TRANG 2 TRANG 7 BỒI DƯỠNG, CẬP NHẬT KIẾN THỨC ĐỐI VỚI ỦY VIÊN TRUNG ƯƠNG ĐẢNG TRANG 6 TRANG 12 Nhận diện lỗ hổng từ quy chế thi Nga biến tuyến đường biển phương Bắc thành đòn bẩy chiến lược Không thể thay thế kỳ thi tập trung bằng xét học bạ THỨ HAI 24/8/2026 Số 236 0977.456.112 TRANG 16 Tuyển Việt Nam tạo dấu mốc chưa từng có Sạt lở tại khu vực cầu 2 đặc khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh ẢNH: PV CHUYỆN HÔM NAY Chữ hiếu XEM TIẾP TRANG 9 n NGUYỄN TUẤN Vu lan vốn là mùa nhắc người ta sống chậm lại, nhớ về cha mẹ, tổ tiên và những người đã khuất. Nhưng giữa đời sống hiện đại, một nghịch lý đang xuất hiện: càng nhiều cách để thể hiện lòng thành, người ta càng dễ bị cuốn vào cuộc đua phải làm cho “đủ lễ”. ĐỀ PHÒNG TRANG 4-5 ĐỪNG ĐỂ THƯƠNG MẠI HÓA TRANG 8-9 Nghi lễ phóng sinh đã trở nên quen thuộc với nhiều Phật tử, nhất là trong những dịp lễ lớn sạt lở, lũ quét BÃO SỐ 4 GÂY MƯA LỚN: LỄ VU LAN: TUYỂN SINH LỚP 10: Ngập lụt tại xã Thất Khê, tỉnh Lạng Sơn, CSGT phải dùng ca nô di chuyển trên đường sơ tán dân 500.000 đồng, một triệu hay vài triệu đồng cho một lễ Vu lan mới được coi là đủ đầy? Những năm gần đây, cùng với mâm cúng tiền triệu, các dịch vụ cầu an, cầu siêu, vàng mã và vật phẩm tâm linh ngày càng nở rộ.
Dự lễ bế mạc có các đồng chí: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc, Trưởng Ban Chỉ đạo Chương trình; Phó Giáo sư, Tiến sỹ Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo Chương trình cùng 63 đồng chí Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (Lớp thứ nhất). Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh sau 7 ngày học tập và nghiên cứu thực tế, chương trình bồi dưỡng, cập nhật kiến thức cho 63 Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (lớp thứ nhất) đã đánh dấu sự thay đổi căn bản trong công tác đào tạo lãnh đạo cấp cao, chuyển từ việc cập nhật kiến thức thuần túy sang phát triển 5 năng lực cốt lõi và kiến tạo tri thức từ thực tiễn. Mục tiêu xuyên suốt là chuyển hóa những điều học được thành các quyết định và thể chế đột phá tại địa phương, đơn vị; xây dựng một hệ thống học tập suốt đời cho cán bộ lãnh đạo. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ một mâu thuẫn về nhịp độ: thực tiễn biến đổi rất nhanh, trong khi nhận thức và quá trình xây dựng chính sách luôn có độ trễ nhất định. Khắc phục mâu thuẫn này không phải bằng cách làm nhanh hơn theo lối cũ mà phải đổi mới phương thức: vừa thực thi vừa kiểm nghiệm, đánh giá; vừa quyết định vừa tiếp thu, phản hồi để kịp thời điều chỉnh. Cách làm đó đòi hỏi tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đổi mới phải đi cùng trách nhiệm; sáng tạo phải dựa trên cơ sở chính trị, pháp lý, khoa học và thực tiễn. Theo đồng chí Nguyễn Duy Ngọc, 7 ngày qua đã tạo ra một mạng lưới kết nối trực tiếp giữa các đồng chí phụ trách nhiều ngành, lĩnh vực và địa bàn khác nhau. Đây là một kết quả rất quan trọng cần được tiếp tục duy trì và phát huy. Việc xây dựng năng lực học hỏi không chỉ dành cho bản thân mỗi cán bộ mà cho cả tổ chức họ phụ trách. Đồng chí Nguyễn Duy Ngọc đề nghị các đồng chí quan tâm thiết lập trong cơ quan, đơn vị mình những cơ chế thường xuyên cập nhật tri thức, tiếp nhận phản hồi, đánh giá thực tiễn và chủ động tự điều chỉnh. Báo cáo tổng kết, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Duy Bắc, Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh nêu rõ Lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức diễn ra từ ngày 17-23/8, dành cho 63 Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Trong 1 tuần học tập, nghiên cứu, trao đổi, thảo luận, lớp bồi dưỡng tập trung vào việc nâng cao tư duy chiến lược, năng lực quản trị quốc gia và cập nhật các vấn đề cốt lõi gắn liền với Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; tạo không gian kết nối và trao đổi thực tiễn giữa lãnh đạo Trung ương và địa phương. Nội dung học tập, bồi dưỡng tập trung vào 5 nhóm vấn đề gồm: tư duy phát triển và quản trị quốc gia; lý luận về đường lối đổi mới; xây dựng Đảng và hệ thống chính trị; khoa học công nghệ và chuyển đổi số; quốc phòng, an ninh, đối ngoại và văn hóa. Phương pháp bồi dưỡng có sự đổi mới thông qua việc tăng cường thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và sử dụng học liệu số. Thông qua chương trình bồi dưỡng các chuyên đề, các đồng chí học viên đã được cập nhật và trao đổi có hệ thống về những vấn đề mới trong tư duy phát triển, lãnh đạo chiến lược. Thay mặt 63 đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng tham gia Chương trình bồi dưỡng, cập nhật kiến thức đối với Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (Lớp thứ nhất), Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng cho biết đây là dịp để mỗi cá nhân tự soi lại mình, đổi mới tư duy, nhận thức và hành động, bổ sung những gì còn thiếu, cập nhật, thay đổi và chuẩn bị tốt năng lực để thực hiện trọng trách của Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Qua nội dung bài giảng, các học viên đều nhận thức sâu sắc rằng