừ những trường hợp đặc biệt khi có sự đồng ý của gia đình, và chỉ được hiến cho người cùng huyết thống dưới sự giám sát của hội đồng độc lập. Đối với người trên 18 tuổi, không được hiến tạng của người đã có văn bản từ chối hiến. Trường hợp khác (không có văn bản từ chối), cần đảm bảo đã được gia đình đồng ý và cũng phải dưới sự giám sát của hội đồng độc lập. Cũng theo đại biểu, có một vấn đề mang tính quyết định đến niềm tin của nhân dân, đó là 4 THỜI SỰ n Thứ Ba n Ngày 3/11/2026 Bộ Y tế đề xuất siết điều kiện hiến, nhận tạng “Chúng ta đang lo cho con trẻ, nhưng những hành vi phạm pháp ấy đâu chỉ tập trung vào trẻ em. Vì vậy, thay vì né tránh hay cực đoan trong cách nhìn nhận, chúng ta cần hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng chặt chẽ hơn, vừa bịt các kẽ hở để chống lại mọi hành vi vi phạm đạo đức và pháp luật, vừa không khép lại cánh cửa hy vọng sống của nhiều người bệnh”. Đại biểu NGUYỄN LÂN HIẾU - Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội Bịt kẽ hở pháp lý, không khép lại hy vọng sống Trước những lo ngại về nguy cơ trục lợi từ hiến, ghép mô, tạng, các đại biểu Quốc hội đề xuất siết chặt hành lang pháp lý, đặc biệt với người hiến dưới 18 tuổi, nhằm bảo vệ người hiến nhưng không khép lại cơ hội sống của những bệnh nhân đang chờ ghép. NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI KHÔNG ĐƯỢC HIẾN BỘ PHẬN CƠ THỂ Theo dự thảo báo cáo tiếp thu, giải trình và dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) dự kiến chỉnh lý của Bộ Y tế gửi Quốc hội ngày 1/11, nhiều nội dung của dự thảo Luật đã được rà soát, điều chỉnh sau khi tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận tổ ngày 21/10. Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất điều chỉnh quy định về độ tuổi đăng ký hiến. Theo đó, người từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền bày tỏ nguyện vọng và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác của mình. Đối với phạm vi hiến, dự thảo đề xuất cấm tuyệt đối việc hiến, lấy bộ phận cơ thể từ người sống dưới 18 tuổi. Riêng việc hiến mô khi còn sống, người hiến chỉ được phép hiến mô tái sinh thuộc danh mục do Bộ Y tế ban hành. Người từ đủ 18 tuổi trở lên phải có đăng ký hiến. Trường hợp chưa đăng ký, người hiến phải có văn bản đồng ý và chỉ được hiến mô tái sinh cho cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, anh ruột, chị ruột, em ruột hoặc con ruột. Đối với người dưới 18 tuổi, việc hiến mô tái sinh chỉ được thực hiện khi đáp ứng đồng thời 4 điều kiện: Không có người hiến trưởng thành phù hợp; được tư vấn độc lập để bảo đảm không bị ép buộc, lừa dối; chỉ hiến cho anh ruột, chị ruột, em ruột; có sự đồng ý của cả cha và mẹ hoặc người còn lại trong trường hợp một trong hai người đã mất. Như vậy, dự thảo đặt ra những điều kiện nghiêm ngặt hơn đối với việc hiến mô ở người chưa thành niên, trong đó nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm quyền lợi và sự tự nguyện của người hiến. THU HẸP ĐỐI TƯỢNG NHẬN TẠNG, TĂNG CƯỜNG ĐIỀU PHỐI QUỐC GIA Đối với việc hiến bộ phận cơ thể khi còn sống, dự thảo phân chia điều kiện theo độ tuổi người hiến. Cụ thể, người từ đủ 18 tuổi trở lên được hiến bộ phận cơ thể cho người thuộc phạm vi thành viên gia đình theo quy định. Việc hiến được thực hiện trực tiếp, không