TỪ KÍNH THỰC TẾ ẢO ĐẾN VŨ KHÍ Chiếc điện thoại này từng được kết nối với mạng lưới dẫn tới những boong-ke nằm sâu trong dãy núi Rocky, nơi mệnh lệnh có thể được đưa ra trong trường hợp xảy ra chiến tranh hạt nhân. Nhưng với Luckey, nó chỉ là món đồ sưu tầm mang tính lịch sử. Ngày nay, chiếc điện thoại đỏ lại mang ý nghĩa khác. “Đó là giấc mơ - trở thành người có chiếc điện thoại đỏ và nhận được cuộc gọi”, Luckey từng nói trong một cuộc trả lời phỏng vấn. Nếu “cuộc gọi” ấy là biểu tượng cho việc trở thành một nhân vật không thể bị bỏ qua trong những vấn đề an ninh quốc gia, Luckey đang tiến khá gần đến giấc mơ đó. Ngày 30/9 vừa qua, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth công bố Dự án Meridian - sáng kiến kéo dài 120 ngày nhằm nghiên cứu những công nghệ mới nổi và hình dung chiến tranh trong tương lai sẽ diễn ra như thế nào. Ba người được chọn để đồng lãnh đạo dự án là những nhân vật đến từ thế giới rất khác nhau: tỷ phú công nghệ Elon Musk, cựu Chủ tịch Hạ viện Mỹ Newt Gingrich và Palmer Luckey. Người đàn ông 34 tuổi có mặt trong nhóm này cho thấy vị trí của anh đã thay đổi đáng kể. Chưa đầy một thập niên trước, anh được biết đến như một thần đồng công nghệ lập dị, người chế tạo kính thực tế ảo Oculus trong chiếc xe moóc ở sân nhà tại Long Beach. Giờ đây, Luckey đã trở thành doanh nhân quốc phòng, nhà tài trợ chính trị lớn và muốn sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), robot, thiết bị không người lái và phần mềm để thay đổi cách quân đội Mỹ tiến hành chiến tranh. Năm 2016, Luckey quyên góp 10.000 USD cho một nhóm chính trị chống ứng viên tổng thống Hillary Clinton. Vài tháng sau, anh rời Facebook. Luckey nói rằng thời gian làm việc với Oculus và đặc biệt là quá trình mở rộng sản xuất tại Trung Quốc đã khiến anh thay đổi cách nhìn về ngành công nghệ Mỹ. Anh ngày càng tin rằng sự phụ thuộc quá lớn vào Trung Quốc đã tạo ra điểm yếu chiến lược cho Mỹ. Theo Luckey, những tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ quá phụ thuộc vào thị trường, nguồn vốn và chuỗi cung ứng Trung Quốc nên khó có thể hoàn toàn đứng về phía chính phủ Mỹ trong những vấn đề an ninh quốc gia. “Apple không thể xoay trục khỏi Trung Quốc ngay cả khi xảy ra Thế chiến III”, Luckey từng nói. Đối với anh, đó không chỉ là vấn đề kinh doanh, mà là vấn đề an ninh quốc gia. Và từ đó anh nảy ra ý tưởng mới: Nếu Thung lũng Silicon có thể cách mạng hóa truyền thông, thương mại và phần mềm, tại sao không thể làm điều tương tự với ngành công nghiệp quốc phòng? “THUNG LŨNG SILICON” CỦA CHIẾN TRANH Năm 2017, Luckey cùng 4 người khác thành lập Anduril Industries. Ba trong số những người đồng sáng lập từng làm việc tại Palantir – hãng phân tích dữ liệu và tình báo do tỷ phú Peter Thiel sáng lập. Cũng giống Thiel, Luckey lấy cảm hứng từ bộ phim “Chúa tể của những chiếc nhẫn” khi đặt tên công ty. Anduril là tên thanh kiếm được rèn lại cho Aragorn - vị vua của loài người trong tác phẩm của “Tolkien”. Theo