9 VĂN HÓA - GIẢI TRÍ n Thứ Năm n Ngày 9/7/2026 Theo ông Sử, người dân mong muốn địa danh Đình Bảng tiếp tục được gìn giữ để thế hệ sau vẫn biết đến vùng đất giàu truyền thống văn hóa và cách mạng. ĐÔNG HỒ - HỒN TRANH CÒN MÃI Nếu Đình Bảng gắn với lịch sử vương triều Lý và truyền thống cách mạng, thì Đông Hồ lại là biểu tượng của văn hóa Việt Nam. Với nhiều du khách trong nước và quốc tế, chỉ cần nhắc đến tranh Đông Hồ, họ lập tức hình dung về những bức tranh dân gian với màu sắc mộc mạc, đậm hồn quê Việt. Thế nhưng, từ năm 1997, khi sắp xếp đơn vị hành chính, làng Đông Hồ và làng Tú Khê được nhập thành Đông Khê. Mới đây, khi sắp xếp các tổ dân phố, cùng với ý kiến của cử tri, chính quyền phường Thuận Thành quyết định lấy lại tên Đông Hồ. Ông Nguyễn Đức Kiên - Chủ tịch UBND phường Thuận Thành cho biết, việc khôi phục địa danh này xuất phát từ yêu cầu bảo tồn nghề làm tranh dân gian Đông Hồ - di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp đã được UNESCO ghi danh. Từ tháng 7, khi tổ dân phố Đông Khê và tổ dân phố Đạo Tú hợp nhất, địa danh mới chính thức mang tên tổ dân phố Đông Hồ. Theo ông Kiên, việc lấy lại tên Đông Hồ giúp công tác quảng bá, bảo tồn nghề tranh Đông Hồ thuận lợi hơn, bởi địa danh đã gắn với một thương hiệu văn hóa được cả trong nước và quốc tế biết đến. Hiện tổ dân phố Đông Hồ có khoảng 1.200 hộ dân, trong đó có khu vực làng tranh Đông Hồ truyền thống. Trong ngôi nhà đã nhiều đời làm tranh dân gian, nghệ nhân ưu tú Nguyễn Đăng Tâm không giấu được xúc động: “Gia đình tôi rất vui mừng. Người làng Đông Hồ cũ cũng rất phấn khởi khi địa danh Đông Hồ trở lại. Làng tranh Đông Hồ đã trở thành thương hiệu văn hóa lâu năm”. Với gia đình ông Tâm, cái tên Đông Hồ không chỉ là địa danh, mà còn là thương hiệu đã được bao thế hệ vun đắp bằng mồ hôi, tình yêu nghề và lòng tự hào. Cha ông Tâm là nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế - người dành cả cuộc đời gìn giữ và phục hồi tranh Đông Hồ. Trao đổi với phóng viên báo Tiền Phong, ông Mai Sơn - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Bắc Ninh cho biết: Sau khi báo chí phản ánh việc nhiều địa danh nổi tiếng như Đình Bảng, Đông Hồ không còn xuất hiện sau sắp xếp đơn vị hành chính, ông đã yêu cầu các cơ quan chức năng và địa phương đặc biệt lưu ý giữ lại những tên làng, tổ dân phố đã trở thành thương hiệu văn hóa trong đợt sáp nhập mới đây. Theo tìm hiểu của phóng viên, ngoài Đình Bảng, Đông Hồ, có những địa danh nổi tiếng khác ở Bắc Ninh như Đồng Kỵ cũng được giữ lại trong đợt sáp nhập tổ dân phố, thôn mới đây. NGUYỄN THẮNG Quốc cũng khai thác mạnh các chương trình biểu diễn lấy cảm hứng từ lịch sử và văn hóa địa phương tại nhiều thành phố lớn. Những buổi diễn thực cảnh của Trương Nghệ Mưu có thể nói chính là phần tiêu tốn ngân sách nhất trong toàn bộ vé tham quan một thành phố ở Trung Quốc, nhưng điều đó cũng không thể ngăn cản mỗi đêm diễn của họ đều phải đặt trước hàng tuần thậm chí hàng tháng trời. Học