5 n Thứ Hai n Ngày 27/7/2026 XÃ HỘI BỮA CƠM SUM VẦY CÙNG MẸ Từ sáng sớm, căn nhà của Mẹ Việt Nam anh hùng Đặng Thị Bờ ở tổ dân phố Tiến Bình, phường Tiến Thành đã rộn ràng tiếng cười. Hàng chục người là hội viên Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN), đoàn viên thanh niên mỗi người một việc. Người vo gạo, người nhặt rau, người nhóm bếp chuẩn bị mâm cơm. Không phải ngày giỗ, cũng chẳng phải dịp lễ lớn của gia đình, nhưng ai cũng tất bật như trở về nhà mình. Vài chục phút, mâm cơm giản dị với những món ăn quen thuộc đã được bày biện, đặt lên bàn, song điều được gửi gắm trong đó lại là lòng biết ơn dành cho người nữ chiến sĩ cách mạng đã dành trọn tuổi thanh xuân cho độc lập dân tộc. Ít ai biết, mẹ Bờ tham gia cách mạng từ năm 14 tuổi. Năm 1967, giữa cao trào đấu tranh ở Phan Thiết, mẹ bị địch bắt, giam cầm hơn hai năm với đủ cực hình tra tấn. Những trận đòn roi không thể khuất phục ý chí của người nữ chiến sĩ. Không khai báo, không phản bội tổ chức, mẹ giữ trọn khí tiết của người cộng sản cho đến ngày được trả tự do vì địch không tìm được chứng cứ. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, chiến tranh đã lùi xa nhưng trên cơ thể mẹ vẫn còn những mảnh đạn chưa thể lấy ra. Những vết sẹo trên khuôn mặt, trên đầu vẫn âm thầm kể câu chuyện của một thời máu lửa. Nhìn những gương mặt trẻ quây quần quanh mâm cơm, mẹ chậm rãi nói: “Tôi chưa bao giờ hối tiếc vì đã cống hiến tuổi xuân cho Tổ quốc. Chỉ mong các con, các cháu hôm nay biết trân trọng cuộc sống hòa bình, tiếp nối truyền thống của cha ông để xây dựng quê hương ngày càng giàu mạnh”. Không còn là những trang sử khô cứng, lịch sử hiện lên qua lời kể của nhân chứng sống, khiến nhiều đoàn viên trẻ lặng người. Bà Võ Thị Thư Thanh, Chủ tịch Hội LHPN phường Tiến Thành chia sẻ, điều ý nghĩa nhất của mô hình “Bữa cơm cùng Mẹ” không nằm ở giá trị vật chất mà là khoảng thời gian mọi người được ngồi bên nhau, lắng nghe, sẻ chia và tri ân như những người thân trong gia đình. GỬI NIỀM HY VỌNG VÀO TỪNG MẪU ADN Ở một góc khác của Lâm Đồng, những ngày này cũng có những cuộc gặp đầy xúc động. Từ sáng sớm, nhiều thân nhân liệt sĩ đã có mặt tại điểm thu nhận mẫu sinh phẩm ADN ở phường Lâm Viên - Đà Lạt. Người chống gậy, người được con cháu dìu đi. Trên gương mặt ai cũng ánh lên niềm hy vọng sau hàng chục năm mòn mỏi tìm người thân. Trong hội trường, cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Lâm Đồng cùng lực lượng hỗ trợ tận tình hướng dẫn từng thủ tục, dìu người cao tuổi vào khu vực lấy mẫu, giải thích cặn kẽ từng bước để mọi người yên tâm. Ông Lê Văn Hòa lặng lẽ ngồi chờ đến lượt. Anh trai ông là liệt sĩ Nguyễn Văn Lộc hy sinh từ năm 1952 tại chiến trường Bình Dương. Hơn 70 năm qua, gia đình đã nhiều lần đi tìm nhưng vẫn chưa biết nơi an nghỉ. “Gia đình tôi đi tìm hơn chục lần mà vẫn không có kết quả. Hôm nay đến lấy mẫu ADN, tôi thấy như có thêm một tia hy vọng”, ông Hòa xúc động. Câu chuyện ấy cũng là nỗi niềm của bà Trần Thị Hồng Loan ở phường Xuân Trường - Đà Lạt. Em trai bà nhập ngũ khi vừa tròn 18 tuổi rồi hy sinh năm 1975. