12 n Thứ Năm n Ngày 20/8/2026 QUỐC TẾ Trong vụ kiện, liên minh các bang của Mỹ yêu cầu Meta phải chịu khoản phạt khoảng 200 tỷ USD, vì thiết kế các sản phẩm có khả năng gây nghiện với trẻ em. Trong cuộc họp báo chiều 18/8, Tổng chưởng lý bang Colorado Phil Weiser nói rằng các bang đang hành động trong vấn đề mà “Quốc hội không hành động”. Ông lưu ý rằng, tương tự những vụ kiện mang tính bước ngoặt nhằm vào các công ty thuốc lá nhiều thập kỷ trước, vụ án lần này cũng liên quan đến “sức khỏe cộng đồng, và trong một số trường hợp là hoạt động tiếp thị nhằm vào trẻ em, gây tổn hại cho trẻ em”. Trong phần phát biểu mở đầu phiên tòa, công tố viên California Megan O’Neill mô tả mô hình kinh doanh của Meta là “thu hút người dùng, giữ họ ở lại lâu nhất có thể, thu thập dữ liệu của họ, rồi che giấu sự thật với công chúng”. Bà O’Neill cáo buộc Meta đã “khai thác cách thức hoạt động của bộ não trẻ em”. Ông Paul Schmidt - luật sư của Meta - thừa nhận tình trạng một số người dùng từng có trải nghiệm tiêu cực trên các ứng dụng của công ty, nhưng lập luận rằng Meta đã “cố gắng đưa ra các công cụ để hỗ trợ họ”. Trước khi phiên tòa bắt đầu, Meta bác bỏ cáo buộc, khẳng định công ty đã phối hợp với phụ huynh, chuyên gia và cơ quan thực thi pháp luật để xây dựng các biện pháp bảo vệ trẻ em. Ông Arturo Bejar - cựu giám đốc kỹ thuật của Meta - khai rằng, trong những năm đầu của Facebook, “mục tiêu là đưa mọi thứ đến tay người dùng nhanh nhất có thể, điều đó có nghĩa là rất nhiều lúc, vấn đề an toàn hoặc bảo mật bị xem nhẹ”. Vài ngày trước khi phiên tòa diễn ra, Meta tìm cách ngăn ông Bejar ra làm chứng, nhưng thẩm phán bác yêu cầu này. CÁC BÀ MẸ TẬP TRUNG Đây không phải vụ kiện đầu tiên nhằm buộc các công ty công nghệ, trong đó có Meta, chịu trách nhiệm về những vấn đề như vậy. Tuy nhiên, vụ án có thể trở thành một trong những vụ kiện có tác động lớn nhất nếu Meta buộc phải thực hiện những thay đổi sâu rộng. Các nhà hoạt động tập trung bên ngoài tòa án để biểu tình, trong đó có những bà mẹ cho rằng con của họ đã bị mạng xã hội đẩy đến hành vi tự tử. Một người mẹ tên Lori Schott chỉ trích nhà sáng lập kiêm CEO Meta Mark Zuckerberg và người đứng đầu Instagram Adam Mosseri, nói rằng họ “đã xây dựng một trong những công ty quyền lực và giàu có nhất thế giới… nhưng quyền lực không thể là lý do để biện minh cho tổn hại”. Theo các tài liệu của tòa án, tỷ phú Zuckerberg và Mosseri nằm trong số những nhân chứng quan trọng dự kiến sẽ ra tòa. Trong cuộc họp báo chiều 18/8, Tổng chưởng lý California Rob Bonta từ chối xác nhận liệu ông Zuckerberg có được triệu tập ra tòa hay không. Đây là phiên tòa liên bang đầu tiên trong làn sóng những vụ kiện nhắm vào các công ty mạng xã hội như TikTok, Snapchat và YouTube. Với hơn 3 tỷ người dùng trên toàn thế giới, Meta là bị đơn duy nhất