Dưới góc độ phụ huynh có con đang học lớp 12 tại phường An Bình (TP. Cần Thơ), chị Trần Thị Ái Trinh cho rằng, việc tách riêng kỳ thi tốt nghiệp cấp 3 và đại học là cần thiết. Theo chị Trinh, mục tiêu thi Tốt nghiệp THPT chỉ cần kiểm tra kiến thức nền tảng để công nhận hoàn thành chương trình phổ thông. Trong khi đó, tuyển sinh đại học lại đòi hỏi tính phân hóa cao để chọn lọc nhân tài, đào tạo chuyên sâu, định hướng nghề nghiệp sau này. “Việc thi “2 trong 1” khiến đề thi Tốt nghiệp THPT rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan, vừa quá sức với học sinh chỉ cần tốt nghiệp để học nghề hoặc đi làm, nhưng lại thiếu độ sâu, tính phân hoá rõ nét, dễ dẫn đến hiện tượng ‘mưa điểm 10’ làm khó các trường đại học khi xét tuyển,” chị Trinh nói. Cũng theo chị Trinh, vì 1 kỳ thi gánh 2 mục tiêu, làm dồn nén 12 năm đèn sách của học sinh chỉ quyết định vào vài ngày thi ngắn ngủi, khiến cơ hội của học sinh trở nên quá mong manh. Tách riêng kỳ thi có thể phát sinh thêm chi phí, nhưng sẽ giúp học sinh và gia đình nhẹ gánh tâm lý, thêm cơ hội với học sinh thực sự có tài, có nhiều lựa chọn đại học. Là người trong cuộc, em Dương Chi Lan Anh (học sinh lớp 12 tại phường Ninh Kiều, TP. Cần Thơ) đồng tình tách thi tốt nghiệp cấp 3 và thi đại học riêng. Thực tế, việc ôm đồm nhiều mục tiêu, buộc đề phải vừa có phần ở mức cơ bản cho mục tiêu xét điểm tốt nghiệp, vừa có tính chuyên sâu để phân loại học sinh cho đại học, nên đề thi phải thêm những câu hỏi lắt léo về ngữ nghĩa, vô tình tạo ra tính "may rủi" cho cả học sinh giỏi. Tiến sĩ Phùng Kim Phú - Hiệu trưởng Trường THPT Hoàng Diệu (TP. Cần Thơ) băn khoăn: “Kỳ thi Tốt nghiệp THPT như hiện nay có còn thật sự cần thiết?”. Điểm số của một kỳ thi trong vài ngày rất khó phản ánh đầy đủ cả quá trình 12 năm đèn sách. Độ khó và mức độ phân hóa của đề thi biến động theo từng năm, nên kỳ thi này chưa phải thước đo thực sự ổn định. Mặt khác, một kỳ thi quy mô toàn quốc luôn tiềm ẩn rủi ro về coi thi, chấm thi, nên việc dùng dữ liệu này làm căn cứ chính cho tuyển sinh đại học cần hết sức thận trọng. “Nên nghiên cứu tiến tới bỏ hẳn kỳ thi Tốt nghiệp THPT theo hình thức hiện nay, chứ không chỉ dừng ở việc tách đôi thi tốt nghiệp và thi đại học”, TS Phùng Kim Phú đề xuất. 6 n Thứ Hai n Ngày 27/7/2026 KHOA GIÁO LÝ DO VẪN CẦN THI TỐT NGHIỆP THPT Nhìn lại quá trình đổi mới thi tốt nghiệp THPT từ năm 2015 và đặc biệt là giai đoạn từ năm 2020 đến nay, phương thức thi hiện hành đã khẳng định được nhiều ưu điểm nổi bật. Kỳ thi cung cấp thang đo thống nhất trên toàn quốc, đảm bảo cơ hội tiếp cận giáo dục đại học bình đẳng cho thí sinh ở mọi vùng miền, từ đô thị đến các khu vực khó khăn. Việc giảm đáng kể số lần dự thi, giúp phụ huynh và học sinh tiết kiệm thời gian, tiền bạc. Đó cũng là cơ sở dữ liệu tin cậy để đánh giá chất lượng dạy và học của từng trường, từng địa phương, đồng thời hỗ trợ các cơ sở giáo dục đại học thực hiện quyền tự chủ tuyển sinh. Dù vậy, thực tế triển khai vẫn ghi nhận những luồng ý kiến nghi ngờ về sự cần thiết của một kỳ thi chuẩn hóa toàn quốc. Tuy nhiên, Trung tâm Truyền thông và Sự kiện cho rằng, giới chuyên môn, các nhà khoa học và quản lý giáo dục đều khẳng định tầm quan trọng không thể thay thế của kỳ thi này dựa trên ba luận điểm căn bản. Thứ nhất, nhìn nhận thẳng thắn thực tế tâm lý