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, gia đình vẫn chưa tìm được phần mộ. “Chỉ mong một ngày nào đó biết chính xác em mình đang nằm ở đâu để đưa em về”, bà Loan nghẹn ngào. Khác với những cuộc tìm kiếm dựa vào ký ức đồng đội hay tấm bản đồ cũ, mỗi mẫu sinh phẩm hôm nay mở ra cơ hội xác định danh tính bằng khoa học. Chỉ vài phút lấy mẫu nhưng phía sau đó là biết bao năm tháng chờ đợi của các gia đình. Theo kế hoạch, từ ngày 23 đến 26/7, Công an tỉnh Lâm Đồng phối hợp với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội - Bộ Công an thu nhận 1.521 mẫu ADN thân nhân theo họ ngoại của các liệt sĩ chưa xác định danh tính. Toàn tỉnh bố trí 16 điểm thu nhận và thành lập ba tổ công tác lưu động đến tận nhà các Mẹ Việt Nam Anh hùng, thân nhân liệt sĩ tuổi cao, sức yếu. Đại tá Nguyễn Tường Vũ, Phó Giám đốc Công an tỉnh Lâm Đồng cho biết: Việc xây dựng cơ sở dữ liệu ADN không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà còn là trách nhiệm thiêng liêng đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc. Khoa học và chuyển đổi số sẽ mở thêm cơ hội để các liệt sĩ được trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình. Năm 2025, từ 125 mẫu ADN thu nhận, lực lượng chức năng tỉnh Lâm Đồng đã xác định được danh tính một liệt sĩ. Con số ấy có thể còn khiêm tốn, nhưng đủ để thắp lên niềm tin cho hàng nghìn gia đình vẫn đang mong mỏi một ngày được gọi đúng tên người thân của mình. Tháng Bảy vẫn lặng lẽ trôi. Có những mâm cơm nghĩa tình được dọn lên, có những mẫu ADN được lưu giữ cẩn thận. Mỗi việc làm đều mang chung một ý nghĩa: tri ân quá khứ bằng hành động của hôm nay. Để những người đã cống hiến cho Tổ quốc không bao giờ bị lãng quên, và để đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” tiếp tục được gìn giữ, lan tỏa qua từng thế hệ. THÁI LÂM Bữa cơm sum vầy cùng Mẹ Việt Nam anh hùng Đặng Thị Bờ Ông Hồ Văn Mười - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng khẳng định, mô hình “Bữa cơm cùng Mẹ” mang đậm ý nghĩa nhân văn, góp phần chăm lo các Mẹ Việt Nam anh hùng, đồng thời lan tỏa đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, gắn kết chính quyền với các gia đình người có công. Tháng Bảy, những mâm cơm nghĩa tình được dọn lên trong căn nhà của Mẹ Việt Nam anh hùng, những giọt nước mắt lặng lẽ rơi khi người thân liệt sĩ gửi gắm niềm hy vọng vào một mẫu ADN. Trên mảnh đất Lâm Đồng hôm nay, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” không chỉ được nhắc nhớ bằng những lời tri ân mà đang được tiếp nối bằng những việc làm thiết thực, thấm đẫm nghĩa tình. CHUYỆN HÔM NAY Nhưng điều làm nên ý nghĩa sâu sắc nhất của tháng Bảy không chỉ là những nghi lễ tưởng niệm, mà là cách mỗi thế hệ hôm nay tiếp tục gìn giữ và bồi đắp đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” bằng những hành động cụ thể. Đâu đó, trong căn