trong vụ án được xét xử tại Oakland. Ngoài yêu cầu phạt tiền, liên minh các bang còn yêu cầu Meta thay đổi các ứng dụng của mình để bảo vệ người dùng trẻ tuổi, trong đó có việc giới hạn thời gian sử dụng. Bốn bang gồm California, Colorado, Kentucky và New Jersey đại diện cho liên minh 29 bang, bắt đầu kiện Meta từ năm 2023. Những cáo buộc nhằm vào Meta gồm ba nhóm chính: Lừa dối công chúng về mức độ nguy hiểm của các ứng dụng đối với trẻ vị thành niên; thiết kế một số tính năng nhằm cố tình khiến trẻ em lệ thuộc và không thể rời mắt, trong đó có những tính năng giới hạn thời gian sử dụng nhưng dễ dàng vượt qua; và thu thập dữ liệu của trẻ em dưới 13 tuổi mà không có sự đồng ý của cha mẹ, vi phạm luật liên bang. BÌNH GIANG (theo Reuters) Một tòa án liên bang Mỹ vừa nghe các công tố viên nêu cáo buộc tập đoàn Meta của tỷ phú Mark Zuckerberg cố ý thiết kế Instagram và Facebook theo hướng gây nghiện cho trẻ em. Sáng 19/8, Trung Quốc phóng tên lửa Chu Tước 3 Y2 từ Khu thí điểm đổi mới không gian thương mại Đông Phong, từ Trung tâm Phóng vệ tinh Tửu Tuyền, Nội Mông, đưa thành công vệ tinh Honghu-03 vào quỹ đạo. Tầng đẩy sau đó quay trở lại và hạ cánh thành công tại bãi đáp cách đó khoảng 390km ở huyện Dân Cần, tỉnh Cam Túc. Theo Xinhua, đây là lần đầu Trung Quốc thực hiện thành công việc thu hồi có kiểm soát tầng một của một tên lửa cấp quỹ đạo trên đất liền bằng hệ thống chân đáp triển khai linh hoạt. Thành công này đặc biệt đáng chú ý bởi Chu Tước 3 Y1 có chuyến bay đầu tiên vào tháng 12/2025, đã đưa tải trọng vào quỹ đạo, nhưng không hoàn tất được quá trình thu hồi tầng một. Y2 vì thế là phép thử quan trọng đối với khả năng khắc phục những vấn đề kỹ thuật trong quá trình hạ cánh và tái sử dụng. Chu Tước 3 do LandSpace, một doanh nghiệp hàng không vũ trụ thương mại Trung Quốc, phát triển. Tên lửa sử dụng nhiên liệu ôxy lỏng-methane, một loại nhiên liệu đang ngày càng được chú ý trong thế hệ tên lửa tái sử dụng nhờ khả năng đáp ứng yêu cầu về hiệu suất và tái sử dụng. Nếu các thế hệ tên lửa dùng một lần phải loại bỏ tầng đẩy sau mỗi chuyến bay, tên lửa tái sử dụng có thể đưa tầng một trở về Trái đất, để được kiểm tra, bảo dưỡng và sử dụng cho những chuyến bay tiếp theo. Đây chính là nền tảng công nghệ đã làm thay đổi sâu sắc thị trường phóng vệ tinh quốc tế. Ý nghĩa lớn nhất của Chu Tước 3 không nằm ở việc Trung Quốc có thêm một loại tên lửa mới, mà ở khả năng mở rộng quy mô vận tải lên quỹ đạo, giới chuyên gia nhận định. Một trong những mục tiêu quan trọng của Chu Tước 3 là phục vụ nhu cầu phóng tải trọng lớn và triển khai các chòm vệ tinh quy mô lớn. Khi số lượng vệ tinh trên quỹ đạo ngày càng tăng, năng lực phóng trở thành một trong những yếu tố quyết định tốc độ phát triển của mạng vệ tinh. Trung Quốc đang thúc đẩy mạnh các hệ thống vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO), trong đó có các dự án Internet vệ tinh quy mô lớn, CGTN đưa tin. Để đưa hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn vệ tinh lên quỹ đạo, chỉ có năng lực chế tạo vệ tinh là chưa đủ. Quốc gia sở hữu mạng vệ tinh lớn còn cần một hệ thống tên lửa có thể phóng thường xuyên, nhanh chóng và với chi phí ngày càng thấp. Tên lửa tái sử dụng chính là lời giải cho bài toán này. Về lý thuyết, tầng một của tên lửa đẩy có thể thực hiện nhiều chuyến bay thay vì bị loại bỏ sau mỗi lần phóng. Khi công nghệ đạt độ ổn định cao, quy trình kiểm tra và bảo dưỡng được rút ngắn, chi phí cho mỗi lần phóng có thể giảm đáng kể. Theo People’s Daily Online, LandSpace cho biết tên lửa Chu Tước 3 được thiết kế để có thể tái sử dụng ít nhất 20 lần. Mục tiêu cuối cùng là giảm chi phí phóng tên lửa tại Trung Quốc từ mức khoảng 100.000 nhân dân tệ (khoảng 388 triệu đồng) mỗi kg xuống còn khoảng 20.000 nhân dân tệ (khoảng 77 triệu đồng) mỗi kg. Điều đó đồng nghĩa Trung Quốc có thể tăng tốc đưa vệ tinh lên quỹ đạo và chủ động hơn trong việc xây dựng các chòm vệ tinh lớn. Đây là lý do thành công của Chu Tước 3 cần được nhìn rộng hơn một vụ phóng đơn lẻ: nó là bước tiến trong việc xây dựng năng lực vận tải không gian có khả năng phục vụ một hệ sinh thái vệ tinh quy mô lớn, Global Times nhận định. Thành công của Chu Tước 3 Y2 cũng diễn ra trong một thời điểm đặc biệt đối với chương trình tên lửa tái sử dụng của Trung Quốc. Ngày 10/7, Trung Quốc lần đầu tiên thu hồi thành công tầng một của tên lửa Trường Chinh-10B bằng phương thức thu hồi trên biển sử dụng hệ thống lưới. Chỉ hơn một tháng sau, Chu Tước 3 lại chứng minh thành công phương án hạ cánh thẳng đứng trên đất liền bằng chân đáp. Hai thành công liên tiếp cho thấy Trung Quốc đang phát triển đồng thời nhiều phương án thu hồi tên lửa. Trong cuộc đua vận tải không gian, điều này có ý nghĩa không nhỏ. Về mặt công nghệ, cột mốc ngày 19/8 có ý nghĩa rõ ràng: Trung Quốc đã tiến thêm một bước quan trọng trong việc làm chủ phương thức vận tải không gian mà Mỹ, cụ thể là hãng SpaceX của tỷ phú Elon Musk, đã đi trước trong nhiều năm. THÁI AN Nhà sáng lập kiêm CEO Meta Mark Zuckerberg ẢNH: REUTERS Trung Quốc lần đầu thu hồi tên lửa trên đất liền Việc Trung Quốc ngày 19/8 thu hồi thành công tầng một tên lửa tái sử dụng Chu Tước 3 trên đất liền đánh dấu bước tiến quan trọng của nước này trong công nghệ vận tải không gian. Phiên tòa dự kiến kéo dài khoảng 6 tuần, với phán quyết được đưa ra vào tháng 10. Tên lửa Chu Tước 3 Y2 có thiết kế hai tầng, đường kính 4,5 mét, tổng chiều dài 66,1 mét và khối lượng khi phóng khoảng 570 tấn. Ông chủ Facebook đối mặt phiên tòa lịch sử Tên lửa Chu Tước 3 Y2 rời bệ phóng ngày 19/8/2026 ẢNH: CGTN
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==