cách dịch được Luckey sử dụng, cái tên nghĩa là “Ngọn lửa của phương Tây”. Một bản sao thanh kiếm Anduril trong bộ phim “Chúa tể của những chiếc nhẫn” được treo trên tường văn phòng của công ty. Nhưng tham vọng của Luckey không mang tính chất thần thoại. Thay vì chờ chính phủ đặt hàng rồi mới phát triển sản phẩm theo mô hình truyền thống, Anduril sử dụng vốn tư nhân để tự phát triển drone, cảm biến và phần mềm AI, sau đó bán các sản phẩm hoàn thiện cho quân đội. Cách làm này giúp Anduril cạnh tranh với những tập đoàn quốc phòng lớn như Lockheed Martin, Boeing, Northrop Grumman và General Dynamics. Anduril nhanh chóng giành được những hợp đồng lớn. Công ty phát triển mạng lưới tháp cảm biến cho lực lượng tuần tra biên giới Mỹ, thiết bị không người lái (drone) dưới nước cho Hải quân Úc và hệ thống chống drone cho Bộ Tư lệnh tác chiến đặc biệt Mỹ. Một trong những sản phẩm nổi bật là Anvil - drone có thể lao trực tiếp vào drone đối phương để phá hủy chúng. Anduril cũng phát triển các loại drone mang chất nổ, máy bay không người lái chạy bằng động cơ phản lực và các hệ thống vũ khí có khả năng tích hợp AI. Công ty đã mua lại nhà sản xuất động cơ tên lửa ở bang Mississippi và tham gia phát triển công nghệ liên quan đến tên lửa siêu vượt âm. Anduril còn vượt qua những tên tuổi lâu đời như Boeing, Lockheed Martin và Northrop Grumman, để giành cơ hội phát triển máy bay chiến đấu không người lái có thể bay cùng máy bay có người lái như những “đồng đội robot”, để trang bị cho Không quân Mỹ. NHỮNG BỘ ÓC GIỎI NHẤT CỦA MỸ Luckey không chỉ phát triển trong lĩnh vực công nghệ quốc phòng. Người đàn ông có vẻ ngoài kỳ dị với mái tóc dài, râu dài và phong cách ăn mặc khác biệt còn là một nhà tài trợ lớn cho đảng Cộng hòa và Tổng thống Donald Trump. Trong mùa bầu cử năm 2020, Luckey và vợ đã đóng góp gần 3 triệu USD cho các ủy ban của đảng Cộng hòa và các ứng viên quốc hội tại 45 bang, thêm 1,7 triệu USD cho chiến dịch vận động của ông Trump. Trong các năm tiếp theo, Luckey tiếp tục đóng góp đáng kể cho các ứng viên và tổ chức của đảng Cộng hòa. Anh giải thích rằng mình ủng hộ những người đề cao đổi mới công nghệ và an ninh quốc gia. Sự kết hợp giữa tiền bạc, công nghệ quốc phòng và hoạt động chính trị khiến Luckey trở thành nhân vật khác thường trong giới công nghệ Mỹ. Nhưng với anh, 3 lĩnh vực đó không tách biệt hoàn toàn. Luckey tin rằng nếu nước Mỹ muốn duy trì ưu thế công nghệ và quân sự, khu vực tư nhân phải đóng vai trò lớn hơn trong việc phát triển các công nghệ quốc phòng. Chính quan điểm này giải thích vì sao Luckey đứng cùng tỷ phú Musk và cựu nghị sĩ Gingrich trong Dự án Meridian. Bộ trưởng Hegseth nói rằng sáng kiến này tập hợp những “bộ óc xuất sắc nhất của nước Mỹ” để hình dung chiến tranh tương lai. Luckey mang đến dự án kinh nghiệm trực tiếp trong việc đưa AI, robot và hệ thống tự động vào các sản phẩm quân sự. n TRÊN BÀN LÀM VIỆC CỦA PALMER LUCKEY TẠI TRỤ SỞ HÃNG ANDURIL INDUSTRIES Ở