phải qua điều phối, nhưng phải báo cáo với cơ quan có chức năng điều phối quốc gia. Trong khi đó, người từ đủ 25 tuổi trở lên được phép hiến bộ phận cơ thể cho thành viên gia đình hoặc người không thuộc thành viên gia đình. Trường Bộ Y tế đề xuất cấm tuyệt đối người dưới 18 tuổi hiến bộ phận cơ thể khi còn sống, đồng thời siết điều kiện hiến, nhận tạng và tăng cường kiểm soát hoạt động điều phối ghép tạng. Dự thảo cũng bổ sung các điều kiện chặt chẽ hơn về người nước ngoài được ghép bộ phận cơ thể tại Việt Nam. Theo đó, người nước ngoài chỉ được ghép bộ phận cơ thể tại Việt Nam nếu có cùng dòng máu về trực hệ hoặc có quan hệ họ hàng trong phạm vi ba đời với người hiến. Dự thảo bỏ quy định cho phép người nước ngoài đăng ký chờ ghép tại Việt Nam nhằm tránh nguy cơ lợi dụng chính sách để thực hiện hành vi mua bán tạng. Dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đề xuất cấm tuyệt đối việc hiến, lấy bộ phận cơ thể từ người sống dưới 18 tuổi ẢNH: H.M Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu - Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho rằng cần có sự công bằng trong tiếp cận tạng ghép và sự minh bạch trong chi phí ẢNH: NHƯ Ý
5 n Thứ Ba n Ngày 3/11/2026 THỜI SỰ sự công bằng trong tiếp cận tạng ghép và sự minh bạch trong chi phí. Về công bằng, nguyên tắc của Tổ chức Y tế Thế giới đã rất rõ: phân bổ tạng phải dựa trên tiêu chí lâm sàng và đạo đức, tuyệt đối không dựa trên khả năng tài chính, và phải công bằng, minh bạch, có thể kiểm chứng. Về chi phí, phải khẳng định một nguyên tắc, “tạng hiến là vô giá". Chi phí người bệnh chi trả chỉ là phí dịch vụ: điều phối, vận chuyển, phẫu thuật và thuốc ức chế miễn dịch sau ghép. Tất cả phải được công khai minh bạch để làm căn cứ cho Bảo hiểm y tế dần dần có lộ trình thanh toán. “Chỉ khi làm được hai điều này, luật sửa đổi mới thực sự đi vào lòng dân và phát huy hiệu quả”, ông Hiếu nói thêm. ĐỀ XUẤT HỘI ĐỒNG ĐỘC LẬP Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Lâm Đồng) viện dẫn quy định trong dự thảo luật cho phép lấy mô, bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi sau khi chết não hoặc chết tuần hoàn nếu có văn bản đồng ý của người đại diện. Việc dự thảo trao quyền đồng ý cho người đại diện không đương nhiên trái với Bộ luật Dân sự. Theo đại biểu, nguyên tắc hướng dẫn số 1 của WHO quy định việc lấy mô, bộ phận cơ thể từ người đã chết phải đáp ứng hai điều kiện đồng thời: có sự đồng ý theo yêu cầu của pháp luật và không có căn cứ cho thấy người đã chết từng phản đối việc lấy mô, bộ phận cơ thể của mình. “Việc người dưới 18 tuổi chưa có quyền đăng ký hiến không đồng nghĩa với việc ý chí phản đối việc hiến mô, bộ phận cơ thể mà trẻ đã thể hiện khi còn sống không có giá trị pháp lý”, bà Trịnh Thị Tú Anh nhìn nhận. Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định tuyệt đối không thực hiện lấy mô, bộ phận cơ thể nếu có căn cứ xác định người chưa thành niên đã bày tỏ ý chí phản đối khi còn sống. Đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) đề nghị cần xác lập vai trò thực chất của Hội đồng tư vấn lấy, ghép mô tại Điều 15. Theo ông, sự đồng ý hiến và kết luận đủ điều kiện lấy mô là hai yêu cầu độc lập, phải đồng thời được đáp ứng. Theo ông An, việc quy định Hội đồng kết luận bằng văn bản không phải là quyết