giáo dục, nếu không tổ chức thi, một bộ phận không nhỏ giáo viên và học sinh sẽ nảy sinh tâm lý lơ là. Kỳ thi đóng vai trò là cột mốc định hướng và động lực duy trì nếp dạy - học nghiêm túc. Thứ hai, nếu không có một kỳ thi trên diện rộng được tổ chức nghiêm túc, các nhà quản lý sẽ thiếu đi bức tranh toàn cảnh, khách quan về thực trạng giáo dục phổ thông để từ đó điều chỉnh chính sách hay chương trình học. Thứ ba, con số tỷ lệ đỗ tốt nghiệp hơn 99% thường bị dùng để hoài nghi về tính cần thiết của kỳ thi. Tuy nhiên, trong bất kỳ quy trình đào tạo hay sản xuất nào, dù tỷ lệ đạt chuẩn có cao đến đâu thì khâu kiểm tra chất lượng đầu ra vẫn là điều bắt buộc. Thậm chí, việc phát hiện những bất thường trong kết quả thi ở một số địa phương thời gian qua chính là nhờ vào quá trình phân tích và tính minh bạch của dữ liệu kỳ thi quốc gia, điều mà rất ít kỳ thi riêng lẻ có thể làm được. TỰ CHỦ TUYỂN SINH ĐẠI HỌC Từ năm 2020, kỳ thi tốt nghiệp THPT đã tách bạch rõ ràng nhiệm vụ, không còn là kỳ thi “hai trong một” như giai đoạn 2015 - 2019, mà tập trung vào mục tiêu xét tốt nghiệp và đánh giá diện rộng. Kết quả kỳ thi là nguồn dữ liệu chuẩn hóa để các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp tham chiếu và khai thác theo quyền tự chủ. Trung tâm Truyền thông và Sự kiện dẫn ví dụ năm 2015, hình ảnh chiếc xe cấp cứu chở hai mẹ con thí sinh vượt 350 km từ Hà Tĩnh ra Hà Nội chỉ để kịp rút - nộp hồ sơ xét tuyển đã trở thành minh chứng điển hình cho những bất cập của quy trình cũ. Ngày nay, mô hình tuyển sinh dựa trên hệ thống hỗ trợ tuyển sinh chung của Bộ GD&ĐT đã hoàn toàn thay đổi cục diện. Thực tế hiện nay, tuyển sinh là quyền tự chủ hoàn toàn của các trường đại học. Các cơ sở đào tạo tự quyết định chỉ tiêu, tổ hợp, tiêu chí và điểm trúng tuyển. Hệ thống dữ liệu chung giúp đối soát, đảm bảo mỗi thí sinh chỉ trúng tuyển vào một nguyện vọng cao nhất, loại bỏ tình trạng Đại diện Trung tâm truyền thông và Sự kiện, Bộ GD&ĐT cho biết, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đang chỉ đạo rà soát, đánh giá toàn diện việc tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT trong giai đoạn vừa qua, trên cơ sở đó tiếp tục hoàn thiện để hướng tới một kỳ thi an toàn, chất lượng, hiệu quả. Việc kỳ thi Tốt nghiệp THPT đang gánh nhiều mục tiêu vừa xét tốt nghiệp vừa để tuyển sinh đại học, bị coi là tạo áp lực nặng nề và tăng tính “may rủi” cho thí sinh. Nhiều phụ huynh, học sinh và giáo viên tại TP Cần Thơ đề xuất cần trả lại đúng mục tiêu cốt lõi cho từng kỳ thi. Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn động viên thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026 ẢNH: V.M Bộ GD&ĐT lý giải việc giữ kỳ thi tốt nghiệp THPT Cần trả lại đúng mục tiêu cho từng kỳ thi Học sinh Cần Thơ thi Tốt nghiệp THPT năm 2026 ẢNH: M. TRUNG Số liệu thống kê cho thấy, năm 2025 có trên 50% tân sinh viên nhập học dựa trên kết quả thi tốt nghiệp THPT, trong khi phương thức xét học bạ chiếm gần 30%. Cơ cấu này phản ánh đúng bản chất, dù các trường có nhiều phương thức xét tuyển riêng (như thi đánh giá năng lực, xét tuyển kết hợp), kết quả thi tốt nghiệp THPT vẫn là nguồn dữ liệu có độ tin cậy, khả năng phân loại và giá trị so sánh cao nhất nên tiếp tục được đa số trường ưu tiên lựa chọn.
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==