BANG CALIFORNIA CÓ MỘT VẬT TRÔNG NHƯ TRONG BỘ PHIM VỀ CHIẾN TRANH LẠNH: CHIẾC ĐIỆN THOẠI MÀU ĐỎ TỪNG THUỘC HỆ THỐNG CHỈ HUY HẠT NHÂN CỦA MỸ. THU LOAN (Theo LA Times, AP) www.tienphong.vn QUỐC TẾ 20 3-4/10/2026 Phát biểu tại diễn đàn về chính sách đối ngoại ngày 1/10, Tổng thống Putin cáo buộc phương Tây và châu Âu đang làm gia tăng căng thẳng khi nói về việc chuẩn bị cho cuộc chiến với Mátxcơva trong những năm tới, tập trận ở biển Baltic và thu giữ các tàu của Nga. Những phát biểu của ông Putin được đưa ra sau khi Mátcơva cảnh báo NATO, rằng Nga sẽ không ngần ngại sử dụng vũ khí hạt nhân để bảo vệ Kaliningrad, nếu bất kỳ thành viên nào của liên minh quân sự này tìm cách cắt vùng lãnh thổ tách biệt Kaliningrad khỏi nước Nga. Trong tuần này, một số đại sứ quán Nga tại châu Âu ra tuyên bố cho biết Mátxcơva có “thông tin NATO đang chuẩn bị một cuộc phong tỏa trên không và trên biển với Kaliningrad”. Đại sứ quán Nga tại Ireland viết trong tuyên bố hôm 29/9: “Không nên có bất kỳ sự nhầm lẫn nào, Nga sẽ sẵn sàng sử dụng toàn bộ kho vũ khí của mình, bao gồm cả vũ khí hạt nhân, để bảo vệ lãnh thổ nếu các nước NATO tìm cách cô lập vùng Kaliningrad khỏi phần còn lại của đất nước”. Ngày 1/10, khi được hỏi tại Câu lạc bộ Valdai rằng, liệu Nga có đang đứng trước nguy cơ xảy ra chiến tranh với NATO hay hai bên chỉ đang đe dọa nhau, ông Putin nói: “Đó không phải là đe dọa, mà là phản ứng trước nỗ lực nhằm đe dọa chúng tôi”. Ông nói “mọi thứ đều được viết chính xác” trong cảnh báo trước đó gửi tới NATO. “Nếu xảy ra một cuộc tấn công trực tiếp vào Liên bang Nga, trong trường hợp này chúng ta nói đến Kaliningrad hoặc có thể một số vùng lãnh thổ khác, tất nhiên vấn đề Nga sử dụng tất cả các loại vũ khí mà đất nước chúng ta có trong tay sẽ xuất hiện trên nghị trình một cách tất yếu và ngay lập tức”, ông Putin nói. Nhà lãnh đạo Nga không nói rõ liệu Mátxcơva có sử dụng vũ khí hạt nhân hay không, nhưng cho biết Nga sở hữu những loại vũ khí “mà không ai khác có”, và Mátxcơva sẽ quyết định loại nào được sử dụng nếu bị tấn công. Ngày 30/9, người phát ngôn NATO Allison Hart xác nhận Nga đã gửi thông điệp bằng văn bản tới tổ chức này. n TỔNG THỐNG NGA VLADIMIR PUTIN NHẮC LẠI LẬP TRƯỜNG LÂU NAY CỦA MÁTXCƠVA, RẰNG NGA KHÔNG ĐỊNH TẤN CÔNG CÁC QUỐC GIA CHÂU ÂU, NHƯNG SẼ ĐÁP TRẢ HÀNH ĐỘNG GÂY HẤN BẰNG “TẤT CẢ VŨ KHÍ” TRONG KHO VŨ KHÍ CỦA MÌNH. Tổng thống Nga Vladimir Putin phát biểu tại Câu lạc bộ Valdai, ngày 1/10 ẢNH: AP Ông Putin cảnh báo dùng “mọi vũ khí” nếu bị tấn công BÌNH GIANG (theo AP) Trong chiếc xe moóc đậu trước nhà, anh tự chế tạo nguyên mẫu kính thực tế ảo - sản phẩm cuối cùng trở thành dòng kính thực tế ảo Oculus Rift mà Meta phát triển. Năm 2014 khi Luckey mới 21 tuổi, Facebook mua Oculus với giá khoảng 2 tỷ USD. Palmer Luckey - người sáng lập hãng công nghệ quốc phòng Anduril Industries ẢNH: TABLET MAG “GÃ LẬP DỊ” CÓ THỂ ĐỊNH HÌNH TƯƠNG LAI CHIẾN TRANH
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==