định thay ý chí người hiến. Đó là căn cứ xác nhận trường hợp này có đủ điều kiện để thực hiện hay không. “Tôi đề nghị đối với người hiến dưới 18 tuổi, phải có kết luận bằng văn bản của Hội đồng, làm rõ nguy cơ trước mắt và lâu dài, tính tự nguyện, căn cứ xác định không có người hiến trưởng thành phù hợp và dấu hiệu xung đột lợi ích. Khi chưa đủ căn cứ hoặc còn nghi vấn thì chưa được tiến hành”, ông An nêu quan điểm. LUÂN DŨNG - TRƯỜNG PHONG hợp hiến cho người ngoài gia đình được xác định là hiến vô danh. Với hình thức này, người nhận phải là người bệnh có tên trong danh sách chờ ghép quốc gia. Việc hiến và ghép bắt buộc thực hiện thông qua hệ thống điều phối quốc gia, tuân thủ các tiêu chí ưu tiên và quy định về danh sách chờ ghép. Dự thảo cũng đề xuất bỏ quy định cho phép hiến bộ phận cơ thể bị tổn thương hoặc mắc bệnh lý, không thể tiếp tục sử dụng được cho chính người hiến. Đối với trường hợp hiến, lấy mô và bộ phận cơ thể sau khi người hiến chết não hoặc chết tuần hoàn, dự thảo đề xuất thu hẹp phạm vi người đại diện có quyền đồng ý. Theo đó, đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên, người đại diện được xác định theo thứ tự gồm: Cha đẻ, mẹ đẻ, vợ, chồng, con ruột từ đủ 18 tuổi trở lên; anh ruột, chị ruột từ đủ 18 tuổi trở lên; ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại. Đối với người dưới 18 tuổi, phạm vi người đại diện được thu hẹp gồm cha đẻ, mẹ đẻ; anh ruột, chị ruột từ đủ 18 tuổi trở lên; ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại. Về điều kiện hiến sau khi chết não, chết tuần hoàn, người từ đủ 18 tuổi trở lên phải có đăng ký hiến hoặc văn bản đồng ý hiến, đồng thời có văn bản đồng ý của người đại diện. Trường hợp người chết không có đăng ký hiến và cũng không có văn bản đồng ý hiến thì phải có văn bản đồng ý của người đại diện. Người hiến phải được Hội đồng xác định chết não hoặc chết tuần hoàn. Mô, bộ phận cơ thể sau khi lấy chỉ được sử dụng cho người bệnh trong danh sách chờ ghép quốc gia theo nguyên tắc ẩn danh và thông qua hệ thống điều phối quốc gia. TĂNG TÍNH ĐỘC LẬP TRONG TƯ VẤN, XÁC ĐỊNH CHẾT NÃO Nhằm kiểm soát chặt chẽ hoạt động hiến, lấy và ghép mô, bộ phận cơ thể người, dự thảo quy định các hoạt động này chỉ được thực hiện tại cơ sở được cấp có thẩm quyền cho phép thực hiện kỹ thuật lấy, ghép. Một yêu cầu quan trọng được đặt ra là bảo đảm nguyên tắc độc lập trong quá trình tư vấn và đánh giá người hiến. Theo đó, việc tư vấn cho người hiến khi còn sống phải được thực hiện độc lập, phù hợp với độ tuổi, giúp người hiến được cung cấp đầy đủ thông tin, bảo đảm tự nguyện và không bị cưỡng ép. Người thực hiện tư vấn không được là người đã khám, chẩn đoán, đưa ra quyết định về việc người bệnh cần ghép mô, bộ phận cơ thể; đồng thời cũng không được là người trực tiếp thực hiện ca ghép cho người bệnh đó. Đối với việc tư vấn lấy, ghép bộ phận cơ thể ở người hiến khi còn sống, dự thảo quy định phải thành lập hội đồng tư vấn gồm ít nhất 5 người, trong đó có các chuyên gia về y tế, pháp luật và tâm lý. Tương tự, Hội đồng xác định chết não, chết tuần hoàn phải hoạt động theo nguyên tắc đánh giá độc lập. Một người chỉ được xác định chết não hoặc chết tuần hoàn khi tất cả thành viên chuyên môn của Hội đồng đều có kết luận tương ứng. HÀ MINH Tuyệt đối cấm lấy bộ phận cơ thể người dưới 18 tuổi còn sống KHÔNG TẠO ĐIỀU KIỆN CHO VIỆC ÉP BUỘC, LỪA DỐI HAY LỢI DỤNG Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, với tinh thần cầu thị, lắng nghe nhiều chiều, tiếp thu tối đa ý kiến của đại biểu Quốc hội, ý kiến của cơ quan thẩm tra và đóng góp ý kiến của nhân dân, Bộ đã khẩn trương hoàn thiện dự thảo luật để trình Quốc hội, và được đại biểu Quốc hội đánh giá rất cao, “đã thể chế hóa được cơ bản, phần đa những ý kiến mà đại biểu Quốc hội và nhân dân đã tham gia”. Bộ trưởng Y tế nêu rõ, việc hiến ghép mô, bộ phận cơ thể người là một thành tựu y học hiện đại. Sau mỗi ca ghép thành công, đó là trao thêm hy vọng cho một bệnh nhân được có quyền sống và sau mỗi nghĩa cử hiến tặng là một tấm lòng nhân ái và là sự sẻ chia vô giá của người hiến và gia đình người hiến. Trong quá trình xây dựng dự thảo luật, theo Bộ trưởng, cơ quan soạn thảo đã tham khảo ý kiến của các nước trên thế giới và quan điểm của Tổ chức Y tế thế giới. “Tuy nhiên, chúng tôi thấy rằng, việc lựa chọn giải pháp như thế nào để phù hợp với văn hóa của người Việt Nam, phù hợp với đặc điểm tâm lý, tình cảm con người Việt Nam vẫn là những yếu tố quan trọng nhất để thiết kế nội dung của dự án luật”, Bộ trưởng nêu. Nguyên tắc xuyên suốt, theo Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, là mở rộng cơ hội hiến tạng để cứu người nhưng không đánh đổi sự an toàn, quyền và lợi ích hợp pháp của người hiến. Đặc biệt không tạo điều kiện cho việc ép buộc, lừa dối hay lợi dụng trong việc triển khai thực hiện. TĂNG LÊN 21 NHÓM HÀNH VI BỊ NGHIÊM CẤM Với một số nội dung cụ thể, theo Bộ trưởng, về độ tuổi đăng ký hiến, trên tinh thần tiếp thu, dự thảo luật thực hiện theo tinh thần của luật cũ, là “người đăng ký hiến chỉ áp dụng cho người từ 18 tuổi trở lên”, theo đúng tinh thần đảm bảo trách nhiệm đối với quyết định vấn đề hệ trọng của đời mình. Bộ trưởng cho biết, để tăng cường kiểm soát, ngăn chặn các hành vi mua bán mô, bộ phận cơ thể người và bảo vệ người hiến, dự thảo luật quy định rất nhiều các nội dung theo hướng chặt chẽ hơn. Bộ trưởng nhấn mạnh, theo luật cũ, có 10 nhóm hành vi bị nghiêm cấm. Dự thảo luật mới nhất tăng lên 21 nhóm hành vi bị nghiêm cấm, làm cơ sở cho các cơ quan pháp luật điều tra, xử lý các việc liên quan hành vi lạm dụng, lợi dụng trong lấy ghép mô, tạng. Kể cả các cơ quan y tế cũng được điều chỉnh bởi rất nhiều nội dung nghiêm cấm này. Dự thảo cũng bổ sung các quy định cấm việc lấy bộ phận cơ thể từ bào thai và việc đưa, tổ chức hoặc tạo điều kiện cho người Việt Nam ra nước ngoài hoặc người nước ngoài vào Việt Nam để hiến, ghép bộ phận cơ thể người trái quy định của pháp luật. Đồng thời, bổ sung quy định về hội đồng chết não, xác định chết não, chết tuần hoàn, bảo đảm độc lập với việc điều trị, vận động hiến, lấy ghép mô tạng… Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan giải thích thêm, từ năm 2007, có những quy định pháp lý rất chặt chẽ về việc xác định chết não, phải xác định 8 tiêu chuẩn lâm sàng, 5 tiêu chuẩn cận lâm sàng và các tiêu chuẩn này phải được thực hiện 3 lần trong khoảng thời gian tối thiểu là 12 giờ. Theo Bộ trưởng, quy định đã được triển khai rất nghiêm túc và Việt Nam được xác định là có quy định chặt chẽ thứ tư trên thế giới. Bộ trưởng nhấn mạnh, đối với người