những vấn đề mới của đất nước không phải lúc nào cũng có sẵn mô hình để áp dụng, cũng có sẵn tiền lệ để tham khảo. Điều đó đòi hỏi người cán bộ lãnh đạo, nhất là lãnh đạo cấp chiến lược phải không ngừng học tập, cập nhật và đổi mới, nhìn xa hơn công việc đang chỉ đạo, nhìn rộng hơn ngành, lĩnh vực, địa phương mình đang phụ trách, nhận diện được xu thế, dự báo được vấn đề, lựa chọn đúng ưu tiên trong quá trình lãnh đạo và chỉ đạo. Những kiến thức lĩnh hội được trong khóa học là hết sức quan trọng, cần thiết, là hành trang để mỗi học viên tiếp tục nghiên cứu, vận dụng sáng tạo vào thực tiễn, giải quyết hiệu quả các nhiệm vụ đặt ra tại cơ quan, địa phương, đơn vị mình công tác. P.V (Theo TTXVN) 2 THỜI SỰ n Thứ Hai n Ngày 24/8/2026 QUAÛNG CAÙO PHAÙT HAØNH Haø Noäi: ÑT: (024)39432758; Fax: (024)39435285 TPHCM: ÑT: (028)38469860; Fax: (028)38480015 Trong giôø haønh chính (024)39439664 Ngoaøi giôø 0912033213 (Thu Hieàn) n Thieát keá : QUANG HUY n Giaù: 5.500 ñoàng n Ban ñaiï dienä taiï thanø h pho á Ho à Chí Minh: 384 Nam Kyø Khôiû Nghóa, P.Xuanâ Hoa-ø TPHCM. ÑT: (028) 3848 4366, E-mail: tienphonghcm@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï mienà Trung: 339 Leâ Thanh Nghò, P.Hoaø Cöônø g; 19 Ngoâ Gia Tö,ï P.Haiû Chauâ , TP Ña ø Nanü g, ÑT: (0236)3828 039, E-mail: banmientrung@baotienphong.com.vn n Ban ñaiï dienä taiï Bacé Trung Bo:ä 21 Ho à Xuanâ Höông, P.Thanø h Vinh, tænh Ngheä An. ÑT: (0238)8602345; Email: baotienphongbactrungbo@gmail.com. n Ban ñaiï dienä taiï ÑBSCL: 103 Tranà Vanê Hoaiø , P.Ninh Kieuà , TP Canà Thô. ÑT: (0292)3823823, Email: baotienphongdbscl@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Tayâ Nguyenâ - Nam Trung Bo:ä 52 Tranà Nhatä Duatä , P.Buonâ Ma Thuotä , Ñaké Laké , ÑT: (0262)3950029, E-mail: baotienphongtaynguyen@gmail.com; 1018, ñöônø g 2/4, P. Bacé Nha Trang, tænh Khanù h Hoaø . SÑT: 0258.6500.155. Email: tienphongnhatrang@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Tayâ Bacé Bo:ä 64 ñöônø g Ly ù Tö ï Tronï g, P.Yenâ Baiù , tænh Laoø Cai. ÑT: 0904938689, E-mail: vptaybacbotp@gmail.com n Ban ñaiï dienä taiï Ñonâ g Bacé Bo:ä So á 18 Le â Thanh Nghò, P.Haï Long, tænh Quanû g Ninh; E-mail: bandongbac@baotienphong.com.vn n Toøa soaïn: 15 Hoà Xuaân Höông, P.Hai Baø Tröng vaø D29 Phaïm Vaên Baïch, P.Caàu Giaáy, Haø Noäi. ÑT: 3943 4031 - 38227525 E-Mail: toasoan@baotienphong.com.vn, ISSN 0866-0827 Website: www.tienphong.vn n Toång Bieân taäp: PHUØNG COÂNG SÖÔÛNG n Phoù Toång Bieân taäp: Nguyeãn Ngoïc Tieán, Traàn Thò Thu Haø n In taiï : Cty TNHH MTV in Quanâ ñoiä 1, Cty in baoù Nhanâ Danâ Ña ø Nanü g, Cty TNHH MTV in Ñaé êkê Laké , Xöônû g in Quanâ khu IV, Cty TNHH MTV in Quanâ ñoiä 2, TPHCM Theo Chỉ thị số 12-CT/ TW của Ban Bí thư, Ban Bí thư yêu cầu cấp ủy, tổ chức đảng tập trung lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của công tác xây dựng Đảng trong khu vực kinh tế tư nhân; nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của tổ chức đảng trong khu vực kinh tế tư nhân. Chỉ thị cũng yêu cầu đổi mới mạnh mẽ công tác tạo nguồn và phát triển đảng viên, nêu rõ, phát triển đảng viên theo hướng lấy chất lượng, động cơ phấn đấu đúng đắn, phẩm chất, năng lực, uy tín và khả năng cống hiến làm trọng tâm; không chạy theo số lượng, không hạ thấp tiêu chuẩn, điều kiện kết nạp vào Đảng; không phát triển đảng viên theo mệnh lệnh hành chính. “Bảo đảm việc phát triển đảng viên xuất phát từ nhu cầu, nguyện vọng chính đáng, tinh thần tự nguyện, tự giác phấn đấu của quần chúng; coi đây là yếu tố nền tảng, có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng đội ngũ đảng viên. Coi trọng động cơ vào Đảng, phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực nghề nghiệp, uy tín và khả năng đóng góp thực chất”, chỉ thị nêu rõ. Chỉ thị cũng lưu ý, chú trọng tạo nguồn, bồi dưỡng những người lao động có thành tích xuất sắc; đội ngũ trí thức, kỹ sư, chuyên gia, nhà khoa học, cán bộ quản lý trong doanh nghiệp, doanh nhân tiêu biểu, doanh nhân trẻ; những cá nhân có thành tích nổi bật trong nghiên cứu khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ bán dẫn, dữ liệu lớn và các lĩnh vực công nghệ chiến lược; công dân đã hoàn thành nghĩa vụ quân sự, nghĩa vụ công an; những người có uy tín, có ảnh hưởng tích cực trong tập thể lao động, cộng đồng doanh nghiệp và xã hội. Chỉ thị nêu, cần xây dựng hình ảnh người đảng viên trong khu vực kinh tế tư nhân thời kỳ mới phải có bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật; khát vọng cống hiến, tiên phong, đổi mới sáng tạo, dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; liêm chính, giỏi chuyên môn, có năng suất, chất lượng và hiệu quả công việc cao; đi đầu trong làm chủ khoa học, công nghệ, phát triển doanh nghiệp, chú trọng đạo đức kinh doanh, thượng tôn pháp luật, tinh thần hợp tác và trách nhiệm với xã hội; có uy tín trong doanh nghiệp và được quần chúng tin tưởng, noi theo. Ban Bí thư cũng nêu, cần phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong công tác xây dựng Đảng khu vực kinh tế tư nhân. Cần tăng cường sự phối hợp của cấp ủy, tổ chức đảng với Công đoàn, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và các tổ chức chính trị - xã hội khác trong công tác xây dựng Đảng khu vực kinh tế tư nhân. Chú trọng phát hiện, lựa chọn, bồi dưỡng, giáo dục đoàn viên, hội viên, quần chúng ưu tú là công nhân, người lao động, cán bộ quản lý, chủ doanh nghiệp có phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực và uy tín, đủ tiêu chuẩn, điều kiện để giới thiệu cho tổ chức đảng xem xét bồi dưỡng, kết nạp vào đảng. TRƯỜNG PHONG Không phát triển đảng viên theo mệnh lệnh hành chính Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc phát biểu bế mạc ẢNH:TTXVN Bồi dưỡng, cập nhật kiến thức đối với Ủy viên Trung ương Đảng Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú vừa ký ban hành Chỉ thị số 12CT/TW của Ban Bí thư về đổi mới, nâng cao chất lượng công tác xây dựng Đảng trong khu vực kinh tế tư nhân. Ngày 23/8, tại Hà Nội, Ban Tổ chức Trung ương và Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức Lễ bế mạc Chương trình bồi dưỡng, cập nhật kiến thức đối với Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (Lớp thứ nhất).
3 n Thứ Hai n Ngày 24/8/2026 THỜI SỰ Luật sửa đổi Điều 17 quy định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính, quy định rõ, nhà nước có trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong một số trường hợp. Trong đó, có việc phải có trách nhiệm bồi thường khi không áp dụng hoặc áp dụng không kịp thời, không đúng biện pháp bảo vệ người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân theo quy định của Luật Tố cáo và luật khác có liên quan. Đồng thời, Nhà nước cũng phải bồi thường khi áp dụng thuế, phí, lệ phí trái pháp luật; thu thuế, phí, lệ phí trái pháp luật; truy thu thuế, hoàn thuế trái pháp luật; thu tiền sử dụng đất trái pháp luật. Nhà nước phải bồi thường khi giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất trái pháp luật; bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng, tái định cư trái pháp luật; cấp, không cấp hoặc thu hồi Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất trái pháp luật. NGƯỜI LẬP CÔNG LỚN CÓ THỂ ĐƯỢC MIỄN HOÀN TRẢ Luật cũng quy định liên quan việc xác định mức hoàn trả, giảm mức hoàn trả, miễn hoàn trả khi bồi thường. Trong đó, quy định “người thi hành công vụ có lỗi cố ý gây thiệt hại nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự thì mức hoàn trả từ 30 đến 50 tháng lương của người đó tại thời điểm có quyết định hoàn trả nhưng tối đa là 50% số tiền mà Nhà nước đã bồi thường”. Thủ trưởng cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại quyết định giảm mức hoàn trả, nhưng tối đa là 30% trên tổng số tiền phải hoàn trả khi người thi hành công vụ gây thiệt hại do lỗi vô ý thuộc một trong các trường hợp: Thực hiện đề xuất về đổi mới, sáng tạo theo đúng chủ trương, phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, không vụ lợi và đã chủ động phòng ngừa, khắc phục tối đa hậu quả; Chủ động khắc phục hậu quả, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trong quá trình giải quyết yêu cầu bồi thường và đã hoàn trả được ít nhất 50% số tiền phải hoàn trả. Luật cũng quy định: Thủ trưởng cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại quyết định miễn hoàn trả khi người thi hành công vụ gây thiệt hại do lỗi vô ý, chủ động khắc phục hậu quả, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trong quá trình giải quyết yêu cầu bồi thường và thuộc một trong các trường hợp: Thực hiện đề xuất về đổi mới, sáng tạo theo đúng chủ trương, phương án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, không vụ lợi, mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội; Mắc bệnh hiểm nghèo và có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo quy định của pháp luật; Lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn; Lập công lớn được người, cơ quan có thẩm quyền xác nhận. TRƯỜNG PHONG - LUÂN DŨNG Chiều 23/8, với tuyệt đại đa số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước. Phải bồi thường nếu không kịp thời bảo vệ người đấu tranh chống tham nhũng… Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng ẢNH: NHƯ Ý Chiều 23/8, với 472/474 đại biểu có mặt tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng. Trong luật mới được Quốc hội thông qua đã sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự. Cụ thể, luật mới quy định trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự là hành vi không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi nhập ngũ; quyết định, lệnh gọi tập trung huấn luyện, diễn tập, kiểm tra sẵn sàng động viên, sẵn sàng chiến đấu. Bên cạnh đó, luật mới cũng sửa đổi quy định về các hành vi bị nghiêm cấm quy định tại điều 10 của luật hiện hành. Theo đó, luật hiện hành quy định nghiêm cấm gian dối trong khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự. Trong khi đó, luật mới được thông qua bổ sung nghiêm cấm gian dối trong