hỏi mô hình này, Hà Nội cũng đã có vở Tinh hoa Bắc Bộ kết hợp nhiều yếu tố văn hóa như Phật giáo, lễ hội, thi cử, nông nghiệp, âm nhạc dân gian... trên sân khấu thực cảnh rộng hơn 40.000 m2 tại chân núi Thầy (Quốc Oai). Qua nhiều năm vận hành, Tinh hoa Bắc Bộ đã tạo được lượng khách ổn định, đặc biệt là khách du lịch và khách quốc tế. Hay trước đó chừng 10 năm, chương trình xiếc tre Làng tôi đã thành công định vị một phân khúc biểu diễn cao cấp ở Hà Nội, được hầu hết những trang tin lớn như CNN, New York Times, Le Monde… đánh giá cao. Rất tiếc, vì thiếu diễn viên kế cận, thời gian gần đây Làng tôi không thể biểu diễn thường kỳ như giai đoạn trước. Để một thành phố có những đêm diễn của mình, theo TS Trần Văn Mạnh, trước hết, nghệ thuật truyền thống phải được xem như một sản phẩm du lịch chuyên nghiệp. “Điều du khách cần không chỉ là một vở diễn hay mà còn là khả năng tiếp cận thuận tiện. Lịch biểu diễn cần ổn định, thông tin bằng nhiều ngôn ngữ, hệ thống đặt vé trực tuyến đơn giản và kết nối với các tour du lịch ngay từ khi du khách lập kế hoạch cho chuyến đi”, ông nói. Nội dung biểu diễn cũng cần tiếp tục đổi mới để mở rộng tệp khán giả. Nhà viết kịch Lê Thế Song cho rằng, sân khấu hiện nay đang chịu sức ép rất lớn từ các nền tảng giải trí số. Trong bối cảnh người trẻ có quá nhiều lựa chọn, những câu chuyện cũ với cách kể quen thuộc khó tạo được sức hút. Đổi mới không có nghĩa là từ bỏ truyền thống mà phải sáng tạo từ chính nền tảng truyền thống. Những vở diễn cần phản ánh hơi thở của cuộc sống đương đại, đề cập các vấn đề xã hội gần gũi, đồng thời mạnh dạn ứng dụng công nghệ sân khấu mới và kết hợp với các loại hình nghệ thuật khác để tạo nên trải nghiệm hấp dẫn hơn. HẠ ĐAN Theo Sở Nội vụ tỉnh Bắc Ninh, tỉnh sau sắp xếp có tổng số 1.385 thôn, tổ dân phố (trong đó có 948 thôn và 437 tổ dân phố); giảm 1.473 thôn, tổ dân phố, tỷ lệ giảm toàn tỉnh đạt hơn 51%. Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Đăng Tâm gắn bó nhiều năm với nghề truyền thống làm tranh Đông Hồ ẢNH: NGUYỄN THẮNG Anh hùng Lao động, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Đức Thìn với cuốn sách về lịch sử làng Đình Bảng Chương trình Tinh hoa Bắc Bộ được các công ty lữ hành cho vào danh sách “phải trải nghiệm” khi đến Hà Nội Bùi Thanh Tuấn sinh ra ở xứ sở Blao, một vùng đất cửa ngõ cao nguyên không chỉ nổi tiếng với trà, cà phê, dâu tằm mà còn được biết tới với sự hiện diện của nhiều văn nghệ sĩ lớn như nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, nhà thơ Nguyễn Đức Sơn, nhà thơ Nguyễn Đạt, Lê Thị Kim… Những đồi trà bạt ngàn, không gian mờ sương và những cánh rừng mang vẻ hoang sơ… đã thấm đẫm vào tâm hồn các văn nghệ sĩ để cảm tác và cho ra đời những ca khúc, vần thơ trác tuyệt. Ngay từ nhỏ, Bùi Thanh Tuấn đã đam mê, đắm chìm với thi ca. Tuấn viết thơ, viết văn gửi đăng báo. Sau khi tốt nghiệp phổ thông, anh lựa chọn thi vào khoa Ngữ văn - Báo chí, Trường Đại học Tổng hợp TPHCM (nay là Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TPHCM). Nhà thơ Trần Hoàng Nhân, một người bạn của Bùi Thanh Tuấn, kể rằng năm 1992, khi viết bài thơ Chia tay người Hà Nội, Bùi Thanh Tuấn chưa một lần đến Hà Nội và đang là sinh viên năm thứ nhất. Bài thơ được gửi tặng cô bạn gái Bùi Thị Mai Vân, người gốc Hà Nội. Tất cả những địa danh như Hồ Tây, đường Cổ Ngư… hay quán cóc liêu xiêu trong bài thơ đều được anh nghe bạn kể lại và tưởng tượng thêm cho thi vị. Bùi Thị Mai Vân khi đó học cùng lớp với anh, ngày nào đến giảng đường cũng gặp mặt nhau nên việc “chia tay” hoàn toàn là tưởng tượng. Nhà thơ Lê Thiếu Nhơn cho biết Bùi Thanh Tuấn là gương mặt lãng mạn của thế hệ 7X, hăm hở bước vào con đường thi ca với những vọng tưởng cao vời. Bùi Thanh Tuấn có khởi đầu khá thuận lợi với thi ca khi bài thơ Chia tay người Hà Nội hữu duyên đến tay nhạc sĩ Trương Quý Hải và nhanh chóng trở thành ca khúc nổi tiếng Hà Nội mùa vắng những cơn mưa. Nhạc sĩ Trương Quý Hải đã bắt được hồn vía bài thơ và thay đổi một số câu chữ để tạo nên ca khúc rung động công chúng. Sau khi ca khúc trở nên nổi tiếng, đã có lúc Bùi Thanh Tuấn đạt nhiều danh vọng, là một trong những người nhận tiền tác quyền cao, được mời làm việc ở những nơi danh giá. Thế nhưng, trong cái may có cái rủi, thành công lớn của bài thơ dường như khiến anh đôi khi mất bình tĩnh. Anh loay hoay giữa những lời tán tụng, tốn nhiều thời gian để thoát khỏi ảo giác bồng bềnh của Hà Nội mùa vắng những cơn mưa, cho tới khi nhận ra những kỳ vọng của thi ca chỉ là ảo vọng. Ảo vọng tan vỡ của thi ca cũng vận vào đời sống khi công việc và tình yêu đều không trọn vẹn. Anh làm việc ở nhiều công ty, nhiều nơi nhưng không ổn định: Ta về như gió bụi/ Tan mù sương lo âu/ Bài tình ca lỡ nhịp/ Được viết lại từ đầu…”. Tình yêu cũng nhiều nhưng lắm “đẫm tràn diễm lệ”: yêu rồi cưới, chia tay rồi lại cưới, rồi lại chia tay… Những long đong, lận đận ấy được anh gửi vào hai tập thơ Còn chút tình riêng trong mắt nhau và Phiên bản. Cuối cùng, sau những năm tháng lênh đênh như con thuyền, Bùi Thanh Tuấn đã chọn trở về với xứ sở Blao, rồi mắc bệnh ung thư. Bốn năm vật lộn với bệnh tật, đã có lúc tưởng chừng như anh vượt qua nhưng định mệnh đã khép lại. Bùi Thanh Tuấn ra đi vào lúc 16 giờ 20 phút ngày 6/7/2026, hưởng dương 53 tuổi. Bùi Thanh Tuấn ra đi, để lại bao tiếc thương cho bạn bè và những người yêu mến anh. Dẫu vậy, anh vẫn kịp để lại cho đời những dòng thơ trác tuyệt qua ca khúc Hà Nội mùa vắng những cơn mưa. TRỌNG THỊNH Vĩnh biệt thi sỹ Chia tay người Hà Nội Khi sáng tác bài thơ Chia tay người Hà Nội, Bùi Thanh Tuấn chưa hề ra Hà Nội. Từ những lời kể, từ tình yêu với một người con gái Hà Nội, nhà thơ trẻ đã làm nên những vần thơ trác tuyệt. Để rồi, qua tài năng của nhạc sĩ Trương Quý Hải, ca khúc Hà Nội mùa này vắng những cơn mưa ra đời, để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng người nghe. Bùi Thanh Tuấn với nét vẽ bìa tập thơ Phiên bản
RkJQdWJsaXNoZXIy MjM5MTU3OQ==