dưới 18 tuổi, trong dự thảo luật quy định rất rõ, chỉ được hiến mô tái sinh thuộc danh mục do Bộ Y tế ban hành. Ví dụ như tế bào gốc tạo máu, tế bào lim phô từ máu ngoại vi và phải đáp ứng các điều kiện hết sức chặt chẽ. “Tuyệt đối cấm lấy mô không tái sinh, bộ phận cơ thể người sống dưới 18 tuổi. Đây là một điều kiện rất quan trọng”, Bộ trưởng Đào Hồng Lan nhấn mạnh, đề nghị dư luận hiểu rõ, tránh các thông tin sai lệch. Một nội dung quan trọng khác, theo Bộ trưởng, dự thảo luật đã bổ sung quy định không được lấy bộ phận cơ thể người hiến khi còn sống và tại bất kỳ thời điểm nào khi họ có quyền từ chối. Bộ trưởng nhấn mạnh, phải triển khai thực hiện theo đúng nguyện vọng của họ. Nội dung này áp dụng cho cả việc hiến mô và bộ phận cơ thể người. “Việc tư vấn cho người hiến mô tái sinh khi còn sống phải được thực hiện độc lập, đặc biệt là đối với người dưới 18 tuổi”, Bộ trưởng nói. TRƯỜNG PHONG - LUÂN DŨNG Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan giải trình, làm rõ một số vấn đề liên quan đến dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) tại Quốc hội sáng 2/11 ẢNH: NHƯ Ý Về điều phối hoạt động hiến, ghép, theo Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan, sẽ được xác định thông qua hệ thống của cơ sở dữ liệu quốc gia, đảm bảo vấn đề truy vết trong triển khai thực hiện. Việc hiến, ghép đảm bảo công khai, công bằng, không phân biệt độ tuổi, giới tính cũng như vùng miền, dân tộc, và yếu tố quan trọng nhất là hài hòa về các chỉ số y khoa. Sáng 2/11, cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề liên quan đến dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Trong đó, khẳng định tuyệt đối cấm lấy tạng người còn sống dưới 18 tuổi.
NHÓM NGÀNH NÀO ĐANG ĐÀO TẠO THỪA? Theo kết quả nghiên cứu của nhóm PGS.TS Trần Quang Tuyến, phân tích cơ cấu việc làm cho thấy, tỉ lệ cử nhân làm việc trái ngành nhưng đúng trình độ đại học (ĐH) chiếm 17%. Có 207 người lao động rơi vào tình trạng vừa làm trái chuyên môn, vừa dưới trình độ đào tạo hoặc đúng ngành nhưng dưới trình độ. Nhìn chung, toàn thị trường chỉ ghi nhận gần 62% người tốt nghiệp tìm được vị trí đáp ứng trọn vẹn cả hai tiêu chí bằng cấp và chuyên môn; tức cứ 3 người tốt nghiệp ĐH có 1 người làm việc không cần trình độ ĐH hoặc chuyên môn. Mức độ lệch hướng nghề nghiệp ghi nhận sự phân hóa giữa các nhóm ngành đào tạo. Khối nông nghiệp và thú y chịu ảnh hưởng nặng nhất khi chỉ chưa đầy 26% cử nhân có việc làm phù hợp hoàn toàn, trong khi có tới gần 40% làm trái ngành và 29% lệch cả ngành lẫn trình độ. Tương tự, nhóm nghệ thuật và nhân văn chỉ có gần 34% người làm đúng vị trí, nhường chỗ cho trên 40% làm trái ngành. Lĩnh vực khoa học, toán học và máy tính cũng chỉ đạt tỉ lệ phù hợp hoàn toàn ở mức 37%. Ngược lại, nhóm ngành giáo dục - sư phạm và y tế - sức khỏe duy trì mức độ gắn kết việc làm chặt chẽ nhất, với tỉ lệ đáp ứng đúng ngành và đúng trình độ lần lượt đạt trên 84% và gần 79%. Về mặt kinh tế, nghiên cứu chỉ ra rằng hệ quả của việc làm trái ngành và làm việc dưới trình độ có sự khác biệt rõ rệt đối với thu nhập của người lao động. Cụ thể, việc làm trái ngành nhưng đúng trình độ ĐH nhìn chung không tạo ra sự chênh lệch lớn về thu nhập so với nhóm làm đúng chuyên môn. Điều này chứng minh kiến thức nền tảng và năng