Người ta đổ xô vào đọc những dòng tâm sự ẩn danh: bị so sánh với con nhà người ta, bị kiểm soát điện thoại, bị áp đặt nghề nghiệp, bị la mắng vì điểm số, bị “không hiểu”. Có bài viết cay đắng đến mức người lớn đọc phải giật mình. Có phụ huynh cũng vào nhóm, có người phản bác gay gắt, có người lặng lẽ đọc rồi im lặng. Những ngày cuối tháng 9 năm 2026, một nhóm Facebook mang tên “Con ghét bố mẹ” bất ngờ bùng nổ. Từ vài chục nghìn thành viên, chỉ trong vài ngày nhóm vượt mốc trăm nghìn, rồi hai trăm nghìn. Cộng đồng mạng tranh luận nảy lửa: thế hệ trẻ vô ơn hay cha mẹ quá cứng nhắc? Đứt gãy kết nối gia đình hay chỉ là sự phóng đại cảm xúc trên mạng xã hội? Tôi không muốn đứng về phía nào ngay. Tôi chỉ muốn kể một câu chuyện nhỏ, về một đứa con lớn lên ở vùng ven đô – nơi đất đai, nhà cửa, nhịp sống luôn biến động – và về những năm tháng nó từng nghĩ cha mẹ là trở ngại lớn nhất đời mình. Cậu bé tên Minh, sinh năm 2000. Nhà ở một xã ven Hà Nội, cách trung tâm thành phố chừng bốn mươi phút xe máy. Thời Minh còn nhỏ, xung quanh làng toàn ao, ruộng, những con đường đất. Cha Minh làm thợ xây, mẹ bán tạp hóa nhỏ trước nhà. Cuộc sống không dư dả nhưng ổn định theo kiểu làng quê cũ. Rồi đô thị hóa ập đến. Ruộng bị thu hồi, ao bị san lấp, những khu đô thị mới mọc lên như nấm. Giá đất tăng chóng mặt. Nhà Minh cũng bán bớt một phần đất, xây lại ngôi nhà hai tầng kiên cố hơn. Cha mẹ vui vì “có của ăn của để”, nhưng cũng mệt mỏi vì phải chạy theo đủ thứ của một đời sống quay quắt chóng mặt: đóng góp đường sá, điện nước, rồi lo chuyện giấy tờ, hàng xóm tranh chấp ranh giới. Minh lớn lên trong những biến động ấy. Từ tiểu học đến trung học, cậu chứng kiến cha mẹ thay đổi. Cha trở nên nóng nảy hơn, hay gắt gỏng vì công việc xây dựng bấp bênh do cạnh tranh, vì áp lực phải kiếm tiền nuôi con ăn học thành phố. Mẹ thì lo lắng nhưng dịu dàng hơn, lúc nào cũng nhắc “cố gắng học, đừng như bố mẹ chỉ biết làm chân tay”. Những câu nói ấy, lúc nhỏ Minh nghe như lời động viên. Lớn hơn một chút, chúng trở thành gánh nặng. Tuổi mười sáu, mười bảy là giai đoạn Minh bắt đầu “ghét”. Không phải ghét theo nghĩa căm thù, mà là một thứ cảm giác bực bội, khó chịu, muốn thoát ra. Cha mẹ không hiểu vì sao cậu thích vẽ tranh hơn học toán. Không hiểu vì sao cậu muốn thi vào trường mỹ thuật thay vì kinh tế hay kỹ thuật “ổn định”. Không hiểu vì sao cậu thích nghe nhạc điện tử ầm ĩ, sôi sục, mặc quần rách gối, để tóc dài. Có lần cha mắng: Mày là đứa nứt mắt đã đua đòi! Mỗi lần Minh nói về ước mơ, cha chỉ lắc đầu: “Vẽ thì nuôi được thân à? Nhìn bố mẹ khổ thế này, mày còn muốn khổ hơn nữa?”. Mẹ thì khóc: “Mẹ đã hy sinh cả đời vì con, con nỡ làm mẹ buồn như vậy?”