Khi đó, Cục trưởng Cục Tài chính bang Assam Himanta Biswa Sarma công khai cảnh báo về dự án Thiên Hà - một trong những chương trình điều chỉnh thời tiết lớn nhất thế giới của Trung Quốc. Được công bố lần đầu năm 2016, mục tiêu của dự án này là thu giữ và điều hướng hơi ẩm trong khí quyển trên cao nguyên Tây Tạng. “Hệ thống mới này nếu được triển khai chắc chắn sẽ tạo ra những hệ lụy rất lớn”, ông Sarma nói và cho rằng Ấn Độ không thể bỏ qua những tác động ở hạ nguồn từ việc can thiệp quy mô lớn vào khí quyển. Khi thảm họa khí hậu ngày càng xảy ra thường xuyên và gây hậu quả nghiêm trọng hơn, từ những cơn bão tàn phá Trung Quốc đến trận lũ lịch sử khiến Dubai tê liệt, bầu trời không còn chỉ là biểu tượng của biến đổi khí hậu, mà nó đang nổi lên như một đấu trường mới của cạnh tranh chiến lược. Khi các cường quốc không còn chỉ dừng ở việc dự báo thời tiết mà chuyển sang chủ động tác động và điều khiển nó, công nghệ điều chỉnh thời tiết đang dần chuyển từ công cụ phục vụ nông nghiệp thành phương tiện gây ảnh hưởng địa - chính trị và cạnh tranh giữa các cường quốc. Năm 2024, Bộ trưởng Quốc phòng Ấn Độ Rajnath Singh tuyên bố ông coi biến đổi khí hậu là “vấn đề liên quan đến an ninh quốc gia”. Ông cho biết Ấn Độ sẽ hợp tác với các nước thân thiện để điều tra và loại trừ khả năng “bất kỳ thế lực thù địch nào” đứng sau các hiện tượng thiên tai bất thường trong những năm gần đây. Theo bà Elizabeth Chalecki, chuyên gia tại Đại học Nebraska Omaha (Mỹ), công nghệ điều chỉnh thời tiết và khí hậu hoàn toàn có thể trở thành lĩnh vực cạnh tranh mới giữa các cường quốc. “Khi nghiên cứu tiếp tục được mở rộng và hiểu biết khoa học về tác động của các công nghệ này ngày càng rõ ràng, đây là một cuộc cạnh tranh mà chúng ta không thể xem nhẹ”, bà Chalecki cảnh báo. Theo bà Chalecki, các quốc gia cần suy nghĩ nghiêm túc về cách xây dựng cơ chế quản trị việc phát triển và sử dụng công nghệ điều chỉnh khí hậu để phục vụ lợi ích của toàn nhân loại, thay vì chỉ một quốc gia. Ông Sarang Shidore, chuyên gia của Viện Quincy tại Washington, cho biết những công nghệ như quản lý bức xạ Mặt trời đang được thảo luận rộng rãi. “Vấn đề là chúng ta vẫn chưa hiểu đầy đủ về những công nghệ này, các hệ quả ngoài mong muốn cũng như chi phí triển khai chúng”, ông nói. CUỘC ĐUA TĂNG TỐC Thông qua chương trình trọng điểm mang tên Sứ mệnh Mausam, Ấn Độ đang phát triển các trung tâm nghiên cứu mây hiện đại, máy bay không người lái có khả năng kích thích mưa ở tầm cao lớn, cùng các hệ thống tiên tiến để theo dõi và nghiên cứu khí quyển. Bản thân Ấn Độ cũng từng sử dụng hạ tầng nước như đập và hồ chứa để gây sức ép lên Pakistan. Sau cuộc xung đột ngắn hồi tháng 5/2025, New Delhi đình chỉ Hiệp ước Nước sông Ấn tồn tại suốt 65 năm và ngừng chia sẻ dữ liệu thủy văn với Islamabad. Là quốc gia ở thượng nguồn, Ấn Độ kiểm soát dòng chảy của các con sông nuôi sống vùng nông nghiệp trọng yếu của Pakistan. Trong khi đó, Mỹ tiếp