đăng ký nghĩa vụ quân sự; sơ tuyển nghĩa vụ quân sự; khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự. Một nội dung khác, luật mới sửa đổi, bổ sung quy định về chế độ, chính sách của công dân trong thời gian đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe. Luật quy định công dân đang làm việc tại cơ quan, tổ chức trong thời gian thực hiện đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe nghĩa vụ quân sự thì được trả nguyên lương, tiền tàu xe và các khoản phụ cấp hiện hưởng. Trong thời gian công dân đến đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe được bảo đảm chế độ ăn, ở, tiền tàu xe đi và về. ĐỀ XUẤT NỘI DUNG CỤ THỂ KHI SỬA ĐỔI TOÀN DIỆN Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án luật trước khi Quốc hội bấm nút thông qua, Chính phủ cho biết, có ý kiến đề nghị có thể thay thế việc tham gia trực tiếp nghĩa vụ quân sự bằng việc đóng góp về tài chính, đóng thuế nghĩa vụ quân sự và tiền thuế nghĩa vụ quân sự... Báo cáo của Chính phủ nêu, nội dung này cũng đã được các cơ quan chức năng của Bộ Quốc phòng nghiên cứu trong quá trình sơ kết, tổng kết thi hành Luật Nghĩa vụ quân sự. Đây là nội dung có tác động xã hội rất lớn, có nội dung chưa rõ ràng, chưa có cơ sở, cần có thời gian nghiên cứu, đánh giá cụ thể, kỹ lưỡng. Tại lần sửa đổi này chỉ tập trung các nội dung nhằm thể chế hoá các quan điểm chỉ đạo của Đảng, các kết luận của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về tổ chức quân sự địa phương, xây dựng Ban chỉ huy quân sự cấp xã chính quy, tổ chức lại Ban chỉ huy phòng thủ khu vực phù hợp với tổ chức chính quyền 2 cấp, do vậy Chính phủ chưa đề xuất nội dung về chính sách này. Tiếp thu ý kiến của đại biểu, trong thời gian tới khi sửa đổi toàn diện Luật Nghĩa vụ quân sự, Chính phủ nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng chính sách và đề xuất nội dung cụ thể, trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định. Luật được Quốc hội thông qua có hiệu lực thi hành từ 1/9/2026. LUÂN DŨNG - TRƯỜNG PHONG Chưa quy định đóng góp tài chính thay thế nghĩa vụ quân sự Liên quan ý kiến đề nghị cho phép đóng góp tài chính để thay thế việc thực hiện nghĩa vụ quân sự, Chính phủ cho biết vấn đề này chưa được quy định trong luật mới và cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng. Các tân binh hăng hái lên đường nhập ngũ ẢNH: TTXVN Chính phủ cho biết, có ý kiến đề nghị có thể thay thế việc tham gia trực tiếp nghĩa vụ quân sự bằng việc đóng góp về tài chính, đóng thuế nghĩa vụ quân sự và tiền thuế nghĩa vụ quân sự... Luật Hải quan mới sẽ chấm dứt cảnh “nộp đi nộp lại” giấy tờ Sáng 23/8, với đa số đại biểu tán thành, Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, với nhiều quy định mới nhằm đẩy mạnh số hóa, quản lý thương mại điện tử và tăng cường kiểm soát rủi ro. Một trong những điểm đáng chú ý là quy định lại về Cơ chế một cửa quốc gia theo hướng làm rõ cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu thông qua hệ thống thông tin tích hợp. Đáng chú ý, dữ liệu đã được chia sẻ sẽ không phải yêu cầu người dân, doanh nghiệp nộp lại bản giấy. Luật cũng mở rộng nhóm người khai hải quan, trong đó có doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát nhanh quốc tế, chủ quản nền tảng thương mại điện tử và người thực hiện dịch vụ quá cảnh, trung chuyển hàng hóa. Việc bổ sung các chủ thể này được Chính phủ đánh giá phù hợp với xu hướng phát triển thương mại điện tử và thông lệ quốc tế. Bên cạnh đó, vấn đề thương mại điện tử xuyên biên giới là một nội dung mới được đặc biệt chú trọng. Chính phủ nêu rõ, luật đã bổ sung quy định về kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử; đồng thời đặt trách nhiệm kết nối, cung cấp dữ liệu đối với chủ quản nền tảng. Tuy nhiên, luật chỉ quy định những nguyên tắc cơ bản, còn ngưỡng trị giá, quy trình và lộ trình xác thực định danh điện tử sẽ được Chính phủ quy định chi tiết. Cách tiếp cận này nhằm tạo dư địa điều hành linh hoạt trước sự phát triển nhanh của thương mại điện tử. Một điểm quan trọng khác, lần sửa đổi này đã hoàn thiện cơ chế quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ. Chính phủ đã tiếp thu ý kiến đại biểu, chỉnh lý các quy định liên quan, trong khi những nội dung kỹ thuật được giao quy định tại nghị định. Theo định hướng của luật sửa đổi, quản lý hải quan sẽ ngày càng dựa trên dữ liệu, mức độ tuân thủ và rủi ro, qua đó tập trung nguồn lực kiểm tra vào những trường hợp có nguy cơ cao, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật. LUÂN DŨNG - TRƯỜNG PHONG