. Những cuộc cãi vã kéo dài hàng giờ. Minh sập cửa phòng, nằm im trên giường, nghĩ đủ thứ xấu xa. Cha mẹ là người cản trở. Cha mẹ sống theo quan niệm cũ kỹ. Cha mẹ không bao giờ hiểu thế hệ của cậu – thế hệ được tiếp cận internet, được thấy thế giới rộng lớn hơn cái làng ven đô đang bị bê tông hóa. Cậu từng nghĩ: “Họ chỉ muốn con trở thành bản sao của họ, hoặc trở thành cái máy kiếm tiền để bù đắp những gì họ thiếu”. Có những đêm, Minh viết nhật ký đầy giận dữ: “Tôi ghét họ. Tôi muốn ra đi thật xa”. Đó cũng là thời điểm mạng xã hội bắt đầu tràn ngập những nhóm chia sẻ tương tự. Dù chưa có nhóm “Con ghét bố mẹ” ồn ã như bây giờ, nhưng đã có những diễn đàn, những bài viết than thở về “cha mẹ độc hại”, về “khoảng cách thế hệ”. Minh đọc và thấy mình không cô đơn. Càng đọc càng thấy cha mẹ mình “sai” hơn. Cậu bắt đầu im lặng hơn ở nhà, chỉ trả lời khi cần thiết. Khoảng cách lớn dần. Nhưng cuộc sống vùng ven đô không cho phép ai đứng yên. Năm Minh học lớp mười hai, cha bị tai nạn lao động, gãy chân, phải nằm viện dài ngày. Mẹ phải gánh hết mọi thứ: quán tạp hóa, chăm sóc cha, lo tiền viện phí, lo tiền học cho Minh. Cậu nhìn mẹ gầy đi từng ngày, tóc bạc thêm, nhưng vẫn không thốt được lời nào an ủi. Thậm chí có lúc cậu còn có ý nghĩ “Cha mẹ lạc hậu quá, số phận của cha mẹ là vậy. Mình sẽ phải khác!”. Lúc đó, cậu không biết cảm thông. Trong lòng chỉ có sự so sánh cạn hẹp. May mắn, Minh thi đậu vào trường đại học mỹ thuật công nghiệp. Cha mẹ không vui như cậu mong đợi. Họ chỉ im lặng, rồi mẹ nói khẽ: “Thôi thì con thích học gì thì học. Nhưng nhớ tự lo lấy bản thân”. Câu nói ấy lúc đó với Minh là sự từ bỏ. Cậu nghĩ: “Họ không ủng hộ. Họ chỉ muốn rũ bỏ trách nhiệm”. Bốn năm đại học, Minh sống trong ký túc xá. Thỉnh thoảng về, thấy cha mẹ già hơn, nhà cửa cũ hơn vì không có tiền sửa sang. Những khu đô thị xung quanh ngày càng sang trọng, trong khi nhà Minh vẫn giữ kiểu dáng cũ. Minh cảm thấy xấu hổ khi bạn bè hỏi về quê hương. Cậu tránh nói nhiều về gia đình. *** Rồi một ngày, khi Minh đã ra trường, làm việc ở một studio thiết kế nhỏ trong thành phố, nhận được cuộc gọi từ mẹ. Giọng mẹ run run: “Bố bị đột quỵ. Con về ngay được không?”. Minh về. Trong phòng bệnh, cha nằm im, nửa người không cử động. Mẹ ngồi bên cạnh, mắt thâm quầng. Lúc ấy, Minh mới nhìn kỹ khuôn mặt cha – những vết nhăn sâu, những vết sẹo cũ từ công việc nặng nhọc, bàn tay chai sần. Cậu chợt nhớ những năm tháng cha thức đêm để hoàn thành công trình, nhớ mẹ dậy sớm nấu cơm để cha mang đi làm… Đã phải tự kiếm tiền, hiểu được sự nhọc nhằn cơm áo, lúc này Minh mới hiểu đời khổ ải của cha của mẹ. Những kỷ niệm cũ ùa về, không còn bị che khuất bởi sự giận dữ của đứa trẻ ngốc nghếch. Sau khi cha ổn định sức khỏe, Minh ở lại nhà vài tuần. Một buổi tối, mẹ ngồi trước bàn thờ ông bà, thắp hương, rồi nói với Minh như nói với chính mình: “Mẹ biết con từng ghét mẹ với bố lắm. Mẹ cũng biết mình không phải người mẹ hoàn hảo. Mẹ nóng tính, hay so sánh, hay lo lắng thái quá. Nhưng mẹ không biết làm sao khác. Mẹ chỉ sợ con khổ như mẹ. Mẹ chỉ muốn con có cuộc sống tốt hơn”. Minh không trả lời được. Cậu ngồi im. Nước mắt ứa ra. Lần đầu tiên, cậu thấy mẹ không phải là “người lớn quyền lực”, mà chỉ là một người phụ nữ từng trải qua bao biến động: mất đất canh tác, mất nghề cũ, phải học cách sống trong môi trường mới, phải gồng mình để con được học hành. Cha cũng vậy. Cha không phải là người độc đoán cố ý, mà là người đàn ông lớn lên trong thời kỳ khó khăn, chỉ biết cách yêu con bằng sự lo lắng có phần thô tháp. Những năm sau đó, khi Minh đã ổn định công việc, có