tục đầu tư mạnh vào nghiên cứu khí quyển phục vụ cả mục đích dân sự lẫn quốc phòng. Nhật Bản đã đưa nghiên cứu điều khiển thời tiết vào chương trình Moonshot - chiến lược phát triển các công nghệ mang tính đột phá đến năm 2050. Thông qua cơ chế Đối thoại An ninh Bộ tứ của Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Australia, các nước đang mở rộng hợp tác về khoa học khí hậu và công nghệ khí quyển mới nổi, nhằm cạnh tranh ảnh hưởng ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Theo bà Chalecki, các công nghệ hiện nay có phạm vi tác động quá phân tán về mặt địa lý để có thể mang lại lợi thế môi trường rõ rệt cho một quốc gia hay khu vực cụ thể. Tuy nhiên, bà cảnh báo chính sự mơ hồ về mục đích và cách thức sử dụng công nghệ này sẽ làm gia tăng đáng kể căng thẳng địa - chính trị, bởi phạm vi tác động của chúng mang tính toàn cầu. Trong khi công nghệ phát triển nhanh chóng, hệ thống quản trị quốc tế chưa theo kịp. Hiệp ước quốc tế quan trọng nhất hiện nay về điều chỉnh môi trường là Công ước Cấm sử dụng kỹ thuật biến đổi môi trường vì mục đích quân sự hoặc thù địch (ENMOD), có hiệu lực từ năm 1978. Tuy nhiên, Công ước chủ yếu tập trung vào việc cấm sử dụng các kỹ thuật biến đổi môi trường phục vụ mục đích quân sự, gần như không đưa ra hướng dẫn đối với những chương trình điều chỉnh thời tiết dân sự hiện đại, các công nghệ lưỡng dụng hay số lượng càng lúc càng nhiều quốc gia đầu tư vào việc can thiệp khí quyển. Theo bà Chalecki, sự hợp tác giữa Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Mỹ và các quốc gia khác sẽ đóng vai trò quyết định trong việc xây dựng chuẩn mực và thể chế quản lý công nghệ điều chỉnh khí hậu. “Đây là dạng thách thức quốc tế mà Liên Hợp Quốc cần đứng ra giải quyết. Điều đó phải bắt đầu từ nhận thức rằng khí hậu của Trái đất không thuộc về riêng bất kỳ quốc gia nào, mà là tài sản chung của toàn nhân loại”, bà Chalecki nói. BÌNH GIANG (theo SCMP) 16 n Thứ Hai n Ngày 20/7/2026 QUỐC TẾ Điều khiển thời tiết đang trở thành cuộc đua mới giữa các cường quốc Khi những trận lũ lụt nghiêm trọng quét qua bang Assam ở đông bắc Ấn Độ, giới hoạch định an ninh tại New Delhi nghĩ đến câu hỏi: Công nghệ ngày càng phát triển, liệu kiểm soát thời tiết có thể trở thành công cụ gây sức ép địa - chính trị, thậm chí là một loại vũ khí? Nhiều quốc gia như Trung Quốc, Mỹ, UAE, Nga, Ấn Độ… đã và đang đầu tư mạnh vào công nghệ điều khiển thời tiết, chủ yếu thông qua kỹ thuật gieo mây nhằm tăng lượng mưa, giảm mưa đá hoặc hạn chế tác động của hạn hán. BÁO TIỀN PHONG CÓ MẶT HẰNG NGÀY TRÊN CÁC CHUYẾN BAY CỦA VIETNAM AIRLINES Thời tiết trở thành chiến trường mới “Lãnh tụ Tối cao sẽ không xuất hiện trước công chúng trong thời gian tới vì lý do an ninh. Chính phủ đang chờ tình hình bình thường hóa. Sau đó, ngài ấy sẽ xuất hiện trước công chúng”, nguồn tin nói. Nguồn tin nói thêm rằng, cuộc tiếp xúc đầu tiên của ông Mojtaba Khamenei với một nhà lãnh đạo nước