Điều đáng nói, đây không phải hiện tượng cá biệt. Từ cháy nổ, tai nạn đến thiên tai, không ít hiện trường đã trở thành nơi săn hình ảnh, làm content (nội dung), khiến phản xạ cầm điện thoại dần lấn át phản xạ bảo vệ bản thân và tôn trọng người gặp nạn. HIỆN TRƯỜNG CỨU NẠN TRỞ THÀNH “PHIM TRƯỜNG” Trên TikTok, Facebook Reels hay YouTube Shorts, những video ghi lại cảnh cháy nổ, tai nạn, lũ quét hay sạt lở thường có khả năng lan truyền rất nhanh. Thuật toán không phân biệt đâu là bi kịch, đâu là giải trí. Điều nó ưu tiên là những nội dung khiến người dùng dừng lại lâu hơn, bình luận nhiều hơn và chia sẻ nhiều hơn. Chính cơ chế ấy đã vô tình tạo ra một hệ thống phần thưởng cho những hình ảnh gây sốc. Đó cũng là lý do ngày càng xuất hiện nhiều tài khoản chuyên săn hiện trường cháy nổ, tai nạn hay thiên tai. Bởi khi lượt xem có thể đổi thành người theo dõi, doanh thu quảng cáo hoặc hợp đồng thương mại sẽ tự động tìm đến. Nói cách khác, view càng cao, người làm nội dung càng dễ kiếm tiền. Cộng đồng mạng hẳn chưa quên, đêm 12/9/2023, vụ cháy chung cư mini trên phố Khương Hạ (Hà Nội) khiến 56 người thiệt mạng. Trong khi lực lượng cứu hỏa và cứu nạn chạy đua với thời gian, khu vực bên ngoài hiện trường xuất hiện rất đông người dân đứng theo dõi, nhiều người dùng điện thoại ghi hình. Chỉ ít phút sau, hàng loạt video từ hiện trường đã xuất hiện trên Facebook, TikTok và các nền tảng mạng xã hội. Tháng 9/2024, sau sự cố sập cầu Phong Châu (Phú Thọ), hình ảnh hiện trường cũng nhanh chóng phủ kín không gian mạng. Bên cạnh những thông tin phục vụ cảnh báo và tìm kiếm cứu nạn, không ít video được cắt dựng, gắn nhạc, đặt tiêu đề giật gân để thu hút người xem. Mới đây, những ngày tháng 7/2026, câu chuyện lặp lại ở Lai Châu. Lần này, cơ quan chức năng phải phát đi khuyến cáo công khai: tuyệt đối không dừng lại để quay phim, chụp ảnh tại khu vực có nguy cơ sạt lở. Việc ghi lại hiện trường để cung cấp thông tin cho cơ quan chức năng hoặc báo chí là cần thiết trong nhiều trường hợp. Nhưng câu chuyện sẽ thay đổi khi video được cắt dựng, thêm nhạc nền, chèn hiệu ứng, đặt tiêu đề kiểu “Khoảnh khắc kinh hoàng”, “Xem đến cuối”, “May mắn thoát chết trong gang tấc” để tối ưu hóa lượng xem. Lúc này thảm họa đã được hô biến thành một sản phẩm truyền thông. Thời gian qua, không ít video quay cận cảnh nạn nhân tai nạn giao thông, người bị thương hoặc hiện trường cứu nạn đã vấp phải phản ứng gay gắt của dư luận vì xâm phạm quyền riêng tư và thiếu tôn trọng người gặp nạn. Nhưng vì lợi ích có vẻ quá dễ kiếm, việc làm nội dung bằng mọi giá không những không giảm đi, mà vẫn có xu hướng tăng lên. Ngay sau vụ sạt lở đất ở Lai Châu, cộng đồng mạng lại mất rất nhiều thời gian để mổ xẻ câu chuyện 5 cân thịt của một MC. Chuyện bắt đầu bằng việc một MC làm chương trình thực tế xin ở nhà người dân. Theo lời kể của chị MC “trong nhà họ không có cái gì, mình mới đưa tiền cho họ mua 5 cân thịt, họ mua về và nấu hết 5 cân thịt, trong một bữa luôn”. Rồi MC này nảy ra content “tư duy giàu nghèo bắt đầu từ việc tích trữ”. Ngay khi thông tin được chia sẻ, nhiều người đã phản ứng gay gắt trước cách nữ MC diễn giải câu chuyện của gia đình chủ nhà và biến nó thành chất liệu để xây dựng nội dung. “Khi máy quay chỉ lựa chọn những chi tiết phục vụ kịch tính, lòng hiếu khách rất dễ bị diễn giải thành sự thiếu hiểu biết; còn sự tử tế của một gia đình nghèo lại trở thành minh họa cho một bài học đạo lý được áp đặt từ bên ngoài”, bình luận của tài khoản Lê Hoàng Anh đã nhận được hơn 1.000 lượt yêu thích và chia sẻ kèm hàng trăm phản biện về cách làm content “đi vào lòng đất” của MC. 8 n Thứ Hai n Ngày 20/7/2026 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ “Tuyệt đối không dừng lại để quay phim, chụp ảnh”. Sau vụ sạt lở trên tuyến ĐT127 tại xã Bum Tở (Lai Châu), cơ quan chức năng phải phát đi lời cảnh báo này khi nhiều người vẫn đứng xem, quay chụp cảnh đất đá đổ xuống. LỄ HỘI ĐẦU TIÊN SAU 5 NĂM SẠT LỞ KINH HOÀNG Ngày cuối tuần đầu tháng 7, từng đoàn xe nối đuôi nhau vượt những khúc cua quanh co để lên Trà Leng. Khung cảnh ấy khiến nhiều người nhớ lại những ngày cuối năm 2020, khi con đường này chật cứng dòng xe cứu hộ, xe cứu trợ và những đoàn thiện nguyện ngược núi tìm người trong đống đất đá. Năm năm sau, những đoàn xe trở lại. Không còn chở theo mì gói, chăn màn hay nhu yếu phẩm. Họ đến dự Lễ hội Hương quế Trà Leng lần đầu tiên được tổ chức ngay tại khu dân cư Bằng La - nơi những mái nhà mới được dựng lên từ sự sẻ chia của cả nước sau thiên tai. Ít ai nghĩ một lễ hội cấp xã lại có thể mang đến nhiều cảm xúc đến vậy. Không phải bởi sân khấu lớn hay sự đầu tư tốn kém, mà bởi nhân vật chính của lễ hội chính là người Trà Leng. Khắp không gian là sắc thổ cẩm rực rỡ của đồng bào Ca Dong, Mơ Nông. Hương quế thoảng trong gió. Những gian hàng đầy ắp đặc sản núi rừng. Tiếng cười rộn rã ở các cuộc thi bắn nỏ, đi cà kheo, lột vỏ quế... hòa cùng tiếng chiêng vang vọng giữa đại ngàn. Người ta không còn nhìn Trà Leng như một vùng đất của mất mát. Họ bắt đầu nhớ đến Trà Leng bằng hương quế. Chủ tịch UBND xã Trà Leng Châu Minh Nghĩa gọi ý chí ấy là “di sản” của vùng đất. “Chúng tôi muốn kể câu chuyện về cây quế bằng bản sắc văn hóa cộng đồng, bằng thiên nhiên và con người Trà Leng. Điều mong mỏi nhất là ngày càng có nhiều du khách biết đến vùng đất này”, ông Nghĩa chia sẻ. Đêm, dòng người vây kín sân khấu Chương trình khai mạc lễ hội. Người dẫn Trà Leng cũng đổ về, có người lội bộ hàng chục cây số đường núi để hòa mình vào lễ hội đầu tiên ở Bằng La. Tiếng chiêng vang lên giữa núi rừng, hương quế dịu nhẹ lan khắp không gian. Thế nhưng, trước khi lễ hội thực sự bừng sắc, sân khấu lặng đi với tiết mục tái hiện trận sạt lở lịch sử năm 2020. Trên sân khấu, những diễn viên không chuyên tái hiện đêm định mệnh năm 2020. Tiếng đất đá ầm ào, tiếng người gọi nhau trong vô vọng, những cánh tay chới với giữa màn đêm... Chỉ vài phút ngắn ngủi cũng đủ kéo ký ức đau thương trở về với những người từng sống sót sau trận sạt lở kinh hoàng ở Trà Leng. Ánh đèn bật sáng, rọi tỏ những ánh mắt long lanh, kiên cường. Tiếng chiêng ngân vang trở lại. Những thiếu nữ, chàng trai Ca Dong, Mơ Nông uyển chuyển trong điệu múa truyền thống. Cả không gian như được phủ đầy hương quế. Đó cũng là cách người Trà Leng kể câu chuyện của mình. Họ không quên quá khứ, mà đối diện, bước tiếp bằng sự mạnh mẽ. ĐÁNH THỨC MIỀN QUẾ Giữa dòng người đông vui, già làng Hồ Văn Đề trong bộ quân phục cũ được ủi phẳng phiu, chậm rãi đi dạo quanh khu lễ hội. Ông dừng lại ở từng gian hàng, nhìn khách mua quế, mua rau rừng, gạo rẫy rồi nở nụ cười hiền. Năm năm sau trận sạt lở kinh hoàng cướp đi hàng chục sinh mạng, Trà Leng nay hồi sinh. Đầu tháng 7 này, những dòng người tìm về vùng cao không còn là những chuyến xe chở đầy hàng cứu trợ mà chở theo niềm háo hức hòa vào Lễ hội Hương quế Trà Leng (TP Đà Nẵng) lần đầu tiên được tổ chức. Trà Leng đang kể một câu chuyện mới về sự hồi sinh, khát vọng làm giàu từ cây quế. Miền quê Trà Leng bừng thức Trà Leng vào hội n HOÀI VĂN KÝ SỰ Khi thảm họa thành “miếng mồi” Cơ quan chức năng khuyến cáo, khi phát hiện sạt lở, người dân cần lập tức rời khỏi khu vực nguy hiểm, tuyệt đối không dừng lại để quay phim, chụp ảnh Bất chấp nguy hiểm, nhiều người vẫn coi việc quay, chụp thiên tai như một “mỏ” tạo content
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==