15 KHOA GIÁO n Thứ Sáu n Ngày 25/9/2026 GIẢNG VIÊN PHẢI CẬP NHẬT KIẾN THỨC Chia sẻ với Tiền Phong, PGS. TS Nguyễn Phong Điền, Phó Giám đốc ĐH Bách khoa Hà Nội nhìn nhận, thời gian qua, trường ĐH đã có nhiều điều chỉnh về chương trình đào tạo. Không chỉ do thị trường lao động yêu cầu mà muốn được kiểm định quốc tế công nhận, phải thực hiện cập nhật chương trình đào tạo. Hầu hết chương trình của ĐH Bách khoa Hà Nội đã đạt kiểm định quốc tế. Các tổ chức kiểm định lớn yêu cầu có phương thức, quy trình để triển khai cải tiến liên tục chương trình đào tạo. Các chuyên ngành kĩ thuật do công nghệ nhanh thay đổi, buộc nhà trường phải loại bỏ các môn học lạc hậu như nguyên lí máy và đồ án nguyên lí máy của ngành Kĩ thuật Cơ khí. Do đó, có giảng viên bị dừng dạy do môn học lạc hậu và bị loại trừ trong chương trình. Họ phải tiếp tục học hỏi để dạy các môn khác có cùng cơ sở chuyên môn. Ông Nguyễn Ngô Long, Chủ tịch HĐQT Cty TNHH Cơ khí Thương mại Nhật Long, TPHCM cho biết, doanh nghiệp đã phối hợp với Trường Đại học Trà Vinh tiếp nhận sinh viên ngành cơ khí trong hơn 10 năm qua. Mỗi kì học tập tại doanh nghiệp kéo dài khoảng sáu tháng và được tổ chức liên tục theo từng nhóm. Sinh viên được tham gia vào các công việc của doanh nghiệp. Theo đại diện doanh nghiệp, nếu thời gian thực tập quá ngắn sẽ khiến sinh viên chưa kịp tiếp cận đầy đủ quy trình sản xuất, thiết bị và văn hóa doanh nghiệp. Vị này cho rằng, đơn vị tiếp nhận sinh viên cũng phải được lựa chọn, đáp ứng điều kiện về thiết bị, kỹ thuật viên hướng dẫn, nơi học tập và sinh hoạt. Nhà trường không thể chỉ gửi sinh viên đến doanh nghiệp rồi xem như hoàn thành trách nhiệm. Ông Đặng Công Minh, Trưởng phòng Marketing Cty TNHH Gia sư eTeacher, cho biết, một thực tế đang được nhiều doanh nghiệp ghi nhận là, sinh viên có thành tích học tập tốt nhưng khi bước vào môi trường làm việc vẫn mất khá nhiều thời gian để thích nghi và đáp ứng yêu cầu công việc. Khoảng cách này thể hiện rõ ở những ngành có tốc độ thay đổi nhanh như Marketing, Truyền thông và các lĩnh vực liên quan đến công nghệ. Chương trình đào tạo còn khá nặng về lí thuyết, trong khi công cụ và cách thức làm việc tại doanh nghiệp thay đổi liên tục. Ông Minh ví dụ, nhiều sinh viên khi tham gia thực tập đã từng nghe và biết về công cụ Facebook Ads (hệ thống quảng cáo trả phí) nhưng chưa có nhiều cơ hội trực tiếp thực hành. Trong khi đó, doanh nghiệp cần nhân sự có thể bắt tay vào công việc, biết đọc số liệu, vận hành công cụ và xử lí những tình huống phát sinh thực tế. Để rút ngắn khoảng cách giữa giảng đường và doanh nghiệp, ông Minh cho rằng sinh viên ngành Marketing, Truyền thông nên được tiếp cận thực tế từ sớm, ngay từ năm nhất, thay vì chờ đến năm 3 hoặc năm 4 mới bắt đầu thực tập. NỀN GIÁO DỤC ĐẠI HỌC VỊ NHÂN VĂN Theo đại diện Cty Cơ khí Nhật Long, độ “vênh” giữa đào tạo đại học và nhu cầu doanh nghiệp là khó tránh khỏi. Nguyên nhân không chỉ nằm ở chương trình của nhà trường mà liên quan đến cả ba chủ thể: Cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và người học. Trường học là nơi đào tạo kiến thức chuyên môn nhưng cần sự hỗ trợ của doanh nghiệp để sinh viên có cơ hội tiếp cận thực tế, công nghệ mới. Bản thân sinh viên cũng phải chủ động tiếp cận thực tế. PGS.TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Kĩ thuật TPHCM (nay là Trường ĐH Công nghệ Kĩ thuật TPHCM) chia sẻ, giáo dục ĐH không chỉ là truyền kiến thức, cấp bằng hay cung ứng nhân lực cho thị trường. Một nền giáo dục ĐH vị nhân văn phải biết đau với những câu hỏi rất cụ thể, rất con người: Sinh viên theo được việc học mà không bị đẩy vào nợ nần hay phải bỏ học giữa chừng? Các em có được học trong một môi trường tử tế, an toàn và luôn được tôn trọng? Chương trình đào tạo, cơ sở vật chất có thực sự giúp các em làm được việc, sống được bằng nghề sau khi tốt nghiệp?