ngoài có thể là cuộc điện đàm hoặc cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Trước đó, nhiều người kỳ vọng ông Mojtaba Khamenei sẽ tham dự tang lễ cha mình - cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei - hồi đầu tháng 7. Tuy nhiên, ông đã không xuất hiện. Đến nay vẫn chưa có thông tin công khai hay hình ảnh nào được công bố về ông Mojtaba Khamenei, người đã bị thương trong vụ tấn công khiến cha ông và các thành viên khác trong gia đình thiệt mạng. Ông đã bị thương nặng ở một hoặc cả hai chân, những người thân cận với ông nói với Reuters. Trong phát ngôn gần đây nhất, ông Mojtaba Khamenei tuyên bố rằng Tehran sẽ trả thù cho sự ra đi của cố Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei và những người Iran khác đã trở thành nạn nhân trong các cuộc tấn công do Mỹ và Israel gây ra. MỸ DỘI BOM TRỪNG PHẠT IRAN SAU CÁI CHẾT CỦA HAI QUÂN NHÂN Mỹ vừa tiến hành đợt không kích mới vào Iran, sau khi xác nhận hai quân nhân Mỹ thiệt mạng tại Jordan và một người khác mất tích trong cuộc tấn công của Iran. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 18/7 tuyên bố rằng, đợt không kích mới nhất bắt đầu lúc 18h (rạng sáng 19/7 theo giờ Việt Nam), theo chỉ thị của Tổng thống Donald Trump. “Các cuộc không kích nhằm tiếp tục làm suy giảm năng lực của Iran trong việc đe dọa hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz, đồng thời trừng phạt ngay lập tức việc lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tấn công nhằm vào quân nhân Mỹ tại Jordan vào đêm qua”, CENTCOM tuyên bố. Hãng thông tấn Mehr của Iran đưa tin, Mỹ đã tấn công vào khu vực gần thành phố Sirik ở miền Nam Iran, song khẳng định không có thương vong hay thiệt hại về cơ sở hạ tầng. CENTCOM cho biết, hai quân nhân Mỹ thiệt mạng hôm 17/7 và một quân nhân khác vẫn mất tích, nâng tổng số quân nhân Mỹ thiệt mạng kể từ khi chiến sự bắt đầu lên 16 người, trong khi hơn 420 người bị thương. Trong tuyên bố bằng văn bản được đăng tải trên các tài khoản mạng xã hội chính thức của lãnh tụ tối cao Iran và truyền thông nhà nước, Đại giáo chủ Mojtaba Khamenei cho rằng việc Mỹ nhiều lần vi phạm thỏa thuận ngừng bắn tạm thời cho thấy chữ ký của ông Trump “hoàn toàn vô giá trị và không còn bất kỳ độ tin cậy nào”. “Giờ đây, khi Mỹ tìm cách leo thang xung đột, tự chuốc lấy những tổn thất nặng nề hơn và sự nhục nhã lớn hơn, họ cần biết rằng dân tộc cao quý của Iran và Mặt trận Kháng chiến đã chuẩn bị những bài học không bao giờ quên dành cho họ”, tuyên bố nhấn mạnh. MINH HẠNH-BÌNH GIANG (theo TASS, Reuters) Lãnh tụ Tối cao Iran “ở ẩn” đến bao giờ? Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei sẽ không xuất hiện trước công chúng cho đến khi xung đột với Mỹ - Israel kết thúc, và tình hình an ninh được cải thiện, một nguồn tin của Iran nói với hãng thông tấn Nga TASS. Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei ẢNH: REUTERS
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==