4 XÃ HỘI n Thứ Hai n Ngày 24/8/2026 Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn cho biết, mưa lớn do bão số 4 tiếp tục diễn biến phức tạp tại Lạng Sơn, khiến nhiều khu dân cư ngập sâu, giao thông chia cắt, hàng trăm điểm sạt lở. Tính đến 8h sáng 23/8, tỉnh ghi nhận 1 người thiệt mạng (ở xã Thái Bình, do mái taluy sạt lở, gây sập phía sau nhà), hơn 1.400 nhà ở và công trình bị ảnh hưởng, khoảng 1.130ha cây trồng bị thiệt hại. Trong khi đó, lũ sông Kỳ Cùng đã vượt báo động 3, hồ Bản Lải tăng xả lên khoảng 810 m3/s, hàng nghìn người được di dời khỏi vùng nguy hiểm. Theo ghi nhận, từ đêm 21/8 đến sáng 23/8, Lạng Sơn tiếp tục hứng chịu mưa lớn trên diện rộng do ảnh hưởng của bão số 4 và hoàn lưu bão. Mưa kéo dài khiến nước trên các sông dâng nhanh, nhiều khu vực thấp trũng ngập sâu, trong khi sạt lở đất xảy ra trên diện rộng. Sáng 23/8, lũ trên sông Kỳ Cùng tiếp tục dâng nhanh. Lúc 4h sáng, mực nước tại trạm Lạng Sơn đạt 2.560,7 cm, cao hơn báo động 3 khoảng 7 cm. NƯỚC SÔNG TRÀN BỜ, GÂY NGẬP NHIỀU KHU DÂN CƯ Tại khu vực trung tâm Lạng Sơn, nước ngập sâu cả mét, nhiều tuyến đường giao thông bị phong tỏa. Tại khu vực ven sông Kỳ Lừa, nước tiếp tục dâng cao, sáng 23/8. lực lượng chức năng gồm quân đội, công an đã hỗ trợ người dân di chuyển đồ đạc. Tại khu vực đô thị, nước sông Kỳ Cùng dâng cao đã tràn qua bờ, gây ngập công viên và nhiều khu dân cư. Lúc 6h sáng 23/8, đoạn sông qua phường Đông Kinh nước chảy xiết, tràn lên khu vực công viên trước cổng chợ Đông Kinh và tiếp tục có chiều hướng dâng. Các khu vực Kỳ Lừa, Đông Kinh, Na Sầm, Lộc Bình, Lương Văn Tri, Tam Thanh cũng bị ngập úng, sạt lở. Tại hồ Bản Lải, do nước lũ dâng cao, từ đêm 22/8, hồ bắt đầu xả lũ với lưu lượng khoảng 214,6 m3/s. Đến 1h30 ngày 23/8, lưu lượng xả tăng lên khoảng 509,7 m3/s. Đến 5h30 sáng, do lượng nước lũ về hồ tiếp tục tăng nhanh, đơn vị quản lý mở 3 cửa tràn xả sâu, nâng tổng lưu lượng xả lên khoảng 810 m3/s. Việc tăng lưu lượng xả được thực hiện trong bối cảnh lượng nước về hồ lớn, nhằm bảo đảm an toàn công trình. Trước diễn biến trên, chính quyền Lạng Sơn huy động lực lượng quân đội, công an, dân quân và lực lượng tại chỗ hỗ trợ người dân. Tính đến sáng 23/8, toàn tỉnh đã chủ động sơ tán 2.335 hộ dân khỏi khu vực nguy hiểm. Riêng tại Thất Khê, lực lượng chức năng sử dụng xuồng, thuyền tiếp cận các khu dân cư bị ngập sâu, ưu tiên đưa người già, trẻ em, phụ nữ, người bệnh và người khuyết tật đến nơi an toàn. Lũ trên sông ở mức cao có khả năng gây ngập lụt vùng trũng thấp ven sông, lũ quét, sạt lở đất, sạt lở bờ sông, ngập úng và ảnh hưởng đến an toàn đối với các công trình vùng ven các sông, suối và những điểm xung yếu như bờ taluy cao. Cảnh báo cấp độ rủi ro thiên tai do lũ ở cấp 2. Do mưa to và nước các con sông dâng cao, nhiều nhà dân đã bị ngập sâu trong nước, có khu vực như xã Na Sầm, xã Tràng Định nước ngập đến nóc nhà khiến nhiều người dân phải bơi trên dòng nước lũ để sơ tán. Người dân đã phải dùng bè, mảng luồng tự tạo để di chuyển trên mặt nước. Tại xã Thất Khê, các tuyến đường cũng bị ngập sâu, CSGT phải dùng ca nô di chuyển trên đường để cứu trợ, đưa người già, trẻ em, phụ nữ đi sơ tán. Tuyến QL4A Lạng Sơn đi Cao Bằng sáng 23/8 đã thành "sông", các lực lượng dùng thuyền di chuyển cứu trợ người dân có nhà bị ngập nước. Ông Đinh Hữu Học, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lạng Sơn, cùng đoàn công tác đã đến hiện trường ngập lụt, sạt lở để chỉ đạo khắc phục, đồng thời động viên người dân bị ảnh hưởng. Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các địa phương cần tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa bão, mực nước để có biện pháp hỗ trợ, di dời người dân sinh sống quanh khu vực ven sông, suối, trũng thấp đến nơi an toàn. Đồng thời chuẩn bị đầy đủ nhân lực, trang thiết bị phục vụ công tác ứng phó theo phương châm “4 tại chỗ” và tăng cường kiểm tra, tổ chức ứng trực đúng quy định để kịp thời xử lý, khắc phục các sự cố do mưa lũ gây ra. Theo Công ty Điện lực Lạng Sơn, do ảnh hưởng bởi cơn bão số 4, nhiều đợt mưa lớn kéo dài đã gây ra ngập úng cục bộ và sạt lở sạt lở đất, khiến một số vị trí cột điện hạ thế bị gãy, làm đứt một số tuyến dây hạ thế. Các sự cố đã gây ra mất điện của hơn 3.220 khách hàng. ANH TRỌNG - QUỐC NAM Tính đến sáng 23/8, mưa lũ tại Lạng Sơn khiến 1 người chết, 1.466 nhà ở và công trình phụ trợ bị ảnh hưởng. Nước lũ trên các sông tiếp tục dâng cao, hơn 2.300 hộ dân phải sơ tán đến nơi an toàn. Hơn 2.300 hộ dân phải sơ tán LẠNG SƠN: BÃO SỐ 4 GÂY MƯA LỚN: Mưa lũ khiến đường tại trung tâm tỉnh Lạng Sơn cũng bị ngập sâu Ngập lụt tại xã Thất Khê, tỉnh Lạng Sơn, CSGT phải dùng ca nô di chuyển trên đường sơ tán dân Trên quốc lộ 4B nối Lạng Sơn với Quảng Ninh đoạn qua xã Đình Lập, tỉnh Lạng Sơn xảy ra tình trạng nứt vỡ mặt đường trên diện rộng Hàng chục ngôi nhà ở xã Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn bị ngập sâu sáng 23/8 ẢNH: P.V Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lạng Sơn cho biết, tính đến sáng 23/8, mưa lũ tại Lạng Sơn đã khiến 1 người chết, 1.466 nhà ở và công trình phụ trợ bị ảnh hưởng, hơn 2.300 hộ dân phải sơ tán đến nơi an toàn. Nước lũ trên sông Kỳ Cùng chảy qua trung tâm Lạng Sơn đã vượt báo động 3 và tiếp tục diễn biến phức tạp.