thu nhập, thỉnh thoảng anh về nhà giúp cha mẹ sửa sang lại ngôi nhà cũ. Ở trong ngôi nhà tuổi thơ, anh bỗng hiểu. Cha mẹ cũng chỉ là con người. Họ có cá tính riêng, có quan niệm riêng hình thành từ hoàn cảnh sống của họ. Họ có giới hạn về kiến thức, về cách giao tiếp, về khả năng thấu hiểu thế hệ mới. Họ không phải thánh nhân. Họ cũng mệt mỏi, cũng sợ hãi, cũng sai lầm. Nhưng tình thương và ý hướng mong muốn điều tốt đẹp cho con là thật. Đó không phải lời nói suông. Đó là những đêm thức trắng, những buổi sáng sớm đi làm, những lần nhịn ăn nhịn mặc để dành tiền cho con. Xung đột trong quá trình nuôi dạy con là điều không thể tránh. Thế hệ trước sống trong thiếu thốn, lo lắng về sinh tồn. Thế hệ sau sống trong dư thừa thông tin, khao khát sự tự do và được công nhận cá nhân. Hai bên nhìn thế giới bằng những lăng kính khác nhau. Cha mẹ thấy con “không nghe lời”, “ích kỷ”. Con thấy cha mẹ “áp đặt”, “không hiểu”. Cả hai đều đúng một phần, và đều sai một phần. Nhóm “Con ghét bố mẹ” bùng nổ hiện nay phản ánh điều gì? Có lẽ không phải là cả một thế hệ đang ghét cha mẹ theo nghĩa đen. Có lẽ đó là tiếng kêu của những khoảng trống cảm xúc, của những cuộc trò chuyện chưa bao giờ được mở ra một cách thật lòng. Nhiều bạn trẻ tìm đến nhóm vì cần một nơi để xả những bức xúc mà họ không dám nói trực tiếp. Tôi nghĩ đến Minh ngày ấy. Nếu ngày ấy có một nhóm như vậy, có lẽ cậu cũng sẽ đăng bài. Cậu sẽ viết về cảm giác bị kiểm soát, về sự thất vọng khi ước mơ không được ủng hộ. Và cậu sẽ nhận được hàng trăm bình luận đồng cảm: “Nhà mình cũng thế”, “Bạn không cô đơn”. Cảm giác được lắng nghe ấy dễ khiến người ta tin rằng mình đúng hoàn toàn, rằng cha mẹ sai hoàn toàn. Minh có con, bé gái ra đời trong căn hộ nhỏ ở thành phố. Mỗi lần con khóc đêm, mỗi lần con ốm, anh lại nhớ đến cha mẹ. Anh bỗng nhận ra rằng sẽ đến lúc mình sẽ “sai lầm” với con, sẽ có những lúc con ghét mình. Một vòng lặp đã quay đầu. Cha mẹ không phải là thần thánh. Họ là những người bình thường, mang trong mình những vết thương, những hạn chế, những quan niệm cũ. Nhưng họ đã chọn cách yêu con bằng tất cả những gì họ có. Con cái cũng không phải lúc nào cũng đúng. Sự “ghét” đôi khi chỉ là cách diễn đạt sự thất vọng, sự khao khát được thấu hiểu. Khoảng cách thế hệ là thật, nhưng nó không phải là vực thẳm không thể vượt qua. Với Minh, khi mọi thứ lắng xuống, khi tuổi trẻ qua đi, khi những biến động của cuộc sống vùng ven đô hay bất cứ nơi nào đã trở thành kỷ niệm, anh nhận ra rằng, tình thương thấu suốt tất cả. Cha mẹ đã cho mình tất cả những thứ thật nhất mà họ từng có. Minh bây giờ thỉnh thoảng vẫn về ngồi với cha mẹ trên cái sân nhỏ trước nhà, nơi ngày xưa là ao cá. Cha nói chuyện về những ngôi nhà cũ giờ không còn dấu tích. Mẹ kể về những năm bán tạp hóa. Minh nghe, và thấy lòng dâng lên sự biết ơn, dành cho hai người đã yêu mình bằng tất cả những hạn chế của họ. Hôm nay tôi ngồi viết những dòng này. Tôi chính là Minh của ngày đó. n 3-4/10/2026 www.tienphong.vn 14 SÁNG TÁC Tạp bút của HỒNG PHAN HOÀNG CON HIỂU thì MINH HỌA: VŨ XUÂN TIẾN CHA MẸ ĐÃ GIÀ
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==