lực thích ứng cá nhân vẫn giúp người tốt nghiệp đảm nhận tốt công việc tương đương ở các lĩnh vực khác. Tuy nhiên, nhóm lao động làm việc lệch cả ngành lẫn trình độ chịu mức giảm lương trung bình tới gần 15%. Thiệt thòi nặng nề nhất thuộc về nhóm làm việc dưới trình độ đào tạo, với mức tiền lương giảm sâu tới trên 23%. ĐÀO TẠO GẮN VỚI NHU CẦU THỊ TRƯỜNG Nhóm nghiên cứu đặt ra yêu cầu nhìn nhận chất lượng và hiệu quả của giáo dục ĐH không chỉ thông qua số lượng người tốt nghiệp hoặc tỉ lệ có việc làm, mà còn thông qua mức độ phù hợp giữa đào tạo và công việc thực tế. PGS Trần Quang Tuyến cho rằng, các trường ĐH cần tăng cường kết nối với thị trường lao động, thường xuyên cập nhật thông tin về nhu cầu tuyển dụng, yêu cầu kỹ năng và triển vọng nghề nghiệp của từng ngành đào tạo. Chính sách phát triển thị trường lao động cần chú trọng tạo thêm những việc làm đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, đặc biệt tại khu vực nông thôn và những địa phương còn hạn chế về cơ hội việc làm cho người tốt nghiệp đại học. Việc mở rộng giáo dục ĐH chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi kèm với sự phát triển tương ứng của nhu cầu sử dụng lao động có trình độ cao trong nền kinh tế. Cuối cùng, cần phân biệt rõ giữa làm việc dưới trình độ và làm việc trái ngành trong hoạch định chính sách giáo dục và việc làm. Nếu làm việc dưới trình độ thường đi kèm với mức thiệt thòi đáng kể về tiền lương, thì làm việc trái ngành có thể phản ánh cả sự thiếu phù hợp lẫn khả năng linh hoạt, thích ứng của người lao động. Vì vậy, ông Tuyến cho rằng, chính sách giáo dục ĐH không chỉ hướng đến mục tiêu mọi sinh viên đều làm đúng ngành được đào tạo, mà cần chú trọng trang bị cho người học những kiến thức, kĩ năng và năng lực để giúp họ có thể chuyển đổi công việc khác và vận dụng hiệu quả các kiến thức và kĩ năng được đào tạo trong nhiều lĩnh vực nghề nghiệp. “Giá trị của giáo dục ĐH không chỉ nằm ở tấm bằng hay việc người tốt nghiệp có tìm được việc làm hay không, mà còn ở khả năng chuyển hóa kiến thức và kĩ năng được đào tạo thành những công việc có chất lượng và thu nhập tương xứng”, ông Tuyến nhận định. TS Văn Hữu Quang Nhật, Viện trưởng Viện Phát triển khoa học ứng dụng, Trường ĐH Thái Bình Dương, cho rằng, tiêu chí để xác định liệu một vị trí việc làm có thực sự đòi hỏi trình độ ĐH hay không là điều rất khó đưa ra nhận định chính xác. Bản chất của năng lực được cấu thành từ cả kiến thức và kĩ năng, và năng lực này chỉ thực sự phát huy tác dụng khi đặt vào từng bối cảnh cũng như tình huống công việc cụ thể. Ngay cả đối với những vị trí lao động phổ thông, một người đã qua đào tạo ĐH vẫn sở hữu nền tảng năng lực giúp họ chủ động hơn trong việc xử lí tình huống, quản trị rủi ro và đối mặt với các biến cố phát sinh. Bên cạnh đó, dù trình độ ĐH trước mắt có thể chưa liên quan trực tiếp đến công việc hiện tại, nhưng đó lại là cơ sở quan trọng tạo tiền đề cho người lao động có cơ hội được quy hoạch, điều chuyển và thăng tiến trong tương lai. Những hiện tượng thừa, thiếu hay lệch pha cục bộ về địa lí và từng giai đoạn kinh tế sẽ tự được cân bằng bởi quy luật thị trường. Nhìn nhận dưới góc độ phương pháp luận, các số liệu nêu trên cần được theo dõi trên một khoảng thời gian dài kì, đồng thời phải kết hợp đánh giá trong