5 n Thứ Hai n Ngày 24/8/2026 XÃ HỘI ĐỀ PHÒNG SẠT LỞ, LŨ QUÉT BÃO TIẾP TỤC MẠNH THÊM Bão số 4 (tên quốc tế là Narra, nghĩa là Giáng hương) tiếp tục cho thấy diễn biến cực khó lường và phức tạp. Chiều 23/8, bão chuyển hướng Đông, di chuyển dần xa vùng biển ven bờ Quảng Ninh - Hải Phòng, sau gần 2 ngày quần thảo ở khu vực này. Lúc 16h chiều 23/8, tâm bão trên vùng biển phía Đông Bắc đặc khu Bạch Long Vĩ, cách Quảng Ninh khoảng 175km về phía Đông Đông nam, cách Hải Phòng khoảng 185km về phía Đông, với cường độ cấp 8-9 (62-88km/h), giật cấp 10-11. Dự báo, ngày 24/8, bão số 4 đổi hướng Nam Đông Nam, di chuyển với tốc độ rất chậm, chỉ khoảng 3km/h và tiếp tục mạnh thêm nhờ đi qua vùng biển tương đối ấm và độ ẩm dồi dào. Đến 16h chiều 24/8, tâm bão di chuyển đến vùng biển phía Đông đặc khu Bạch Long Vĩ, với cường độ mạnh cấp 9, giật cấp 11. Đây có thể là thời điểm bão đạt cường độ mạnh nhất. Trong đêm 24 và ngày 25/8, bão tiếp tục đổi hướng, di chuyển theo hướng Đông Bắc, tiến về khu vực Đông Vịnh Bắc Bộ, cách đặc khu Bạch Long Vĩ khoảng 180km về phía Đông Đông Bắc, xa dần đất liền nước ta. Về đường đi dị thường của bão số 4, ông Nguyễn Văn Hưởng - Trưởng Phòng Dự báo thời tiết của Trung tâm Dự báo khí tượng thuỷ văn quốc gia lý giải, bão số 4 hoạt động trên một dải hội tụ nhiệt đới có nhiều bão/áp thấp nhiệt đới cùng tồn tại. Sự tương tác giữa các xoáy thuận nhiệt đới này làm gia tăng tính phức tạp, khó lường của bão số 4 và làm bão di chuyển ngược lại, thay vì đi vào đất liền nước ta, sau khi áp sát Hải Phòng - Quảng Ninh. VÙNG MƯA MỞ RỘNG, TÁC ĐỘNG CỦA BÃO CÒN KÉO DÀI Cùng với tâm bão xa dần đất liền, vùng mưa chiều 23/8 lại mở rộng ra gần như toàn bộ miền Bắc, Thanh Hoá và một phần sang Lào. Nguyên nhân là trong ngày 23/8, bão số 4 có xu hướng mạnh lên, đồng thời, vùng mây bão lệch Tây nên dù tâm bão trên biển nhưng vùng mây dông dữ dội nhất lại tập trung trên đất liền. Dự báo đến hết ngày 24/8, khu vực Đông Bắc Bộ, tỉnh Phú Thọ và Thanh Hóa tiếp tục có mưa vừa, mưa to và dông, với lượng mưa phổ biến từ 30 - 70mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 150mm, riêng Bắc Ninh, Quảng Ninh, Hải Phòng, Hưng Yên, Ninh Bình, Thanh Hoá, có mưa to đến rất to, với lượng mưa phổ biến 60 - 120mm, có nơi trên 250mm. Khu vực Tây Bắc Bộ (gồm Lào Cai, Lai Châu, Sơn La) và tỉnh Nghệ An tiếp tục có mưa rào và dông rải rác từ tối 23/8 đến ngày 24/8, với lượng mưa 15 - 30mm, có nơi mưa to trên 80mm. Dự báo, từ đêm 24/8, khi tâm bão tiến gần về bán đảo Lôi Châu của Trung Quốc, mưa trên đất liền nước ta giảm dần. Tuy nhiên, nhận định xa hơn, từ ngày 25 - 27/8, miền Bắc vẫn xuất hiện các đợt mưa rào và dông rải rác, dù cường độ và phạm vi mưa giảm hẳn so với giai đoạn từ đêm 21/8 đến ngày 24/8. Do mưa lớn kéo dài, tình hình lũ trên các sông ở khu vực Đông Bắc Bộ diễn biến phức tạp. Đáng chú ý nhất là lũ trên hạ lưu sông Lục Nam, sông Thương (Bắc Ninh). Chiều 23/8, lũ trên sông Lục Nam tại trạm Lục Nam vẫn trên báo động (BĐ) 3 và dự báo còn duy trì mức lũ cao trong 1 - 2 ngày tới. Lũ trên sông Thương tại trạm Phủ Lạng Thương cũng vượt BĐ 2 và dự báo sẽ sớm vượt BĐ 3. Cơ quan khí tượng cảnh báo, từ tối 23/8 đến 25/8, lũ trên các sông ở khu vực Đông Bắc Bộ có khả năng duy trì ở mức cao, đỉnh lũ trên sông Thương, sông Lục Nam, sông Trung, Kỳ Cùng, Bắc Giang (Lạng Sơn), sông Bằng Giang (Cao Bằng), sông Cầu (Thái Nguyên) ở mức BĐ2 - BĐ3, có sông trên BĐ3, sông Thái Bình (Hải Phòng) tại trạm Phả Lại lên mức BĐ1 - BĐ2. Cơ quan khí tượng cảnh báo nguy cơ ngập lụt tiếp tục tại các vùng trũng thấp ven sông ở Đông Bắc Bộ. Tại các tỉnh vùng núi, nguy cơ rất cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất. NGUYỄN HOÀI Trong đêm 22 và sáng 23/8, khu vực Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh ghi nhận gió mạnh cấp 7, giật cấp 9; vùng biển đặc khu Cô Tô có gió cấp 6, giật cấp 9. Trên đất liền, gió phổ biến cấp 4, cấp 5. Mưa lớn kéo dài từ ngày 21/8 đến sáng 23/8 tại nhiều khu vực. Trong đó, lượng mưa tại phường Bãi Cháy đạt 454,3mm, phường Cửa Ông 376mm, xã Quảng Hà 378,2mm. Mưa bão làm đổ 4 cột điện hạ thế tại xã Ba Chẽ, gây ngập khoảng 1ha nuôi trồng thủy sản tại phường Tuần Châu. Một số ngầm, tràn giao thông vẫn bị ngập. Lực lượng chức năng đang túc trực, cắm biển cảnh báo và kiểm soát người, phương tiện qua lại. Dung tích các hồ chứa lớn trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 94,7% dung tích thiết kế. Các hồ Yên Lập, Tràng Vinh, Cao Vân, Đầm Hà Động đang chủ động xả điều tiết, hạ mực nước để đón lũ. Các trạm bơm tại khu vực Đông Triều được vận hành liên tục từ sáng 22/8 để tiêu úng. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bắc Ninh, từ 20h ngày 20/8 đến 5h ngày 23/8, lượng mưa trên địa bàn tỉnh phổ biến 150-260mm. Một số nơi có lượng mưa rất lớn như Cẩm Đàn 334,2mm, Sơn Động 320,1mm và Tân Sơn 298,6mm. Mưa lũ cũng khiến Bắc Ninh ghi nhận 10 điểm sạt lở, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, nhất là tại các khu vực miền núi, nơi có địa hình phức tạp. Đồng thời, hơn 1.400 ha lúa bị ngập úng. Mưa lớn do ảnh hưởng của bão số 4 khiến nhiều khu vực ở xã Tu Vũ, tỉnh Phú Thọ xảy ra sạt lở, trong đó có điểm sạt trượt làm nứt nhà ở, công trình và uy hiếp trực tiếp đến người dân. H.DƯƠNG - N. THẮNG - Đ.ANH Tâm bão dần xa nhưng mưa mở rộng trên đất liền Chiều 23/8, tâm bão số 4 chuyển hướng Đông, xa dần vùng bờ biển Hải Phòng - Quảng Ninh. Tuy nhiên, trên đất liền, vùng mưa lớn mở rộng ra cả khu vực Lào Cai, Sơn La, Lai Châu, toàn bộ tỉnh Phú Thọ, thậm chí mở rộng sang Lào. Bão số 4 mở rộng vùng ảnh hưởng trên đất liền trong chiều 23/8 Thiệt hại Theo thống kê của Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tính đến 17h chiều 23/8, bão số 4 đã khiến 1 người chết do sạt lở đất, hơn 260 nhà bị hư hỏng, tốc mái, hơn 2.800 nhà bị ngập, gần 3.800 ha lúa bị thiệt hại. Mưa bão cũng làm hơn 760 điểm giao thông bị sạt lở, hơn 27.000 hộ dân bị mất điện. Chính quyền đã thực hiện sơ tán với hơn 2.300 hộ dân, chủ yếu ở Lạng Sơn. Theo Bộ đội Biên phòng TP. Hải Phòng, toàn bộ 1.620 tàu thuyền với 4.499 lao động đều đã nhận được thông báo và 100% phương tiện đã neo đậu tránh trú an toàn tại các bến. Tại vùng nước cảng, 30 tàu nước ngoài với 504 thuyền viên và 58 tàu Việt Nam với 340 thuyền viên cũng đang neo đậu. Lực lượng chức năng cũng đã hướng dẫn an toàn cho 256 người lao động ở 169 lồng bè nuôi trồng thủy sản và 6 người lao động ở 3 chòi canh. Quảng Ninh, Bắc Ninh đưa dân khỏi vùng nguy hiểm Trước nguy cơ sạt lở, ngập lụt do mưa lớn kéo dài, Quảng Ninh đã đưa 184 người dân và công nhân khỏi khu vực nguy hiểm. Trong khi đó, tỉnh Bắc Ninh di dời 80 hộ dân với hàng trăm nhân khẩu đến nơi an toàn. Sạt lở tại khu vực cầu 2 đặc khu Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh ẢNH: PV
6 n Thứ Hai n Ngày 24/8/2026 KHOA GIÁO Từ những thông tin liên quan vụ việc tại Tuyên Quang, có thể thấy ít nhất 4 nhóm lỗ hổng cần được đặt ra. CÁCH XẾP THÍ SINH VÀO PHÒNG THI Ông Trương Minh Hoàng (Hà Nội), từng có con thi tốt nghiệp THPT nhìn nhận, việc học sinh được thi ngay tại trường mình có ưu điểm là giảm thời gian di chuyển và tạo tâm lí ổn định. Tuy nhiên, cách tổ chức này có mặt trái, một điểm thi có thể tập trung gần như toàn bộ học sinh của một trường, trong đó có những em đã học cùng nhau nhiều năm, thậm chí cùng lớp, cùng nhóm học tập. Cùng đó, chương trình giáo dục phổ thông 2018 đang cho phép học sinh lựa chọn môn học và môn thi. Điều này dẫn đến việc khi số lượng thí sinh từng môn tự chọn bị chia nhỏ, việc xếp phòng trong phạm vi một trường càng dễ dẫn đến tình trạng những học sinh có quan hệ rất gần gũi tiếp tục gặp nhau trong phòng thi. Đây là một rủi ro mà cách tổ chức thi không trộn thí sinh giữa các trường có thể chưa tính hết. Thực tế này dẫn đến việc một học sinh có thể trải qua nhiều lần thi chung với bạn bè trong suốt ba năm THPT. Đến kì thi tốt nghiệp, nếu tiếp tục được xếp cùng trường, cùng môn, thậm chí cùng lớp, khoảng cách giữa “quen biết” và “có thể hỗ trợ nhau trong phòng thi” bị thu hẹp đáng kể. Giả sử tại điểm thi Trường Chuyên Tuyên Quang có học sinh của 3 - 4 trường khác, tức là học sinh của các trường gần nhau được trộn tại các điểm thi thì không gian triển khai vi phạm tập thể như đã xảy ra sẽ khó hơn nhiều. Trong khi đó, học sinh Hà Nội và rất nhiều tỉnh thành khác, khi thi tuyển sinh lớp 10 đã phải di chuyển và trộn với rất nhiều trường khác nhau, học sinh trường chuyên cũng trộn với học sinh các trường bình thường khác. Từ các phân tích này, ông Hoàng kiến nghị sửa đổi quy chế thi, bắt buộc phải trộn học sinh ở các trường khác nhau trong 1 địa điểm thi. Đối với các tỉnh miền núi thì trộn ở phạm vi hẹp hơn. Có thể chọn 3 trường gần nhau để trộn và các cụm trường này sẽ do Sở quy định. Theo tìm hiểu của phóng viên, tại Hà Nội, cách làm là các trường THPT có khoảng cách gần sẽ trộn học sinh để thi tốt nghiệp THPT. Vì vậy, có học sinh được dự thi tại trường đang học, có học sinh dự thi tại điểm trường khác. Một chuyên gia xin được giấu tên cũng cho rằng, nếu một điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang có học sinh đến từ 3 - 4 trường khác nhau, khả năng tổ chức gian lận tập thể sẽ khó hơn đáng kể. Khi đó, thí sinh trong phòng không còn là một nhóm bạn học đã quen nhau từ trước và việc giám sát gian lận sẽ khách quan hơn. CÁN BỘ COI THI Hiện nay, việc cử giáo viên trường khác đến coi thi về bản chất nhằm tạo ra cơ chế giám sát chéo. Nhưng “khác trường” không đồng nghĩa tuyệt đối với “không có quan hệ”. Theo phản ánh, tại Tuyên Quang, cán bộ coi thi được điều động chủ yếu từ các trường lân cận. Vị chuyên gia giấu tên cho hay, đây là những giáo viên có thể đã quen biết nhau trước đó. Trong thực tế ngành giáo dục địa phương, giáo viên các trường gần nhau có thể gặp nhau thường xuyên qua các hoạt động chuyên môn, tập huấn, coi thi, chấm thi hoặc những hoạt động giáo dục khác. Vì vậy, nếu quy chế chỉ dừng ở yêu cầu “không coi học sinh trường mình” thì vẫn còn một khoảng trống quan trọng: mối quan hệ giữa chính những người được giao nhiệm vụ giám sát lẫn nhau. Hai cán bộ coi thi trong một phòng chỉ tạo thành hai lớp kiểm soát khi họ thực sự độc lập. Nếu hai người có quan hệ thân