… Nếu những câu hỏi ấy chưa được trả lời thỏa đáng thì việc mở rộng quy mô, khoe kỉ lục nguồn thu từ học phí, con số có đẹp đến đâu, cũng chưa thể gọi là thành công. “Một trường tốt không thể chỉ đo bằng số nhập học, số ngành, số bài báo hay số nguồn thu. Một trường tốt phải được đo bằng chất lượng học tập thật sự, tỉ lệ các em hoàn thành được chương trình, năng lực nghề nghiệp, sự trưởng thành và cả niềm hạnh phúc của người học khi nhìn lại quãng đường đã qua”, PGS Đỗ Văn Dũng nói. Ông Dũng cho rằng báo cáo “ba công khai” của mỗi trường ĐH chỉ ghi nhận số nhập học, số tốt nghiệp, tỉ lệ việc làm không đúng với thực tế. Nhưng phía sau mỗi con số lạnh lùng ấy là một gia đình, một khoản vay, những năm tháng hi sinh thầm lặng của cha mẹ. Theo đó, có em từ quê lên thành phố, sống trong căn phòng trọ chật hẹp, vừa đi học vừa đi làm để tự trang trải. Có em chọn một ngành học không thực sự phù hợp với mình, chỉ vì đó là ngành gia đình còn chi trả được, hoặc vì điểm thi không cho phép các em lựa chọn nào khác. Cũng có những em tốt nghiệp rồi chạy xe công nghệ, bưng bê ở quán ăn, nhận những công việc thời vụ với thu nhập thấp. PGS.TS Đỗ Văn Dũng cho rằng, nếu việc làm trái ngành chỉ là lựa chọn của riêng một cá nhân (đó là câu chuyện của một đời người), không ai có quyền phán xét. Thế nhưng nếu hiện tượng ấy trở nên phổ biến trong một ngành, trong một nhóm trường, kéo dài suốt một giai đoạn thì đó là tiếng chuông cảnh báo về chất lượng đào tạo và công tác hoạch định nguồn nhân lực không thể làm ngơ. Ông Dũng kiến nghị các trường ĐH cần chuyển từ tư duy tuyển sinh sang tư duy trách nhiệm trọn đời với người học. Trước khi mở một ngành mới hay tăng chỉ tiêu, cần trả lời các câu hỏi: Đã đủ giảng viên và cơ sở vật chất chưa? Sinh viên sẽ thực hành ở đâu? Sự kết nối với doanh nghiệp đã đủ sâu chưa? Nhu cầu nhân lực trong 5 đến 10 năm tới sẽ ra sao? Nếu thị trường thay đổi, trường sẽ đồng hành giúp các em chuyển hướng như thế nào? Nhà trường có đủ nguồn lực để đồng hành cùng các em suốt cả khóa học không? Một trong số những giải pháp được Bộ GD&ĐT đưa ra đề kiểm soát chất lượng đào tạo là “truy vết” lương của người học qua bảo hiểm xã hội. Hiện nay, Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ GD&ĐT) đã triển khai phần mềm liên kết cùng Bảo hiểm Xã hội, từ thông tin đóng bảo hiểm để truy ra tỉ lệ sinh viên có việc làm sau khi tốt nghiệp. Cục này cũng dự định sẽ kết nối với ngành thuế để có được bức tranh thu nhập của sinh viên khi ra trường trong thời gian nhất định. Cơ sở dữ liệu chung của Bộ GD&ĐT hiện đã có số lượng sinh viên tốt nghiệp hằng năm, báo cáo của các trường ĐH về tỉ lệ sinh viên có việc làm. Những thông số từ bảo hiểm xã hội, thuế là một trong những kênh tham khảo có giá trị để đối sánh với báo cáo của các trường; từ đó chấn chỉnh hoặc điều chỉnh về chính sách mở ngành/chương trình đào tạo. NGHIÊM HUÊ - ANH NHÀN - NGUYỄN DŨNG PGS.TS Đỗ Văn Dũng, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm Kĩ thuật TPHCM (nay là Trường ĐH Công nghệ Kĩ thuật TPHCM) chia sẻ, giáo dục ĐH không chỉ là truyền kiến thức, cấp bằng hay cung ứng nhân lực cho thị trường. Một nền giáo dục ĐH vị nhân văn phải biết đau với những câu hỏi rất cụ thể, rất con người. ĐẠI PHẪU ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC Bài cuối: Phải biết đau trước những câu hỏi cụ thể Sinh viên thực hành với cánh tay robot trong phòng Lab Trường ĐH Công nghệ, ĐH Quốc gia Hà Nội ẢNH: NGHIÊM HUÊ Sinh viên ĐH Kinh tế Quốc dân trong lễ tốt nghiệp ĐH năm 2026 đợt 2 Ảnh: NGHIÊM HUÊ Ông Vũ Hữu Thắng, Giám đốc Cty Cổ phần Group Bắc Việt, cho biết từ năm 2014 đến nay đã bỏ yêu cầu bằng đại học khỏi tiêu chí tuyển dụng của Cty. Lý do là ngay cả những ứng viên tốt nghiệp đại học khi bước vào doanh nghiệp vẫn phải được đào tạo lại để có thể đáp ứng yêu cầu công việc thực tế. Vị giám đốc này giải thích, điều này không có nghĩa bằng đại học không có giá trị. Tuy nhiên, từ tư duy và kiến thức đến khả năng thực chiến lại là câu chuyện khác. ĐỖ HỢP
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==