mối tương quan với các yếu tố kinh tế vĩ mô, chính sách nhân lực và đặc biệt là độ trễ chính sách. NGHIÊM HUÊ 6 n Thứ Ba n Ngày 3/11/2026 KHOA GIÁO Gần 40% cử nhân làm việc không phù hợp chuyên môn Nghiên cứu của PGS.TS Trần Quang Tuyến, TS Vũ Mạnh Hưởng (Đại học Quốc gia Hà Nội) cùng các cộng sự dựa trên dữ liệu Điều tra Lao động - Việc làm giai đoạn 2018-2022 với gần 180.000 cử nhân đã phản ánh một thực tế đáng chú ý trên thị trường lao động: Hơn 38% người tốt nghiệp đại học đang làm công việc không phù hợp về trình độ, ngành học hoặc cả hai khía cạnh. Ông Tánh từng giảng dạy môn Giáo dục công dân và Ngữ văn tại Trường THPT bán công Nguyễn Du. Tháng 12/2006, hiệu trưởng nhà trường ra quyết định kỷ luật buộc thôi việc đối với ông sau một sự việc xảy ra trong giờ ra chơi. Khi đang đi trong sân trường, ông Tánh bị một học sinh gọi tên và chửi tục, nên ông tát vào mặt học sinh khiến em này chảy máu mũi. Cho rằng hình thức kỷ luật buộc thôi việc không tương xứng với hành vi vi phạm và trái quy định pháp luật, ông Tánh nhiều lần khiếu nại, sau đó khởi kiện nhà trường ra tòa. Từ năm 2008 đến năm 2021, vụ tranh chấp lao động trải qua nhiều cấp xét xử, với tổng cộng 14 bản án, quyết định của các cơ quan tiến hành tố tụng. Vụ việc được xem xét qua các thủ tục sơ thẩm, phúc thẩm và giám đốc thẩm tại các cấp tòa án ở Đà Lạt, Lâm Đồng và TAND Tối cao. Theo quyết định giám đốc thẩm, Trường THCS Nguyễn Du phải tiếp nhận ông Tánh trở lại làm giáo viên, thanh toán tiền lương và khôi phục các chế độ bảo hiểm. Theo phán quyết của tòa, nhà trường phải trả ông Tánh hơn 614 triệu đồng tiền lương, tính từ thời điểm bị buộc thôi việc (tháng 12/2006) đến tháng 1/2020. Ngoài ra, trường phải tiếp tục thanh toán tiền lương và khôi phục các chế độ bảo hiểm từ năm 2020 đến khi ông được tiếp nhận trở lại làm việc. Tính từ tháng 1/2020 đến tháng 10/2026, khoản tiền lương phát sinh là hơn 554 triệu đồng. Tổng số tiền nhà trường phải thanh toán cho ông Tánh gần 1,2 tỷ đồng. Sáng 2/11, Ban giám hiệu Trường THCS Nguyễn Du và ông Tánh thống nhất phương án chi trả số tiền này thành 3 đợt, mỗi đợt 400 triệu đồng, dự kiến vào tháng 12/2026, tháng 12/2027 và tháng 3/2028. Để thực hiện nghĩa vụ chi trả cho ông Tánh, nhà trường phải cắt giảm các khoản chi cho giáo viên trong 3 năm, từ năm 2026 đến năm 2028. THÁI LÂM Trở lại bục giảng sau gần 20 năm bị buộc thôi việc Ngày 2/11, ông Lê Cao Tánh, 54 tuổi, nguyên giáo viên Trường THPT bán công Nguyễn Du (nay là Trường THCS Nguyễn Du, phường Lâm Viên - Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng), cho biết đã nhận thông báo tiếp nhận trở lại làm việc tại trường từ 1/11. Sư phạm là một trong những nhóm ngành có tỉ lệ tốt nghiệp làm đúng việc (đúng ngành và đúng trình độ) cao nhất. Trong ảnh: Sinh viên Trường ĐH Sư phạm Hà Nội trong lễ tốt nghiệp ẢNH: NGHIÊM HUÊ Ông Lê Cao Tánh từng giảng dạy môn Giáo dục công dân và Ngữ văn tại Trường THPT bán công Nguyễn Du “Giá trị của giáo dục ĐH không chỉ nằm ở tấm bằng hay việc người tốt nghiệp có tìm được việc làm hay không, mà còn ở khả năng chuyển hóa kiến thức và kĩ năng được đào tạo thành những công việc có chất lượng và thu nhập tương xứng”. PGS.TS TRẦN QUANG TUYẾN - Đại học Quốc gia Hà Nội
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==