14 n Thứ Sáu n Ngày 25/9/2026 XÃ HỘI Tại Hội thảo “Quảng Ngãi hiện thực hóa mục tiêu trở thành cực tăng trưởng miền Trung” do báo Tiền Phong phối hợp UBND tỉnh Quảng Ngãi tổ chức ngày 24/9, các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng nhận diện những điểm nghẽn, đồng thời tìm kiếm cách thức biến tiềm năng thành động lực phát triển thực chất. NHỮNG ĐIỂM NGHẼN CHÍNH Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền thẳng thắn nhìn nhận: “Có tiềm năng và lợi thế chưa đồng nghĩa với việc trở thành một cực tăng trưởng”. Theo ông Hiền, điều quan trọng là “phải chuyển hóa hiệu quả tiềm năng thành năng lực sản xuất, giá trị gia tăng và kết quả phát triển thực chất”, đồng thời nâng cao chất lượng hạ tầng, nguồn nhân lực, năng lực quản trị và khả năng liên kết. Đây chính là bài toán đầu tiên của Quảng Ngãi. Không gian phát triển sau sáp nhập được mở rộng đáng kể, nhưng nếu hạ tầng không theo kịp thì khoảng cách địa lý có thể trở thành lực cản thay vì lợi thế. Hạ tầng giao thông và logistics vì thế nổi lên như một điểm nghẽn lớn. Dung Quất có cảng nước sâu và lượng hàng hóa lớn, nhưng cảng lớn chưa đồng nghĩa với một hệ sinh thái logistics mạnh. PGS.TS Bùi Quang Bình, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng, nói rằng, Dung Quất đã có nền hàng hóa lớn, khoảng 50 triệu tấn qua cảng trong năm 2025, tuy nhiên, “điểm nghẽn hiện nay không chủ yếu ở nguồn hàng mà ở kết nối sau cảng, vận tải đa phương thức, dịch vụ giá trị gia tăng, dữ liệu và phối hợp liên vùng”. Theo ông Bình, nếu các dịch vụ như kho ngoại quan, phân phối, gom hàng, đóng gói, kiểm định, logistics dự án… được thực hiện ở nơi khác, Quảng Ngãi sẽ chỉ giữ lại phần giá trị thấp. Vì vậy, “trung tâm logistics Dung Quất phải thiết kế theo nhu cầu, không theo mô hình bất động sản kho bãi”. Một điểm nghẽn khác là mô hình tăng trưởng phụ thuộc khá lâu vào công nghiệp nặng. TS Hoàng Hồng Hiệp, Giám đốc Phân hiệu Trường Đại học Tài chính - Marketing TP Huế, nhận định, tốc độ tăng trưởng của Quảng Ngãi “thiếu tính ổn định do phụ thuộc quá lâu vào công nghiệp nặng”. Ông Hiệp chỉ ra nghịch lý: công nghiệp chế biến, chế tạo đóng góp lớn giúp GRDP bình quân đầu người của Quảng Ngãi ở tốp đầu khu vực Trung Bộ, nhưng thành quả tăng trưởng “chưa được phân phối tốt đến đại đa số nhân dân”. Đặc biệt, “phát triển công nghiệp đang không song hành với phát triển thương mại, dịch vụ”. Nguồn nhân lực cũng là bài toán nan giải. Quảng Ngãi cần nhân lực chất lượng cao cho công nghiệp công nghệ cao, năng lượng, logistics, dịch vụ và đổi mới sáng tạo, trong khi hệ thống giáo dục đại học trên địa bàn chưa đủ mạnh và việc thu hút, giữ chân người giỏi còn khó khăn. Đổi mới sáng tạo cũng chưa trở thành động lực đủ mạnh. TS Nguyễn Khánh Tùng, đại diện Cục Đổi mới sáng tạo - Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết, Quảng Ngãi hiện có 48 trong khoảng 13.000 doanh nghiệp đang hoạt động được công nhận doanh nghiệp khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo vẫn hạn chế, tỉnh chưa có đơn vị đủ điều kiện được công nhận là Trung tâm đổi mới sáng tạo. DƯ ĐỊA TĂNG TRƯỞNG LỚN Điểm tựa đầu tiên của Quảng Ngãi là không gian phát triển đặc biệt. Sau sáp nhập, tỉnh không chỉ có biển và đồng bằng mà còn có cao nguyên, miền núi, các hành lang kết nối Tây - Đông. Đây là cấu trúc có thể tạo ra một chuỗi giá trị từ vùng nguyên liệu, sản xuất đến cảng biển và thị trường quốc tế. Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Văn Trọng khái quát tư duy phát triển mới bằng ba vế: “Liên kết để mạnh hơn, tập trung để bứt phá, bản sắc để trường tồn”. Theo ông Trọng, hành lang Tây - Đông từ Bờ Y qua Tây Nguyên, miền núi Quảng Ngãi đến biển và cảng nước sâu Dung Quất cần trở thành trục động lực chủ đạo. Cùng với đó là phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, chiều sâu; đồng thời phát triển logistics, du lịch, nông nghiệp xanh và công nghệ cao. Dung Quất tiếp tục là hạt nhân quan trọng. Không chỉ có lọc hóa dầu, thép và cảng biển, khu kinh tế này còn đứng trước cơ hội hình thành hệ sinh thái năng lượng - công nghiệp quy mô lớn. Ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực - Bộ Công Thương, cho biết, mục tiêu đến năm 2030, tổng công suất các nguồn điện ở Quảng Ngãi đạt khoảng 6.852 MW. Đặc biệt, chuỗi khí - điện Dung Quất gồm ba dự án Dung Quất I, II và III, mỗi dự án 750 MW, gắn với nguồn khí Cá Voi Xanh, cùng với lọc hóa dầu, công nghiệp nặng và cảng biển, có thể tạo thành “hạt nhân năng lượng - công nghiệp quan trọng của khu vực miền Trung” nếu các dự án được triển khai đồng bộ. Nhưng ông Hùng lưu ý, Quảng Ngãi không nên chỉ nhìn vào số lượng nhà máy hay tổng công suất. “Thước đo của trung tâm năng lượng phải chuyển từ tư duy cộng dồn công suất sang tư duy hình thành một hệ sinh thái năng lượng - công nghiệp - hạ tầng - thị trường”. Du lịch cũng đang đứng trước một không gian rộng lớn chưa được khai thác tương xứng. Theo PGS. TS Phạm Trung Lương, thành viên Tổ chuyên gia tư vấn quy hoạch quốc gia, vấn đề không phải Quảng Ngãi thiếu tài nguyên mà là “để những lợi thế mới không chỉ dừng ở tiềm năng”, tỉnh phải tạo sản phẩm khác biệt, phá điểm nghẽn kết nối và xác lập tầm nhìn mới cho du lịch đến năm 2030, tầm nhìn 2045. TỪ “CÓ GÌ” ĐẾN “LÀM ĐƯỢC GÌ” Nếu lợi thế là điểm xuất phát thì cách tổ chức nguồn lực sẽ quyết định Quảng Ngãi có thể đi được bao xa. Giám đốc Sở Tài chính Nguyễn Văn Trọng đề xuất sáu nhóm nhiệm vụ: “quán triệt một tư duy phát triển mới”; tạo lập các động lực tăng trưởng mới; đột phá về kết cấu hạ tầng; đổi mới thể chế, cải thiện môi trường đầu tư; phát triển nguồn nhân lực, khoa học - công nghệ; và phát triển nhanh nhưng bền vững theo hướng xanh hóa nền kinh tế. Trong đó, hạ tầng phải được lựa chọn theo khả năng tạo ra không gian phát triển mới, chứ không chạy theo số lượng công trình. “Không chạy theo số lượng công trình, mà lựa chọn những công trình có khả năng mở rộng không gian phát triển và kéo theo đầu tư tư nhân”, ông Trọng nhấn mạnh. Đổi mới sáng tạo phải được đưa vào từng doanh nghiệp. TS Nguyễn Khánh Tùng nhận định: “Đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp là chìa khóa để Quảng Ngãi hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng”. Theo ông, tỉnh cần chuyển từ hỗ trợ đổi mới sáng tạo theo chiều rộng sang xây dựng năng lực đổi mới sáng tạo ngay trong từng doanh nghiệp, với sự đồng hành của Nhà nước, nhà trường và các tổ chức khoa học - công nghệ. Với công nghiệp, TS Hoàng Hồng Hiệp cho rằng, bài toán không phải là giảm mà là “nâng cấp” công nghiệp: tăng chế biến sâu, giảm cường độ tài nguyên, năng lượng và carbon, đồng thời mở rộng liên kết với dịch vụ, đô thị và doanh nghiệp địa phương. Với logistics, PGS.TS Bùi Quang Bình cảnh báo, địa lý chỉ tạo ra tiềm năng; giá trị kinh tế chỉ xuất hiện khi tài sản được kết nối bằng hạ tầng, logistics, thị trường và thể chế. Đối với chính quyền, câu chuyện cuối cùng vẫn là tạo dựng một môi trường đủ hấp dẫn để doanh nghiệp nhìn thấy cơ hội. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Phước Hiền cho biết, Quảng Ngãi đang đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) vào Top 20 cả nước, nhưng “điều tỉnh hướng đến không chỉ là cải thiện thứ hạng” mà là nâng chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, rút ngắn thời gian, giảm chi phí thủ tục, tăng minh bạch và giải quyết kịp thời khó khăn của doanh nghiệp. Đặc biệt, trong thu hút đầu tư, ông Hiền nhấn mạnh, nhà đầu tư luôn có nhiều lựa chọn và sẽ so sánh hiệu quả giữa các địa phương. “Chúng ta phải cho họ biết mình có gì để họ lựa chọn… Sáng tạo, đổi mới tư duy, làm sao để nhà đầu tư phải thấy rõ hiệu quả đầu tư vào Quảng Ngãi so với địa phương khác”, ông Hiền nhấn mạnh. Đó cũng là điểm mấu chốt của hành trình trở thành cực tăng trưởng. Quảng Ngãi không thiếu lợi thế, nhưng cần biến những lợi thế rời rạc thành một cấu trúc kinh tế liên kết, hoàn chỉnh. NHÓM PV Từ biển, cảng nước sâu Dung Quất đến cao nguyên, từ công nghiệp, năng lượng đến du lịch, đổi mới sáng tạo và logistics, Quảng Ngãi đang sở hữu nhiều điều kiện để đến năm 2030 trở thành tỉnh phát triển khá, một cực tăng trưởng quan trọng của miền Trung - Tây Nguyên, tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/ năm trở lên. QUẢNG NGÃI: Sẽ sớm trở thành cực tăng trưởng quan trọng của miền Trung Ban Tổ chức và các đại biểu, khách mời chụp ảnh lưu niệm khi kết thúc hội thảo Cảng biển nước sâu Dung Quất ở tỉnh Quảng Ngãi Tổng Biên tập báo Tiền Phong, Trưởng Ban Tổ chức hội thảo Phùng Công Sưởng nhận định, hội thảo đã nhận diện năm trụ cột quan trọng của Quảng Ngãi: trở thành trung tâm năng lượng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi công nghiệp xanh, mở rộng không gian tăng trưởng và phát triển du lịch thành ngành kinh tế quan trọng. Con đường phía trước còn nhiều điểm nghẽn. Nhưng nếu hạ tầng được kết nối, thể chế được khơi thông, doanh nghiệp được trao không gian phát triển, nhân lực được coi là nguồn lực chiến lược và các lợi thế biển - cao nguyên - biên giới được đặt trong cùng một cấu trúc kinh tế, Quảng Ngãi sẽ có cơ sở để biến mục tiêu cực tăng trưởng miền Trung từ một định hướng phát triển thành những kết quả cụ thể trong đời sống kinh tế - xã hội.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==