quen, sự giám sát có thể suy giảm. Nếu có sự cấu kết, nguyên tắc “hai người kiểm soát nhau” thậm chí có thể trở thành một cơ chế cùng che chắn. Vì vậy, cần chuyển từ nguyên tắc “khác trường” sang nguyên tắc “đủ độc lập”. Nguồn cán bộ coi thi nên được mở rộng trên phạm vi một cụm liên trường đủ lớn và việc phân công cần được thực hiện ngẫu nhiên bằng phần mềm. Không chỉ tránh việc giáo viên coi học sinh trường mình, mà còn cần hạn chế việc những người thường xuyên cùng làm nhiệm vụ tiếp tục được ghép với nhau. Đây là một thay đổi quan trọng về tư duy: không chỉ kiểm soát quan hệ giữa cán bộ coi thi và thí sinh, mà phải kiểm soát cả quan hệ giữa các cán bộ coi thi với nhau. NHỮNG “MẮT XÍCH” CHƯA ĐƯỢC NHÌN ĐÚNG MỨC Một điểm dễ bị bỏ qua trong thiết kế kì thi là đội ngũ thư kí và cán bộ phục vụ. Vị chuyên gia cho rằng, quy chế quy định nhiệm vụ của thư kí nhưng hiện chưa tạo ra một giới hạn đủ chặt về số lượng nhân sự tương ứng với quy mô điểm thi. Điều này có thể dẫn tới việc từng điểm thi bố trí số người khác nhau, thậm chí nhiều hơn nhu cầu thực tế. Rủi ro đặc biệt lớn nếu thư kí là giáo viên của chính trường được sử dụng làm điểm thi và tại điểm đó có học sinh của trường mình. Khi ấy, một người có thể đồng thời có ba đặc điểm: là giáo viên của trường sở tại, có quan hệ quen biết với học sinh và đang giữ một vị trí trong bộ máy tổ chức thi. Nếu quy chế chỉ quản lí theo chức danh mà không quản lí theo khả năng tiếp cận, khoảng trống vẫn tồn tại. Điều tương tự cũng cần đặt ra với cán bộ phục vụ. Nhân viên phục vụ thường được xem là lực lượng hậu cần, ít rủi ro hơn cán bộ coi thi. Nhưng nếu người này là giáo viên có chuyên môn phù hợp với môn thí sinh đang làm bài, thì bản thân họ có kiến thức để giải bài và đồng thời có điều kiện xuất hiện trong khu vực tổ chức thi. Đó là sự kết hợp mà quy chế cần chủ động loại trừ. Câu hỏi quan trọng cần đáp án đúng là người đó được phép tiếp cận khu vực nào, trong thời gian nào, có thể tiếp xúc với ai, có chuyên môn gì và có quan hệ lợi ích với thí sinh hay không? CHỒNG CHÉO MỐI QUAN HỆ Từ các lỗ hổng trên có thể nhìn thấy một nguy cơ mang tính hệ thống. Ở phía thí sinh, nhiều em có thể cùng trường, cùng lớp, cùng môn thi và cùng phòng. Ở phía cán bộ coi thi, dù đến từ trường khác nhưng có thể cùng một nhóm trường lân cận, có quan hệ quen biết. Bên ngoài phòng thi lại có thư kí, cán bộ phục vụ, trong đó có thể có người là giáo viên của trường sở tại, quen biết thí sinh hoặc có chuyên môn phù hợp với môn thi. Như vậy, tưởng như kì thi có nhiều lớp kiểm soát nhưng các lớp kiểm soát ấy lại có thể chồng lấn về quan hệ. Ngoài ra, một điểm thi có nhiều người chưa chắc đã an toàn hơn nếu những người đó không thực sự độc lập. Đây là điểm cần được nhìn nhận nghiêm túc từ vụ việc tại Tuyên Quang: vấn đề không chỉ là “thiếu người giám sát”, mà là thiết kế các lớp giám sát chưa chắc đã đủ độc lập để chống lại một hành vi cấu kết có tổ chức. Từ vụ việc tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, giải pháp không nên chỉ dừng ở tăng thanh tra, tăng camera hoặc xử lí nghiêm những người vi phạm. Điều quan trọng hơn là phải sửa từ thiết kế của kì thi. Để đạt được điều này, quy định cần xác định và tuân thủ 4 không: Không để học sinh cùng lớp tập trung trong một phòng; không để cán bộ coi thi quen biết nhau quá sâu; không để giáo viên trường sở tại đồng thời có điều kiện tiếp cận trực tiếp học sinh trường mình; không để người có chuyên môn phù hợp với môn thi xuất hiện trong khu vực mà họ có thể hỗ trợ thí sinh. Một quy chế tốt không phải là quy chế có thật nhiều quy định để xử phạt sau khi gian lận xảy ra, mà là quy chế khiến việc gian lận khó tổ chức, khó thực hiện và dễ bị phát hiện. Vụ việc tại Tuyên Quang vì thế cần được nhìn nhận như một phép thử đối với thiết kế của kì thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Xử lí nghiêm cá nhân vi phạm là cần thiết, nhưng nếu chỉ dừng ở đó thì chưa đủ. Bài học lớn hơn là phải thiết kế lại các “mắt xích” của kì thi theo nguyên tắc: phân tán thí sinh, phân tán cán bộ, kiểm soát người có quyền tiếp cận và loại bỏ xung đột lợi ích. NGHIÊM HUÊ Vụ việc tiêu cực tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang đang đặt ra một câu hỏi lớn hơn trách nhiệm của những cá nhân trực tiếp vi phạm: Quy chế thi đã tạo ra những khoảng trống nào để hành vi gian lận có thể hình thành và triển khai? Nhận diện lỗ hổng từ quy chế thi Điểm trung bình các môn thi qua 2 lần thi tốt nghiệp THPT năm 2026 của điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang ĐỒ HỌA: NGHIÊM HUÊ Thí sinh dự thi tốt nghiệp lần 2 tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang ẢNH: ĐỨC ANH GIAN LẬN THI CỬ TẠI TUYÊN QUANG: “An toàn phải được tạo ra bằng một hệ thống mà ngay cả khi có người nảy sinh ý định gian lận, họ cũng rất khó tìm được nhau, khó phối hợp với nhau và khó vượt qua các lớp kiểm soát độc lập”. Vị chuyên gia nói Lần 1 (trái) Lần 2 (phải)
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==