nhà nhỏ của một Mẹ Việt Nam anh hùng, mâm cơm nghĩa tình được những đoàn viên, hội viên cùng nhau chuẩn bị như bữa cơm đoàn viên của chính gia đình mình. Không phải giá trị vật chất của bữa cơm khiến người ta xúc động, mà là sự hiện diện của những người trẻ ngồi lắng nghe câu chuyện về chiến tranh, về những năm tháng hy sinh, về một thế hệ đã dành trọn tuổi xuân cho độc lập, tự do của dân tộc. Những khoảng cách giữa quá khứ và hiện tại dường như được xóa nhòa trong những lời thăm hỏi, trong ánh mắt và những cái nắm tay. Ở một nơi khác, những người thân của các liệt sĩ lặng lẽ trao đi mẫu ADN của mình. Chỉ một vài phút lấy mẫu, nhưng phía sau đó là hàng chục, thậm chí hàng chục năm mòn mỏi tìm kiếm. Với nhiều gia đình, đó không đơn thuần là một thủ tục khoa học, mà là niềm hy vọng mong manh để một ngày nào đó người cha, người anh, người con đã ngã xuống được gọi đúng tên, được trở về với quê hương sau bao năm nằm lại nơi chiến trường. Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ chưa bao giờ là câu chuyện của quá khứ. Nó vẫn hiện hữu trong những người mẹ mang trên mình những vết thương không bao giờ lành, trong những gia đình chưa tìm được phần mộ người thân, trong những nghĩa trang vẫn còn nhiều ngôi mộ chưa xác định được thông tin. Bởi vậy, tri ân không thể chỉ dừng lại ở cảm xúc trong một ngày kỷ niệm, mà phải trở thành trách nhiệm của cả xã hội. Điều đáng trân trọng là đạo lý ấy đang được tiếp nối bằng nhiều cách khác nhau. Đó là chương trình chăm lo Mẹ Việt Nam anh hùng, những ngôi nhà tình nghĩa, những suất học bổng dành cho con em gia đình chính sách. Đó là chiến dịch 500 ngày đêm tập trung tìm kiếm, quy tập, xác minh danh tính hài cốt liệt sĩ. Đó là những cơ sở dữ liệu ADN được xây dựng bằng thành tựu khoa học và chuyển đổi số để rút ngắn hành trình tìm kiếm liệt sĩ. Đó còn là những ngọn nến tri ân được thắp lên mỗi dịp 27/7 tại hàng nghìn nghĩa trang từ Vị Xuyên nơi địa đầu Tổ quốc, Trường Sơn, Đường 9 đến những nghĩa trang liệt sĩ ở khắp mọi miền đất nước. Mỗi việc làm, dù lớn hay nhỏ, đều góp thêm một nhịp cầu nối hiện tại với quá khứ. Một dân tộc chỉ có thể đi xa khi không quên những người đã ngã xuống để mở đường cho mình. Lòng biết ơn vì thế không chỉ được đo bằng những lời tưởng niệm, mà còn được thể hiện qua cách chúng ta đối xử với những người có công, với thân nhân liệt sĩ và bằng quyết tâm gìn giữ hòa bình, xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh. Những ngọn nến tháng Bảy vẫn cháy lung linh trong đêm trên các nghĩa trang liệt sĩ khắp đất nước Việt Nam. Đó chính là ánh sáng của lòng biết ơn được gìn giữ và trao truyền trong trái tim mỗi người trẻ hôm nay. Chính mạch nguồn tri ân ấy đã, đang và sẽ tiếp tục nuôi dưỡng sức mạnh tinh thần của dân tộc Việt Nam trên hành trình hướng tới tương lai. N.T Thắp sáng mạch nguồn TIẾP THEO TRANG 1 (27/7/1947 - 27/7/2026) Ấm lòng những ngày tháng Bảy lịch sử
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==